{"id":109850,"date":"2025-11-20T07:59:10","date_gmt":"2025-11-20T07:59:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/109850\/"},"modified":"2025-11-20T07:59:10","modified_gmt":"2025-11-20T07:59:10","slug":"naukowcy-odkryli-ze-afryka-i-azja-wcale-nie-przestaly-sie-rozsuwac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/109850\/","title":{"rendered":"Naukowcy odkryli \u017ce Afryka i Azja wcale nie przesta\u0142y si\u0119 rozsuwa\u0107"},"content":{"rendered":"

Oko\u0142o 28 milion\u00f3w lat temu p\u0142yta arabska zacz\u0119\u0142a odci\u0105ga\u0107 si\u0119 od afryka\u0144skiej, otwieraj\u0105c ryft, kt\u00f3ry jednak, jak uwa\u017cano, zatrzyma\u0142 si\u0119 5 milion\u00f3w lat temu. Tymczasem nowe badania pokazuj\u0105, \u017ce roz\u0142am mi\u0119dzy kontynentami wcale nie przesta\u0142 rosn\u0105\u0107. Zwolni\u0142, ale nie zatrzyma\u0142 si\u0119.<\/p>\n

Zatoka Sueska, czyli ryft, kt\u00f3ry jednak nie jest u\u015bpiony<\/p>\n

Zawsze uczono, \u017ce to „porzucony projekt” natury, przyk\u0142ad nieudanego ryftu – kolejnego przyk\u0142adu, o czym niedawno pisa\u0142em<\/a>. Jednak najnowszy artyku\u0142 w Geophysical Research Letters podwa\u017ca ten szkolny schemat. Autorzy pracy odkryli, \u017ce rozci\u0105ganie skorupy wci\u0105\u017c trwa, w tempie oko\u0142o 0,5 mm rocznie.<\/p>\n

– Uwa\u017camy, \u017ce nasza praca fundamentalnie zmienia spos\u00f3b, w jaki my\u015blimy o ewolucji ryft\u00f3w – powiedzia\u0142 w rozmowie z Live Science g\u0142\u00f3wny autor bada\u0144, dr David Fern\u00e1ndez-Blanco z Instytutu Nauki i In\u017cynierii G\u0142\u0119binowej Chi\u0144skiej Akademii Nauk – Pokazujemy, \u017ce istnieje \u015brodkowa droga, dzi\u0119ki kt\u00f3rej ryfty mog\u0105 zwalnia\u0107 bez faktycznego zaniku – doda\u0142.<\/p>\n

\u015alady tej aktywno\u015bci by\u0142y obecne od lat, cho\u0107 rozproszone. To wyniesione ponad poziom morza dawne rafy koralowe, niewielkie trz\u0119sienia ziemi, lokalne uskoki. – Uderzy\u0142 nas rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy powszechn\u0105 narracj\u0105 o ca\u0142kowitej tektonicznej ciszy a wskaz\u00f3wkami sugeruj\u0105cymi trwaj\u0105c\u0105 aktywno\u015b\u0107 – stwierdzi\u0142 dr Fern\u00e1ndez-Blanco.<\/p>\n

Aktywno\u015b\u0107 tektoniczna w rejonie Zatoki Sueskiej nie zanik\u0142a<\/p>\n

Naukowcy przeanalizowali 300 kilometr\u00f3w strefy ryftowej, kszta\u0142ty terenu i przebieg rzek, kt\u00f3re cz\u0119sto zdradzaj\u0105 ruchy tektoniczne. Przyjrzeli si\u0119 te\u017c skamienia\u0142ym rafom, dzi\u015b si\u0119gaj\u0105cym 18,5 metra ponad Zatok\u0119 Suesk\u0105. Z ich bada\u0144 wynika, \u017ce rozrywanie skorupy spowolni\u0142o, kiedy aktywno\u015b\u0107 tektoniczna przesun\u0119\u0142a si\u0119 ku Morzu Martwemu, ale nie zanik\u0142o. Co wi\u0119cej, tempo rozsuwania jest por\u00f3wnywalne z tym, kt\u00f3re kszta\u0142tuje s\u0142ynne pasma g\u00f3rskie Basin and Range w zachodnich Stanach Zjednoczonych. – Zmiana warunk\u00f3w granic p\u0142yt niekoniecznie zatrzymuje ryft – podkre\u015bli\u0142 dr Fern\u00e1ndez-Blanco.<\/p>\n

W praktyce oznacza to, \u017ce region mo\u017ce by\u0107 bardziej podatny na silniejsze trz\u0119sienia ziemi, ni\u017c dot\u0105d s\u0105dzono. I co r\u00f3wnie wa\u017cne, \u017ce inne „martwe” ryfty \u015bwiata mog\u0105 po prostu\u2026 drzema\u0107, a nie umiera\u0107. – Mo\u017cemy odkry\u0107, \u017ce systemy tektoniczne Ziemi s\u0105 bardziej dynamiczne i trwa\u0142e, ni\u017c dot\u0105d przypuszczano – jak uj\u0105\u0142 to badacz.<\/p>\n

Wioska czarownic w Andaluzji. Tradycja si\u0119ga mrocznych czas\u00f3w\u00a9 2025 Associated Press<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n

Zapisz si\u0119 na geekweekowy newsletter i \u0142ap naj\u015bwie\u017csze newsy ze \u015bwiata tech, lifehacki, porady i ciekawostki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Oko\u0142o 28 milion\u00f3w lat temu p\u0142yta arabska zacz\u0119\u0142a odci\u0105ga\u0107 si\u0119 od afryka\u0144skiej, otwieraj\u0105c ryft, kt\u00f3ry jednak, jak uwa\u017cano,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":109851,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-109850","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115580971647203269","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109850","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109850"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109850\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}