– Pogarsza si\u0119 wci\u0105\u017c nasza wiarygodno\u015b\u0107 ekonomiczna, natomiast pogarsza si\u0119 wolniej – m\u00f3wi\u0142 prezentuj\u0105c wyniki bada\u0144 nad Indeksem za 2024 rok Bart\u0142omiej Biga, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie podczas kongresu Open Eyes Economy Summit.<\/p>\n
Indeks obliczany jest na podstawie zachowania (pogorszenia lub poprawy) a\u017c 88 wska\u017anik\u00f3w w o\u015bmiu obszarach. To takie obszary jak praworz\u0105dno\u015b\u0107, swoboda dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, finanse publiczne, stabilno\u015b\u0107 pieni\u0105dza i systemu finansowego, ochrona i bezpiecze\u0144stwo pracy, jako\u015b\u0107 us\u0142ug publicznych, klimat i \u015brodowisko, respektowanie przez pa\u0144stwo traktat\u00f3w i zobowi\u0105za\u0144 mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n
Indeks skonstruowany zosta\u0142 tak, \u017ceby pokazywa\u0107 zmian\u0119 – wzrost lub utrat\u0119 wiarygodno\u015bci w stosunku do 10 lat poprzednich. Pokazuje te\u017c r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzynarodowe. Zbi\u00f3r danych i wska\u017anik\u00f3w oraz zachodz\u0105ce w nich zmiany pozwalaj\u0105 por\u00f3wna\u0107 nas z innymi krajami. By\u0142y to dot\u0105d Czechy, S\u0142owacja, W\u0119gry i Rumunia, a w tym roku dodatkowo Litwa, W\u0142ochy i Hiszpania. Dwa kraje „starej Unii” w\u0142\u0105czone zosta\u0142y dlatego, \u017ce – w przekonaniu autor\u00f3w – w naszym regionie b\u0119dzie si\u0119 wyczerpywa\u0142 model wzrostu oparty na eksporcie d\u00f3br po\u015brednich i staniemy przed wyzwaniem braku bran\u017c zaawansowanych technologicznie.<\/p>\n
Kraje bardzo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie i Polska na tym tle wygl\u0105da umiarkowanie \u017ale.<\/p><\/blockquote>\n
Przyk\u0142ad W\u0142och dobitnie pokazuje, \u017ce przy mizernym tempie wzrostu PKB nawet wieloletnie utrzymywanie dodatniego pierwotnego salda bud\u017cetu nie umo\u017cliwia znacz\u0105cego zmniejszenia relacji d\u0142ugu publicznego do PKB. To przestroga dla Polski. Je\u015bli „stary” model gospodarczy si\u0119 wyczerpie, a nowego dopalacza wzrostu nie wymy\u015blimy – gospodarka w perspektywie kilku lat mo\u017ce wyra\u017anie os\u0142abn\u0105\u0107, co zreszt\u0105 przewiduj\u0105 niekt\u00f3re prognozy.<\/p>\n
Co to jest wiarygodno\u015b\u0107 ekonomiczna pa\u0144stwa?<\/p>\n
O co zatem chodzi z t\u0105 wiarygodno\u015bci\u0105 ekonomiczn\u0105? Bart\u0142omiej Biga wyja\u015bnia. To takie pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym polityka publiczna jest wysokiej jako\u015bci. Polityka gospodarcza sprzyja stabilnemu wzrostowi, jest on trwa\u0142y i ma szerokie podstawy. Nie prowadzi do boom\u00f3w, po kt\u00f3rych nast\u0119puj\u0105 za\u0142amania, a nawet recesje. Polityka s\u0142u\u017cy podtrzymywaniu wzrostu.<\/p>\n
– Nie chodzi te\u017c o wzrost za wszelk\u0105 cen\u0119 (…) Chodzi te\u017c o to, \u017ceby wzrost by\u0142 sprawiedliwie dzielony. Sprawiedliwo\u015b\u0107 jest cz\u0119\u015bci\u0105 demokratycznego pa\u0144stwa prawa – m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n
Dla wzrostu wa\u017cne s\u0105 inwestycje, ale nie chodzi o inwestycje za wszelk\u0105 cen\u0119, lecz o warto\u015bciowe inwestycje. To one w\u0142a\u015bnie tworz\u0105 szans\u0119 na podtrzymanie rozwoju w przysz\u0142o\u015bci. W latach 90. zesz\u0142ego wieku Polska, podobnie jak inne pa\u0144stwa regionu, konkurowa\u0142a o inwestor\u00f3w zagranicznych „za wszelk\u0105 cen\u0119”, uczestnicz\u0105c w swego rodzaju „wy\u015bcigu do dna”. Post\u0119powa\u0142a w\u00f3wczas jak pa\u0144stwo ma\u0142o wiarygodne. Na decyzje inwestycyjne sektora prywatnego maj\u0105 wp\u0142yw nie tylko minimalne wymagane przez przedsi\u0119biorstwa stopy zwrotu, ale te\u017c oczekiwana premia za ryzyko. Im wy\u017csza wiarygodno\u015b\u0107, tym ni\u017cszej premii za ryzyko oczekuj\u0105 inwestorzy.<\/p>\n
Co jeszcze daje wiarygodno\u015b\u0107? Buduje odporno\u015b\u0107 na szoki. Kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy, pa\u0144stwo wiarygodne ma t\u0119 przewag\u0119, \u017ce otoczenie (np. zagraniczni inwestorzy) zdaj\u0105 sobie z jego wiarygodno\u015bci spraw\u0119. Otocznie zewn\u0119trzne ma wi\u0119ksze zaufania do takiego pa\u0144stwa.<\/p>\n
– Wiarygodno\u015b\u0107 jest uk\u0142adem odporno\u015bciowym pa\u0144stwa – m\u00f3wi\u0142 Bart\u0142omiej Biga.<\/p>\n
Jak wygl\u0105da „uk\u0142ad odporno\u015bciowy” Polski? Indeks Wiarygodno\u015bci za rok 2024 wyni\u00f3s\u0142 minus 0,21, gdy rok wcze\u015bniej by\u0142o to minus 0,64, a dwa lata wcze\u015bniej rekordowe minus 0,94. Ujemna warto\u015b\u0107 indeksu oznacza regres w stosunku do warto\u015bci przeci\u0119tnej z lat 2008-24, dodatnia warto\u015b\u0107 – oznacza popraw\u0119. To znaczy, \u017ce nast\u0105pi\u0142o pogorszenie, ale mniejsze ni\u017c w poprzednich latach.<\/p>\n
Polaka na tle innych pa\u0144stw<\/p>\n
Jak Polska prezentuje si\u0119 pod wzgl\u0119dem wiarygodno\u015bci na tle pozosta\u0142ych badanych pa\u0144stw? W naszym regionie znajduje si\u0119 w \u015brodku. Wy\u017csza jest wiarygodno\u015b\u0107 ekonomiczna Czech (0,59), S\u0142owacji (0,30) i Litwy (1,09). Ni\u017csza W\u0119gier (minus 0,38) i Rumunii (minus 0,56). Przez ostatnie lata W\u0119gry by\u0142y liderem utraty wiarygodno\u015bci, w Polsce i w Rumunii wska\u017aniki pogarszania si\u0119 w okresie po pandemii by\u0142y do\u015b\u0107 podobne.<\/p>\n
Dwa zbadane pa\u0144stwa strefy euro prezentuj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 dynamik\u0119 wiarygodno\u015bci ekonomicznej. W\u0142ochy odnotowa\u0142y wynik minus 0,13, ale by\u0142a to najwy\u017csza warto\u015b\u0107 od 2018 roku, co oznacza mniejsz\u0105 dynamik\u0119 pogarszania si\u0119 wiarygodno\u015bci. Hiszpania jest od czterech lat na plusie i jej wynik wyni\u00f3s\u0142 0,29, ale poprawa by\u0142a s\u0142absza ni\u017c rok wcze\u015bniej.<\/p>\n
Praworz\u0105dno\u015b\u0107 dla wiarygodno\u015bci ekonomicznej ma kolosalne znaczenie. Tymczasem wci\u0105\u017c nierozwi\u0105zany jest konflikt wok\u00f3\u0142 legalno\u015bci powo\u0142a\u0144 s\u0119dzi\u00f3w dokonanych przez powo\u0142an\u0105 za rz\u0105d\u00f3w PiS Krajow\u0105 Rad\u0119 S\u0105downictwa. To prowadzi do systemowego podwa\u017cania autorytetu ca\u0142ego wymiaru sprawiedliwo\u015bci. W\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105 tak\u017ce sk\u0142adu S\u0105du Najwy\u017cszego, co otwiera drog\u0119 do kwestionowania prawomocno\u015bci rozstrzygni\u0119\u0107 wyborczych. Z punktu widzenia gospodarki oznacza to sta\u0142y wzrost niepewno\u015bci instytucjonalnej.<\/p>\n
– W Polsce jest \u017ale (\u2026) wci\u0105\u017c nie mamy prawa do uczciwego procesu, wci\u0105\u017c mamy problemy z praworz\u0105dno\u015bci\u0105 – m\u00f3wi\u0142 Bart\u0142omiej Biga.<\/p>\n
Cho\u0107 poprawa w obszarze praworz\u0105dno\u015bci nast\u0105pi\u0142a dzi\u0119ki temu, \u017ce rz\u0105dz\u0105cy kieruj\u0105 si\u0119 zasadami pa\u0144stwa prawa, problemy strukturalne pozostaj\u0105 nierozwi\u0105zane. Odbudowa autorytetu s\u0105d\u00f3w i powr\u00f3t do pe\u0142nej przejrzysto\u015bci w ich obsadzie jest kluczowym warunkiem przywr\u00f3cenia zaufania do pa\u0144stwa. W obszarze praworz\u0105dno\u015bci indeks dla Polski wyni\u00f3s\u0142 minus 0,4, gdy rok wcze\u015bniej by\u0142o to minus 0,81. Zdaniem autor\u00f3w Indeksu, deficyt praworz\u0105dno\u015bci jest jedn\u0105 z najpowa\u017cniejszych barier rozwojowych Polski.<\/p>\n
Finanse publiczne „wo\u0142aj\u0105” o ratunek<\/p>\n
Najwi\u0119kszy problem mamy z finansami publicznymi. Ich stabilno\u015b\u0107 jest jednym z fundament\u00f3w polityki gospodarczej pa\u0144stwa.\u00a0Tymczasem autorzy indeksu zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce w latach 2015-23 finanse publiczne w Polsce przesz\u0142y bardzo ryzykown\u0105 transformacj\u0119. W miejsce konstytucyjnych regu\u0142 jawno\u015bci, przejrzysto\u015bci, jedno\u015bci i kontroli demokratycznej, wprowadzono „praktyki kreatywnej ksi\u0119gowo\u015bci, mno\u017cenia funduszy pozabud\u017cetowych, wehiku\u0142\u00f3w finansowych i omijania ustawy bud\u017cetowej”. W 2024 roku skala zad\u0142u\u017cania pa\u0144stwa poza konstytucyjn\u0105 definicj\u0105 d\u0142ugu dalej ros\u0142a w relacji do PKB. Na koniec 2024 roku by\u0142o to 11,1 proc. PKB wobec 10,2 proc. PKB rok wcze\u015bniej.<\/p>\n
– Sytuacja w obszarze deficytu i d\u0142ugu si\u0119 pogarsza – powiedzia\u0142 S\u0142awomir Dudek, prezes Instytutu Finans\u00f3w Publicznych.<\/p>\n
– Ramy (fiskalne) nie s\u0105 solidne, regu\u0142y s\u0105 omijane, nie mamy Rady Fiskalnej, nie mamy wieloletniego planowania (\u2026) Wypadamy bardzo s\u0142abo na tle Unii Europejskiej – doda\u0142.<\/p>\n
W r\u00f3\u017cnych wymiarach finans\u00f3w publicznych wszystkie lampki \u015bwiec\u0105 si\u0119 na czerwono. Stosunkowo najlepiej jest jeszcze z percepcj\u0105 wiarygodno\u015bci Polski przez rynki finansowe i agencje ratingowe, gdy\u017c obni\u017cki perspektywy ratingu naszego kraju przez agencje Fitch i Moody’s nast\u0105pi\u0142y dopiero w tym roku. Dramatycznie prezentuj\u0105 si\u0119 natomiast finanse publiczne w wymiarze jako\u015bci ram fiskalnych, jawno\u015b\u0107 oraz przejrzysto\u015b\u0107. Fatalny jest polski system podatkowy.<\/p>\n
– Du\u017co zrobili\u015bmy, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 w kierunku „piek\u0142a” podatkowego. Wypadamy najgorzej, przebili\u015bmy, Rumuni\u0119, W\u0142ochy i W\u0119gry w tym zakresie (\u2026) To efekt „Polskiego \u0141adu” – m\u00f3wi\u0142 S\u0142awomir Dudek.<\/p>\n
Polskie zielone wyspy<\/p>\n
\u0141\u0105czna ocena wiarygodno\u015bci finans\u00f3w publicznych wypad\u0142a najgorzej spo\u015br\u00f3d badanych kraj\u00f3w, na minus 1,27. W 2023 roku wynik by\u0142 jeszcze gorszy i wyni\u00f3s\u0142 minus 1,34.<\/p>\n
Ustawodawstwo unijne, traktaty mi\u0119dzynarodowe oraz wyroki europejskich trybuna\u0142\u00f3w s\u0105 nadal przez Polsk\u0119 ignorowane lub implementowane opieszale. Pod wzgl\u0119dem troski o klimat i \u015brodowisko jeste\u015bmy najgorsi z badanych pa\u0144stw o w\u0142os tylko ust\u0119puj\u0105c Czechom. Wiarygodno\u015b\u0107 polskiej waluty i systemu finansowego przesta\u0142a si\u0119 mocno pogarsza\u0107.<\/p>\n
Uwaga – w Polsce s\u0105 naprawd\u0119 „zielone wyspy” wiarygodno\u015bci, gdy por\u00f3wna\u0107 nas z innymi krajami. Powodem do dumy mo\u017ce by\u0107 dla nas dba\u0142o\u015b\u0107 o bezpiecze\u0144stwo i ochron\u0119 pracy, a zw\u0142aszcza – jako\u015b\u0107 us\u0142ug publicznych. Z ocen\u0105 1,26 w tym ostatnim obszarze Polska zaj\u0119\u0142a najlepsze miejsce w\u015br\u00f3d wszystkich pa\u0144stw.<\/p>\n
– Nasze mocne strony to rozw\u00f3j administracji i bezpiecze\u0144stwa, w zakresie \u017cycia w zdrowiu jeste\u015bmy gdzie\u015b po \u015brodku, cyberbezpiecze\u0144stwo wymaga nieustannych nak\u0142ad\u00f3w – powiedzia\u0142a profesor SGH Agnieszka Ch\u0142o\u0144-Domi\u0144czak.<\/p>\n
Autorzy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce od ko\u0144ca 2023 roku pojawi\u0142a si\u0119 szansa na powr\u00f3t do polityki gospodarczej, kt\u00f3rej celem jest utrzymywanie r\u00f3wnowagi w gospodarce i poprawa jej efektywno\u015bci. Po latach sprawowania w\u0142adzy przez populist\u00f3w, trudny okazuje si\u0119 zar\u00f3wno powr\u00f3t do rz\u0105d\u00f3w prawa, jak te\u017c uporz\u0105dkowanie finans\u00f3w publicznych po d\u0142ugim okresie nieodpowiedzialnej polityki fiskalnej. To przes\u0105dzi\u0142o o pogorszeniu si\u0119 Indeksu Wiarygodno\u015bci Ekonomicznej Polski.<\/p>\n
Jacek Ramotowski<\/p>\n
”Wydarzenia”: Fa\u0142szywe alarmy i 12 tys. os\u00f3b ewakuowanych. Zatrzymano siedem os\u00f3bPolsat NewsPolsat News<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"– Pogarsza si\u0119 wci\u0105\u017c nasza wiarygodno\u015b\u0107 ekonomiczna, natomiast pogarsza si\u0119 wolniej – m\u00f3wi\u0142 prezentuj\u0105c wyniki bada\u0144 nad Indeksem…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":114220,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[113,112,42,38,40,39,41],"class_list":{"0":"post-114219","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-biznes","9":"tag-business","10":"tag-pl","11":"tag-poland","12":"tag-polish","13":"tag-polska","14":"tag-polski"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115598151217677261","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114219\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}