Rapa Nui, wyspa Polinezji po\u0142o\u017cona na po\u0142udniowym Oceanie Spokojnym, s\u0142ynie przede wszystkim z monumentalnych pos\u0105g\u00f3w moai. Od lat fascynuje jednak badaczy i podr\u00f3\u017cnik\u00f3w tak\u017ce inn\u0105 tajemnic\u0105 \u2014 dramatyczn\u0105 katastrof\u0105 ekologiczn\u0105, kt\u00f3ra mi\u0119dzy XII a XVII w. doprowadzi\u0142a do niemal ca\u0142kowitego wyniszczenia jej dawnych, bujnych las\u00f3w.<\/p>\n
Co to jest Rapa Nui? <\/p>\n
Jakie g\u0142\u00f3wne przyczyny katastrofy ekologicznej wskazywali naukowcy? <\/p>\n
Jakie zmiany przynios\u0142y szczury na wyspie? <\/p>\n
Ilu mieszka\u0144c\u00f3w obecnie zamieszkuje Rapa Nui? <\/p>\n
Za katastrof\u0119 Rapa Nui obwiniali mieszka\u0144c\u00f3w. Pojawi\u0142a si\u0119 nowa teoria<\/p>\n
Do tej pory g\u0142\u00f3wna teoria sugerowa\u0142a, \u017ce Polinezyjczycy, kt\u00f3rzy osiedlili si\u0119 na Rapa Nui oko\u0142o 1200 roku n.e., wycinali palmy, by budowa\u0107 domy, \u0142odzie i przygotowywa\u0107 ziemi\u0119 pod uprawy. To w\u0142a\u015bnie wycinka mia\u0142a doprowadzi\u0107 do ekologicznej katastrofy, w wyniku kt\u00f3rej wyspa straci\u0142a swoje zasoby, a jej mieszka\u0144cy \u017ar\u00f3d\u0142a po\u017cywienia.<\/p>\n
Jednak archeolog Terry L. Hunt, badaj\u0105cy Rapa Nui od lat 2000., zacz\u0105\u0142 kwestionowa\u0107 t\u0119 narracj\u0119. Jego badania opublikowane w czasopi\u015bmie „Journal of Archaeological Science” sugeruj\u0105, \u017ce winowajc\u0105 mog\u0142y by\u0107 szczury, kt\u00f3re najprawdopodobniej dotar\u0142y na wysp\u0119 na polinezyjskich \u0142odziach kolonizator\u00f3w. Gryzonie mog\u0142y ukry\u0107 si\u0119 w zapasach \u017cywno\u015bci, cho\u0107 istnieje tak\u017ce hipoteza, \u017ce celowo zabrano je jako potencjalne \u017ar\u00f3d\u0142o po\u017cywienia.<\/p>\n
Rapa Nui by\u0142a w\u00f3wczas poro\u015bni\u0119ta lasami palm Paschalococos disperta, kt\u00f3re dostarcza\u0142y mieszka\u0144com drewna, po\u017cywienia i innych niezb\u0119dnych surowc\u00f3w. Jednak to w\u0142a\u015bnie nasiona tych palm sta\u0142y si\u0119 przysmakiem dla szczur\u00f3w. Gryzonie, nieposiadaj\u0105ce naturalnych wrog\u00f3w, szybko si\u0119 rozmna\u017ca\u0142y. Jak wyliczyli badacze, jedna para szczur\u00f3w mog\u0142a w ci\u0105gu zaledwie 47 lat da\u0107 pocz\u0105tek populacji licz\u0105cej 11,2 mln osobnik\u00f3w, kt\u00f3re zniszczy\u0142y a\u017c 95 proc. nasion palmowych, uniemo\u017cliwiaj\u0105c odradzanie si\u0119 drzew.<\/p>\n
Wyspa Wielkanocna ma nadziej\u0119 na odrodzenie<\/p>\n
Cho\u0107 szczury mog\u0142y by\u0107 g\u0142\u00f3wnymi sprawcami ekologicznej katastrofy, to ludzie r\u00f3wnie\u017c przyczynili si\u0119 do degradacji \u015brodowiska. Osadnicy wycinali drzewa, by budowa\u0107 domy, \u0142odzie i narz\u0119dzia, a tak\u017ce wypalali lasy, przekszta\u0142caj\u0105c je w pola uprawne. Dzia\u0142ania cz\u0142owieka i gryzoni wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142nia\u0142y, przyspieszaj\u0105c proces wylesiania.<\/p>\n
Z czasem, gdy szczury zjad\u0142y wszystkie nasiona palm, ich populacja gwa\u0142townie zmala\u0142a. Jednak dla wyspy by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano, gdy\u017c bujne lasy zamieni\u0142y si\u0119 w pustkowie.<\/p>\n
Dzi\u015b Rapa Nui to miejsce, kt\u00f3re stara si\u0119 odzyska\u0107 swoj\u0105 dawn\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107. Wyspa jest zamieszkana g\u0142\u00f3wnie przez blisko 8 tys. os\u00f3b, w tym g\u0142\u00f3wnie potomk\u00f3w rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, a jej gospodarka opiera si\u0119 na turystyce. Mieszka\u0144cy podejmuj\u0105 dzia\u0142ania na rzecz ochrony \u015brodowiska i zachowania unikalnego dziedzictwa kulturowego, kt\u00f3rego symbolem s\u0105 s\u0142ynne Moai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rapa Nui, wyspa Polinezji po\u0142o\u017cona na po\u0142udniowym Oceanie Spokojnym, s\u0142ynie przede wszystkim z monumentalnych pos\u0105g\u00f3w moai. Od lat…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":107994,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[210,32,33,27,34,35,28,31,48,25,46,23943,40,41,47,80,21384,29,30,26,82,83,84,18357,23942],"class_list":{"0":"post-107993","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-aktualnosci","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-headlines","12":"tag-latest-news","13":"tag-latestnews","14":"tag-naglowki","15":"tag-najwazniejsze-artykuly","16":"tag-nat_styl","17":"tag-news","18":"tag-omp","19":"tag-polinezja","20":"tag-polish","21":"tag-polski","22":"tag-screening_general","23":"tag-swiat","24":"tag-szczury","25":"tag-top-stories","26":"tag-topstories","27":"tag-wiadomosci","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews","31":"tag-wyspa","32":"tag-wyspa_wielkanocna"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115574448030159282","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107993"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107993\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/107994"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}