Resort pracy zn\u00f3w otwiera projekt, kt\u00f3ry od miesi\u0119cy elektryzuje zar\u00f3wno prawnik\u00f3w, jak i przedsi\u0119biorc\u00f3w. Pojawi\u0142a si\u0119 kolejna, dopracowana wersja ustawy maj\u0105cej pozwoli\u0107 inspektorom pracy ingerowa\u0107 w to, co przez lata uchodzi\u0142o za nienaruszalne \u2014 swobod\u0119 zawierania um\u00f3w cywilnoprawnych. Teraz, jak ustali\u0142a wyborcza.biz, wszystkie nowe rozwi\u0105zania znalaz\u0142y ju\u017c miejsce w trzeciej wersji zmian w ustawie o Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy<\/p>\n
Najwa\u017cniejsza zmiana?<\/p>\n
Okr\u0119gowy inspektorat pracy zyska mo\u017cliwo\u015b\u0107 stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej \u2014 i to za okres do trzech lat wstecz od chwili wszcz\u0119cia post\u0119powania. Trzy lata cofania legalnej rzeczywisto\u015bci, trzy lata si\u0119gania do um\u00f3w, grafik\u00f3w i faktur.<\/p>\n
Jak wskazuje na \u0142amach wyborczej.biz radca prawny Marcin Wojew\u00f3dka wcze\u015bniejsze wersje projektu nie stawia\u0142y takiego ograniczenia. Teraz ustawodawca przynajmniej wyznacza granic\u0119, cho\u0107 tylko czasow\u0105. A inspektor otrzymuje trzy \u015bcie\u017cki dzia\u0142ania: mo\u017ce wystawi\u0107 niewi\u0105\u017c\u0105ce \u201epolecenie\u201d zmiany umowy, mo\u017ce zdecydowa\u0107 o wydaniu pe\u0142noprawnej decyzji administracyjnej albo \u2014 jak dot\u0105d \u2014 skierowa\u0107 spraw\u0119 do s\u0105du.<\/p>\n
Jak wygl\u0105da\u0142a dot\u0105d walka w s\u0105dzie<\/p>\n
Resort nie ukrywa rozczarowania drog\u0105 s\u0105dow\u0105. Statystyki s\u0105 bezlitosne i \u2014 jak twierdz\u0105 urz\u0119dnicy \u2014 same stanowi\u0105 najlepsze uzasadnienie zmian.<\/p>\n
W latach 2022\u20132024 inspektorzy skierowali do s\u0105d\u00f3w 94 pow\u00f3dztwa. Tylko w 32 sprawach uda\u0142o si\u0119 zmieni\u0107 umow\u0119 na etat. To niespe\u0142na jedna trzecia sukces\u00f3w w sprawach, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 miesi\u0105cami.<\/p>\n
Od stycznia do czerwca 2025 r. by\u0142o jeszcze gorzej: z\u0142o\u017cono dziewi\u0119\u0107 pow\u00f3dztw, a s\u0105d stan\u0105\u0142 po stronie pracownika tylko w jednym przypadku. Jak m\u00f3wi\u0105 prawnicy, ta statystyka jest \u201epi\u0119kna i tragiczna\u201d jednocze\u015bnie \u2014 pi\u0119kna, bo pokazuje determinacj\u0119, tragiczna, bo ujawnia bezradno\u015b\u0107 systemu.<\/p>\n
Paragraf, kt\u00f3ry wielu przyprawi o dreszcze<\/p>\n
W nowym projekcie utrzymano zapis, kt\u00f3ry od pocz\u0105tku budzi najwi\u0119ksze emocje. Decyzja inspektora b\u0119dzie natychmiast wykonana. Czyli, pracodawca dostaje decyzj\u0119, a od tego momentu kontrakt B2B albo zlecenie powinno dzia\u0142a\u0107 jak etat. I nie ma znaczenia, czy przedsi\u0119biorca zamierza si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107. Sk\u0142adki trzeba zap\u0142aci\u0107, urlopy nalicza\u0107, chorobowe respektowa\u0107.<\/p>\n
Ale pojawia si\u0119 te\u017c nowe zabezpieczenie. G\u0142\u00f3wny Inspektor Pracy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 uchyli\u0107 rygor natychmiastowej wykonalno\u015bci, je\u017celi przemawiaj\u0105 za tym \u201ewa\u017cne wzgl\u0119dy\u201d, takie jak interes publiczny lub ochrona praw stron.<\/p>\n
Tyle \u017ce \u2014 jak ostrzega dr Wojew\u00f3dka \u2014 takie kryteria s\u0105 \u201enieostre\u201d, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do spor\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie \u017ce w relacji przedsi\u0119biorca\u2013PIP niejasno\u015b\u0107 przepis\u00f3w dzia\u0142a zwykle na niekorzy\u015b\u0107 biznesu.<\/p>\n
Projekt daje te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 uchylenia rygoru przed s\u0105dem, a pracodawca b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 domaga\u0107 si\u0119 odszkodowania za b\u0142\u0119dn\u0105 decyzj\u0119 inspektora.<\/p>\n
Czy masowe przekwalifikowywanie um\u00f3w mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 chaos?<\/p>\n
W opinii przedsi\u0119biorc\u00f3w ustalenie, czy dana umowa cywilnoprawna faktycznie spe\u0142nia kryteria stosunku pracy, wymaga szczeg\u00f3\u0142owej analizy dowod\u00f3w i indywidualnych okoliczno\u015bci. Ich zdaniem taka ocena powinna pozosta\u0107 w gestii niezawis\u0142ych s\u0105d\u00f3w, a nie Pa\u0144stwowej Inspekcji Pracy. \u2013 Decyzja administracyjna nie mo\u017ce zast\u0119powa\u0107 procedury s\u0105dowej prowadzonej przez niezawis\u0142e s\u0105dy \u2013 t\u0142umaczy prof. Gra\u017cyna Spytek-Bandurska z Federacji Przedsi\u0119biorc\u00f3w Polskich cytowana przez serwis jedynka.polskieradio.pl<\/p>\n
– Koszty b\u0119d\u0105 ogromne zar\u00f3wno dla pracodawc\u00f3w, bowiem rygor natychmiastowej wykonalno\u015bci i uznania wstecznego tych obci\u0105\u017ce\u0144 b\u0119dzie powodowa\u0142 istotne obci\u0105\u017cenia. Problemy b\u0119d\u0105 mie\u0107 te\u017c sami wykonawcy, chocia\u017cby w kwestii ustalenia dotychczasowego rozliczania podatku, mo\u017cliwo\u015bci odliczania VAT-u, problemy z istniej\u0105cymi umowami r\u00f3\u017cnymi np. leasingu, kredytami \u2013 dodaje Gra\u017cyna Spytek-Bandurska.<\/p>\n
Nawet 60 tysi\u0119cy z\u0142otych grzywna za fikcyjne B2B<\/p>\n
Nowelizacja przewiduje r\u00f3wnie\u017c mocne uderzenie po kieszeni. Za zawarcie umowy cywilnoprawnej tam, gdzie powinna obowi\u0105zywa\u0107 umowa o prac\u0119, kara mo\u017ce wynie\u015b\u0107 od 2 do 60 tys. z\u0142. To dwukrotne podniesienie obecnych wide\u0142ek.<\/p>\n