{"id":104955,"date":"2025-11-17T01:50:09","date_gmt":"2025-11-17T01:50:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/104955\/"},"modified":"2025-11-17T01:50:09","modified_gmt":"2025-11-17T01:50:09","slug":"cos-sie-dzieje-z-calym-kosmosem-blad-w-matriksie-czy-w-teoriach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/104955\/","title":{"rendered":"Co\u015b si\u0119 dzieje z ca\u0142ym kosmosem. B\u0142\u0105d w Matriksie, czy w teoriach?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"text-lg md:text-xl mb-6 leading-8 md:leading-9 font-inter px-4 md:px-0 relative z-1\" data-v-de169c3e=\"\">Od dekad zak\u0142adamy, \u017ce Wszech\u015bwiat jest w miar\u0119 przewidywalny. No, w\u0142a\u015bnie nie bardzo. Astronomowie twierdz\u0105, \u017ce nasze uk\u0142ady odniesienia \u2014 S\u0142o\u0144ce, planety, wszystko \u2014 p\u0119dz\u0105 przez kosmos ponad trzykrotnie szybciej, ni\u017c powinny. Nie chodzi o pomy\u0142k\u0119 w obliczeniach. Mo\u017cliwe, \u017ce nasz model kosmologiczny jest w ci\u0119\u017ckim b\u0142\u0119dzie.<\/p>\n<p data-start=\"1188\" data-end=\"1571\"><a href=\"https:\/\/www.yahoo.com\/news\/articles\/solar-system-may-racing-space-190000320.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Zesp\u00f3\u0142 Lukasa B\u00f6hmego wykorzysta\u0142 sie\u0107 radioteleskop\u00f3w LOFAR<\/a> i dwa inne instrumenty, by stworzy\u0107 map\u0119 rozmieszczenia galaktyk radiowych \u2014 obiekt\u00f3w emituj\u0105cych pot\u0119\u017cne sygna\u0142y radiowe z rozleg\u0142ych ob\u0142ok\u00f3w gazu i plazmy. To \u015bwietny materia\u0142 por\u00f3wnawczy: fale radiowe prze\u015blizguj\u0105 si\u0119 przez kosmiczny py\u0142, wi\u0119c ich sygna\u0142 \u0142atwiej uporz\u0105dkowa\u0107 ni\u017c sygna\u0142y z widzialnego dla nas zakresu.<\/p>\n<p data-start=\"1573\" data-end=\"1918\">W kierunku, w kt\u00f3rym si\u0119 poruszamy, powinno by\u0107 minimalnie wi\u0119cej \u017ar\u00f3de\u0142 radiowych. Minimalnie \u2014 czyli na granicy wykrywalno\u015bci. Ale gdy naukowcy policzyli r\u00f3\u017cnice, liczby wyskoczy\u0142y ponad sufit obowi\u0105zuj\u0105cego modelu. Zamiast kosmetycznych odchyle\u0144 otrzymali wynik 3,7 razy wi\u0119kszy, ni\u017c przewiduje teoria. Lepiej nie mie\u0107 takiej niespodzianki, je\u015bli buduje si\u0119 model opisuj\u0105cy ca\u0142y Wszech\u015bwiat. To jak odkry\u0107, \u017ce Twoja nawigacja uparcie twierdzi, \u017ce jeste\u015b w innym mie\u015bcie \u2014 a w dodatku kilka satelit\u00f3w to potwierdza.<\/p>\n<p>Zderzenie z modelem standardowym <\/p>\n<p data-start=\"2215\" data-end=\"2483\">Model standardowy to kr\u0119gos\u0142up wsp\u00f3\u0142czesnej astrofizyki, a w nim znajduj\u0105 si\u0119: ekspansja kosmosu, ciemna materia, relikty Wielkiego Wybuchu. Wielka narracja, kt\u00f3ra t\u0142umaczy nam 13,8 miliarda lat historii. Tyle \u017ce model zak\u0142ada pewn\u0105 r\u00f3wnomierno\u015b\u0107 \u2014 przynajmniej w du\u017cej skali.<\/p>\n<p>Czytaj dalej poni\u017cej <a href=\"https:\/\/antyweb.pl\/arsenek-boru-diament\" aria-label=\"S\u0105dzili\u015bmy, \u017ce najlepiej przewodz\u0105 ciep\u0142o. Ale jest co\u015b lepszego\" data-v-34dfeb02=\"\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"> <img src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/daniele-levis-pelusi-OgZb4X8-IdA-unsplash-1.jpg\" alt=\"S\u0105dzili\u015bmy, \u017ce najlepiej przewodz\u0105 ciep\u0142o. Ale jest co\u015b lepszego\" width=\"294\" height=\"166\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"placeholder__image\" data-v-7665aa9d=\"\"\/><\/a> <a href=\"https:\/\/antyweb.pl\/kosmiczny-kryzys-w-chinach-znamy-los-uwiezionych-astronautow\" aria-label=\"Kosmiczny kryzys w Chinach. Znamy los uwi\u0119zionych astronaut\u00f3w\" data-v-34dfeb02=\"\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\"> <img src=\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/chiny-konstelacja-orbita-moc-obliczeniowa.jpg\" alt=\"Kosmiczny kryzys w Chinach. Znamy los uwi\u0119zionych astronaut\u00f3w\" width=\"294\" height=\"166\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"placeholder__image\" data-v-7665aa9d=\"\"\/><\/a> <\/p>\n<p data-start=\"2485\" data-end=\"2512\">A tu nagle okazuje si\u0119, \u017ce rozk\u0142ad radiogalaktyk jest mniej jednorodny, ni\u017c zak\u0142adano, lub&#8230; ca\u0142y Uk\u0142ad S\u0142oneczny sunie przez przestrze\u0144 znacznie szybciej, ni\u017c wynika\u0142oby z obserwacji promieniowania mikrofalowego t\u0142a.\u00a0 Oba scenariusze podwa\u017caj\u0105 co\u015b istotnego. Albo (czaso)przestrze\u0144 jest mniej &#8222;g\u0142adka&#8221;, albo nie wiemy, jak szybko p\u0119dzimy. Jedno i drugie jest dla nauki niewygodne \u2014 zw\u0142aszcza dla teorii, kt\u00f3ra lubi elegancj\u0119 i symetri\u0119.\n<\/p>\n<p>Kwazary potwierdzaj\u0105 trend <\/p>\n<p data-start=\"2985\" data-end=\"3231\">Wyniki z LOFAR-a to w\u0142a\u015bciwie kolejny taki trop. Od lat m\u00f3wi si\u0119 o podobnym efekcie w danych z kwazar\u00f3w obserwowanych w podczerwieni. Kwazary to supermasywne czarne dziury, kt\u00f3re \u015bwiec\u0105 ja\u015bniej ni\u017c ca\u0142e galaktyki \u2014 trudno o lepsze latarnie w bezmiarze kosmosu. To, \u017ce dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne typy obiekt\u00f3w wykazuj\u0105 ten sam charakter naszego b\u0142\u0119du, zmienia nasze podejrzenia z &#8222;b\u0142\u0119du w pomiarze&#8221; na &#8222;damn, to mo\u017ce by\u0107 prawda&#8221;. Nauka nie lubi przypadk\u00f3w. Przypadek wyst\u0119puje niezmiernie rzadko.\n<\/p>\n<p data-start=\"2985\" data-end=\"3231\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c:\u00a0<a href=\"https:\/\/antyweb.pl\/model-standardowy-bledny-desi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\">Model standardowy mo\u017ce by\u0107\u2026 b\u0142\u0119dny! Trz\u0119sienie ziemi w badaniach Wszech\u015bwiata<\/a><\/p>\n<p data-start=\"3760\" data-end=\"4050\">Najbardziej pesymistyczna opcja jest taka: obecne modele faktycznie mijaj\u0105 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105, bo zak\u0142adaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 jednorodno\u015b\u0107 kosmosu, ni\u017c w nim naprawd\u0119 jest. Taka zmiana poci\u0105gn\u0119\u0142aby za sob\u0105 konieczno\u015b\u0107 zmiany istotnych prawide\u0142 \u2014 od interpretacji mikrofalowego t\u0142a po obliczenia dotycz\u0105ce ciemnej materii. A jaka jest optymistyczna? Instrumenty s\u0105 ju\u017c tak czu\u0142e, \u017ce zaczynaj\u0105 wychwytywa\u0107 subtelno\u015bci, o kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie mieli\u015bmy poj\u0119cia. Co nie musi oznacza\u0107 przewrotu, ale jedynie korekt\u0119. Wtedy w teorii pojawi si\u0119 wi\u0119cej niuans\u00f3w. Gorzej, je\u017celi tych niuans\u00f3w b\u0119dzie tak du\u017co, \u017ce obecna teoria po prostu si\u0119 wykrzaczy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od dekad zak\u0142adamy, \u017ce Wszech\u015bwiat jest w miar\u0119 przewidywalny. No, w\u0142a\u015bnie nie bardzo. Astronomowie twierdz\u0105, \u017ce nasze uk\u0142ady&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":104956,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-104955","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115562533688239268","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104955"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104955\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/104956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}