![\"Mamuta](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/000LPDPCN2950JOU-C322-F4.webp.webp\"\/ "\\"Mamuty")
<\/p>\nBohaterem nowych bada\u0144 jest Yuka – cia\u0142o m\u0142odego mamuta w\u0142ochatego Mammuthus primigenius znalezione w 2010 r. w klifie wiecznej zmarzliny nad wybrze\u017cem Morza \u0141aptiew\u00f3w na Syberii. Zwierz\u0119 mia\u0142o ok. 5 do 10 lat i \u017cy\u0142o mniej wi\u0119cej 39-40 tys. lat temu. Jego cia\u0142o, z zachowan\u0105 sier\u015bci\u0105, tkankami mi\u0119\u015bniowymi, a nawet m\u00f3zgiem, uchodzi za jedno z najlepiej zachowanych mamucich znalezisk.<\/p>\n
Zesp\u00f3\u0142 kierowany przez Emilio M\u00e1rmola z Uniwersytetu Kopenhaskiego i Lovego Dal\u00e9na ze Stockholm University oraz Centre for Palaeogenetics postanowi\u0142 sprawdzi\u0107, czy w takiej tkance mo\u017ce przetrwa\u0107 nie tylko DNA, ale tak\u017ce du\u017co delikatniejsze RNA. Pr\u00f3bki mi\u0119\u015bni i sk\u00f3ry z 10 mamut\u00f3w trafi\u0142y do ultraczystych laboratori\u00f3w, gdzie badacze pr\u00f3bowali wy\u0142uska\u0107 z nich pojedyncze, kr\u00f3tkie fragmenty cz\u0105steczek.<\/p>\n
„Z RNA mo\u017cna uzyska\u0107 dost\u0119p do rzeczywistej biologii kom\u00f3rki czy tkanki, dziej\u0105cej si\u0119 w czasie rzeczywistym w ostatnich momentach \u017cycia organizmu” – zauwa\u017ca Emilio M\u00e1rmol, genetyk, lekarz weterynarii i bioinformatyk z Globe Institute Uniwersytetu Kopenhaskiego, cytowany przez serwis Reuters. Jak dodaje w rozmowie ze „Scientific American”: „To migawka z ostatnich minut lub godzin \u017cycia Yuki”.<\/p>\n
Z dziesi\u0119ciu badanych mamut\u00f3w tylko trzy da\u0142y wyra\u017ane \u015blady staro\u017cytnego RNA, datowanego na 39-52 tys. lat. Najwi\u0119cej informacji przynios\u0142y w\u0142a\u015bnie mi\u0119\u015bnie przedniej lewej nogi Yuki.<\/p>\n
RNA kontra DNA u mamut\u00f3w<\/p>\n
Przez dekady wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego, co wiemy o wymar\u0142ych gatunkach, pochodzi\u0142a z analiz DNA albo bia\u0142ek. DNA to pe\u0142en zestaw przepis\u00f3w – zapis wszystkich gen\u00f3w organizmu. RNA jest czym\u015b innym: to robocze kopie fragment\u00f3w DNA i cz\u0105steczki regulacyjne, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 kom\u00f3rkom, kt\u00f3re geny maj\u0105 w danej chwili w\u0142\u0105czy\u0107, a kt\u00f3re wy\u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n
„Z kilkoma wyj\u0105tkami wszystkie kom\u00f3rki w ciele maj\u0105 to samo DNA, ale r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tym, jakie RNA jest w nich aktywne” – t\u0142umaczy Love Dal\u00e9n, paleogenetyk ze Stockholm University, w rozmowie ze „Science”. To w\u0142a\u015bnie RNA sprawia, \u017ce kom\u00f3rka w\u0105troby r\u00f3\u017cni si\u0119 od kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowej, a neuron od kom\u00f3rki sk\u00f3ry.<\/p>\n
Problem w tym, \u017ce RNA jest znacznie bardziej kruche ni\u017c DNA. Cz\u0105steczka jest jednoniciowa i bardzo \u0142atwo niszczona przez enzymy. „Je\u015bli zajrze\u0107 do podr\u0119cznik\u00f3w biologii molekularnej, mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce RNA degraduje si\u0119 w ci\u0105gu minut lub godzin po \u015bmierci” – t\u0142umaczy Dal\u00e9n dla serwisu „Science”. Dlatego przez lata ma\u0142o kto w og\u00f3le pr\u00f3bowa\u0142 go szuka\u0107 w bardzo starych pr\u00f3bkach.<\/p>\n
Mimo to w ostatniej dekadzie badacze zacz\u0119li podwa\u017ca\u0107 ten dogmat. Uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 RNA w zw\u0119glonych zbo\u017cach, w tkankach 5300-letniej mumii lodowej, a tak\u017ce w ciele wymar\u0142ego tygrysa tasma\u0144skiego sprzed 132 lat oraz w szczeni\u0119ciu wilka, kt\u00f3re zmar\u0142o ok. 14 tys. lat temu. Yuka bije jednak te rekordy: to najstarsze znane RNA wyizolowane z organizmu zwierz\u0119cego.<\/p>\n
<\/p>\n
Mamuty wygin\u0119\u0142y ok. 8-10 tys. lat p.n.e.ruslanmarselin123RF\/PICSEL<\/p>\n
Co zdradzaj\u0105 geny stresu w mi\u0119\u015bniach mamuta?<\/p>\n
W mi\u0119\u015bniach Yuki zesp\u00f3\u0142 M\u00e1rmola zidentyfikowa\u0142 setki cz\u0105steczek informacyjnego RNA (mRNA), kt\u00f3re koduj\u0105 bia\u0142ka odpowiedzialne za skurcz mi\u0119\u015bni i metabolizm energii. Odkryto tak\u017ce r\u00f3\u017cne rodzaje RNA niekoduj\u0105cego, w tym mikroRNA reguluj\u0105ce prac\u0119 gen\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich okaza\u0142a si\u0119 nowa – to mikroRNA unikalne dla mamut\u00f3w i s\u0142oni.<\/p>\n
W danych\u00a0pojawi\u0142y si\u0119 tak\u017ce charakterystyczne fragmenty RNA zwi\u0105zane z reakcj\u0105 kom\u00f3rek na stres. „Mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce \u017cycie Yuki tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 by\u0142o do\u015b\u0107 stresuj\u0105ce i \u017ce zosta\u0142o to odci\u015bni\u0119te w molekularnym krajobrazie jej mi\u0119\u015bni” – m\u00f3wi Emilio M\u00e1rmol w rozmowie z „National Geographic”.<\/p>\n
Yuka ma g\u0142\u0119bokie zadrapania na zadzie, interpretowane jako \u015blady po ataku lwa jaskiniowego Panthera spelaea albo padlino\u017cernym \u017cerowaniu po \u015bmierci. „To m\u00f3g\u0142 by\u0107 atak lw\u00f3w jaskiniowych podczas po\u015bcigu, ale r\u00f3wnie dobrze mi\u0119\u015bnie mog\u0142y by\u0107 przeci\u0105\u017cone, je\u015bli zwierz\u0119 utkn\u0119\u0142o w b\u0142ocie i pr\u00f3bowa\u0142o si\u0119 wydosta\u0107” – zastrzega Dal\u00e9n w wywiadzie dla stacji NPR.<\/p>\n
Co ciekawe, RNA pozwoli\u0142o te\u017c rozwik\u0142a\u0107 zagadk\u0119 p\u0142ci s\u0142ynnego mamuta. Przez lata Yuka uchodzi\u0142a za samic\u0119, s\u0105dz\u0105c po cechach anatomicznych. Tymczasem badacze znale\u017ali w jej tkankach fragmenty RNA pochodz\u0105ce z gen\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na chromosomie Y. Analiza DNA potwierdzi\u0142a, \u017ce zwierz\u0119 mia\u0142o zestaw chromosom\u00f3w XY. „Genetycznie Yuka by\u0142 zdecydowanie samcem” – m\u00f3wi Dal\u00e9n w rozmowie z NPR.<\/p>\n
Nowe okno na ewolucj\u0119 i wygini\u0119cie mamut\u00f3w<\/p>\n
Po\u0142\u0105czenie informacji z DNA i RNA pozwala nie tylko odtworzy\u0107, jakie geny dany gatunek mia\u0142, ale tak\u017ce jak by\u0142y u\u017cywane w r\u00f3\u017cnych tkankach i sytuacjach. Dzi\u0119ki temu naukowcy licz\u0105, \u017ce uda si\u0119 lepiej zrozumie\u0107, jak mamuty ros\u0142y, jak adaptowa\u0142y si\u0119 do zimnego klimatu i jak reagowa\u0142y na infekcje czy zmiany \u015brodowiska. Maanasa Raghavan, paleogenetyczka z University of Chicago, kt\u00f3ra nie bra\u0142a udzia\u0142u w badaniach, nazywa prac\u0119 „fantastyczn\u0105 pod wzgl\u0119dem prze\u0142amywania barier technologicznych” i sugeruje, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci podobne analizy mog\u0105 pom\u00f3c odpowiedzie\u0107 na pytanie, co doprowadzi\u0142o mamuty do wygini\u0119cia.<\/p>\n
Jednym z najbardziej kusz\u0105cych cel\u00f3w by\u0142oby zbadanie RNA z mieszk\u00f3w w\u0142osowych mamut\u00f3w. „Gdyby uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 staro\u017cytne RNA w cebulkach w\u0142osowych, mogliby\u015bmy lepiej zrozumie\u0107 \u015bcie\u017cki genetyczne, kt\u00f3re w\u0142\u0105cza\u0142y geny odpowiedzialne za we\u0142niste futro” – wskazuje Dal\u00e9n w rozmowie z „National Geographic”. „Kto nie chcia\u0142by wiedzie\u0107, jakie geny uczyni\u0142y mamuta w\u0142ochatym” – dodaje.<\/p>\n
W ostatnich latach du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o projektach „wskrzeszania” mamut\u00f3w za pomoc\u0105 in\u017cynierii genetycznej s\u0142oni. Jednym z najbardziej medialnych jest Colossal Biosciences, z kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142pracuje cz\u0119\u015b\u0107 autor\u00f3w pracy w „Cell”. Dal\u00e9n podkre\u015bla jednak, \u017ce RNA wyizolowane z Yuki nie ma bezpo\u015bredniego zastosowania w takich planach.<\/p>\n
Wieczna zmarzlina jako kapsu\u0142a czasu i potencjalne zagro\u017cenie<\/p>\n
Odkrycie RNA u mamuta Yuka nie by\u0142oby mo\u017cliwe, gdyby nie wyj\u0105tkowe warunki panuj\u0105ce w wiecznej zmarzlinie p\u00f3\u0142nocnej Syberii. Niskie temperatury i brak tlenu dzia\u0142aj\u0105 jak naturalna zamra\u017carka, kt\u00f3ra niemal natychmiast po \u015bmierci zwierz\u0119cia zatrzyma\u0142a rozk\u0142ad jego tkanek i cz\u0105steczek.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie w takich warunkach uda\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej wydoby\u0107 najstarsze znane DNA – z osad\u00f3w w Grenlandii licz\u0105cych oko\u0142o 2 mln lat – oraz bia\u0142ka z z\u0119ba bezrogiego nosoro\u017cca z Kanadyjskiej Arktyki sprzed 23 mln lat. Yuka do\u0142\u0105cza do tej listy jako rekordzista w kategorii RNA.<\/p>\n
Zachowane RNA interesuje jednak nie tylko badaczy mamut\u00f3w. Cz\u0105steczki te s\u0105 materia\u0142em genetycznym wielu wirus\u00f3w, w tym koronawirus\u00f3w i wirusa grypy. Oliver Smith, archeolog s\u0105dowy, kt\u00f3ry wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142odkry\u0142 rekordowe staro\u017cytne RNA z „wilczego” szczeni\u0119cia, uwa\u017ca, \u017ce nowe wyniki pokazuj\u0105, i\u017c „potencja\u0142 poszukiwania wirus\u00f3w RNA w sytuacjach zwi\u0105zanych z wieczn\u0105 zmarzlin\u0105 jest ca\u0142kowicie realny”.<\/p>\n
Na razie w tkankach Yuki zesp\u00f3\u0142 nie znalaz\u0142 wyra\u017anych \u015blad\u00f3w dawnych infekcji – m\u0142ody mamut mia\u0142 pod tym wzgl\u0119dem do\u015b\u0107 czyste konto. Naukowcy licz\u0105 jednak, \u017ce w innych dobrze zachowanych szcz\u0105tkach uda si\u0119 kiedy\u015b znale\u017a\u0107 genomy bardzo starych wirus\u00f3w RNA. Jak podkre\u015bla Mar\u00eda \u00c1vila Arcos z Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku, cytowana przez NPR, to wa\u017cne, bo „je\u015bli chcemy zrozumie\u0107 ewolucj\u0119 takich wirus\u00f3w jak Ebola, COVID i grypa i to, jak wp\u0142ywa\u0142y na populacje w przesz\u0142o\u015bci, musimy by\u0107 w stanie odzyskiwa\u0107 ich materia\u0142 genetyczny z dawnych pr\u00f3bek”.<\/p>\n
Badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nie oznacza to automatycznie zagro\u017cenia masowym „odmra\u017caniem” staro\u017cytnych patogen\u00f3w wraz z ocieplaniem klimatu. Chodzi raczej o to, by dzi\u0119ki takim znaleziskom lepiej zrozumie\u0107, kt\u00f3re wirusy mog\u0105 potencjalnie przetrwa\u0107 w wiecznej zmarzlinie przez dziesi\u0105tki tysi\u0119cy lat\u00a0i jakie luki mamy w wiedzy o ich ewolucji.<\/p>\n
Dziki niczym krowy. One te\u017c mog\u0105 by\u0107 \u0142aciatePolsat NewsPolsat News<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1763129291_425_0009A60QQ5I2TYF7-C202-F4.webp.webp\"\/ "\\"\\"")
<\/a><\/p>\n