{"id":101840,"date":"2025-11-14T21:18:11","date_gmt":"2025-11-14T21:18:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/101840\/"},"modified":"2025-11-14T21:18:11","modified_gmt":"2025-11-14T21:18:11","slug":"heweliusz-nie-byl-jedyny-baltyk-pochlonal-kolejny-prom-rok-pozniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/101840\/","title":{"rendered":"Heweliusz nie by\u0142 jedyny. Ba\u0142tyk poch\u0142on\u0105\u0142 kolejny prom rok p\u00f3\u017aniej"},"content":{"rendered":"

W nocy z 27 na 28 wrze\u015bnia 1994 r., rozegra\u0142a si\u0119 katastrofa o jeszcze wi\u0119kszej skali ni\u017c Heweliusz<\/a>. Zatoni\u0119cie promu MS Estonia by\u0142o jedn\u0105 z najwi\u0119kszych tragedii morskich ko\u0144ca XX wieku.<\/p>\n

Prom Estonia p\u0142yn\u0105\u0142 do Sztokholmu. Zgin\u0119\u0142y 852 osoby<\/p>\n

Prom Estonia wyp\u0142yn\u0105\u0142 z Tallina do Sztokholmu w pozornie rutynowy rejs. Na pok\u0142adzie znajdowa\u0142o si\u0119 989 os\u00f3b: pasa\u017cerowie, za\u0142oga, kierowcy ci\u0119\u017car\u00f3wek i tury\u015bci. Wia\u0142 silny wiatr, fale osi\u0105ga\u0142y 4\u20136 metr\u00f3w, jednak na Morzu Ba\u0142tyckim nie by\u0142o to nic nadzwyczajnego. <\/p>\n

Oko\u0142o godziny pierwszej w nocy dosz\u0142o jednak do serii gwa\u0142townych uderze\u0144 w dzi\u00f3b jednostki. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej furta dziobowa \u2014 kluczowy element konstrukcji umo\u017cliwiaj\u0105cy wjazd pojazd\u00f3w na pok\u0142ad \u2014 urwa\u0142a si\u0119 wskutek przeci\u0105\u017cenia i wad zawias\u00f3w. Do wn\u0119trza promu wdar\u0142a si\u0119 woda, a w ci\u0105gu kilkunastu minut Estonia nabra\u0142a przechy\u0142u, kt\u00f3ry uniemo\u017cliwi\u0142 ewakuacj\u0119. O 1:50 prom by\u0142 ju\u017c niemal pod powierzchni\u0105, a po kolejnych minutach zaton\u0105\u0142 ca\u0142kowicie.<\/p>\n

Prom Estonia zaton\u0105\u0142 b\u0142yskawicznie. To sta\u0142o si\u0119 rok po Heweliuszu<\/p>\n

Zgin\u0119\u0142o 852 ludzi, prze\u017cy\u0142o zaledwie 137 \u2014 liczby, kt\u00f3re dramatycznie kontrastuj\u0105 nawet z tragedi\u0105 Heweliusza<\/a>. Estonia posz\u0142a na dno w oko\u0142o 30\u201340 minut, w ciemno\u015bciach, szkwale i w\u015br\u00f3d chaosu spowodowanego szybkim zalaniem pok\u0142ad\u00f3w. Wiele os\u00f3b nie zd\u0105\u017cy\u0142o wydosta\u0107 si\u0119 z kabin, innych pokona\u0142a hipotermia, zanim dotar\u0142y jednostki ratunkowe.<\/p>\n

Podobnie jak w przypadku Heweliusza, \u015bledztwa powypadkowe budzi\u0142y liczne kontrowersje, cho\u0107 skala w\u0105tpliwo\u015bci by\u0142a tu jeszcze wi\u0119ksza. Oficjalna komisja (Joint Accident Investigation Commission) ju\u017c w 1997 r. og\u0142osi\u0142a, \u017ce winne by\u0142y wadliwe zamki furty, b\u0142\u0119dy konstrukcyjne oraz decyzje o utrzymaniu pr\u0119dko\u015bci mimo sztormu. Jednak kolejne lata przynios\u0142y nowe informacje, kt\u00f3re niepokoi\u0142y opini\u0119 publiczn\u0105. <\/p>\n

Wysz\u0142y na jaw m.in. transporty wojskowego sprz\u0119tu na pok\u0142adzie Estonii, wykonywane na zlecenie szwedzkiego wywiadu. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c hipotezy o mo\u017cliwej kolizji z okr\u0119tem podwodnym, a w 2020 r. niezale\u017cni filmowcy ujawnili nagrania pokazuj\u0105ce du\u017ce p\u0119kni\u0119cia i otwory w burcie, kt\u00f3rych nie odnotowano w oficjalnym raporcie. To zmusi\u0142o Estoni\u0119, Szwecj\u0119 i Finlandi\u0119 do ponownego wszcz\u0119cia dochodzenia \u2014 po 26 latach od katastrofy.<\/p>\n

Heweliusz i Estonia zainspirowa\u0142y tw\u00f3rc\u00f3w. Produkcje oparte na tragediach<\/p>\n

Do tragedii powraca dzi\u015b nie tylko historiografia, ale tak\u017ce produkcje filmowe i serialowe. W kontek\u015bcie Holoubkowego „Heweliusza” cz\u0119sto wspomina si\u0119 o g\u0142o\u015bnym serialu dokumentalnym „Estonia \u2014 katastrofa na morzu” (2020 r.), kt\u00f3ry w pi\u0119ciu odcinkach analizuje przebieg wypadku, pokazuj\u0105c emocjonuj\u0105ce relacje ocala\u0142ych oraz kulisy \u015bledztw po 1994 r. Tw\u00f3rcy udowodnili, \u017ce temat wci\u0105\u017c jest \u017cywy \u2014 zw\u0142aszcza wobec najnowszych ustale\u0144 i pyta\u0144 o ewentualne tuszowania b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n

Z kolei fabularny film „Baltic Storm” (2003 r.), oparty na \u015bledztwie dziennikarki Jutty Rabe, stanowi dramatyzowan\u0105 pr\u00f3b\u0119 opowiedzenia o alternatywnych teoriach \u2014 cho\u0107 kontrowersyjny, wywar\u0142 wp\u0142yw na opini\u0119 publiczn\u0105, bo po raz pierwszy na szerok\u0105 skal\u0119 przedstawi\u0142 tez\u0119 o mo\u017cliwym sabota\u017cu lub kolizji. W 2023 r. powsta\u0142a tak\u017ce wysokobud\u017cetowa seria fabularna „Estonia”, rekonstruuj\u0105ca krok po kroku wydarzenia z wrze\u015bnia 1994 r., a jednocze\u015bnie pokazuj\u0105ca polityczne i spo\u0142eczne nast\u0119pstwa tragedii.<\/p>\n

Obydwie katastrofy \u2014 Heweliusza i Estonii \u2014 \u0142\u0105czy Ba\u0142tyk, trudny sztormowy sezon, niedoskona\u0142o\u015bci konstrukcyjne statk\u00f3w oraz dramatyczna walka o \u017cycie pasa\u017cer\u00f3w<\/a>. \u0141\u0105czy je tak\u017ce to, \u017ce mimo licznych raport\u00f3w i analiz, w spo\u0142ecze\u0144stwach przetrwa\u0142o poczucie, \u017ce nie wszystko zosta\u0142o wyja\u015bnione. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142czesnym produkcjom filmowym temat powr\u00f3ci\u0142 z now\u0105 si\u0142\u0105, przypominaj\u0105c, \u017ce za ka\u017cd\u0105 statystyk\u0105 kryj\u0105 si\u0119 konkretne ludzkie dramaty \u2014 oraz pytania, kt\u00f3re nie zawsze doczeka\u0142y si\u0119 jednoznacznych odpowiedzi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W nocy z 27 na 28 wrze\u015bnia 1994 r., rozegra\u0142a si\u0119 katastrofa o jeszcze wi\u0119kszej skali ni\u017c Heweliusz.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":101841,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-101840","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115550139429641362","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101840","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101840"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101840\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101841"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101840"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101840"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101840"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}