Tegoroczna odsłona Festiwalu po raz pierwszy przyjęła formułę kroczącą i trwa od maja do listopada 2026 roku, a jej kulminacja odbędzie się podczas festiwalowego weekendu 17–20 września 2026.
W czasie, gdy świat doświadcza kolejnych kryzysów humanitarnych, program Festiwalu koncentruje się wokół tematów praw człowieka, pamięci, migracji, przemocy, solidarności i współistnienia. Punktem wyjścia dla tegorocznej edycji są postaci Marka Edelmana i Aliny Margolis-Edelman – patronów etycznej wyobraźni i odpowiedzialności za drugiego człowieka.
Łódź
Wielu Kultur: 17-20 września – długi weekend festiwalu kroczącego
We wrześniu Łódź stanie się miejscem
intensywnego spotkania różnych kultur, języków, historii i doświadczeń.
Kulminacją tegorocznego Festiwalu Łódź Wielu Kultur będzie długi festiwalowy
weekend, podczas którego odbędą się spektakle, koncerty, wystawy, spotkania z artystkami
i artystami z różnych środowisk, działania dla dzieci i młodzieży oraz
wydarzenia plenerowe w Parku Ocalałych. W programie znajdą się m.in. łódzka
premiera drugiej płyty zespołu „Współgłosy” Marcela Balińskiego, wydarzenia
poświęcone kulturze Głuchych, w tym działania performatywne Daniela
Kotowskiego, premiera spektaklu
„Nireńska. Próba otwarta” Mai Kleczewskiej i Agnieszki Przepiórskiej.
Kilka
dni, wiele historii
Festiwal Łódź Wielu Kultur w 2026 roku
po raz pierwszy przybrał formułę wydarzenia kroczącego – jego program rozłożony
jest od maja do listopada. Program festiwalu buduje cztery wzajemnie
przenikające się ścieżki: Łódzkie biografie, Geografie przemocy i
solidarności, Kultura Głuchych i Oddech. Wrześniowy długi
weekend będzie jednak jednym z najważniejszych momentów całej edycji. To
właśnie wtedy festiwalowe ścieżki spotkają się w Centrum Dialogu im. Marka
Edelmana oraz łódzkich instytucjach kultury, a także szkołach, tworząc
niezwykle różnorodny kilkudniowy program.
Tegoroczny festiwal wyrasta z historii
miasta budowanego przez ludzi o różnych korzeniach, językach, historiach.
Jednocześnie jego program patrzy daleko poza granice Łodzi. Powróci
do biografii związanych z Łodzią – historii ludzi, których życie
przekraczało granice państw, języków i kultur. Przyjrzy się współczesnym
geografiom przemocy i solidarności, opowiadając o miejscach
dotkniętych wojną, migracją i kryzysami humanitarnymi. Jednocześnie będzie inicjował budowanie
wspólnoty i celebrację życia.
Łódzkie
biografie
Jednym z ważnych tematów festiwalu są
postacie związane z Łodzią, których biografie przekraczały granice państw i
kultur.
Podczas wrześniowych wydarzeń
szczególne miejsce zajmie historia Poli Nireńskiej – tancerki, choreografki,
uczennicy Mary Wigman, żony Jana Karskiego. Nireńska zrewolucjonizowała
spojrzenie na taniec modern. 20 września o godzinie 19:00 w Centrum
Dialogu odbędzie się premiera spektaklu „Nireńska. Próba otwarta” w reżyserii
Mai Kleczewskiej. Inspiracją dla spektaklu jest biografia Niereńskiej „Tancerka
i zagłada” autorstwa Weroniki Kostyrko. Inicjatorką projektu i odtwórczynią
głównej roli jest Agnieszka Przepiórska, która tak opowiada o spektaklu:
To opowieść o pamięci. O tym, co
pozostaje po człowieku, gdy znikają świadkowie jego życia. O historii
zapisanej w ciele, ruchu i sztuce. O próbie ocalenia śladów tych, którzy
odeszli.
To opowieść o determinacji, wytrwałości, ambicji i talencie, o walce o
siebie, o realizację marzeń, mimo niesprzyjających okoliczności: rodzinnych,
społecznych, politycznych i historycznych.
21 września o godzinie 19:00 odbędzie
się pokaz drugi spektaklu z tłumaczeniem na polski język migowy.
Geografie
przemocy i solidarności
W ramach ścieżki powstanie wystawa
kuratorowana przez Małgorzatę Ludwisiak i Katarzynę Słobodę „Na krawędzi
chaosu”, realizowana w partnerstwie z Centralnym Muzeum Włókiennictwa w
Łodzi. Wystawa zbiorowa podejmuje pytania jak odnaleźć się w świecie, w którym
wojny, katastrofa klimatyczna, przymusowe migracje i kryzysy społeczne stają
się codziennością? Czy możliwe jest dziś myślenie o wspólnocie i solidarności
poza prostym podziałem na „my” i „oni”? zapraszając do refleksji nad
współczesnością rozumianą jako stan nieustannej niestabilności – moment
zawieszenia pomiędzy rozpadem znanych porządków a możliwością wyłonienia
się nowych form życia społecznego. Wśród artystek i artystów zaproszonych do
udziału w wystawie znajdą się, m.in. Białorusinka Ala Savashevich, Eglė
Budvytytė pochodząca z Litwy, Yulia Krivich pochodząca z Ukrainy, Rana Hamadeh
z Libanu oraz argentyńskie artystki – Ana Lozza i Barbara Hang. Swoje prace
pokażą także polskie artystki i artyści, m.in. Edgar Bąk i Agnieszka
Kalinowska.
Wernisaż wystawy jest zaplanowany na 18 września.
Muzyka,
która łączy różne doświadczenia
Festiwal otworzy premierowy koncert
zespołu „Współgłosy”. To autorski projekt kompozytora i pianisty
Marcela Balińskiego, łączący jazzowe trio, chór osób z niepełnosprawnościami
intelektualnymi oraz aktorów Magdalenę Koleśnik i Bartka Bielenię. Zespół w
2025 roku otrzymał Fryderyka za swoją pierwszą płytę. Łódzki koncert
zaplanowany na 17 września o godzinie 19:00 będzie premierą nowej płyty
zespołu. Na scenie znajdzie się pełny skład artystów występujących na albumie -
gościnnie wystąpią Błażej Król i Tomasz Kot, a także sekcja dęta.
Kultura
Głuchych – język który się widzi
Tej jesieni w Łodzi swoje indywidualne
miejsce otrzyma Kultury Głuchych. Organizatorzy chcą pokazać kulturę
Głuchych nie jako temat związany wyłącznie z dostępnością, ale jako pełnoprawny
obszar sztuki i doświadczenia społecznego. Język migowy, ciało, ruch i ich
naturalna performatywność stają się tu punktem wyjścia do opowiadania o
komunikacji i wspólnocie.
W programie znalazły się wystawy
Głuchych artystów: „Gest i mimika g/Głuchych” Marka Krzysztofa Laseckiego w
Galerii Bałuckiej oraz „Instrukcja obsługi normalności” Tomasza Grabowskiego w
Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Wernisaże tych wystaw zaplanowane
są na 17 września.
Jedną z
najważniejszych postaci ścieżki Kultury Głuchych jest Daniel Kotowski – artysta
wizualny i performer, który w swojej twórczości bada relacje między
językiem migowym, ciałem i przestrzenią. Interesuje go komunikacja poza
światem zdominowanym przez język foniczny, a język migowy staje się w jego
pracach także językiem sztuki. W tym roku współtworzył wystawę w Pawilonie
Polskim na Biennale Sztuki w Wenecji.
Podczas Festiwalu, 18 września
Kotowski zaprezentuje w budynku YMCA wideoperformans „CRYING/TRYING” oraz
wykład performatywny.
Po długim festiwalowym weekendzie
rozpocznie się Tydzień Kultury Głuchych, organizowany wokół
przypadającego 27 września Międzynarodowego Dnia Głuchych i Języka Migowego. W
jego ramach odbędą się m.in. spotkania i rozmowy prowadzone w języku polskim
oraz Polskim Języku Migowym. Program edukacyjny powstaje we współpracy z Polskim
Związkiem Głuchych, obchodzącym w 2026 roku 80-lecie działalności.
Festiwal,
który otwiera przestrzeń dla każdego
Obok spektakli, koncertów i wystaw w
programie tegorocznego Festiwalu Wielu Kultur znalazły się ponownie wydarzenia
rodzinne, warsztaty, działania dla dzieci i młodzieży oraz wydarzenia
plenerowe.
W ramach programu dla młodszej
publiczności pojawią się projekty poświęcone m.in. przemocy rówieśniczej,
kryzysom i emocjom towarzyszącym dorastaniu we współczesnym spolaryzowanym
świecie. Nie zabraknie także działań partycypacyjnych i artystycznych, dotyczących
także Kultury Głuchych, w których dzieci i młodzież będą mogły aktywnie
uczestniczyć. Część wydarzeń zostanie zrealizowana w szkołach.
Ważnym elementem weekendu będą również
wydarzenia pozwalające złapać oddech: wspólne jedzenie, muzyka, taniec i
spotkania w plenerze, które będą miały miejsce w Miasteczku Festiwalowym w
Parku Ocalałych w dniach 19-20 września. Park stanie się przestrzenią
współtworzoną przez lokalnych twórców, organizacje społeczne, kolektywy,
wydawnictwa, animatorów, artystów oraz osoby tworzące autorskie produkty i
rękodzieło.
Wśród
drzew rozbrzmiewać będzie muzyka podczas potańcówek Poranki u Yanki,
pojawi się Punkt Interwencji Artystycznej, realizowany przez białoruskie
artystki – Ksenię Logovaię, Yanę Kasperovich (Pracownia Dzivne) oraz instalacja
„Latawce dla pokoju”, francuskiego artysty Victora Guerihault z
międzypokoleniowymi warsztatami. Nie zabraknie także propozycji koncertowej. W
sobotę rozbrzmi scena muzyczna Festiwalu Łódź Wielu Kultur, na której staną: Rasm Almashan – polsko-jemeńska wokalistka
i autorka testów, Rasha Nahas – palestyńska wokalistka rockowa i Shkoon –
niemiecko-syryjska grupa z Hamburga.
Wiele Kultur – Wiele Perspektyw
Wrześniowy długi weekend Festiwalu
Łódź Wielu Kultur będzie kulminacją opowieści, którą festiwal buduje przez cały
2026 rok. To opowieść o mieście, które od zawsze było miejscem przenikania się
kultur – ale również o współczesnym świecie, w którym musimy się odnaleźć
pomimo różnic doświadczeń, poglądów, perspektyw i zagrożeń.