{"id":105338,"date":"2025-11-17T09:57:09","date_gmt":"2025-11-17T09:57:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/105338\/"},"modified":"2025-11-17T09:57:09","modified_gmt":"2025-11-17T09:57:09","slug":"astronom-prof-wolszczan-o-ai-cywilizacja-moze-sama-sie-zniszczyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/105338\/","title":{"rendered":"Astronom prof. Wolszczan o AI. „Cywilizacja mo\u017ce sama si\u0119 zniszczy\u0107”"},"content":{"rendered":"

Wolszczan opowiada o granicach ludzkiej wiedzy, tajemnicach kosmosu i o tym, dlaczego nasza przysz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce zale\u017ce\u0107 od tego, jak poradzimy sobie z w\u0142asnym wynalazkiem. \u2014 To, co dzi\u015b wydaje si\u0119 science fiction, jutro mo\u017ce by\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105 \u2014 m\u00f3wi z powag\u0105.<\/p>\n

Aleksander Wolszczan, wybitny astrofizyk i radioastronom, kt\u00f3ry jako pierwszy odkry\u0142 planety poza Uk\u0142adem S\u0142onecznym, m\u00f3wi o sztucznej inteligencji z rezerw\u0105, ale i z fascynacj\u0105. \u2014 U\u017cywam ChatGPT, ale g\u0142\u00f3wnie po to, by zdobywa\u0107 informacje \u2014 przyznaje w rozmowie z „Faktem”. \u2014 Nie potrzebuj\u0119 AI w swojej pracy naukowej. Jestem tradycyjny i nie zamierzam si\u0119 w to pakowa\u0107 za daleko \u2014 dodaje.<\/p>\n

AI ju\u017c si\u0119ga gwiazd. Astronomia wchodzi w now\u0105 er\u0119<\/p>\n

Profesor nie ma jednak z\u0142udze\u0144, \u017ce sztuczna inteligencja ju\u017c zmienia \u015bwiat nauki, w tym r\u00f3wnie\u017c astronomi\u0119. \u2014 W analizie ogromnych baz danych, w przegl\u0105dach nieba, w poszukiwaniu obiekt\u00f3w kosmicznych \u2014 tam AI dzia\u0142a \u015bwietnie. Machine learning (czyli to sztuczna inteligencja ucz\u0105ca si\u0119 na danych i samodzielnie podejmuj\u0105ca decyzje, przypis redakcji) to dzi\u015b pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie, bez kt\u00f3rego trudno by\u0142oby ogarn\u0105\u0107 ilo\u015b\u0107 danych, jak\u0105 produkujemy \u2014 t\u0142umaczy.<\/p>\n

Ale gdy rozmowa schodzi na przysz\u0142o\u015b\u0107 cywilizacji, Wolszczan wchodzi na grunt niemal filozoficzny. \u2014 Pytanie, kiedy AI stanie si\u0119 naprawd\u0119 inteligentna. Kiedy przekroczy pr\u00f3g \u015bwiadomo\u015bci? Science fiction ma na ten temat wiele scenariuszy \u2014 zwykle do\u015b\u0107 przera\u017caj\u0105cych. Ale mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to jest naturalny kierunek naszej ewolucji \u2014 zastanawia si\u0119 naukowiec.<\/p>\n

\"Aleksander<\/p>\n

– \/ Archiwum prywatne<\/p>\n

Aleksander Wolszczan na tle radioteleskopu Arecibo.<\/p>\n

„Cywilizacja mo\u017ce sama si\u0119 zniszczy\u0107”. Mocne s\u0142owa Wolszczana<\/p>\n

Wolszczan przywo\u0142uje te\u017c teori\u0119, kt\u00f3ra t\u0142umaczy, dlaczego nie spotkali\u015bmy jeszcze obcych cywilizacji. \u2014 By\u0107 mo\u017ce ka\u017cda cywilizacja, osi\u0105gaj\u0105c pewien poziom technologiczny, sama si\u0119 niszczy. Ewolucyjne instynkty, kt\u00f3re pcha\u0142y nas do rozwoju, mog\u0105 w ko\u0144cu doprowadzi\u0107 do samozag\u0142ady \u2014 twierdzi naukowiec. Dlatego te\u017c \u2014 jak m\u00f3wi w rozmowie z „Faktem” \u2014 mo\u017ce jedyn\u0105 drog\u0105 przetrwania jest p\u00f3j\u015b\u0107 w stron\u0119 sztucznej inteligencji, oderwa\u0107 si\u0119 od darwinizmu i przekszta\u0142ci\u0107 w istoty dzia\u0142aj\u0105ce na innych zasadach.<\/p>\n

\u2014 To brzmi jak szale\u0144stwo, wiem \u2014 m\u00f3wi z u\u015bmiechem. \u2014 Ale kto wie? Mo\u017ce tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cemy si\u0119 uratowa\u0107.<\/p>\n

Na koniec dodaje: \u2014 Nie jestem pesymist\u0105, ale widz\u0119, \u017ce \u015bwiat, jaki dzi\u015b mamy, nie nastraja zbyt optymistycznie. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce to, co m\u00f3wi\u0119, nie jest proroctwem, tylko ostrze\u017ceniem.<\/p>\n

Prof. Wolszczan nie kryje emocji. „To by\u0142o absolutnie nie do poj\u0119cia!”<\/a><\/p>\n

Jeszcze nie odkryli\u015bmy \u017cycia, ale jeste\u015bmy bli\u017cej ni\u017c kiedykolwiek<\/p>\n

Profesor Wolszczan przypomina, \u017ce ju\u017c w 1999 r. przewidywa\u0142, i\u017c w ci\u0105gu \u0107wier\u0107wiecza uda si\u0119 odkry\u0107 \u017cycie pozaziemskie. \u2014 Min\u0119\u0142o w\u0142a\u015bnie te 25 lat \u2014 m\u00f3wi. I dodaje, \u017ce cho\u0107 tego odkrycia wci\u0105\u017c nie dokonano, nauka zrobi\u0142a ogromny post\u0119p.<\/p>\n

Dzi\u015b wiemy, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 gwiazd ma w\u0142asne planety, a wiele z nich to tzw. egzoplanety ziemiopodobne.<\/p>\n

\u2014Chemia naszego \u017cycia jest bli\u017aniaczo podobna do astrochemii \u2014 t\u0142umaczy Wolszczan. \u2014 W pewnym sensie jeste\u015bmy dzie\u0107mi Wszech\u015bwiata \u2014 dodaje. To mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce szanse na istnienie \u017cycia gdzie\u015b poza Ziemi\u0105 s\u0105 wi\u0119ksze, ni\u017c jeszcze niedawno s\u0105dzono.<\/p>\n

Najlepsza ocena, pieni\u0119dzy dla RT4 brak. „To zwyk\u0142a kpina z nauki”<\/a><\/p>\n

Kolonizacja Marsa to nie bajka, ale piekielnie trudne zadanie<\/p>\n

Cho\u0107 pomys\u0142 osiedlenia Marsa rozbudza wyobra\u017ani\u0119 naukowc\u00f3w i polityk\u00f3w, profesor studzi entuzjazm. \u2014 To naprawd\u0119 nie jest proste \u2014 podkre\u015bla naukowiec. Wylicza, \u017ce podr\u00f3\u017c na Czerwon\u0105 Planet\u0119 to miesi\u0105ce w metalowym pudle, w skrajnych warunkach, bez mo\u017cliwo\u015bci ucieczki. Do tego dochodz\u0105 skutki d\u0142ugich pobyt\u00f3w w przestrzeni kosmicznej, o kt\u00f3rych „ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi”.<\/p>\n

\u2014 S\u0142ysza\u0142em od lekarzy NASA o problemach, kt\u00f3re s\u0105 kompletnie niezrozumia\u0142e \u2014 wspomina profesor Wolszczan. Mimo to, jak dodaje, ekspansja w kosmos mo\u017ce by\u0107 kiedy\u015b konieczno\u015bci\u0105. \u017bycie na Marsie oznacza\u0142oby jednak egzystencj\u0119 w sztucznej ba\u0144ce, z dala od nieprzyjaznego \u015brodowiska.<\/p>\n

Profesor zaznacza te\u017c, \u017ce nawet je\u015bli znajdziemy planet\u0119 podobn\u0105 do Ziemi \u2014 jak Proxima Centauri B, najbli\u017csza nam egzoplaneta \u2014 problemem pozostaje odleg\u0142o\u015b\u0107. \u2014 Z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a lecia\u0142oby si\u0119 tam 4,5 roku, a z nasz\u0105 technologi\u0105 \u2014 setki tysi\u0119cy lat \u2014 m\u00f3wi „Faktowi”.<\/p>\n

Mimo wszystko Wolszczan przyznaje, \u017ce „wszystko jest mo\u017cliwe”. By\u0107 mo\u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 przyniesie prze\u0142omy, kt\u00f3re dzi\u015b wydaj\u0105 si\u0119 czystym science fiction: podr\u00f3\u017ce przez czarne dziury, tunele przestrzenne i hibernacj\u0119 w statkach kolonizacyjnych.<\/p>\n

\"Profesor<\/p>\n

Marcin Bielecki \/ PAP<\/p>\n

Profesor Aleksander Wolszczan to \u015bwiatowej s\u0142awy polski astronom, kt\u00f3ry jako pierwszy odkry\u0142 planety poza Uk\u0142adem S\u0142onecznym. Jego prze\u0142omowe odkrycie z 1992 r. zapocz\u0105tkowa\u0142o now\u0105 er\u0119 w badaniach nad egzoplanetami i uczyni\u0142o go jednym z najwa\u017cniejszych naukowc\u00f3w naszych czas\u00f3w.<\/p>\n

„\u017bycie gdzie indziej zmieni\u0142oby wszystko”<\/p>\n

Profesor Wolszczan m\u00f3wi wprost: jednym z najwi\u0119kszych marze\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnej nauki jest znalezienie \u017cycia poza Ziemi\u0105. \u2014 Funkcjonujemy w sytuacji statystyki jednego przypadku. Znamy tylko jedno \u017cycie \u2014 to ziemskie. A je\u015bli istniej\u0105 inne formy, kt\u00f3rych nie potrafimy sobie nawet wyobrazi\u0107? Znalezienie ich przewr\u00f3ci\u0142oby nasze zrozumienie \u015bwiata do g\u00f3ry nogami \u2014 m\u00f3wi astronom.<\/p>\n

Dla Wolszczana to nie tylko naukowa ciekawo\u015b\u0107, ale te\u017c szansa na zmian\u0119 naszego my\u015blenia o sobie. \u2014 Mo\u017ce dzi\u0119ki temu ucywilizowaliby\u015bmy si\u0119 bardziej, ni\u017c uda\u0142o nam si\u0119 dotychczas \u2014 dodaje.<\/p>\n

Big Bang nie wyja\u015bnia wszystkiego<\/p>\n

Profesor nie ukrywa, \u017ce mimo dekad bada\u0144, wci\u0105\u017c tkwimy w niewiedzy. \u2014 Teoria Wielkiego Wybuchu jest do pewnego stopnia w porz\u0105dku, ale ma wiele wad. Nie przewidzia\u0142a istnienia ciemnej materii i ciemnej energii \u2014 zauwa\u017ca. I podkre\u015bla, \u017ce pytanie o pocz\u0105tki wszech\u015bwiata oraz natur\u0119 materii to wci\u0105\u017c jedno z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144 dla nauki.<\/p>\n

Wolszczan wskazuje te\u017c trzeci obszar \u2014 zrozumienie, czym w\u0142a\u015bciwie jeste\u015bmy jako ludzie. \u2014 To, jak funkcjonuje materia na poziomie subatomowym, to wci\u0105\u017c zagadka. A przecie\u017c to z niej jeste\u015bmy zbudowani \u2014 przypomina.<\/p>\n

S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski dostanie w\u0142asn\u0105 ulic\u0119? Jest petycja w Warszawie<\/a><\/p>\n

Niebo jest pi\u0119kne \u2014 nie tylko dla naukowc\u00f3w<\/p>\n

Cho\u0107 jest \u015bwiatowej klasy astronomem, Wolszczan nie traci zachwytu nad prostym patrzeniem w niebo. \u2014 Rzadko mamy czas, \u017ceby wyj\u015b\u0107 wieczorem i spojrze\u0107 w g\u00f3r\u0119. A to pomaga zrozumie\u0107, \u017ce naprawd\u0119 jeste\u015bmy dzie\u0107mi gwiazd \u2014 m\u00f3wi „Faktowi”.<\/p>\n

Profesor Aleksander Wolszczan zdradza, \u017ce jego ulubione zjawiska atmosferyczne to\u2026 burze na Florydzie (profesor pracuje i mieszka niedaleko Miami w Stanach Zjednoczonych, przypis redakcji). \u2014 Burze s\u0105 tutaj spektakularne \u2014 m\u00f3wi z entuzjazmem. Ale pasja profesora nie ko\u0144czy si\u0119 na Ziemi. W wolnych chwilach Wolszczan korzysta z ma\u0142ego teleskopu w domu i obserwuje niebo. Cho\u0107 w tropikach cz\u0119sto jest zachmurzone, sam przyznaje: na poziomie zupe\u0142nie nieprofesjonalnym, dla czystej przyjemno\u015bci, najbardziej fascynuj\u0105ce jest ogl\u0105danie planet naszego Uk\u0142adu S\u0142onecznego \u2014 przez teleskop, albo po prostu jako punkty \u015bwietlne na niebie. Wystarczy podnie\u015b\u0107 g\u0142ow\u0119, wiedzie\u0107, kt\u00f3ra to planeta, i po prostu na ni\u0105 popatrze\u0107 \u2014 m\u00f3wi naukowiec.<\/p>\n

Asimov, Sagan i gwiazdy na ekranie<\/p>\n

Nasz rozm\u00f3wca bez wahania przyznaje, \u017ce w wolnych chwilach si\u0119ga po dobr\u0105 science fiction. \u2014 Bardzo polecam prawie wszystko, co napisa\u0142 Isaac Asimov. By\u0142 znakomitym pisarzem, kt\u00f3ry potrafi\u0142 \u015bwietnie \u0142\u0105czy\u0107 naukow\u0105 stron\u0119 science fiction z t\u0105 bardziej przyst\u0119pn\u0105, dla kogo\u015b, kto nie my\u015bli w spos\u00f3b naukowy \u2014 m\u00f3wi uczony.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie ceni jego kultow\u0105 seri\u0119 „Fundacja”, cho\u0107 z dystansem ocenia serialow\u0105 adaptacj\u0119. \u2014 Jak to zwykle bywa, adaptacje tego rodzaju powie\u015bci na filmy to katastrofa. Niewiele zostaje z tego, co chcia\u0142 powiedzie\u0107 autor \u2014 przyznaje.<\/p>\n

Nie tylko Asimov, ale i Carl Sagan zajmuje w sercu profesora wa\u017cne miejsce. \u2014 Polecam te\u017c „Kontakt” Sagana. Z tej ksi\u0105\u017cki zrobiono film, kt\u00f3ry wypad\u0142 nie najgorzej. Zreszt\u0105 mia\u0142em okazj\u0119 z Carlem Saganem rozmawia\u0107 o tym osobi\u015bcie. Opowiada\u0142 mi, jak walczy\u0142 z re\u017cyserem Robertem Zemeckisem, by w filmie zosta\u0142o jak najwi\u0119cej z jego ksi\u0105\u017cki \u2014 wspomina Wolszczan w rozmowie z „Faktem”.<\/p>\n

Dzi\u015b, jak m\u00f3wi, zaczytuje si\u0119 w wizjach przysz\u0142o\u015bci, jakie roztaczaj\u0105 pisarze fantastyki naukowej. \u2014 Interesuje mnie to, co ludzie przewiduj\u0105 \u2014 co si\u0119 mo\u017ce wydarzy\u0107, jak mog\u0105 zmienia\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cne dziedziny \u017cycia. Cz\u0119sto okazuje si\u0119, \u017ce ci pisarze prognozuj\u0105 ca\u0142kiem dobrze. Widzimy, jak nasza cywilizacja ewoluuje w kierunkach opisanych wcze\u015bniej w science fiction. To jest dla mnie fascynuj\u0105ce \u2014 podkre\u015bla.<\/p>\n

„Wyros\u0142em ze Star Wars”<\/p>\n

Zapytany o swoje filmowe fascynacje, profesor m\u00f3wi wprost: wyros\u0142em z tego, ale ogl\u0105da\u0142em Star Wars bardzo pilnie i wraca\u0142em do nich.<\/p>\n

Jak zaznacza, dla niego prawdziwe s\u0105 tylko trzy pierwsze cz\u0119\u015bci sagi. \u2014 Reszta to ju\u017c nie to samo. Zmusi\u0142em si\u0119, \u017ceby obejrze\u0107 „Andor”. Skoro obejrza\u0142em do ko\u0144ca, to znaczy, \u017ce si\u0119 nie nudzi\u0142em, ale tam ju\u017c nie ma tego ducha, co w pierwszych filmach \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n

Nie ma te\u017c z\u0142udze\u0144 co do losu wielkich franczyz. \u2014 Najcz\u0119\u015bciej jest tak, \u017ce takie koncepcje zaczynaj\u0105 si\u0119 znakomicie, a potem si\u0119 zu\u017cywaj\u0105. To samo sta\u0142o si\u0119 ze Star Trekiem. Powsta\u0142y odnogi, kt\u00f3re nie s\u0105 ju\u017c tym, czym by\u0142y pocz\u0105tki \u2014 zauwa\u017ca profesor.<\/p>\n

Pasja i wyobra\u017ania przesuwaj\u0105 granice mo\u017cliwego<\/p>\n

Cho\u0107 kosmos wci\u0105\u017c skrywa swoje tajemnice, a sztuczna inteligencja budzi zar\u00f3wno fascynacj\u0119, jak i obawy, pasja, ciekawo\u015b\u0107 i wyobra\u017ania wci\u0105\u017c nap\u0119dzaj\u0105 nauk\u0119.<\/p>\n

\u2014 To si\u0119 naprawd\u0119 dzieje \u2014 podkre\u015bla profesor Aleksander Wolszczan, przypominaj\u0105c, \u017ce granice tego, co dzi\u015b wydaje si\u0119 niemo\u017cliwe, przesuwaj\u0105 si\u0119 szybciej, ni\u017c wielu z nas zdaje sobie spraw\u0119.<\/p>\n

Dzi\u0119ki temu nie tylko odkrywamy kolejne planety i tajemnice wszech\u015bwiata, ale tak\u017ce uczymy si\u0119 patrze\u0107 dalej \u2014 ku przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej science fiction mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 codzienno\u015bci\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wolszczan opowiada o granicach ludzkiej wiedzy, tajemnicach kosmosu i o tym, dlaczego nasza przysz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce zale\u017ce\u0107 od tego,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":105339,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-105338","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115564448957184303","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105338\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}