{"id":112571,"date":"2025-11-21T21:51:11","date_gmt":"2025-11-21T21:51:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/112571\/"},"modified":"2025-11-21T21:51:11","modified_gmt":"2025-11-21T21:51:11","slug":"czarna-dziura-sprzed-600-mln-lat-zaskoczyla-naukowcow-fascynujace-odkrycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/112571\/","title":{"rendered":"Czarna dziura sprzed 600 mln lat zaskoczy\u0142a naukowc\u00f3w. &#8222;Fascynuj\u0105ce odkrycie&#8221;"},"content":{"rendered":"<p class=\"ods-c-paragraph \">Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba po raz kolejny zaskoczy\u0142 \u015bwiat nauki. Przy jego pomocy badacze dostrzegli odleg\u0142\u0105 galaktyk\u0119 CANUCS-LRD-z8.6, kt\u00f3ra nie tylko pochodzi z niezwykle wczesnego etapu istnienia Wszech\u015bwiata, ale r\u00f3wnie\u017c skrywa w swoim centrum supermasywn\u0105 czarn\u0105 dziur\u0119. Co wi\u0119cej, czarna dziura ro\u015bnie w tempie, kt\u00f3re wed\u0142ug obecnych modeli kosmologicznych nie powinno by\u0107 mo\u017cliwe.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">&#8222;To odkrycie jest naprawd\u0119 niezwyk\u0142e&#8221; \u2013 powiedzia\u0142a Roberta Tripodi z Uniwersytetu w Lublanie, g\u0142\u00f3wna autorka badania opublikowanego w magazynie &#8222;Nature Communications&#8221;. &#8222;Zaobserwowali\u015bmy galaktyk\u0119 pochodz\u0105c\u0105 sprzed mniej ni\u017c 600 mln lat po Wielkim Wybuchu. Znajduje si\u0119 w niej supermasywna czarna dziura, kt\u00f3ra ro\u015bnie znacznie szybciej, ni\u017c mogliby\u015bmy si\u0119 spodziewa\u0107 na tak wczesnym etapie. To otwiera nowe pytania na temat tego, jak powstaj\u0105 czarne dziury i galaktyki&#8221;.<\/p>\n<p>   Supermasywna czarna dziura \u2013 kosmiczna anomalia<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Analiza widma galaktyki ujawni\u0142a obecno\u015b\u0107 gazu zjonizowanego przez wysokoenergetyczne promieniowanie oraz jego szybki ruch wok\u00f3\u0142 centralnego obiektu. To jednoznaczne dowody na istnienie supermasywnej czarnej dziury.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">&#8222;Dane z teleskopu Webba s\u0105 absolutnie kluczowe&#8221; \u2013 wyja\u015bnia dr Nicholas Martis, wsp\u00f3\u0142autorka badania. &#8222;Cechy widmowe, kt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 uchwyci\u0107, pozwoli\u0142y nam zidentyfikowa\u0107 t\u0119 czarn\u0105 dziur\u0119. Co wi\u0119cej, jej masa jest zaskakuj\u0105co du\u017ca w stosunku do masy galaktyki, co sugeruje, \u017ce czarne dziury mog\u0142y rosn\u0105\u0107 znacznie szybciej ni\u017c galaktyki, kt\u00f3re je otaczaj\u0105.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Galaktyka CANUCS-LRD-z8.6, jak wykaza\u0142y badania, znajduje si\u0119 na bardzo wczesnym etapie ewolucji \u2013 jest kompaktowa i nie wytworzy\u0142a jeszcze wielu ci\u0119\u017ckich pierwiastk\u00f3w. To sprawia, \u017ce jest wyj\u0105tkowym obiektem do dalszych analiz.<\/p>\n<p>   Nowe pytania o pocz\u0105tki Wszech\u015bwiata<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Odkrycie tej czarnej dziury mo\u017ce zmieni\u0107 spos\u00f3b, w jaki naukowcy patrz\u0105 na formowanie si\u0119 pierwszych struktur we Wszech\u015bwiecie. Jak dot\u0105d przyjmowano, \u017ce masa supermasywnych czarnych dziur ro\u015bnie r\u00f3wnolegle z mas\u0105 galaktyk, w kt\u00f3rych si\u0119 znajduj\u0105. Tymczasem przypadek CANUCS-LRD-z8.6 pokazuje, \u017ce czarne dziury mog\u0142y rosn\u0105\u0107 szybciej ni\u017c ich galaktyki macierzyste, nawet w stosunkowo ma\u0142ych strukturach.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">&#8222;To odkrycie to ekscytuj\u0105cy krok w kierunku zrozumienia powstawania pierwszych supermasywnych czarnych dziur\u201d \u2013 podkre\u015bla Maru\u0161a Brada\u010d, wsp\u00f3\u0142autorka badania. &#8222;Szybki wzrost tej czarnej dziury rodzi pytania o procesy, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y tak masywnym obiektom pojawienie si\u0119 w tak kr\u00f3tkim czasie po Wielkim Wybuchu&#8221; \u2013 dodaje.<\/p>\n<p class=\"ods-c-paragraph \">Naukowcy nie zamierzaj\u0105 poprzesta\u0107 na tym odkryciu. Planowane s\u0105 dalsze badania, kt\u00f3re maj\u0105 na celu znalezienie kolejnych galaktyk podobnych do CANUCS-LRD-z8.6. Dzi\u0119ki nim mo\u017cliwe b\u0119dzie lepsze zrozumienie mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re kszta\u0142towa\u0142y pierwsze czarne dziury i galaktyki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba po raz kolejny zaskoczy\u0142 \u015bwiat nauki. Przy jego pomocy badacze dostrzegli odleg\u0142\u0105 galaktyk\u0119 CANUCS-LRD-z8.6,&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":112572,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[24624,24625,48,120,118,119,46,42,38,40,39,41,7682,116,114,115,47,121,117,4904],"class_list":{"0":"post-112571","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-czarna_dziura","9":"tag-galaktyka","10":"tag-nat_styl","11":"tag-nauka","12":"tag-nauka-i-technika","13":"tag-naukatechnika","14":"tag-omp","15":"tag-pl","16":"tag-poland","17":"tag-polish","18":"tag-polska","19":"tag-polski","20":"tag-przyroda","21":"tag-science","22":"tag-science-and-technology","23":"tag-sciencetechnology","24":"tag-screening_general","25":"tag-technika","26":"tag-technology","27":"tag-wszechswiat_astronomia_loty_w_kosmos"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115589905499410802","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=112571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112571\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=112571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=112571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=112571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}