W filmie Smarzowskiego przemoc wydarza si\u0119 na oczach widza. W \u017cyciu \u2014 najcz\u0119\u015bciej w czterech \u015bcianach, za zamkni\u0119tymi drzwiami.<\/p>\n
Jaki jest sens filmu 'Dom Dobry’? <\/p>\n
Ile kobiet jest ofiarami przemocy domowej w Polsce? <\/p>\n
Jakie wsparcie oferuje Niebieska Linia? <\/p>\n
Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 przemoc psychiczna od fizycznej? <\/p>\n
Joasia jest psycholo\u017ck\u0105. Pracuje w prywatnej przychodni, ale ma te\u017c dy\u017cury w o\u015brodku, do kt\u00f3rego trafiaj\u0105 kobiety uciekaj\u0105ce przed przemoc\u0105: fizyczn\u0105, psychiczn\u0105, ekonomiczn\u0105. To, co wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi zna tylko z film\u00f3w, dla niej jest codzienno\u015bci\u0105.<\/p>\n
\u2014 Najbardziej boli mnie, kiedy s\u0142ysz\u0119: „To tylko by\u0142y s\u0142owa, mo\u017ce ja przesadzam”. Albo: „Nigdy mnie nie uderzy\u0142\u2026 tylko straszy\u0142” \u2014 opowiada. Joasia wie, \u017ce to cz\u0119\u015b\u0107 mechanizmu przemocy. Wie te\u017c, \u017ce najwa\u017cniejsze, by nie przyspiesza\u0107 tempa. Zbudowa\u0107 zaufanie mi\u0119dzy ni\u0105 a t\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra przysz\u0142a, zadzwoni\u0142a, zdecydowa\u0142a si\u0119 opowiedzie\u0107 o tym, co dzieje si\u0119 w jej domu. Joasia chce da\u0107 prawo do w\u0105tpliwo\u015bci, a dopiero p\u00f3\u017aniej pokaza\u0107 fakty.<\/p>\n
Czasem s\u0105 siniaki, czasem nie ma \u017cadnych \u015blad\u00f3w. Bardzo cz\u0119sto \u2014 te same s\u0142owa: nie wiem, jak mam odej\u015b\u0107.<\/p>\n
Joasia wychodzi z pracy z g\u0142ow\u0105 pe\u0142n\u0105 cudzych historii. Ka\u017cda z nich zostawia w niej \u015blad \u2014 wi\u0119kszy lub mniejszy, ale zawsze jaki\u015b. W autobusie zamyka oczy. Pr\u00f3buje oddzieli\u0107 prac\u0119 od reszty \u017cycia, ale w my\u015blach wci\u0105\u017c s\u0142yszy zdania urwane w p\u00f3\u0142: „Prosz\u0119 nie m\u00f3wi\u0107, on jest w pokoju obok.” „Nie wiem, czy prze\u017cyj\u0119 kolejn\u0105 noc.” „Dzieci widz\u0105 wszystko\u2026”<\/p>\n
To w tych momentach najbardziej dotyka j\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dla wielu z tych kobiet powr\u00f3t do domu nie jest ko\u0144cem dnia, tylko jego najtrudniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105.<\/p>\n
Najnowsze statystyki potwierdzaj\u0105, \u017ce przemoc wobec kobiet w Polsce pozostaje zjawiskiem masowym i dramatycznie niedoszacowanym. Wed\u0142ug danych policyjnych i prokuratorskich za 2023 rok ofiarami przemocy domowej by\u0142o ponad 77,8 tys. os\u00f3b, z czego oko\u0142o 74 proc. stanowi\u0142y kobiety (dane Policji). W tym samym roku zarejestrowano 33 199 post\u0119powa\u0144 dotycz\u0105cych przemocy w rodzinie, a w sprawach przest\u0119pstw z u\u017cyciem przemocy wobec cz\u0142onk\u00f3w rodziny odnotowano 16 492 pokrzywdzonych, z przewag\u0105 kobiet (dane Niebieskiej Linii). Organizacje pozarz\u0105dowe podkre\u015blaj\u0105, \u017ce liczby te nie oddaj\u0105 pe\u0142nej skali zjawiska, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 kobiet nie zg\u0142asza przemocy. Centrum Praw Kobiet szacuje, \u017ce z powodu przemocy domowej co roku umiera oko\u0142o 400\u2013500 kobiet.<\/p>\n
R\u00f3wnie alarmuj\u0105ce s\u0105 dane organizacji pracuj\u0105cych na pierwszej linii kontaktu z ofiarami. Fundacja Feminoteka w 2023 r. odebra\u0142a 1263 telefony, udzielaj\u0105c r\u00f3\u017cnorodnego wsparcia 1890 kobietom, w tym 766 konsultacji psychologicznych i 329 porad prawnych. Wst\u0119pne podsumowania za 2024 rok wskazuj\u0105 na dalszy wzrost \u2014 fundacja m\u00f3wi o wsparciu udzielonym ju\u017c ponad 3000 kobietom. Centrum Praw Kobiet notuje podobne tendencje: ich raporty z ostatnich lat opisuj\u0105 nie tylko liczb\u0119 spraw, ale tak\u017ce rosn\u0105c\u0105 brutalno\u015b\u0107 i eskalacj\u0119 przemocy w zwi\u0105zkach (CPK, Raport „Przemoc w rodzinie a wymiar sprawiedliwo\u015bci”). Wszystkie te dane pokazuj\u0105 jasno: przemoc domowa to w Polsce problem systemowy, o ogromnej skali, a nie jednostkowe dramaty.<\/p>\n
Codzienno\u015b\u0107, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 za \u015bcian\u0105<\/p>\n
\u2014 Film „Dom Dobry” Wojciecha Smarzowskiego wstrz\u0105sn\u0105\u0142 opini\u0105 publiczn\u0105 i \u2014 jak wida\u0107 po reakcjach \u2014 dla wielu os\u00f3b okaza\u0142 si\u0119 pierwszym realnym zetkni\u0119ciem z problemem przemocy domowej \u2014 m\u00f3wi detektyw Ma\u0142gorzata Marczulewska. \u2014 To jest dla mnie szokuj\u0105ce. W Polsce co roku setki kobiet gin\u0105 z r\u0105k partner\u00f3w, a tysi\u0105ce s\u0105 bite, zastraszane i poni\u017cane. To nie jest marginalny problem \u2014 to codzienno\u015b\u0107, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 za \u015bcian\u0105.<\/p>\n
Detektywka zaznacza, \u017ce reakcje niekt\u00f3rych widz\u00f3w czy nawet aktor\u00f3w pokazuj\u0105, w jak ogromnej ba\u0144ce \u017cyje cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Fakt, \u017ce kto\u015b dopiero po obejrzeniu filmu odkrywa, \u017ce gwa\u0142t mo\u017ce wydarzy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ma\u0142\u017ce\u0144stwie albo \u017ce przemoc nie polega wy\u0142\u0105cznie na ataku w ciemnej uliczce, jest jej zdaniem „pora\u017caj\u0105cy”.<\/p>\n
\u2014 Ludzie cz\u0119sto udaj\u0105, \u017ce nie widz\u0105 przemocy, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 obok \u2014 dodaje Ma\u0142gorzata Marczulewska. \u2014 Boj\u0105 si\u0119 „wmiesza\u0107”, bo „to nie ich sprawa”, albo zak\u0142adaj\u0105, \u017ce para jutro si\u0119 pogodzi, a oni zostan\u0105 z konsekwencjami. To wsp\u00f3\u0142uczestnictwo milczeniem. Z kolei ofiary cz\u0119sto si\u0119 wstydz\u0105 \u2014 czuj\u0105, \u017ce to one b\u0119d\u0105 oceniane. Wstyd to jedna z najskuteczniejszych broni sprawc\u00f3w.<\/p>\n
\u2014 Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce przemoc to nie tylko siniaki. Przemoc psychiczna jest trudniejsza do udowodnienia, bo jej granice s\u0105 p\u0142ynne. To, co dla jednej osoby jest \u017cartem, dla innej jest upokorzeniem. W pracy wielokrotnie widzia\u0142am sytuacje, w kt\u00f3rych kobieta przez lata s\u0142yszy, \u017ce jest „nic niewarta”, \u017ce „przesadza” albo „prowokuje”. To zostawia g\u0142\u0119bsze rany ni\u017c uderzenie. I dlatego tak trudno to zg\u0142osi\u0107 i udokumentowa\u0107 \u2014 m\u00f3wi ekspertka.<\/p>\n
I precyzuje, \u017ce takie filmy jak „Dom Dobry” s\u0105 potrzebne, bo otwieraj\u0105 ludziom oczy. Pokazuj\u0105 mechanizmy przemocy, w tym to najwa\u017cniejsze \u2014 \u017ce przemoc nie zaczyna si\u0119 od uderzenia. Zaczyna si\u0119 od izolowania, od budowania zale\u017cno\u015bci, od emocjonalnego uzale\u017cnienia. Gdy ofiara ju\u017c „nie ma dok\u0105d p\u00f3j\u015b\u0107”, sprawca zaczyna przekracza\u0107 kolejne granice.<\/p>\n
\u2014 Uwa\u017cam, \u017ce m\u0142odzie\u017c powinna by\u0107 edukowana w tym zakresie. Oczywi\u015bcie z odpowiedni\u0105 granic\u0105 wieku, ale nastolatki musz\u0105 wiedzie\u0107, jak wygl\u0105da wczesne stadium przemocy, \u017ceby w nie nie wej\u015b\u0107 \u2014 zw\u0142aszcza \u017ce sprawcy cz\u0119sto stosuj\u0105 „wabiki”, kt\u00f3rymi imponuj\u0105 m\u0142odym dziewczynom \u2014 podkre\u015bla Ma\u0142gorzata Marczulewska. \u2014 Rol\u0105 rodzic\u00f3w jest pokazywa\u0107 dzieciom \u015bwiat, aby nie by\u0142y podatne na manipulacj\u0119 i fa\u0142szywe obietnice.<\/p>\n
\u2014 Ten film nie powinien nikogo dziwi\u0107 \u2014 on tylko pokazuje to, co my, pracuj\u0105cy w terenie, widzimy codziennie. Je\u017celi kto\u015b ma problem z tym, \u017ce temat przemocy jest pokazywany g\u0142o\u015bno, to najcz\u0119\u015bciej dlatego, \u017ce uderza to w sprawc\u00f3w lub w ich wygodne wyobra\u017cenia o \u015bwiecie. A milczenie nigdy nie ochroni\u0142o \u017cadnej ofiary \u2014 puentuje.<\/p>\n
„Najtrudniejsze s\u0105 pierwsze s\u0142owa”<\/p>\n
Karolina jest wolontariuszk\u0105 Niebieskiej Linii od siedmiu lat. M\u00f3wi, \u017ce najtrudniejsze s\u0105 dla niej zawsze pierwsze sekundy ka\u017cdej rozmowy.<\/p>\n
\u2014 Bywa, \u017ce najpierw po drugiej stronie jest cisza. Czasem p\u0142acz. Czasem tylko oddech, jakby kobieta ba\u0142a si\u0119 nabra\u0107 powietrza \u2014 opowiada. \u2014 Bywa, \u017ce sprawca chodzi gdzie\u015b obok po mieszkaniu. Zdarza si\u0119, \u017ce osoba, kt\u00f3ra do nas dzwoni odk\u0142ada s\u0142uchawk\u0119, ale potem odzywa si\u0119 drugi raz. Wiele odwagi kosztuje, \u017ceby w og\u00f3le wybra\u0107 numer.<\/p>\n
Pawe\u0142, student psychologii, telefony na Niebieskiej Linii odbiera od p\u00f3\u0142 roku. Przyznaje, \u017ce ta praca zmienia cz\u0142owieka na zawsze.<\/p>\n
\u2014 Ludzie my\u015bl\u0105, \u017ce to infolinia, a to jest linia ratunkowa \u2014 m\u00f3wi. \u2014 Mia\u0142em kiedy\u015b rozmow\u0119 z kobiet\u0105 zamkni\u0119t\u0105 w \u0142azience. S\u0142ysza\u0142em, jak jej partner pr\u00f3buje wywa\u017cy\u0107 drzwi. Ona p\u0142aka\u0142a, m\u00f3wi\u0142a, \u017ce nie wie, czy prze\u017cyje. Wezwali\u015bmy policj\u0119, tej pani uda\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 mieszkanie. Ale nie wiem, co wydarzy\u0142o si\u0119 dalej i cz\u0119sto o niej my\u015bl\u0119.<\/p>\n
Marta jako wolontariuszka w Niebieskiej Linii pracuje r\u00f3wnie\u017c od niedawna.<\/p>\n
\u2014 Tu jest inny \u015bwiat. Jak si\u0119 s\u0142yszy o latach poni\u017cania, kontrolowania, gro\u017cenia, to si\u0119 wydaje nieprawdopodobne, \u017ce mo\u017cna to znosi\u0107 latami. Trzeba sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 z tego, \u017ce ofiary przemocy \u017cyj\u0105 w pu\u0142apce, \u017ce reaguj\u0105 wed\u0142ug okre\u015blonych mechanizm\u00f3w. Trzeba wa\u017cy\u0107 s\u0142owa, a jednocze\u015bnie budowa\u0107 przekaz: nie jeste\u015b sama\/sam. I „dobrze zrobi\u0142a\u015b, \u017ce si\u0119 odezwa\u0142a\u015b” \u2014 opowiada. Jej najwi\u0119kszy „sukces” do tej pory? Po d\u0142ugiej rozmowie pani z drugiego ko\u0144ca Polski powiedzia\u0142a jej: ja chyba pierwszy raz widz\u0119, \u017ce to nie jest normalne.<\/p>\n
Aneta pracuje na \u015al\u0105sku, m\u00f3wi, \u017ce „widzia\u0142a ju\u017c wszystko”. Na „antyprzemocowej linii” telefony odbiera od dziesi\u0119ciu lat.<\/p>\n
\u2014 Bardzo cz\u0119sto s\u0142ysz\u0119: „Wstyd mi, \u017ce pozwala\u0142am na to tyle lat” \u2014 wzdycha. \u2014 Zawsze odpowiadam tak samo: „Wstydzi\u0107 powinien si\u0119 sprawca, nie pani”. Najtrudniejsze s\u0105 te rozmowy, kt\u00f3re dotykaj\u0105 tabu.<\/p>\n
\u2014 Kiedy kobieta m\u00f3wi, \u017ce zosta\u0142a zgwa\u0142cona przez m\u0119\u017ca. \u017be nigdy nikomu tego nie powiedzia\u0142a. \u017be uwa\u017ca\u0142a, \u017ce tak wygl\u0105da ma\u0142\u017ce\u0144stwo. To s\u0105 momenty, w kt\u00f3rych trzeba by\u0107 absolutnie delikatnym. Odwaga tych kobiet jest ogromna \u2014 t\u0142umaczy.<\/p>\n
Na Niebiesk\u0105 Lini\u0119 dzwoni\u0105 te\u017c \u015bwiadkowie przemocy. Aneta m\u00f3wi, \u017ce to wa\u017cne telefony i \u017ce jest ich coraz wi\u0119cej.<\/p>\n
\u2014 Dzwoni s\u0105siad i m\u00f3wi: „Wiem, \u017ce co\u015b tam si\u0119 dzieje, ale nie wiem, czy mog\u0119 zg\u0142osi\u0107” \u2014 opowiada. \u2014 Bardzo si\u0119 boj\u0105. Czasem bardziej ni\u017c same ofiary. Boj\u0105 si\u0119, \u017ce sprawca si\u0119 dowie, \u017ce b\u0119d\u0105 mieli problemy, \u017ce zostan\u0105 pobici, \u017ce kto\u015b im spali mieszkanie. Ale jednak reaguj\u0105. Przemoc to nie jest prywatna sprawa. Nie ma czego\u015b takiego jak „nie wtr\u0105caj si\u0119”. Czasem w\u0142a\u015bnie \u015bwiadek ratuje komu\u015b \u017cycie.<\/p>\n
Nie oczywisto\u015b\u0107, ale przywilej<\/p>\n
Dopiero gdy dzieci: czteroletnia Kalina i siedmioletni Antek zasypiaj\u0105, Joasia ma chwil\u0119 ciszy. Siada na kanapie, owija si\u0119 kocem i dopija zimn\u0105 ju\u017c herbat\u0119. Rozmawia z m\u0119\u017cem, ale nie o tym, co us\u0142ysza\u0142a. Zna swoje granice. Wie, \u017ce gdyby zacz\u0119\u0142a bra\u0107 wszystko do siebie, nie prze\u017cy\u0142aby w tym zawodzie miesi\u0105ca.<\/p>\n
Ale jednocze\u015bnie wie, \u017ce ka\u017cde do\u015bwiadczenie, ka\u017cdy szept, ka\u017cde dr\u017c\u0105ce zdanie \u2014 zostaj\u0105 w niej troch\u0119 na sta\u0142e. Czasem my\u015bli o tych kobietach, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142a, albo zobaczy\u0142a w o\u015brodku. O jednej, kt\u00f3ra uciek\u0142a z dzie\u0107mi do siostry. O innej, kt\u00f3ra nie mia\u0142a si\u0142y wyj\u015b\u0107 z domu, ale zebra\u0142a si\u0119, \u017ceby zadzwoni\u0107. O jeszcze innej, kt\u00f3ra na koniec spotkania powiedzia\u0142a: mo\u017ce jeszcze b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142a normalnie. Wtedy Joasia czuje, \u017ce jej praca ma sens.<\/p>\n
Joasia \u017cyje w dw\u00f3ch rzeczywisto\u015bciach. W jednej jest osob\u0105, kt\u00f3ra pomaga doros\u0142ym posk\u0142ada\u0107 w\u0142asne \u017cycie. W drugiej jest mam\u0105, kt\u00f3ra przypomina dzieciom o myciu z\u0119b\u00f3w i pakuje im kanapki do szko\u0142y. Ka\u017cdego dnia, patrz\u0105c na swoje dzieci, my\u015bli: to, \u017ce tu jest spok\u00f3j, to nie jest oczywisto\u015b\u0107. To jest przywilej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W filmie Smarzowskiego przemoc wydarza si\u0119 na oczach widza. W \u017cyciu \u2014 najcz\u0119\u015bciej w czterech \u015bcianach, za zamkni\u0119tymi…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":106300,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,48,23615,46,42,38,40,39,41,2320,123,47,5232],"class_list":{"0":"post-106299","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-nat_styl","10":"tag-niebieska_linia","11":"tag-omp","12":"tag-pl","13":"tag-poland","14":"tag-polish","15":"tag-polska","16":"tag-polski","17":"tag-przemoc_domowa","18":"tag-rozrywka","19":"tag-screening_general","20":"tag-wojciech_smarzowski"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115567177594379062","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106299"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106299\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}