{"id":103705,"date":"2025-11-16T08:25:12","date_gmt":"2025-11-16T08:25:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/103705\/"},"modified":"2025-11-16T08:25:12","modified_gmt":"2025-11-16T08:25:12","slug":"przepychanki-mocarstw-budza-strach-mniejszych-panstw-grozi-nam-nuklearne-domino","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/103705\/","title":{"rendered":"Przepychanki mocarstw budz\u0105 strach mniejszych pa\u0144stw. Grozi nam nuklearne domino"},"content":{"rendered":"

Najbardziej konsekwentnym wydarzeniem, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do erozji powojennego porz\u0105dku w ci\u0105gu ostatnich 11 lat, by\u0142o i nadal jest zachowanie Rosji \u2014 b\u0119d\u0105cej podobnie jak Chiny i USA cz\u0142onkiem Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ i pa\u0144stwem nuklearnym na mocy Uk\u0142adu o nierozprzestrzenianiu broni j\u0105drowej z 1968 r.<\/p>\n

Od 2014 r. Moskwa jest zaanga\u017cowana w demonstracyjne zaw\u0142aszczanie ziemi, a od 2022 r. w inwazj\u0119 na pe\u0142n\u0105 skal\u0119 z oznakami ludob\u00f3jstwa na uznanym przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 terytorium Ukrainy. Jako dawna republika radziecka Ukraina by\u0142a cz\u0142onkiem-za\u0142o\u017cycielem ONZ w 1945 r. Od 1996 r. jest oficjalnie pa\u0144stwem nieposiadaj\u0105cym broni nuklearnej na mocy uk\u0142adu.<\/p>\n

Politycy i stratedzy z innych rewan\u017cystowskich mocarstw nie s\u0105 jedynymi, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 przebieg rosyjskiej inwazji oraz reakcje innych pa\u0144stw i organizacji mi\u0119dzynarodowych. Decydenci i liderzy opinii w wielu krajach na ca\u0142ym \u015bwiecie mog\u0105 by\u0107 jednak mniej zainteresowani konsekwencjami wojny dla Rosji i re\u017cimu Putina. Zamiast tego obserwuj\u0105 los Ukrainy oraz zachowanie jej przyjaci\u00f3\u0142 i wrog\u00f3w.<\/p>\n

Stosunkowo s\u0142absze kraje ucz\u0105 si\u0119 z do\u015bwiadczenia Ukrainy, \u017ce nie mo\u017cna polega\u0107 na prawie mi\u0119dzynarodowym, organizacjach i solidarno\u015bci. Nie nale\u017cy pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119du Kijowa, kt\u00f3ry zaufa\u0142 „zapewnieniom bezpiecze\u0144stwa” lub „gwarancjom”, „traktatom o przyja\u017ani”, „strategicznym partnerstwom” itp. Takie uk\u0142ady nie maj\u0105 wi\u0119kszego znaczenia, o czym \u015bwiadcz\u0105 nieistotne umowy Ukrainy z Rosj\u0105 (1994, 1997), Chinami (2013) i Stanami Zjednoczonymi (1994, 2008).<\/p>\n

NATO pokaza\u0142o Ukrainie fig\u0119. Inne pa\u0144stwa wyci\u0105gn\u0119\u0142y wnioski<\/p>\n

Standardowym rozwi\u0105zaniem dylematu bezpiecze\u0144stwa mniejszych mocarstw jest do\u0142\u0105czenie do sojuszy obronnych, najlepiej takich, kt\u00f3re obejmuj\u0105 co najmniej jedno pa\u0144stwo posiadaj\u0105ce bro\u0144 j\u0105drow\u0105. Jak jednak na w\u0142asnej sk\u00f3rze przekona\u0142y si\u0119 m.in. Tbilisi i Kij\u00f3w, uzyskanie pe\u0142nego cz\u0142onkostwa w pot\u0119\u017cnym sojuszu obronnym nie jest ani \u0142atwe, ani pozbawione ryzyka. W odpowiedzi na wnioski Gruzji i Ukrainy o cz\u0142onkostwo w NATO w kwietniu 2008 r. Sojusz powiedzia\u0142 im, \u017ce „zostan\u0105 cz\u0142onkami”.<\/p>\n

Nie nast\u0105pi\u0142o jednak ani przyst\u0105pienie do NATO, ani rozpocz\u0119cie procesu przyjmowania do Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, tj. wdro\u017cenie tzw. Planu Dzia\u0142a\u0144 na rzecz Cz\u0142onkostwa (MAP). Zamiast tego Gruzja jest rozcz\u0142onkowywana przez Rosj\u0119 od 2008 r.<\/a>, a Ukraina od 2014 r.<\/p>\n

Jedynym pocieszeniem dla tych dw\u00f3ch kraj\u00f3w mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce Mo\u0142dawia, r\u00f3wnie\u017c by\u0142a republika radziecka<\/a>, ale konstytucyjnie neutralne pa\u0144stwo bez ambicji przyst\u0105pienia do NATO, r\u00f3wnie\u017c jest rozcz\u0142onkowana przez Rosj\u0119 od ponad 30 lat. Los Finlandii, kt\u00f3ra ma d\u0142ug\u0105 granic\u0119 z Rosj\u0105, jest z kolei kontrprzyk\u0142adem. W przeciwie\u0144stwie do Gruzji i Ukrainy Finlandia z powodzeniem rozpocz\u0119\u0142a proces akcesyjny do NATO w 2022 r., co doprowadzi\u0142o do jej przyst\u0105pienia do Sojuszu w 2023 r.<\/a><\/p>\n

Przyk\u0142ady Finlandii i Mo\u0142dawii pokazuj\u0105, \u017ce zamiar przyst\u0105pienia by\u0142ej rosyjskiej kolonii do NATO nie jest ani wystarczaj\u0105cym, ani koniecznym warunkiem rosyjskiej inwazji. Poza tym Gruzja i Ukraina prawdopodobnie sta\u0142yby si\u0119 celem rosyjskiego ekspansjonizmu, podobnie jak Mo\u0142dawia, nawet bez aspiracji do cz\u0142onkostwa w NATO. Mog\u0142yby one unikn\u0105\u0107 utraty integralno\u015bci terytorialnej na rzecz Rosji jedynie poprzez podporz\u0105dkowanie si\u0119 Kremlowi, np. poprzez wej\u015bcie do zdominowanej przez Moskw\u0119 Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej i Organizacji Uk\u0142adu o Bezpiecze\u0144stwie Zbiorowym.<\/p>\n

Ukraina prawdopodobnie zosta\u0142aby zmuszona do podpisania traktatu unijnego mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Bia\u0142orusi\u0105 z 1999 r., kt\u00f3ry zosta\u0142 zawarty dok\u0142adnie osiem lat po rozpadzie ZSRR<\/a> uzgodnionym przez Kij\u00f3w, Mi\u0144sk i Moskw\u0119 8 grudnia 1991 r.<\/p>\n

\"Prezydent<\/p>\n

Prezydent Ukrainy \u0141eonid Krawczuk, przewodnicz\u0105cy Rady Najwy\u017cszej Bia\u0142orusi Stanis\u0142au Szuszkiewicz i prezydent Rosji Borys Jelcyn. Wiskule, 8 grudnia 1991 r.AFP PHOTO NOVOSTI \/ AFP<\/p>\n

Do\u015bwiadczenia Ukrainy i Gruzji z NATO z jednej strony oraz reakcja Rosji z drugiej ilustruj\u0105 ryzyko zwi\u0105zane z pr\u00f3b\u0105 do\u0142\u0105czenia do pot\u0119\u017cnej mi\u0119dzynarodowej koalicji. W przypadku pa\u0144stw takich jak Gruzja i Ukraina, kt\u00f3re s\u0105 mniej zakorzenione ni\u017c Finlandia i maj\u0105 zach\u0142annego s\u0105siada, balansowanie w polityce zewn\u0119trznej jest skomplikowane.<\/p>\n

Do\u0142\u0105czenie do odpowiedniego sojuszu obronnego mo\u017ce by\u0107 niepewnym i ryzykownym przedsi\u0119wzi\u0119ciem. To prawda zw\u0142aszcza w przypadku tych pa\u0144stw, kt\u00f3re s\u0105 najbardziej zainteresowane silnymi i najlepiej uzbrojonymi w bro\u0144 j\u0105drow\u0105 sojusznikami i najbardziej potrzebuj\u0105 gwarancji bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

Nowy wspania\u0142y \u015bwiat? Nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 reakcji <\/p>\n

Obecne wstrz\u0105sy geopolityczne wydaj\u0105 si\u0119 zaaran\u017cowane przez Moskw\u0119, Pekin i Waszyngton. S\u0105 one prowadzone r\u00f3wnolegle przez trzy najpot\u0119\u017cniejsze kraje \u015bwiata, sta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ i pa\u0144stwa oficjalnie posiadaj\u0105ce bro\u0144 j\u0105drow\u0105 na mocy uk\u0142adu z 1968 r.<\/p>\n

Ta kumulacja czynnik\u00f3w podwa\u017ca zaufanie zar\u00f3wno do przysz\u0142ego mi\u0119dzynarodowego zachowania stosunkowo silniejszych pa\u0144stw, jak i do znaczenia prawa mi\u0119dzynarodowego i organizacji mi\u0119dzynarodowych w zakresie ochrony stosunkowo s\u0142abszych kraj\u00f3w przed zaw\u0142aszczaniem ziemi i ludob\u00f3jstwem ze strony najwi\u0119kszych mocarstw.<\/p>\n

Z perspektywy Pekinu, Waszyngtonu i Moskwy dzisiejsza transformacja porz\u0105dku \u015bwiatowego mo\u017ce nie wydawa\u0107 si\u0119 problematyczna. Prawdopodobnie wywo\u0142a ona jednak niepok\u00f3j w\u015br\u00f3d pa\u0144stw nieposiadaj\u0105cych broni j\u0105drowej, kt\u00f3rych integracja mi\u0119dzynarodowa jest niewielka. Kraje, kt\u00f3re maj\u0105 potencjalnie ekspansjonistycznych s\u0105siad\u00f3w i dzia\u0142aj\u0105 poza NATO lub innymi istotnymi sojuszami obronnymi, musz\u0105 teraz przemy\u015ble\u0107 swoje strategie bezpiecze\u0144stwa narodowego.<\/p>\n

Przyw\u00f3dcy Chin, Stan\u00f3w Zjednoczonych i Rosji mog\u0105 zignorowa\u0107, odrzuci\u0107 lub potraktowa\u0107 powa\u017cnie reakcje pa\u0144stw trzecich na ich ekspansjonistyczne ambicje. Tak d\u0142ugo, jak nie b\u0119d\u0105 przeciwdzia\u0142a\u0107 nerwowo\u015bci wywo\u0142anej ich o\u015bwiadczeniami i dzia\u0142aniami, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 reakcji ze strony mniejszych mocarstw.<\/p>\n

Jedn\u0105 z reakcji relatywnie s\u0142abszych pa\u0144stw na mo\u017cliwy koniec powojennego porz\u0105dku mo\u017ce by\u0107 nabycie broni masowego ra\u017cenia w celach odstraszania i obrony. Takie decyzje niekt\u00f3rych pa\u0144stw mog\u0105 z kolei wywo\u0142a\u0107 podobne kroki ze strony ich s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105 w wy\u0142\u0105cznie defensywne motywy stoj\u0105ce za gromadzeniem broni masowego ra\u017cenia na ich granicach. Mog\u0142oby to wywo\u0142a\u0107 regionalne wy\u015bcigi zbroje\u0144 i proliferacj\u0119 broni masowego ra\u017cenia w stylu domina. Nap\u0142yw broni nuklearnej, chemicznej i biologicznej do arsena\u0142\u00f3w pa\u0144stwowych zwi\u0119ksza z kolei prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce bro\u0144 ta wpadnie r\u00f3wnie\u017c w r\u0119ce podmiot\u00f3w niepa\u0144stwowych.<\/p>\n

Rosja, Chiny, USA. Retoryka si\u0119 zaostrza<\/p>\n

Powaga takiego podwa\u017cenia przysz\u0142ego bezpiecze\u0144stwa mi\u0119dzynarodowego nie powinna prowadzi\u0107 do odrzucenia go jako ma\u0142o prawdopodobnego scenariusza zag\u0142ady. Ekspansjonizm Rosji od 2014 r. i niedawna eskalacja retoryki zagranicznej Chin i Stan\u00f3w Zjednoczonych stanowi\u0105 punkt zwrotny w polityce \u015bwiatowej.<\/p>\n

\"Wy\u015bwietlone<\/p>\n

Wy\u015bwietlone na wielkim ekranie przem\u00f3wienie Putina podczas Mi\u0119dzynarodowego Forum \u015awiatowego Tygodnia Atomowego. Moskwa, 25 wrze\u015bnia 2025 r.EPA\/MAXIM SHIPENKOV \/ PAP<\/p>\n

Dla obserwator\u00f3w z kraj\u00f3w, kt\u00f3re posiadaj\u0105 bro\u0144 masowego ra\u017cenia lub s\u0105 pe\u0142noprawnymi cz\u0142onkami sojuszy posiadaj\u0105cych tak\u0105 bro\u0144, mog\u0105 to by\u0107 zjawiska godne ubolewania, ale drugorz\u0119dne. Dla pa\u0144stw, kt\u00f3re jej nie posiadaj\u0105, ekspansja Rosji i ludob\u00f3jstwo na terytorium Ukrainy, kt\u00f3ra nie jest cz\u0142onkiem NATO ani pa\u0144stwem posiadaj\u0105cym bro\u0144 j\u0105drow\u0105, a tak\u017ce ambiwalentna reakcja innych g\u0142\u00f3wnych mocarstw na eskalacj\u0119 Moskwy, nie mog\u0105 by\u0107 po prostu zignorowane.<\/p>\n

Zmiany w globalnej polityce bezpiecze\u0144stwa wywo\u0142ane ekspansj\u0105 terytorialn\u0105 Rosji i licznymi zbrodniami wojennymi w ostatnich latach rodz\u0105 egzystencjalne pytania dla mniejszych mocarstw. Efekt ten nasila si\u0119 z ka\u017cdym dniem trwania wojny. Wzr\u00f3s\u0142by on dramatycznie, gdyby Rosja odnios\u0142a zwyci\u0119stwo militarne lub by\u0142a w stanie narzuci\u0107 Ukrainie niesprawiedliwy pok\u00f3j. Wzgl\u0119dnie s\u0142absze kraje granicz\u0105ce z potencjalnie ekspansjonistycznymi pa\u0144stwami mog\u0105 w\u00f3wczas rozpocz\u0105\u0107 dyskusj\u0119 na temat rozwoju lub nabycia broni masowego ra\u017cenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Najbardziej konsekwentnym wydarzeniem, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do erozji powojennego porz\u0105dku w ci\u0105gu ostatnich 11 lat, by\u0142o i nadal jest…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":103706,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,85,74,9667,27,76,34,35,3318,28,31,48,160,25,46,40,41,87,47,80,29,30,415,71,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-103705","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-chiny","12":"tag-finlandia","13":"tag-gruzja","14":"tag-headlines","15":"tag-inwazja_rosji_na_ukraine","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-moldawia","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-nato","23":"tag-news","24":"tag-omp","25":"tag-polish","26":"tag-polski","27":"tag-rosja","28":"tag-screening_general","29":"tag-swiat","30":"tag-top-stories","31":"tag-topstories","32":"tag-ukraina","33":"tag-usa","34":"tag-wiadomosci","35":"tag-world","36":"tag-world-news","37":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115558424705307723","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103705"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103705\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}