{"id":102899,"date":"2025-11-15T16:07:12","date_gmt":"2025-11-15T16:07:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/102899\/"},"modified":"2025-11-15T16:07:12","modified_gmt":"2025-11-15T16:07:12","slug":"najbogatsi-i-najbiedniejsi-wplywowy-ekonomista-wytyka-blad-zachodu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/102899\/","title":{"rendered":"Najbogatsi i najbiedniejsi. Wp\u0142ywowy ekonomista wytyka b\u0142\u0105d Zachodu"},"content":{"rendered":"

Grupa, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodz\u0105 m.in. by\u0142a sekretarz skarbu i przewodnicz\u0105ca Rezerwy Federalnej Janet Yellen, francuski ekonomista Thomas Piketty oraz laureat Nagrody Nobla Daren Acemoglu, wezwa\u0142a w otwartym li\u015bcie do utworzenia organu podobnego do Mi\u0119dzyrz\u0105dowego Zespo\u0142u ds. Zmian Klimatu (IPCC) ONZ, kt\u00f3ry koordynowa\u0142by dzia\u0142ania przeciwko katastrofalnym skutkom dla wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

„Podobnie jak oni, jeste\u015bmy g\u0142\u0119boko zaniepokojeni tym, \u017ce ekstremalna koncentracja bogactwa przek\u0142ada si\u0119 na niedemokratyczn\u0105 koncentracj\u0119 w\u0142adzy, podwa\u017caj\u0105c zaufanie w naszych spo\u0142ecze\u0144stwach i polaryzuj\u0105c nasz\u0105 polityk\u0119<\/a>” \u2014 czytamy w li\u015bcie, odnosz\u0105cym si\u0119 do ustale\u0144 komisji badawczej G20, kt\u00f3ra jest kierowana przez znanego ameryka\u0144skiego ekonomist\u0119 Josepha Stiglitza.<\/p>\n

W zesz\u0142ym tygodniu akcjonariusze Tesli<\/a> przeg\u0142osowali przyznanie dyrektorowi generalnemu firmy, Elonowi Muskowi<\/a>, najwi\u0119kszego w historii pakietu wynagrodze\u0144 o potencjalnej warto\u015bci 1 bln dol. (3,6 bln z\u0142). Musk, kt\u00f3ry jest r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem platformy spo\u0142eczno\u015bciowej X, jest ju\u017c najbogatszym cz\u0142owiekiem na \u015bwiecie.<\/p>\n

IPCC od 40 lat przewodzi gromadzeniu i rozpowszechnianiu naukowego konsensusu w sprawie zmian klimatycznych i dzia\u0142a jako pot\u0119\u017cna si\u0142a nap\u0119dzaj\u0105ca polityk\u0119 ekologiczn\u0105. Zdaniem ekonomist\u00f3w nowa „Mi\u0119dzynarodowa Komisja ds. Nier\u00f3wno\u015bci” pe\u0142ni\u0142aby podobn\u0105 funkcj\u0119, gromadz\u0105c dowody i sk\u0142aniaj\u0105c rz\u0105dy do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 na rzecz wyeliminowania r\u00f3\u017cnic w poziomie zamo\u017cno\u015bci.<\/p>\n

Bogaci i biedni <\/p>\n

Propozycja pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy w niedawnym raporcie na temat nier\u00f3wno\u015bci. Jego autorem jest komisja badawcza G20 pod przewodnictwem Stiglitza, kt\u00f3ry w latach 90. skupia\u0142 si\u0119 na kwestii nier\u00f3wno\u015bci jako g\u0142\u00f3wny ekonomista Banku \u015awiatowego. W raporcie stwierdzono, \u017ce w latach 2000\u20132024 najbogatszy 1 proc. ludzko\u015bci zgromadzi\u0142 41 proc. ca\u0142ego nowego bogactwa. Jednocze\u015bnie 1 proc. najbiedniejszej po\u0142owy \u015bwiatowej populacji zgromadzi\u0142 tylko 1 proc. tego bogactwa. Oznacza to \u015bredni zysk w wysoko\u015bci 1,3 mln dol. (4,73 mln z\u0142) dla 1 proc. najbogatszych, w por\u00f3wnaniu z 585 dol. (2,1 tys. z\u0142) dla os\u00f3b z najbiedniejszej po\u0142owy.<\/p>\n

Te du\u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy bogatymi a biednymi mia\u0142y wyra\u017ane konsekwencje polityczne. Raport wykaza\u0142, \u017ce kraje o wysokim poziomie nier\u00f3wno\u015bci by\u0142y „siedem razy bardziej nara\u017cone na upadek demokracji ni\u017c kraje o wi\u0119kszej r\u00f3wno\u015bci”.<\/p>\n

Stiglitz powiedzia\u0142 w wywiadzie dla POLITICO, \u017ce rosn\u0105ca przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy bogatymi a biednymi jest dowodem na to, \u017ce ostatnie cztery dekady umiarkowanego rz\u0105dzenia po obu stronach Atlantyku zako\u0144czy\u0142y si\u0119 pora\u017ck\u0105. Populi\u015bci na ca\u0142ym Zachodzie, w tym prezydent USA Donald Trump<\/a>, wykorzystali t\u0119 sytuacj\u0119, graj\u0105c na niezadowoleniu wywo\u0142anym pora\u017ck\u0105 \u2014 doda\u0142 ekspert.<\/p>\n

\u2014 Uwa\u017cam, \u017ce centry\u015bci po obu stronach Atlantyku uwierzyli w neoliberaln\u0105 fantazj\u0119, \u017ce liberalizacja handlu, liberalizacja finansowa i prywatyzacja zapewni\u0105 wi\u0119kszy wzrost gospodarczy, a ekonomia trickle-down [populistyczny termin na okre\u015blenie polityki gospodarczej przychylnej najbogatszym] sprawi, \u017ce wszyscy na tym skorzystaj\u0105 \u2014 powiedzia\u0142 Stiglitz.<\/p>\n

Godne \u017cycie<\/p>\n

Ekspert pochwali\u0142 niedawne zwyci\u0119stwo demokratycznego socjalisty Zohrana Mamdaniego<\/a>, kt\u00f3ry zosta\u0142 wybrany na burmistrza Nowego Jorku. Zdaniem ekonomisty zajmuje si\u0119 on codziennymi problemami ludzi, w przeciwie\u0144stwie do polityk\u00f3w zar\u00f3wno centrolewicy, jak i centroprawicy.<\/p>\n

Mamdani, kt\u00f3ry w zesz\u0142ym tygodniu odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo, pokonuj\u0105c zar\u00f3wno swojego demokratycznego rywala Andrew Cuomo, jak i republika\u0144skiego konkurenta Curtisa Sliw\u0119, przeprowadzi\u0142 niezwykle skuteczn\u0105 kampani\u0119 medialn\u0105 skupion\u0105 na rosn\u0105cych kosztach \u017cycia w mie\u015bcie. Jego program obejmowa\u0142 obietnice zapewnienia bezp\u0142atnych przejazd\u00f3w autobusowych, pa\u0144stwowych supermarket\u00f3w i mieszka\u0144 z kontrolowanym czynszem.<\/p>\n

Stiglitz, kt\u00f3ry okre\u015bli\u0142 si\u0119 jako „bardzo przyjazny rynkowi”, stwierdzi\u0142 jednak, \u017ce jego zdaniem lewicowy burmistrz otworzy\u0142 przestrze\u0144 do debaty.<\/p>\n

\u2014 M\u00f3wi o sprawach, kt\u00f3re s\u0105 wa\u017cne dla ludzi: takich jak mieszkalnictwo, \u017cywno\u015b\u0107, transport, opieka zdrowotna \u2014 powiedzia\u0142 ekspert. \u2014 Po prostu wymienia list\u0119 rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do godnego \u017cycia, i m\u00f3wi, \u017ce co\u015b tu nie dzia\u0142a \u2014 doda\u0142.<\/p>\n

\"Zohran<\/p>\n

Zohran Mamdani w centrum edukacyjnym, Nowy Jork, 13 listopada 2025 r.Michael M. Santiago \/ AFP<\/p>\n

Najwi\u0119ksza s\u0142abo\u015b\u0107 USA<\/p>\n

W 2001 r. Stiglitz zdoby\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za prac\u0119 nad asymetri\u0105 informacji na rynkach. Pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 g\u0142\u00f3wnego ekonomisty w Banku \u015awiatowym oraz przewodnicz\u0105cego Rady Doradc\u00f3w Ekonomicznych za administracji by\u0142ego prezydenta Billa Clintona, gdzie mia\u0142 s\u0142ynne burzliwe relacje z sekretarzem skarbu Larrym Summersem. Dzi\u0119ki poparciu dla globalizacji i rewolucji internetowej zesp\u00f3\u0142 Clintona mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na wytyczenie parametr\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarki \u015bwiatowej.<\/p>\n

Wp\u0142ywowy ekonomista stwierdzi\u0142, \u017ce walka z nier\u00f3wno\u015bciami nie jest tylko wyborem moralnym, ale polityczn\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Doda\u0142, \u017ce ogromna przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy bogatymi a biednymi os\u0142abia pozycj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych w gospodarczej i technologicznej rywalizacji z Chinami.<\/p>\n

\u2014 [USA] nie wygraj\u0105, je\u015bli b\u0119dziemy spo\u0142ecze\u0144stwem podzielonym, spolaryzowanym \u2014 powiedzia\u0142 Stiglitz, nawi\u0105zuj\u0105c do retoryki ostatniej zimnej wojny. \u2014 Najwi\u0119ksz\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105 dzisiejszych Stan\u00f3w Zjednoczonych jest w\u0142a\u015bnie ten podzia\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Grupa, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodz\u0105 m.in. by\u0142a sekretarz skarbu i przewodnicz\u0105ca Rezerwy Federalnej Janet Yellen, francuski ekonomista Thomas…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":102900,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,23023,3487,5084,32,33,44,105,486,27,34,35,28,31,48,25,46,40,41,19287,47,80,29,30,26,82,83,84,18011],"class_list":{"0":"post-102899","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-bank_swiatowy","10":"tag-bieda","11":"tag-bogactwo","12":"tag-breaking-news","13":"tag-breakingnews","14":"tag-donald_trump","15":"tag-ekonomia","16":"tag-elon_musk","17":"tag-headlines","18":"tag-latest-news","19":"tag-latestnews","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-nat_styl","23":"tag-news","24":"tag-omp","25":"tag-polish","26":"tag-polski","27":"tag-populizm","28":"tag-screening_general","29":"tag-swiat","30":"tag-top-stories","31":"tag-topstories","32":"tag-wiadomosci","33":"tag-world","34":"tag-world-news","35":"tag-worldnews","36":"tag-zohran_mamdani"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115554579083733767","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102899\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/102900"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}