Zadworny ods\u0142ania kulisy, o kt\u00f3rych przez trzy dekady nikt g\u0142o\u015bno nie opowiada\u0142. M\u00f3wi o uk\u0142adach i nieformalnej w\u0142adzy na pok\u0142adzie, potrafi\u0105cej wp\u0142ywa\u0107 na decyzje za\u0142ogi. To opowie\u015b\u0107 o statku, \u017cyj\u0105cym w\u0142asnym \u017cyciem. I o tragedii, kt\u00f3ra mog\u0142a by\u0107 efektem znacznie bardziej skomplikowanej uk\u0142adanki, ni\u017c dot\u0105d s\u0105dzili\u015bmy.<\/p>\n
Dlaczego praca na Heweliuszu by\u0142a marzeniem marynarzy?<\/p>\n
Chocia\u017c dzi\u015b trudno w to uwierzy\u0107, w latach 80. i na pocz\u0105tku 90. s\u0142u\u017cba na promie Jan Heweliusz by\u0142a uwa\u017cana za przywilej, o kt\u00f3ry walczy\u0142o wielu do\u015bwiadczonych marynarzy. Adam Zadworny wyja\u015bnia „Faktowi”, \u017ce decydowa\u0142 o tym m.in. system zmianowy, a wi\u0119c dwa tygodnie na morzu, dwa tygodnie na l\u0105dzie. \u2014 To by\u0142o wygodne, bo pracowa\u0142o si\u0119 tylko p\u00f3\u0142 miesi\u0105ca. Dla wielu marynarzy praca na Heweliuszu by\u0142a nagrod\u0105 za wcze\u015bniejsze d\u0142ugie lata sp\u0119dzone na statkach Polskich Linii Oceanicznych, kt\u00f3re p\u0142ywa\u0142y na bardzo dalekich trasach: do Afryki Zachodniej czy Azji \u2014 m\u00f3wi dziennikarz.<\/p>\n
Blisko\u015b\u0107 rodziny i regularny rytm \u017cycia sprawia\u0142y, \u017ce miejsca na tych promach by\u0142y\u2026 niemal reglamentowane. \u2014 Ci marynarze sp\u0119dzali na morzu p\u00f3\u0142 roku, a tu mieli szans\u0119, by co dwa tygodnie by\u0107 bli\u017cej rodziny. Dlatego te\u017c trudno by\u0142o si\u0119 dosta\u0107 na te promy. Potrzebne by\u0142o albo ciche poparcie kogo\u015b wa\u017cnego u armatora, albo jakie\u015b wsparcie organizacji partyjnej, czy nawet dyskretne poparcie S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Albo, jak m\u00f3wili niekt\u00f3rzy, trzeba by\u0142o da\u0107 \u0142ap\u00f3wk\u0119, by si\u0119 za\u0142apa\u0107 na Heweliusza. M\u00f3wi\u0119 tu o latach 80.\u2014 dodaje Zadworny.<\/p>\n
Katastrofa Heweliusza. „Cia\u0142a by\u0142y tak zamarzni\u0119te, \u017ce nie mo\u017cna by\u0142o ich rozdzieli\u0107”<\/a><\/p>\n Heweliusz jako ba\u0142tycka \u017cy\u0142a z\u0142ota. Jak dzia\u0142a\u0142 marynarski przemyt?<\/p>\n Drugim powodem „kolejek” na Heweliusza by\u0142y\u2026 pieni\u0105dze. I to niema\u0142e. Na trasie Polska\u2013Szwecja marynarze dorabiali przemytem papieros\u00f3w i alkoholu, kt\u00f3re w Ystad by\u0142y kilka razy dro\u017csze. W PRL-u by\u0142 to proceder powszechny, tolerowany, a czasem wr\u0119cz, jak wynika z relacji autora, bacznie obserwowany przez r\u00f3\u017cne s\u0142u\u017cby. \u2014 W tamtych czasach prawie wszyscy marynarze dorabiali przemytem. Przywozili deficytowe towary do Polski i wywozili artyku\u0142y, na kt\u00f3rych da\u0142o si\u0119 zarobi\u0107 \u2014 dodaje.<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie z promu do Szwecji uciekli r\u00f3wnie\u017c dwaj ch\u0142opcy, kt\u00f3rych historia pos\u0142u\u017cy\u0142a za kanw\u0119 kultowego filmu. \u2014 Te promy mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 jako droga ucieczki za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0119, z komunistycznej Polski na Zach\u00f3d. Przypomnijmy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie z promu w \u015awinouj\u015bciu w latach 80. uciek\u0142o do Szwecji dw\u00f3ch ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej stali si\u0119 protoplastami bohater\u00f3w g\u0142o\u015bnego filmu fabularnego „300 mil do nieba” \u2014 t\u0142umaczy autor ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n