{"id":101356,"date":"2025-11-14T15:41:16","date_gmt":"2025-11-14T15:41:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/101356\/"},"modified":"2025-11-14T15:41:16","modified_gmt":"2025-11-14T15:41:16","slug":"cos-zlego-dzieje-sie-na-dalekiej-polnocy-bezposrednie-zagrozenie-dla-bezpieczenstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/101356\/","title":{"rendered":"Co\u015b z\u0142ego dzieje si\u0119 na dalekiej p\u00f3\u0142nocy. 'Bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa’"},"content":{"rendered":"

Takiej sytuacji jeszcze nie by\u0142o. Islandia zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na konsekwencje potencjalnego za\u0142amania si\u0119 kluczowego\u00a0systemu pr\u0105d\u00f3w morskich. „To bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla naszej narodowej odporno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa narodowego” – napisa\u0142 Agencji Reutera minister klimatu tego kraju.\u00a0Johann Pall Johannsson stwierdzi\u0142, \u017ce chodzi wr\u0119cz o zagro\u017cenie dla egzystencji Islandii<\/a>. Ruch w\u0142adz oznacza, \u017ce mog\u0105 teraz przygotowa\u0107 strategie na wypadek<\/a> realizacji najgorszych scenariuszy. A mo\u017ce by\u0107 rzeczywi\u015bcie bardzo, bardzo \u017ale.\u00a0<\/p>\n

Perspektywa katastrofy<\/p>\n

Chodzi o system pr\u0105d\u00f3w zwany AMOC [Atlantic Meridional Overturning Circulation – Atlantycka Po\u0142udnikowa Cyrkulacja Wymienna] albo inaczej cyrkulacj\u0105 termohalinow\u0105. Jest bardzo wa\u017cny dla klimatu Europy. Za jego pomoc\u0105 ciep\u0142o z po\u0142udniowej p\u00f3\u0142kuli Ziemi transportowane jest przez Atlantyk na p\u00f3\u0142noc Europy, gdzie dociera cz\u0119\u015b\u0107 systemu zwana Pr\u0105dem Zatokowym albo Golfsztromem. Ogrzewa ona nam kontynent, dzi\u0119ki czemu europejskie po\u0142udnie jest tak ciep\u0142e zim\u0105, cho\u0107 w\u0142oskie miasta po\u0142o\u017cone s\u0105 na tej samej szeroko\u015bci geograficznej co kanadyjskie, a porty morskie na p\u00f3\u0142nocy Norwegii, na przyk\u0142ad w archipelagu Lofot\u00f3w, nie zamarzaj\u0105 nawet w zimie.\u00a0<\/p>\n

\"Uproszczony<\/p>\n

Uproszczony schemat cyrkulacji termohalinowej. Jej cz\u0119\u015bci\u0105 na p\u00f3\u0142nocnym Atlantycy jest AMOCfot. NASA \/ \/Goddard Space Flight Center<\/p>\n

Dzia\u0142a to \u015bwietnie od tysi\u0119cy lat, wspieraj\u0105c (dzi\u0119ki sprzyjaj\u0105cym warunkom pogodowym) rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stw w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Tyle \u017ce wiele wskazuje na to, \u017ce system ten mo\u017ce si\u0119 zepsu\u0107. Wraz z przyspieszaj\u0105cym globalnym ociepleniem narasta zjawisko topnienia lodu w Arktyce oraz gigantycznego l\u0105dolodu Grenlandii. Woda z topniej\u0105cych lodowc\u00f3w sp\u0142ywa do oceanu. Taki dop\u0142yw s\u0142odkiej, zimnej wody do p\u00f3\u0142nocnego Atlantyku mo\u017ce zak\u0142\u00f3ci\u0107 dzia\u0142anie AMOC, a nawet doprowadzi\u0107 do jego zupe\u0142nego za\u0142amania. To by\u0142aby katastrofa dla naszej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Europy klimat (paradoksalnie, bo poruszamy si\u0119 przecie\u017c w kontek\u015bcie globalnego ocieplenia) mocno by si\u0119 och\u0142odzi\u0142, prowadz\u0105c do ma\u0142ej epoki lodowcowej, zmian wzorc\u00f3w pogodowych\u00a0i podniesienia poziomu poziomu morza na europejskich wybrze\u017cach.\u00a0<\/p>\n

\n Zobacz wideo Jacek Be\u0142dowski: Rybacy wy\u0142owili z Ba\u0142tyku bro\u0144 chemiczn\u0105 lub jej elementy ju\u017c oko\u0142o 400 razy\n <\/p>\n

To ju\u017c kiedy\u015b by\u0142o<\/p>\n

I to nie s\u0105 czyste dywagacje, bo tak kiedy\u015b ju\u017c si\u0119 sta\u0142o – 12 tysi\u0119cy lat temu, przed ko\u0144cem ostatniej epoki lodowej, na co mamy dowody. Za\u0142amanie AMOC przerwa\u0142o wtedy wychodzenie ze zlodowacenia na wiele lat – okres ten nazwano m\u0142odszym dryasem. Co wi\u0119cej, upadek systemu pr\u0105d\u00f3w mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 bardzo szybko. Z bardzo ci\u0119\u017ckimi konsekwencjami.<\/p>\n

Ma\u0142o kto zdaje sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce gdyby do takiego za\u0142amania dosz\u0142o, poziom morza wok\u00f3\u0142 ca\u0142ego p\u00f3\u0142nocnego Atlantyku m\u00f3g\u0142by podnie\u015b\u0107 si\u0119 o jakie\u015b 20-30 cm. I to od razu. Cyrkulacja powoduje, \u017ce Atlantyk ma ni\u017cszy poziom, ni\u017c mia\u0142by bez niej. A dlaczego od razu? Dane paleoklimatyczne z zimniejszego okresu ko\u0144ca ostatniej epoki lodowej wskazuj\u0105, \u017ce zmiana cyrkulacji mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 w ci\u0105gu jednego roku<\/p><\/blockquote>\n

– m\u00f3wi\u0142 nam\u00a0rok temu\u00a0prof. dr hab. Jacek Piskozub z Instytutu Oceanologii Polskiej<\/a> Akademii Nauk. Bo w\u0142a\u015bnie w zesz\u0142ym roku pojawi\u0142o si\u0119 kilka naukowych opracowa\u0144, wskazuj\u0105cych na sygna\u0142y s\u0142abni\u0119cia AMOC. Wi\u0119cej na ten temat (a tak\u017ce o tym, jak dok\u0142adnie dzia\u0142a ten system pr\u0105d\u00f3w morskich) pisa\u0142am w poni\u017cszym tek\u015bcie:<\/p>\n

„(To) pierwszy raz, kiedy konkretne zjawisko zwi\u0105zane ze zmianami klimatu zosta\u0142o formalnie przedstawione Radzie Bezpiecze\u0144stwa Narodowego jako potencjalne zagro\u017cenie egzystencjalne” – przekaza\u0142 Reutersowi<\/a> islandzki minister\u00a0Johann Pall Johannsson. Ruch rz\u0105du oznacza, \u017ce teraz r\u00f3\u017cne islandzkie ministerstwa b\u0119d\u0105 w stanie gotowo\u015bci koordynowa\u0107 potencjaln\u0105 odpowied\u017a na to zagro\u017cenie. Rz\u0105d<\/a> islandzki zajmie si\u0119 te\u017c ustaleniem, jakie dalsze badania i kroki s\u0105 potrzebne.\u00a0<\/p>\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce mowa nie tylko „po prostu” o zmianie wzorc\u00f3w pogodowych. Za\u0142amanie cyrkulacji atlantyckiej mia\u0142oby ogromny wp\u0142yw na transport, infrastruktur\u0119, energetyk\u0119 oraz bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bciowe. Nie tylko na p\u00f3\u0142nocy Europy zreszt\u0105. AMOC przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 te\u017c inne pa\u0144stwa, m.in. Irlandia<\/a>,\u00a0 Norwegia i Wielka Brytania.\u00a0<\/p>\n

Kiedy do za\u0142amania mo\u017ce doj\u015b\u0107? Tutaj jak dot\u0105d jednego g\u0142osu nie ma. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy wskazuj\u0105, \u017ce nie wydarzy si\u0119 to przed ko\u0144cem tego stulecia. Latem tego roku pojawi\u0142o si\u0119 jednak badanie, kt\u00f3re wskazuje, \u017ce wed\u0142ug modeli klimatycznych do przekroczenia punktu krytycznego mo\u017ce doj\u015b\u0107 ju\u017c w ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu lat. A po tym za\u0142amanie AMOC b\u0119dzie ju\u017c nieuniknione – cho\u0107 nadal dosz\u0142oby do niego pod koniec tego wieku.\u00a0„By\u0142em zszokowany, kiedy po raz pierwszy zobaczy\u0142em te wyniki uzyskane na podstawie modeli klimatycznych” – komentowa\u0142\u00a0prof. Stefan Rahmstor, kt\u00f3ry jest ekspertem w tym temacie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Takiej sytuacji jeszcze nie by\u0142o. Islandia zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na konsekwencje potencjalnego za\u0142amania si\u0119 kluczowego\u00a0systemu pr\u0105d\u00f3w morskich. „To bezpo\u015brednie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101357,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-101356","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115548814565232137","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101356"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101356\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}