Ewa Milewska-Celi\u0144ska jest legend\u0105 palestry. Pracuje nieprzerwanie od 1965 r. Broni\u0142a dzia\u0142aczy KOR-u Jana Lity\u0144skiego i Henryka Wujca. Przez 17 lat by\u0142a pe\u0142nomocnikiem oskar\u017cyciela posi\u0142kowego w procesie o zab\u00f3jstwo Grzegorza Przemyka<\/p>\n
Ewa Milewska-Celi\u0144ska: Szczeg\u00f3lne zapadaj\u0105 w pami\u0119ci te, gdzie rozwiedzeni ma\u0142\u017conkowie ponownie si\u0119 pobierali. I to by\u0142y potem bardzo dobre ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Pami\u0119tam te\u017c sprawy, gdzie ma\u0142\u017ce\u0144stwo trwa\u0142o dwa czy trzy dni, a rozw\u00f3d trwa\u0142 dwa, trzy lata.<\/p>\n
Co si\u0119 wydarzy\u0142o po tych kilku dniach od \u015blubu, \u017ce kto\u015b zdecydowa\u0142 si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 pozew o rozw\u00f3d?<\/p>\n
Totalne odrzucenie partnera.<\/p>\n
Czy widzi pani r\u00f3\u017cnic\u0119 w tym, z jakimi powodami przychodz\u0105 pary dzi\u015b, a z jakimi przychodzi\u0142y kilka dekad temu?<\/p>\n
R\u00f3\u017cnice s\u0105 ogromne. Przez ten czas zmieni\u0142a si\u0119 struktura rodziny. Zupe\u0142nie inaczej by\u0142o 60 lat temu, inaczej jest teraz. Kiedy\u015b ludzie byli biedni. \u017byli w zupe\u0142nie innych warunkach, a zatem korzystali zupe\u0142nie z innych \u015brodk\u00f3w dowodowych.<\/p>\n
Inne by\u0142y role spo\u0142eczne kobiety i m\u0119\u017cczyzny. Inny by\u0142 poziom zamo\u017cno\u015bci i inne by\u0142y powody rozwod\u00f3w. Przede wszystkim nie by\u0142o tylu rozwod\u00f3w. Ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142y trwalsze. Kobiety by\u0142y bardziej nastawione na dom, m\u0119\u017cczy\u017ani na zdobywanie pieni\u0119dzy.<\/p>\n
A przyczyny rozwod\u00f3w by\u0142y pospolite, kt\u00f3re i dzisiaj s\u0105, tylko ta lista si\u0119 niebywale rozszerzy\u0142a.<\/p>\n
Jakie kiedy\u015b by\u0142y powody rozwod\u00f3w?<\/p>\n
Dwa najcz\u0119stsze to zdrada i alkoholizm. Z czasem wachlarz si\u0119 rozszerza\u0142. Powod\u00f3w dzisiaj jest znacznie wi\u0119cej, ale te dwa pozosta\u0142y. Przede wszystkim zmieni\u0142 si\u0119 wiek zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw, zatem i powody, dla kt\u00f3rych potem ludzie si\u0119 rozwodz\u0105 s\u0105 troch\u0119 inne. Wi\u0119kszy wp\u0142yw na ma\u0142\u017ce\u0144stwo maj\u0105 rodziny ma\u0142\u017conk\u00f3w. Im wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119camy dziecku, tym cz\u0119\u015bciej rodzice ingeruj\u0105 w jego \u017cycie. I to niestety jest bardzo powszechne.<\/p>\n
Kolejna rzecz to brak bycia ze sob\u0105. W czasach biedy, paradoksalnie, \u017cycie rodzinne mog\u0142o by\u0107 lepsze. By\u0142y byle jakie wczasy, ale by\u0142y. Ludzie korzystali z urlop\u00f3w. Dzi\u015b nie mamy wczas\u00f3w pracowniczych, mamy wolny rynek. Nie wszyscy z urlop\u00f3w korzystaj\u0105. Zmieni\u0142 si\u0119 czas pracy. Kiedy\u015b praca by\u0142a mo\u017ce i mniej p\u0142atna, ale by\u0142a ograniczona w czasie. Teraz w korporacjach pracownicy siedz\u0105 nawet do nocy. To bardzo oddala ludzi od siebie. S\u0105 d\u0142u\u017cej w pracy ni\u017c w domu, nie sp\u0119dzaj\u0105 ze sob\u0105 czasu wolnego. Ceduj\u0105 opiek\u0119 nad dzie\u0107mi na plac\u00f3wki.<\/p>\n
Obecnie najwi\u0119ksze problemy przy rozwodach wynikaj\u0105 nie ze zdrady czy alkoholizmu, lecz z k\u0142\u00f3tni dotycz\u0105cych dzieci. Z jednej strony to dobrze, bo to \u015bwiadczy o tym, \u017ce oboje rodzice przywi\u0105zuj\u0105 do tego wag\u0119, ale jednocze\u015bnie to dow\u00f3d na totalny brak umiej\u0119tno\u015bci uzgodnienia linii wychowawczej dzieci, zaprojektowania ich przysz\u0142o\u015bci oraz zaj\u0119\u0107 dodatkowych. To obecnie najbardziej newralgiczny aspekt wszystkich rozwod\u00f3w. To jest co\u015b, co sprawia s\u0105dowi, pe\u0142nomocnikom, ale przede wszystkim rodzicom, najwi\u0119cej k\u0142opot\u00f3w.<\/p>\n
Poza tym teraz ludzie potrafi\u0105 si\u0119 strasznie nie lubi\u0107. Jest to potwornie przykre. Stopie\u0144 takiej zajad\u0142o\u015bci, niech\u0119ci, obrzucania si\u0119 zarzutami jest niebotyczny.<\/p>\n
Kiedy\u015b a\u017c tak nie by\u0142o?<\/p>\n
Zdecydowanie nie. Nie idealizuj\u0119, bo wiem, ile dzisiaj po\u015bwi\u0119cam czasu ka\u017cdej sprawie, a ile wtedy. Przed laty, jak przyjmowa\u0142am spraw\u0119, by\u0142am przede wszystkim prawnikiem, a teraz jestem wszystkim w jednym \u2014 prawnikiem, mediatorem, nawet z konieczno\u015bci te\u017c przez te 60 lat nauczy\u0142am si\u0119 by\u0107 psychologiem. Nie jestem tylko ksi\u0119dzem \u2014 chocia\u017c i to by si\u0119 pewnie przyda\u0142o.<\/p>\n
Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 rozwi\u0105zanie przyjazne dla obu stron, nale\u017cy unika\u0107 antagonizowania i stara\u0107 si\u0119 znale\u017a\u0107 jakikolwiek wsp\u00f3lny punkt widzenia. To smutne, co powiem, ale dzi\u015b zwi\u0105zki rozpadaj\u0105 si\u0119 znacznie wcze\u015bniej. Bez refleksji. Wydaje nam si\u0119, \u017ce to, czego nie znajdujemy w partnerze czy partnerce, znajdziemy w kolejnym. Niekoniecznie. Cz\u0119sto te decyzje s\u0105 nieprzemy\u015blane.<\/p>\n
Wymieniamy na nowe, zamiast naprawia\u0107?<\/p>\n
A\u017c tak przedmiotowo bym do tego nie podchodzi\u0142a. Bardziej chodzi o to, \u017ce dzisiaj ludzie si\u0119 nie poznaj\u0105. Kiedy\u015b poznawali si\u0119 w spos\u00f3b naturalny, teraz przez internet. Co to jest za poznanie? To mo\u017ce by\u0107 fascynacja, zachwyt, ciekawo\u015b\u0107, ale to nie jest \u017cadne poznanie. A potem kiedy ju\u017c wsp\u00f3lnie zamieszkaj\u0105, zaczyna si\u0119 okazywa\u0107, \u017ce to wszystko, co o sobie m\u00f3wili jest nieprawd\u0105. To by\u0142y pozory, niekoniecznie zawinione, bo ka\u017cdy chce si\u0119 pokaza\u0107 w dobrym \u015bwietle. Nikt, kto poszukuje partnera, nie m\u00f3wi o sobie, \u017ce nie lubi sprz\u0105ta\u0107. Raczej m\u00f3wi o sobie dobrze.<\/p>\n
My\u015bl\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tym braku ludzkiej komunikacji nale\u017ca\u0142oby szuka\u0107 powod\u00f3w, dlaczego ludzie cz\u0119sto rezygnuj\u0105 z obecnych zwi\u0105zk\u00f3w i staraj\u0105 si\u0119 wej\u015b\u0107 w kolejny. I cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce ten kolejny zwi\u0105zek jest jednak bardziej udany, bo jest na og\u00f3\u0142 bardziej przemy\u015blany. I bardziej dojrza\u0142y, bo ju\u017c przerobili\u015bmy pewne b\u0142\u0119dy, staramy si\u0119 ich unikn\u0105\u0107.<\/p>\n
Mimo wszystko, trudno zabroni\u0107 ludziom \u017cy\u0107 w zwi\u0105zkach. To jest prawo ka\u017cdego cz\u0142owieka. Z tym \u017ce dobrze jest, gdyby ka\u017cda ze stron wiedzia\u0142a, jakie prawa i jakie obowi\u0105zki nak\u0142ada ma\u0142\u017ce\u0144stwo. My\u015bl\u0119, \u017ce opr\u00f3cz obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3rych jest du\u017co, jednak\u017ce szczeg\u00f3lnie kobieta uzyskuje sporo praw i o tym warto pami\u0119ta\u0107, kiedy kto\u015b decyduje si\u0119 na zwi\u0105zek partnerski i ma troje dzieci. Mimo wszystko \u0142atwiej b\u0119dzie w ma\u0142\u017ce\u0144stwie.<\/p>\n
O jakich prawach, kt\u00f3re zyskuje kobieta, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107?<\/p>\n
Przede wszystkim o r\u00f3\u017cnego rodzaju domniemaniach. Je\u015bli dziecko rodzi si\u0119 w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, jest domniemanie, \u017ce pochodzi z ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym obowi\u0105zek alimentacyjny. Domniemania dotycz\u0105ce te\u017c wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej ma\u0142\u017ce\u0144skiej i podzia\u0142u maj\u0105tku. Ale przede wszystkim, wydaje mi si\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c dla dzieci jest to lepsza sytuacja, gdy mama i tata s\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwem. W szkole to wida\u0107, \u017ce dzieci ch\u0119tnie opowiadaj\u0105 o domu, o rodzicach, o wszystkim, co si\u0119 wi\u0105\u017ce ze stabilizacj\u0105, bezpiecze\u0144stwem dla nich.<\/p>\n
To s\u0142owo klucz dla s\u0105du<\/p>\n
W 2023 r. najcz\u0119stszym powodem rozwod\u00f3w by\u0142a „niezgodno\u015b\u0107 charakter\u00f3w”. To do\u015b\u0107 szerokie poj\u0119cie. Co si\u0119 za tym kryje?<\/p>\n
Niezgodno\u015b\u0107 charakter\u00f3w jest czym\u015b, czego u\u017cywamy, kiedy strony s\u0105 zgodne, \u017ce si\u0119 chc\u0105 rozsta\u0107, a nie bardzo chc\u0105 m\u00f3wi\u0107 dlaczego. To takie s\u0142owo klucz. S\u0105d przyjmuje to jako jeden z powod\u00f3w. Ustala, \u017ce to ma\u0142\u017ce\u0144stwo przesta\u0142o istnie\u0107, czyli nie ma ani wsp\u00f3\u0142\u017cycia, ani wsp\u00f3lno\u015bci gospodarczej, ani duchowej. I wtedy wystarczy to s\u0142owo klucz.<\/p>\n
To s\u0142owo tak naprawd\u0119 dla mnie nic nie znaczy, bo pod tym kryj\u0105 si\u0119 jakie\u015b oczywiste powody. Ale kiedy jest rozk\u0142ad ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kiedy ci ludzie naprawd\u0119 ju\u017c nie s\u0105 ze sob\u0105, nie ma powodu do wchodzenia z butami w ich \u017cycie osobiste tylko po to, \u017ceby m\u00f3c ich rozwie\u015b\u0107. I my\u015bl\u0119, \u017ce to jest dobry pomys\u0142. Szanuj\u0119 to.<\/p>\n
To jest na tyle dobra sytuacja, \u017ce dwie strony chc\u0105 rozwodu. Schody zaczynaj\u0105 si\u0119, gdy jedna chce, a druga niekoniecznie.<\/p>\n
Je\u015bli jedna strona chce rozwodu, druga nie, to polskie prawo jest wci\u0105\u017c szalenie skomplikowane. Na Zachodzie nie ma ju\u017c w og\u00f3le poj\u0119cia „winy” w rozwodzie. A u nas, je\u015bli jedna ze stron domaga si\u0119 winy, to zaczyna si\u0119 niebywale trudna, przykra i cz\u0119sto kosztowna sprawa s\u0105dowa. A przede wszystkim kosztuj\u0105ca obie strony ogromnie du\u017co emocji. U nas za win\u0105 idzie odpowiedzialno\u015b\u0107 materialna, bo to nie chodzi tylko o satysfakcj\u0119 moraln\u0105. Tylko ten, kto jest winien ma obowi\u0105zek wyr\u00f3wnania stopy \u017cyciowej tego ma\u0142\u017conka, kt\u00f3ry jest przez niego porzucony.<\/p>\n
Poza tym jest wci\u0105\u017c przepis w kodeksie, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce je\u015bli osoba niewinna odmawia zgody na rozw\u00f3d, mimo \u017c\u0105dania drugiej strony, to s\u0105d mo\u017ce, nie badaj\u0105c sprawy, odm\u00f3wi\u0107 zgody na rozw\u00f3d, czyli uwzgl\u0119dni\u0107 oczekiwania strony niewinnej.<\/p>\n
Jest jeden wyj\u0105tek. Gdy jest to niezgodne z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. To bardzo szerokie poj\u0119cie. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 sytuacja, gdy winny ma\u0142\u017conek w innym zwi\u0105zku ma malutkie dziecko, kt\u00f3re potrzebuje rodziny, a jego dzieci z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa s\u0105 ju\u017c doros\u0142e.<\/p>\n
Ju\u017c prawie na ca\u0142ym \u015bwiecie takich przepis\u00f3w nie ma. My jeste\u015bmy jeszcze w tym przedmiocie do\u015b\u0107 za\u015bciankowi.<\/p>\n
To te\u017c pewnie wp\u0142ywa na wyd\u0142u\u017cenie czasu rozwodu. Ile trwa\u0142a pani najd\u0142u\u017csza sprawa?<\/p>\n
Najd\u0142u\u017csza toczy\u0142a si\u0119 przez 12 lat. Wtedy wszystko si\u0119 zmienia. Dzieci rosn\u0105, oni si\u0119 starzej\u0105. To tyle si\u0119 ci\u0105gn\u0119\u0142o z powodu stron, ich zachowa\u0144, jakiego\u015b zawirowania w s\u0105dzie. Te 12 lat to wyj\u0105tek, ale i sprawy rozwodowe z orzekaniem o winie trwaj\u0105 d\u0142ugo. Sze\u015b\u0107 lat niewyj\u0119te.<\/p>\n
<\/p>\n
Ewa Milewska-Celi\u0144ska na sali s\u0105dowej (2013 r.)Tomasz Gzell \/ PAP<\/p>\n
„M\u0119\u017cczy\u017ani zdradzaj\u0105 teraz tak cz\u0119sto, jak kobiety”<\/p>\n
Jakie b\u0142\u0119dy pope\u0142niaj\u0105 strony? Mam na my\u015bli na przyk\u0142ad takie sytuacje, gdy jest zdrada, jeszcze nie ma rozwodu, a powiedzmy m\u0119\u017cczyzna pokazuje si\u0119 publicznie z now\u0105 partnerk\u0105.<\/p>\n
W ten spos\u00f3b taka osoba sama tworzy dowody przeciwko sobie. Bo znowu, zdrada i umiejscowienie tej zdrady w czasie jest nies\u0142ychanie ciekawe.<\/p>\n
Je\u015bli zdrada nast\u0105pi\u0142a, gdy ma\u0142\u017ce\u0144stwo w sensie faktycznym ju\u017c nie istnia\u0142o, to przestaje by\u0107 ona powodem rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Natomiast nie wszyscy s\u0119dziowie tak my\u015bl\u0105, bo dla niekt\u00f3rych s\u0119dzi\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwo trwa od momentu zawarcia do momentu jego rozwi\u0105zania. Nigdy nie wiadomo, na jakiego s\u0119dziego si\u0119 trafi. Dodawanie np. zdj\u0119\u0107 z now\u0105 partnerk\u0105 jeszcze przed rozwodem to zawsze ryzyko.<\/p>\n
Ja si\u0119 zawsze \u015bmiej\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy zdradzaj\u0105 po to, \u017ceby pochwali\u0107 si\u0119 kolegom. Ale m\u0119\u017cczy\u017ani zdradzaj\u0105 teraz tak cz\u0119sto, jak kobiety.<\/p>\n
Widzi to pani w swojej praktyce zawodowej? <\/p>\n
Tak, w tej kwestii jest r\u00f3wnouprawnienie.<\/p>\n
W jednym z program\u00f3w z pani udzia\u0142em padaj\u0105 s\u0142owa, \u017ce „broni pani bogatych m\u0119\u017cczyzn, bo oni to s\u0105 pokrzywdzeni”. Czy to prawda?<\/p>\n
Mam przypi\u0119t\u0105 \u0142atk\u0119 w internecie, \u017ce broni\u0119 m\u0119\u017cczyzn, co nie jest prawd\u0105. Broni\u0119 te\u017c kobiety z r\u00f3wnie du\u017cym zaanga\u017cowaniem.<\/p>\n
Jednak reprezentuj\u0119 m\u0119\u017cczyzn, mi\u0119dzy innymi tych bogatych, bo im si\u0119 natychmiast przypina etykiety rozwi\u0105z\u0142ych i z g\u00f3ry zak\u0142ada si\u0119 same z\u0142e cechy. Przed wieloma laty reprezentowa\u0142am pana, kt\u00f3ry wtedy by\u0142 ju\u017c na li\u015bcie stu najbogatszych Polak\u00f3w. By\u0142 wzorem cn\u00f3t wszelkich, w przeciwie\u0144stwie do swojej \u017cony. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdemu \u2014 biednemu i bogatemu \u2014 nale\u017cy si\u0119 prawid\u0142owa opieka prawna.<\/p>\n
Jest te\u017c tak, \u017ce, jak mi si\u0119 kto\u015b nie podoba i nie podzielam jego racji, to jako adwokat mam prawo powiedzie\u0107, \u017ce nie przyjm\u0119 tej sprawy. Nie mog\u0119 krzywdzi\u0107 klienta przez to, \u017ce nie b\u0119d\u0119 zaanga\u017cowana w jego sprawy.<\/p>\n
Cz\u0119sto pani odmawia?<\/p>\n
Rzadko.<\/p>\n
Kiedy ostatnio? <\/p>\n
Bardzo niedawno. Odmawiam wtedy, kiedy uwa\u017cam, \u017ce kto\u015b zg\u0142asza \u017c\u0105dania totalnie niedostosowane do tego, co w tej sprawie mo\u017cna zrobi\u0107 i krzywdzi przez to dzieci. Znajdzie si\u0119 kto\u015b inny, kto mo\u017ce b\u0119dzie widzia\u0142 t\u0119 spraw\u0119 inaczej. Ja nie musz\u0119.<\/p>\n
„Najlepiej rozwodzi\u0142 si\u0119 kierowca taks\u00f3wki z pani\u0105 sprzedawczyni\u0105”<\/p>\n
Czy jest r\u00f3\u017cnica w tym, jak rozwodz\u0105 si\u0119 zwykli Kowalscy, a jak ci bogaci klienci?<\/p>\n
Jest. Chocia\u017cby w liczbie prawnik\u00f3w, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105. Kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142am, \u017ce najlepiej rozwodzi\u0142 si\u0119 kierowca taks\u00f3wki z pani\u0105 sprzedawczyni\u0105. Nie mogli si\u0119 wspiera\u0107 trzema prawnikami, musieli korzysta\u0107 z jednego. Musieli oblicza\u0107 ka\u017cd\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0119, \u017ceby starczy\u0142o na utrzymanie dzieci, na alimenty. Wtedy te rozwody by\u0142y prostsze.<\/p>\n
Kiedy\u015b mieli\u015bmy tylko \u015brodki osobowe, czyli \u015bwiadk\u00f3w. Jeszcze bardzo wiele lat temu nie by\u0142o bada\u0144 DNA, wi\u0119c musieli\u015bmy si\u0119 opiera\u0107 wy\u0142\u0105cznie na \u017ar\u00f3d\u0142ach osobowych. A teraz wszystko si\u0119 zmieni\u0142o… poczynaj\u0105c od tego, \u017ce mo\u017cna klikn\u0105\u0107 i zobaczy\u0107, co pisz\u0105 o przeciwniku czy o naszym w\u0142asnym kliencie w internecie, kim jest, co robi. S\u0105 detektywi, opinie bieg\u0142ych, psycholog\u00f3w, grafolog\u00f3w. A to wszystko kosztuje.<\/p>\n
Rozszerzy\u0142 si\u0119 asortyment dowod\u00f3w, jakich u\u017cywamy w sprawach. To z jednej strony pomaga, a z drugiej strony dramatycznie przed\u0142u\u017ca czas trwania spraw.<\/p>\n
Ma pani opini\u0119, \u017ce nie przegrywa spraw. Czy to prawda?<\/p>\n
Wiele lat temu moja asystentka powiedzia\u0142a mi, \u017ce na forum pojawi\u0142o si\u0119 pytanie: „Czy kto\u015b przegra\u0142 z t\u0105 Milewsk\u0105?”. Poni\u017cej pojawi\u0142y si\u0119 obrzydliwe wpisy. Pisali, \u017ce nie nadaj\u0119 si\u0119 nawet na ekspedientk\u0119 w sklepie mi\u0119snym. My\u015bl\u0119, \u017ce ten czarny PR sprawi\u0142, \u017ce zacz\u0119\u0142o do mnie przychodzi\u0107 wi\u0119cej klient\u00f3w. Ca\u0142kiem odwrotny skutek. I rzeczywi\u015bcie rzadko przegrywam sprawy, aczkolwiek przegrywam. Ostatnio przegra\u0142am jedn\u0105 z kretesem.<\/p>\n
Rzadko przegrywam, bo jestem w tym wieku, z takim do\u015bwiadczeniem zawodowym, \u017ce mog\u0119 dyktowa\u0107 klientowi, co b\u0119dzie dla niego w korzystne, a co nie. Nigdy nie pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 \u015brodkami pozaprawnymi, w zwi\u0105zku z tym nigdy nie boj\u0119 si\u0119, \u017ce zawali mi si\u0119 sprawa, bo si\u0119 co\u015b ujawni, co jest poza prawem.<\/p>\n
A klienci w wi\u0119kszo\u015bci z bardzo ma\u0142ymi wyj\u0105tkami s\u0142uchaj\u0105 adwokata. I dzi\u0119ki temu rzeczywi\u015bcie ja i m\u0142odzi ludzie w mojej kancelarii na og\u00f3\u0142 prowadzimy sprawy z sukcesem. I si\u0119 z tego bardzo ciesz\u0119.<\/p>\n
Jakie sprawy s\u0105 najtrudniejsze?<\/p>\n
Sprawy z dzie\u0107mi, ale chyba dla s\u0105du r\u00f3wnie\u017c. S\u0105d od 2009 r. ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wys\u0142ucha\u0107 dziecko, nie przes\u0142ucha\u0107, ale wys\u0142ucha\u0107. I na pocz\u0105tku wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to najlepsze z mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144. Dla jasno\u015bci, to nie jest dow\u00f3d w sprawie, ale \u015brodek, dzi\u0119ki kt\u00f3remu s\u0105d ma poj\u0119cie jak naprawd\u0119 wygl\u0105da struktura rodziny, jaka jest pozycja dziecka, jakie s\u0105 relacje w rodzinie.<\/p>\n
Teraz zdaniem niekt\u00f3rych s\u0119dzi\u00f3w wys\u0142uchanie dziecka przesta\u0142o by\u0107 tak skutecznym sposobem. M\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce dzieci s\u0105 manipulowane przez jednego z rodzic\u00f3w i kiedy dochodzi do wys\u0142uchania, to obraz mo\u017ce by\u0107 zniekszta\u0142cony. Wci\u0105\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce lepszy jest taki dow\u00f3d ni\u017c \u017caden. Kiedy mamy dwie grupy \u015bwiadk\u00f3w zeznaj\u0105cych dramatycznie inaczej i s\u0105d nie ma rentgena, musi si\u0119 oprze\u0107 na dowodach.<\/p>\n
„Bardzo \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce ju\u017c nie zd\u0105\u017c\u0119 by\u0107 adwokatem dziecka”<\/p>\n
Jest te\u017c pani zwolenniczk\u0105 funkcji adwokata dzieci.<\/p>\n
I b\u0119d\u0119 zawsze zwolenniczk\u0105 adwokata, kt\u00f3ry b\u0119dzie reprezentowa\u0142 dziecko i jego interesy na ka\u017cdym etapie \u017cycia. Przy dzisiejszym stanie relacji w rodzinie, adwokat dziecka jest absolutnie potrzebny. Szanuje bardzo instytucj\u0119 kuratora, ale uwa\u017cam, \u017ce adwokat dziecka to by\u0142oby co\u015b wa\u017cnego. Bardzo \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce ju\u017c nie zd\u0105\u017c\u0119 by\u0107 adwokatem dziecka, bo bardzo ch\u0119tnie bym wybra\u0142a tak\u0105 specjalizacj\u0119.<\/p>\n
Taki adwokat, radca prawny powinien mie\u0107 odpowiednie przygotowanie, \u017ceby to nie by\u0142a fikcja, tylko \u017ceby to by\u0142 taki prawnik, kt\u00f3ry b\u0119dzie w imieniu dziecka zajmowa\u0142 stanowisko procesowe, b\u0119dzie walczy\u0142.<\/p>\n
Chyba za bardzo nie ma widok\u00f3w, \u017ceby zmieni\u0107 prawo, \u017ceby tak\u0105 instytucj\u0119 wprowadzi\u0107.<\/p>\n
My\u015bl\u0119, \u017ce widoki s\u0105.<\/p>\n
Tyle lat si\u0119 o tym m\u00f3wi i nic si\u0119 nie zmienia\u2026<\/p>\n
M\u00f3wi\u0142o si\u0119 o tym uprzednio, jak by\u0142 tworzony projekt kodeksu za czas\u00f3w Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka. Wtedy mo\u017cna by\u0142o wprowadzi\u0107 tak\u0105 instytucj\u0119. Teraz te\u017c si\u0119 o tym m\u00f3wi i wydaje mi si\u0119, \u017ce s\u0105 szanse. Mamy nowego ministra, mo\u017ce co\u015b si\u0119 zmieni.<\/p>\n
<\/p>\n
Rozprawa sadowaPiotr Kamionka\/REPORTER \/ East News<\/p>\n
„Nie widzia\u0142am rozwodu bez emocji”<\/p>\n
Jak wynika z bada\u0144, w Polsce w ostatnich latach znacz\u0105co wzros\u0142a liczba rozwod\u00f3w w\u015br\u00f3d os\u00f3b po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tym roku \u017cycia. Zjawisko to, okre\u015blane mianem szarych rozwod\u00f3w (grey divorce), dotyczy coraz cz\u0119\u015bciej par z ponad dwudziestoletnim sta\u017cem ma\u0142\u017ce\u0144skim. Przychodz\u0105 do pani takie pary?<\/p>\n
Ma\u0142\u017ce\u0144stw z takim d\u0142ugim, 30-letnim czy nawet 40-letnim sta\u017cem nie ma zbyt wiele. Jednak rzeczywi\u015bcie du\u017co jest par po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce, widz\u0119 to w sprawach, kt\u00f3re prowadz\u0119. To wynika chyba z tego, \u017ce wci\u0105\u017c ludzie ustawiaj\u0105 swoje potrzeby i oczekiwania \u017cyciowe zbyt wysoko w sferze materialnej. A to zmusza ludzi do pracy cz\u0119sto ponad si\u0142y i w zwi\u0105zku z tym jest ma\u0142o mo\u017cliwo\u015bci anga\u017cowania si\u0119 w \u017cycie rodzinne.<\/p>\n
Mo\u017ce to jest niegrzeczne, ale jak rozmawiam z klientami, to pytam czasami, po co im 100-metrowe mieszkanie? Przecie\u017c to wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 kredytem i nie daj Panie Bo\u017ce, cokolwiek si\u0119 stanie. Oni si\u0119 zniszcz\u0105, nie chc\u0105c si\u0119 niszczy\u0107. Ka\u017cdy miesi\u0105c, ka\u017cda rata b\u0119dzie dla nich obci\u0105\u017ceniem psychicznym. I dlatego to pewnie si\u0119 tak w\u0142a\u015bnie wymyka ludziom z r\u0105k.<\/p>\n
To jest najgorsze, bo wtedy ich dzieci s\u0105 na og\u00f3\u0142 w wieku nastoletnim albo wchodz\u0105 w ten wiek, a takie dzieci naj\u0142atwiej skrzywdzi\u0107. W tym wieku jest ogromne poczucie lojalno\u015bci. Trudno sobie wyobrazi\u0107, jakie to dla dzieci jest ci\u0119\u017ckie.<\/p>\n
Ale nie jest tak bardzo \u017ale. Czasem uda si\u0119 przem\u00f3wi\u0107 komu\u015b do rozumu.<\/p>\n
Cz\u0119sto?<\/p>\n
Nawet ostatnio mieli\u015bmy spraw\u0119, \u017ce pa\u0144stwo si\u0119 pogodzili. Cofn\u0119li\u015bmy pozew. Cz\u0119sto udaje si\u0119 uzgodni\u0107 warunki rozej\u015bcia, w szczeg\u00f3lno\u015bci w sytuacji, gdy s\u0105 dzieci. Podpisujemy wtedy porozumienie rodzicielskie. I to jest ogromny sukces, osi\u0105gni\u0119ty przed tym, zanim p\u00f3jdziemy do s\u0105du. I to pozwala zamkn\u0105\u0107 spraw\u0119 bez tych nieprawdopodobnych emocji.<\/p>\n
Bo nie widzia\u0142am rozwodu bez emocji. Emocje, prosz\u0119 mi wierzy\u0107, towarzysz\u0105 nawet s\u0119dziom, kt\u00f3rzy orzekaj\u0105. Jest to rzeczywi\u015bcie moment, w kt\u00f3rym ludzie g\u0142\u0119boko to prze\u017cywaj\u0105. I nie ma si\u0119 co dziwi\u0107.<\/p>\n
Co trzecie ma\u0142\u017ce\u0144stwo w Polsce si\u0119 rozpada. B\u0119dzie coraz gorzej?<\/p>\n
Nie, my\u015bl\u0119, \u017ce b\u0119dzie coraz lepiej. My\u015bl\u0119, \u017ce ludzie wreszcie si\u0119 pouk\u0142adaj\u0105, \u017ce staniemy si\u0119 zamo\u017cniejsi, ale ju\u017c nie na takiej zasadzie jak dotychczas, \u017ce wszystko wyrywamy sobie z\u0119bami. Moje dzieci ju\u017c nie musz\u0105 odk\u0142ada\u0107 na mieszkanie, bo ju\u017c w ramach rodziny maj\u0105 mieszkania. To jest zupe\u0142nie inny start. Inaczej si\u0119 wtedy \u017cyje.<\/p>\n
Mo\u017ce b\u0119dzie skr\u00f3cony tydzie\u0144 pracy. Chocia\u017c nie upatruj\u0119 w tym nic prze\u0142omowego, bo sama pracuj\u0119 kilkadziesi\u0105t lat i bardzo sobie to chwal\u0119. Ale dla wielu b\u0119dzie to odzyskany czas, kt\u00f3ry b\u0119dzie mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 z rodzin\u0105. P\u00f3j\u015b\u0107 do lasu, odpocz\u0105\u0107.<\/p>\n
\u017byjemy zdecydowanie za szybko. Trzeba troszeczk\u0119 zwolni\u0107, popatrze\u0107 na partnera, zobaczy\u0107 jego oczekiwania i zakomunikowa\u0107 mu w\u0142asne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ewa Milewska-Celi\u0144ska jest legend\u0105 palestry. Pracuje nieprzerwanie od 1965 r. Broni\u0142a dzia\u0142aczy KOR-u Jana Lity\u0144skiego i Henryka Wujca.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":111282,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,32,33,183,36,37,27,49,34,35,555,28,31,48,25,46,42,38,40,39,41,383,412,557,11238,47,1758,29,30,26],"class_list":{"0":"post-111281","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-dzieci_dziecko","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-headlines","15":"tag-kraj","16":"tag-latest-news","17":"tag-latestnews","18":"tag-malzenstwo","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-news","23":"tag-omp","24":"tag-pl","25":"tag-poland","26":"tag-polish","27":"tag-polska","28":"tag-polski","29":"tag-prawo","30":"tag-prawo_sady_prawnicy","31":"tag-rozwod","32":"tag-sad_i_sadownictwo","33":"tag-screening_general","34":"tag-teksty_spoleczne","35":"tag-top-stories","36":"tag-topstories","37":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115586083580231879","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=111281"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111281\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/111282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=111281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=111281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=111281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}