{"id":10237,"date":"2025-09-22T18:47:14","date_gmt":"2025-09-22T18:47:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/10237\/"},"modified":"2025-09-22T18:47:14","modified_gmt":"2025-09-22T18:47:14","slug":"1670-czyli-jak-upadla-i-rzeczpospolita","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/10237\/","title":{"rendered":"1670, czyli jak upad\u0142a I Rzeczpospolita"},"content":{"rendered":"

Premiera drugiego sezonu polskiego serialu historycznego 1670 na platformie Netflix nie pozwala mie\u0107 z\u0142udze\u0144 \u2013 \u201epedagogika wstydu\u201d, wpisana w rewizjonistyczny nurt \u201eludowej\u201d historii Polski, w kulturze masowej ma si\u0119 w najlepsze. Odbiorca ma si\u0119 utwierdza\u0107 w przekonaniu o wy\u0142\u0105cznej odpowiedzialno\u015bci \u201eciemnej\u201d szlachty za katastrof\u0119 I Rzeczypospolitej, wzrasta\u0107 w micie nieustaj\u0105cego niewolnictwa ch\u0142op\u00f3w i ksenofobii ziemian, kt\u00f3ra sama w sobie przes\u0105dzi\u0142a o losie dawnego pa\u0144stwa polsko-litewskiego. Newsletter<\/p>\n

Do\u0142\u0105cz do grona zawsze poinformowanych! Zapisz si\u0119 na newsletter i otrzymuj cotygodniowe podsumowania naszej dzia\u0142alno\u015bci oraz informacje o nadchodz\u0105cych wydarzeniach.<\/p>\n

Serial obfituj\u0105cy w dowcipne dialogi i udane kreacje aktorskie (z niezawodnym Bart\u0142omiejem Top\u0105 na czele) zas\u0142u\u017cy\u0142 na przychylny odbi\u00f3r widz\u00f3w. Humor pola\u0142 si\u0119 z ekranu strumieniami, a widzowie w wielu dialogach mogli przejrze\u0107 si\u0119 niczym w lustrze. W\u015br\u00f3d nich pere\u0142ki: \u201eCz\u0142owiek dochodzi do czego\u015b ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105 w\u0142asnych ch\u0142op\u00f3w, to zabra\u0107 mu!\u201d \u2013 jako komentarz do fiskalnego wyzysku i podatkowych nier\u00f3wno\u015bci. Jeszcze inny: \u201eCh\u0142opi to nie ludzie, to zasoby ludzkie\u201d, co mo\u017cna odebra\u0107 jako k\u0105\u015bliw\u0105 satyr\u0119 na stan rzeczy w \u015bwiecie korporacji. I wreszcie jeden z najodwa\u017cniejszych: \u201eCo zaczyna si\u0119 na \u00ab\u017c\u00bb i po cichu w\u0142ada Polsk\u0105? \u2013 \u017bydzi! \u2013 \u2026\u017cyto, Bogdan\u201d.\u00a0<\/p>\n

Nie da si\u0119 zamaskowa\u0107 prawdy, \u017ce 1670 jest komentarzem do naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Rzecz w tym, \u017ce historia nie jest tutaj tylko nieistotnym t\u0142em, ale przeciwnie: stanowi przed\u0142u\u017cenie tej fabularnej opowie\u015bci o istotn\u0105 przestrze\u0144 narodowych dziej\u00f3w, skierowanej zreszt\u0105 ku krytyce dawnych stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych. W filmowym obrazie wszystko ma by\u0107 wyraziste: w\u0142a\u015bciciel maj\u0105tku (cho\u0107 nie najwi\u0119kszego, s\u0105 przecie\u017c tacy \u201ez du\u017cymi wsiami\u201d) Jan Pawe\u0142 Adamczewski to cz\u0142owiek pr\u00f3\u017cny i intelektualnie ograniczony, grz\u0119zn\u0105cy w odm\u0119tach sarmackich stereotyp\u00f3w, przekonany o swojej naturalnej wy\u017cszo\u015bci, a brat jego, duchowny (rzecz jasna, katolicki), to posta\u0107 z gruntu cyniczna i zak\u0142amana, do norm ko\u015bcielnych, w tym do celibatu, maj\u0105ca nieskrywany dystans. Ch\u0142opi to masa, kt\u00f3ra szemra pod nosem, jednak znosi narzucony jej ucisk. Wszyscy za\u015b \u2013 mo\u017ce poza c\u00f3rk\u0105 Jana Paw\u0142a \u2013 patrz\u0105 nieufnie na powiewy post\u0119pu, gdy ten w osobach wielkomiejskich go\u015bci nadci\u0105ga \u2013 no bo sk\u0105d \u2013 z Zachodu. Bez liku tu postaci, kt\u00f3rych rys osobowy mie\u015bci si\u0119 w zadawnionych stereotypach, utrwalanych w najlepsze w czasach PRL-u, a dzi\u015b odgrzewanych na ideologicznym ruszcie.<\/p>\n

\"\"<\/a>Marksistowskie klisze<\/p>\n

Bo czy obraz wsi szlacheckiej, grz\u0119zn\u0105cej w jesiennym b\u0142ocie, zdeptanym przez poganianych do pracy pa\u0144szczy\u017anianych ch\u0142op\u00f3w (filmowe: \u201ehop, hop, hop\u201d), nie stanowi marksistowskiej kliszy, przez kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142czesny \u201eodkrywca\u201d b\u0119dzie mierzy\u0142 si\u0119 z sarmack\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 za\u015bciankowej \u2013 a jak\u017ce \u2013 I Rzeczypospolitej? Czy\u017c co bardziej krytyczny odbiorca serialu nie dostrze\u017ce w nim przed\u0142u\u017cenia popularnej dzisiaj \u201eludowej\u201d publicystyki historycznej? Tej, kt\u00f3r\u0105 zdawa\u0142a si\u0119 umacnia\u0107 teza Olgi Tokarczuk, g\u0142osz\u0105cej, \u017ce sarmaccy Polacy byli w\u0142a\u015bcicielami niewolnik\u00f3w (TVP Kultura, pa\u017adziernik 2015)? Jak oddzieli\u0107 antyszlacheck\u0105 narracj\u0119 od poczytnej publicystyki \u201ech\u0142opskiej\u201d Adama Leszczy\u0144skiego (Ludowa historia Polski), Kamila Janickiego (Pa\u0144szczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa) czy Joanny Kuciel-Frydryszak (Ch\u0142opki. Opowie\u015b\u0107 o naszych babkach)?<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c twierdz\u0119, \u017ce nie da si\u0119 jej oddzieli\u0107, a 1670 stanowi tylko jej atrakcyjne przed\u0142u\u017cenie, zach\u0119caj\u0105ce masowego odbiorc\u0119 do powielania historycznie uproszczonych stereotyp\u00f3w. Rzecz jasna, s\u0105 one mi\u0142e dla \u015brodowiska nag\u0142a\u015bniaj\u0105cego ten nurt \u2013 \u201eGazety Wyborczej\u201d i jej medialnych odprysk\u00f3w, ale z rzeteln\u0105 prawd\u0105 historyczn\u0105, a tym bardziej badaniami historyk\u00f3w, ma ona niewiele wsp\u00f3lnego.\u00a0<\/p>\n

Buduj z nami Nowy \u0141ad!<\/p>\n

Twoje wsparcie to inwestycja w rozw\u00f3j Polski. Pom\u00f3\u017c nam budowa\u0107 niezale\u017cny portal opinii broni\u0105cy polskiej suwerenno\u015bci i warto\u015bci narodowych.<\/p>\n

Prawdy i mity<\/p>\n

I c\u00f3\u017c z tego, \u017ce w literaturze naukowej przyczyny kryzysu i upadku Rzeczypospolitej zosta\u0142y wyczerpuj\u0105co opisane? I nawet gdy niepodobna zaprzeczy\u0107, \u017ce znaczna ich cz\u0119\u015b\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142a mia\u0142a w dominacji szlachty nad innymi stanami? I gdy jasne jest, \u017ce budowa szlacheckiego pa\u0144stwa odby\u0142a si\u0119 drog\u0105 ograniczania swob\u00f3d ch\u0142opskich, w tym tak\u017ce przez w\u0142o\u017cenie w r\u0119ce \u201epan\u00f3w \u2013 braci\u201d narz\u0119dzi karania w\u0142o\u015bcia\u0144skich poddanych (od czasu przywileju warckiego z 1423 r. \u2013 r\u00f3wnie\u017c \u201ekrn\u0105brnych so\u0142tys\u00f3w\u201d).\u00a0<\/p>\n

Prawd\u0105 jest, \u017ce gwo\u017adziem do trumny ekonomicznej konkurencji (w krajach Zachodu w\u0142a\u015bnie w tym czasie daj\u0105cej pocz\u0105tek kapitalizmowi) sta\u0142 si\u0119 przywilej piotrkowski, wydany przez Jana Olbrachta w 1496 r. Poprzez zakaz nabywania d\u00f3br ziemskich poza miastami ogranicza\u0142 on rozw\u00f3j miast, a ch\u0142op\u00f3w silniej przypisywa\u0142 do ziemi, zezwalaj\u0105c na wychod\u017astwo ze wsi tylko jednemu na rok. Zachodni popyt na polskie zbo\u017ce utrwali\u0142 gospodark\u0119 folwarczno-pa\u0144szczy\u017anian\u0105, a nar\u00f3d szlachecki w Rzeczypospolitej uczyni\u0142 jednym z najzasobniejszych w Europie. Regres gospodarczy nadszed\u0142 jednak nieuchronnie wraz z wiekiem wojen i kataklizm\u00f3w.<\/p>\n

\n

Kulminacj\u0119 przyni\u00f3s\u0142 potop moskiewski i szwedzki, gdy wskutek nieopisanych grabie\u017cy i mord\u00f3w Rzeczpospolita utraci\u0142a nawet 40% ludno\u015bci! Szacowano, \u017ce tylko w Wielkopolsce liczba kmieci zmala\u0142a o 75%, a drobniejszych gospodarzy \u2013 o 58%. W powiecie gnie\u017anie\u0144skim a\u017c 80% ziemi le\u017ca\u0142o od\u0142ogiem. Nic dziwnego, \u017ce ocalona szlachta w zrujnowanych folwarkach stara\u0142a si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 udzia\u0142 pracy pa\u0144szczy\u017anianej ch\u0142op\u00f3w. W wielu maj\u0105tkach w\u0142a\u015bnie w tym czasie ich po\u0142o\u017cenie gwa\u0142townie si\u0119 pogorszy\u0142o.\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n

I tak np. praca pa\u0144szczy\u017aniana, kt\u00f3ra w XVI w. wynosi\u0142a zwykle 1-2 dni tygodniowo, w pocz\u0105tkach XVIII w. si\u0119ga\u0142a nawet kilkunastu lub kilkudziesi\u0119ciu! Przewaga dworu wyra\u017ca\u0142a si\u0119 tak\u017ce w innych nierzadkich nadu\u017cyciach: gdy dw\u00f3r poprzez nieuczciwe pomiary zmniejsza\u0142 powierzchni\u0119 gospodarstw ch\u0142opskich b\u0105d\u017a zwi\u0119ksza\u0142 zakres pracy przymusowej bez jakiegokolwiek wynagrodzenia (tzw. darmocha). Na tej podstawie rodzi\u0142a si\u0119 krytyka nawet najprzychylniejszych Polsce cudzoziemc\u00f3w. Nale\u017ca\u0142 do nich \u00c9tienne de Rieule, kt\u00f3ry w 1766 r. pisa\u0142: \u201eNiech ci, kt\u00f3rych oburza my\u015bl jego [stanu ch\u0142opskiego] pomy\u015blno\u015bci [w pa\u0144stwach zachodnich \u2013 KT], uracz\u0105 si\u0119 jego widokiem w Polsce: zobacz\u0105 tam t\u0119 szanown\u0105 klas\u0119 ludzi \u017ale \u017cywionych, \u017ale odzianych, kt\u00f3rzy ledwie zachowali posta\u0107 ludzk\u0105, kt\u00f3rzy s\u0105 zgrzybiali przed 40 rokiem \u017cycia z braku od\u017cywiania si\u0119 odpowiedniego jego trudom\u201d. Na tej podstawie swoj\u0105 opini\u0119 opiera\u0142 tak\u017ce Aleksander \u015awi\u0119tochowski (Historia ch\u0142op\u00f3w polskich z 1925 r.): \u201eSzlachcic XVI\u2013XVIII stuleci politykowa\u0142, hula\u0142, urz\u0105dza\u0142 w swych dobrach niezale\u017cne pa\u0144stwa, dogadza\u0142 swej samowoli, zwanej przez niego wolno\u015bci\u0105, ale do pracy w ziemi wcale si\u0119 nie kwapi\u0142, pozostawiaj\u0105c j\u0105 swoim poddanym i ich dozorcom\u201d.<\/p>\n

*<\/p>\n

Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce opinie te nie daj\u0105 pe\u0142nego obrazu z\u0142o\u017conych stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych \u00f3wczesnej wsi. Nie brakuje dowod\u00f3w na narastaj\u0105ce zrozumienie w rzeszach szlacheckich potrzeby odmiany po\u0142o\u017cenia ch\u0142opstwa. Przyk\u0142ad najwcze\u015bniej dawa\u0142y kr\u00f3lewszczyzny. I tak np. w ekonomii szawelskiej pa\u0144szczyzn\u0119 zni\u00f3s\u0142 ju\u017c W\u0142adys\u0142aw IV (1640). Podobnie post\u0105piono w czasach Jana III z ekonomi\u0105 grodzie\u0144sk\u0105 (1680) i olick\u0105 (1686).\u00a0<\/p>\n

\n

W szlacheckich folwarkach powszechnie odchodzono od stosowania kar cielesnych, a cz\u0119sto upowszechniany mit o karze \u015bmierci, wykonywanej przez dziedzica na poddanym, nie znajduje w \u015bwietle rzetelnych bada\u0144 (Tadeusza Korzona) ani jednego potwierdzenia. Do mit\u00f3w wreszcie wypada zaliczy\u0107 niewolnicze przywi\u0105zanie ch\u0142opa do ziemi. Przecz\u0105 mu ustalenia Mateusza Wy\u017cgi, dowodz\u0105ce sporej ruchliwo\u015bci ch\u0142op\u00f3w (ch\u0119tnie przenosz\u0105cych si\u0119 do miast, np. Krakowa).\u00a0\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n

Czytaj tak\u017ce<\/p>\n

\u201eIrokezi Europy\u201d?<\/p>\n

Widmo katastrofy pa\u0144stwa polsko-litewskiego nie nadesz\u0142o od wewn\u0105trz. Gdy kolejna wojna p\u00f3\u0142nocna (1700\u20131721) przetacza\u0142a si\u0119 przez Rzeczpospolit\u0105, s\u0105siedzkie elity Kr\u00f3lestwa Prus oraz Rosji, przesi\u0105kni\u0119te \u201epost\u0119powymi\u201d ideami o\u015bwiecenia, zrozumia\u0142y, \u017ce utrzymanie bezw\u0142adu Rzeczypospolitej le\u017cy w ich najlepszym interesie. To wtedy, gdy w narodzie szlacheckim zacz\u0119\u0142a narasta\u0107 idea ratowania pa\u0144stwa (\u201eodrodzenia w upadku\u201d), w pismach zachodnich my\u015blicieli Polska by\u0142a z uporem przedstawiana jako ostoja zacofania. W jej obraz wpisywa\u0142y si\u0119 \u201ePolnische Wirtschaft\u201d (pierwszy raz wzmiankowany przez niemieckiego pisarza Christiana Stieffa w 1723 r.) i prymitywny schemat: \u201ebrudu du\u017co, \u017byd\u00f3w du\u017co, wojska ma\u0142o\u201d. Niema\u0142y w tym udzia\u0142 propagandy pruskiej i osobistej opinii Fryderyka II (zwanego Wielkim), kt\u00f3ry pogardza\u0142 polskimi herbowymi, nazywaj\u0105c ich \u201eIrokezami Europy\u201d (b\u0105d\u017a okre\u015blaj\u0105c dzikusami).<\/p>\n

Opini\u0119 tak\u0105 o\u015bwieceniowi \u201epost\u0119powcy\u201d ch\u0119tnie upowszechniali pod swym pi\u00f3rem. Nale\u017ca\u0142 do nich Gabriel de Mably, g\u0142osz\u0105cy, \u017ce ustr\u00f3j demokracji szlacheckiej \u201eprodukowa\u0142 tylko despot\u00f3w i niewolnik\u00f3w\u201d. St\u0105d ju\u017c krok do stygmatyzacji Polak\u00f3w jako sprawc\u00f3w swojego zacofania: \u201eJest w Polakach niepodobna do wiary mieszanina cn\u00f3t i wyst\u0119pk\u00f3w\u201d \u2013 pisa\u0142 w okresie drugiego rozbioru ambasador rosyjski Jakob Sievers. Jak dodawa\u0142: \u201eCnoty kryj\u0105 si\u0119, wyst\u0119pki chodz\u0105 z bezwstydnym czo\u0142em: i z nimi w\u0142a\u015bnie mam do czynienia\u201d. Takim opiniom zdawali si\u0119 wt\u00f3rowa\u0107 polscy zwolennicy reform, nie zawsze rozumiej\u0105c, \u017ce obecne w rodakach postawy wstecznictwa, a nawet zdrady, by\u0142y rezultatem d\u0142ugotrwa\u0142ej hodowli, u\u017cy\u017anianej obc\u0105 got\u00f3wk\u0105. Nale\u017ca\u0142 do nich J\u00f3zef Wybicki, w tym samym tonie wytykaj\u0105cy wady wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w: \u201eJedyny handel, jaki znaj\u0105 Polacy, to handel wolno\u015bci\u0105\u201d.\u00a0<\/p>\n

Tak\u0105 narracj\u0119 w nast\u0119pnej epoce przej\u0119li w swym interesie zaborcy, b\u0105d\u017a to w imi\u0119 \u201espotwarzenia przesz\u0142o\u015bci\u201d, b\u0105d\u017a \u201edla usprawiedliwienia gwa\u0142tu\u201d (A. \u015awi\u0119tochowski). Wymownym przyk\u0142adem by\u0142 podr\u0119cznik historii napisany przez Dmitrija I\u0142owajskiego, g\u0142osz\u0105cy, \u017ce Polacy sami winni s\u0105 upadku, a zaborcom wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za opiek\u0119 i post\u0119p\u2026<\/p>\n

1670 \u2013 b\u0142\u0105d X muzy?<\/p>\n

Obraz kryzysu i upadku dawnej Polski z pewno\u015bci\u0105 jest bardziej z\u0142o\u017cony. Nie mog\u0105 go wype\u0142ni\u0107 frazesy o \u201epolskich winach\u201d i nieustannym zacofaniu.\u00a0<\/p>\n

\n

By\u0107 mo\u017ce w \u015blad za Boles\u0142awem Ulanowskim \u2013 zas\u0142u\u017conym historykiem prawa z galicyjskiego Lwowa \u2013 wypada wsp\u00f3\u0142czesnym \u201eludomanom\u201d przypomnie\u0107, \u017ce w dawnej Polsce nigdy podda\u0144stwo \u201enie sta\u0142o si\u0119 niewol\u0105, nigdy nie pozbawi\u0142o kmiecia podmiotowo\u015bci prawnej, nigdy nie zni\u017cy\u0142o do stanowiska rzeczy\u201d.\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n

I doda\u0107, \u017ce w chwili, gdy p\u0119tla zaborcza zaciska\u0142a si\u0119 na gardle Rzeczypospolitej, w jej wn\u0119trzu dojrzewa\u0142y symptomy odrodzenia, a zast\u0119py \u015bwiatlejszej szlachty na dobre odchodzi\u0142y od pa\u0144szczyzny. Cz\u0119sto towarzyszy\u0142a temu nowoczesna my\u015bl, godna pionier\u00f3w kapitalizmu. Tak jak wyra\u017ca\u0142 j\u0105 Joachim Chreptowicz, ostatni kanclerz litewski: \u201ezdolno\u015bci cia\u0142a \u017ale pracuj\u0105 u cz\u0142owieka powab\u00f3w ch\u0119ci nie maj\u0105cego; r\u0119ce tylko niewolnika, i to niesk\u0142adnie pracuj\u0105 dla pana [\u2026]\u201d.\u00a0<\/p>\n

*<\/p>\n

\n

Tych prawd nie dopatrzymy si\u0119 w serialu 1670. Widz\u00f3w zostawi on w oparach schematu o prymitywizmie i lenistwie Sarmat\u00f3w (kt\u00f3rzy pr\u00f3\u017cnuj\u0105c, \u201eoszcz\u0119dzaj\u0105\u201d przecie\u017c \u201eenergi\u0119 na wi\u0119ksze sprawy\u201d). Dobre aktorstwo i chwytliwe teksty nie zmieni\u0105 niestety prawdy, \u017ce film stanowi naturalne przed\u0142u\u017cenie \u201eludowej\u201d publicystyki historycznej.\u00a0<\/p>\n<\/blockquote>\n

Warto zaznaczy\u0107 jej siln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 z trendami w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, gdzie grono \u201eprzebudzonych\u201d antyzachodnich fanatyk\u00f3w (wyznawc\u00f3w Black Lives Matter) ju\u017c dawno narzuci\u0142o lewicow\u0105 narracj\u0119 na uniwersytetach i w masowych mediach. Teraz, gdy trend ten dochodzi do Polski, warto upomnie\u0107 si\u0119 o wywa\u017cenie prawdy. I misj\u0119, kt\u00f3r\u0105 winna wspomaga\u0107 naturalnie X muza.<\/p>\n

Ten tekst przeczyta\u0142e\u015b za darmo dzi\u0119ki hojno\u015bci naszych darczy\u0144c\u00f3w<\/p>\n

Nowy \u0141ad utrzymuje si\u0119 dzi\u0119ki oddolnemu wsparciu obywatelskim. Nasz\u0105 misj\u0105 jest rozwijanie o\u015brodka
\nintelektualnego niezale\u017cnego od partii politycznych, wielkich koncern\u00f3w i zagraniczych o\u015brodk\u00f3w wp\u0142ywu. Do\u0142\u0105cz
\ndo grona naszych darczy\u0144c\u00f3w, walczmy razem o podmiotowy nar\u00f3d oraz suwerenn\u0105 i nowoczesn\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\n

Darowizna na rzecz portalu Nowy \u0141ad Koniec Artyku\u0142y <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Premiera drugiego sezonu polskiego serialu historycznego 1670 na platformie Netflix nie pozwala mie\u0107 z\u0142udze\u0144 \u2013 \u201epedagogika wstydu\u201d, wpisana…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10238,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[217,122,4157,4158,261,216,4159,42,38,40,39,41,123,2412],"class_list":{"0":"post-10237","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-217","9":"tag-entertainment","10":"tag-historia-polski","11":"tag-i-rp","12":"tag-kultura","13":"tag-netflix","14":"tag-pelna-kultura","15":"tag-pl","16":"tag-poland","17":"tag-polish","18":"tag-polska","19":"tag-polski","20":"tag-rozrywka","21":"tag-serial"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10237"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10237\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}