{"id":115422,"date":"2025-11-24T06:56:21","date_gmt":"2025-11-24T06:56:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/115422\/"},"modified":"2025-11-24T06:56:21","modified_gmt":"2025-11-24T06:56:21","slug":"jednorazowi-szpiedzy-w-polsce-ekspert-o-kulisach-wystarczy-jedna-rozmowa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/115422\/","title":{"rendered":"„Jednorazowi szpiedzy” w Polsce. Ekspert o kulisach: wystarczy jedna rozmowa"},"content":{"rendered":"

Piotr Gruszka: Osoby podejrzane w zwi\u0105zku z ostatnimi dzia\u0142aniami sabota\u017cowymi w Polsce mo\u017cna nazwa\u0107 „jednorazowymi szpiegami”?<\/p>\n

Arkadiusz Nyzio: Zacznijmy od por\u00f3wnania. Wszystko wskazuje na to, \u017ce osoby podejrzane o sabota\u017c \u2014 Jewhenij Iwanow i O\u0142eksandr Kononow \u2014 nie by\u0142y przypadkowymi lud\u017ami. <\/a>Pierwszy z nich by\u0142 ju\u017c wcze\u015bniej skazany za sabota\u017c w Ukrainie. Wyrok zapad\u0142 zaocznie, ale w tamtym kraju by\u0142 spalony. Z tego powodu trafi\u0142 na „odcinek polski”, przez Bia\u0142oru\u015b, czyli po\u015brednio przez rosyjskiego sojusznika. Drugi, pochodz\u0105cy z Donbasu, r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 zwerbowany i wys\u0142any przez Bia\u0142oru\u015b do Polski.<\/p>\n

To nie byli wi\u0119c typowi „jednorazowi szpiedzy” \u2014 tacy, kt\u00f3rych pozyskuje si\u0119 z lokalnej populacji, u\u017cywa do prostych akcji i potem porzuca. Ci ludzie mieli bardziej zaawansowany sprz\u0119t i powierzone im bardziej skomplikowane zadania.<\/p>\n

To przypomina zdarzenia sprzed ubieg\u0142orocznych igrzysk olimpijskich we Francji, kiedy sabota\u017c na kolei sparali\u017cowa\u0142 transport w przeddzie\u0144 zawod\u00f3w. Nikt nie zgin\u0105\u0142, ale wybuch\u0142a panika.<\/p>\n

Jak wi\u0119c odr\u00f3\u017cni\u0107 „jednorazowych szpieg\u00f3w” od tych, kt\u00f3rzy dzia\u0142aj\u0105 na wy\u017cszym poziomie?<\/p>\n

Typowy „jednorazowy szpieg” to kto\u015b, kogo mo\u017cna \u0142atwo zast\u0105pi\u0107. Otrzymuje proste zadania \u2014 takie, kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy z nas m\u00f3g\u0142by wykona\u0107. Na przyk\u0142ad: przygotowanie koktajlu Mo\u0142otowa, instrukcje mo\u017cna \u0142atwo znale\u017a\u0107 w internecie, i podpalenie czego\u015b, napisanie graffiti na budynku NATO, jak to mia\u0142o miejsce w Estonii, czy przyklejanie werbunkowych nalepek w przestrzeni publicznej \u2014 takie rzeczy dzia\u0142y si\u0119 w Polsce, w Krakowie i Warszawie.<\/p>\n

Na \u0141otwie tacy agenci wybili okna w muzeum dokumentuj\u0105cym walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, co mia\u0142o symbolicznie „uderzy\u0107” w antyrosyjskie nastroje. Na Litwie podszywano si\u0119 telefonicznie pod urz\u0119dnik\u00f3w ministerstwa, by zdobywa\u0107 informacje lub szerzy\u0107 dezinformacj\u0119.<\/p>\n

Ale sprawcy sabota\u017cu na kolei dzia\u0142ali inaczej. Oni mieli dost\u0119p do materia\u0142\u00f3w wybuchowych, kt\u00f3re potrafili zdetonowa\u0107 na odleg\u0142o\u015b\u0107. Tego nie nauczy si\u0119 w internecie. Takiej wiedzy nie posiada przeci\u0119tny obywatel, ani nawet wi\u0119kszo\u015b\u0107 funkcjonariuszy czy \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

Ta dw\u00f3jka w Polsce mia\u0142a wsp\u00f3lnik\u00f3w.<\/p>\n

Tak. To potwierdza zatrzymanie kolejnych czterech os\u00f3b \u2014 mieli w Polsce logistyczne zaplecze. Co wi\u0119cej, zdo\u0142ali sprawnie uciec z kraju, co pokazuje, \u017ce wiedzieli, co robi\u0105 i dzia\u0142ali wed\u0142ug planu. To nie by\u0142 amatorski sabota\u017c, lecz zaplanowana operacja wywiadowcza.<\/p>\n

\"Dzia\u0142aniaPrzemys\u0142aw Pi\u0105tkowski \/ PAP<\/p>\n

Dzia\u0142ania s\u0142u\u017cb przy zniszczonym fragmencie torowiska na trasie D\u0119blin-Warszawa przy stacji kolejowej w okolicy miejscowo\u015bci Mika (17 listopada)<\/p>\n

W krajach ba\u0142tyckich funkcjonuje ciekawe okre\u015blenie \u2014 telegram agents, czyli „agenci z Telegrama”. To zazwyczaj zwykli ludzie, przypadkowi, czasem nawet bandyci, kt\u00f3rzy wykonuj\u0105 proste zadania: podpalenia, wandalizm, akcje propagandowe. Dlatego w\u0142a\u015bnie w kontek\u015bcie tego, co wydarzy\u0142o si\u0119 w Polsce, widzimy wyra\u017anie, \u017ce mamy do czynienia z operacj\u0105 znacznie bardziej zaawansowan\u0105.<\/p>\n

Z tego, co wiemy do tej pory, wygl\u0105da na to, \u017ce dzia\u0142ania te mog\u0142y by\u0107 prowadzone przez G\u0142\u00f3wny Zarz\u0105d (GU), czyli rosyjsk\u0105 wojskow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wywiadu zagranicznego.<\/p>\n

Czy ci ludzie byli kadrowymi oficerami?<\/p>\n

W\u0105tpi\u0119. Gdyby byli zawodowymi sabota\u017cystami z GU, ca\u0142a operacja prawdopodobnie przebieg\u0142aby sprawniej. Z drugiej strony nie wiemy, czy ich zadaniem by\u0142o wy\u0142\u0105cznie przeprowadzenie konkretnego aktu sabota\u017cu. Najpewniej by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego planu, a dzia\u0142ania w Polsce stanowi\u0142y tylko element szerszej operacji.<\/p>\n

W hierarchii wywiadowczej mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 r\u00f3\u017cne poziomy dzia\u0142alno\u015bci. „Jednorazowi szpiedzy” to sam d\u00f3\u0142 tej piramidy. W tym przypadku jednak m\u00f3wimy o czym\u015b powy\u017cej \u2014 o bardziej klasycznej agenturze, zorganizowanej, wyszkolonej i \u015bwiadomej. Nie s\u0105 to zapewne kadrowi oficerowie, ale z pewno\u015bci\u0105 osoby dzia\u0142aj\u0105ce w ramach profesjonalnej struktury.<\/p>\n

Czy s\u0105dzi pan, \u017ce b\u0119dzie mo\u017cliwe wydobycie tych os\u00f3b z Bia\u0142orusi czy Rosji?<\/p>\n

Nie widz\u0119 realnych szans. Nie ma przecie\u017c mowy o \u017cadnej „operacji w stylu Mossadu” \u2014 wej\u015bciu kinetycznym, porwaniu i sprowadzeniu ich do Polski, nawet gdyby\u015bmy ustalili ich miejsce pobytu. To zupe\u0142nie nierealne. Jedyne, co mog\u0142oby sprawi\u0107, \u017ce trafiliby w nasze r\u0119ce, to ich w\u0142asny powa\u017cny b\u0142\u0105d, gdyby wr\u00f3cili na Ukrain\u0119 lub ponownie pojawili si\u0119 w Polsce, albo w jakim\u015b innym kraju Zachodu. Ale szczerze w to w\u0105tpi\u0119.<\/p>\n

Rosja z pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w \u017cadnym zakresie. Ta kwestia jest poza dyskusj\u0105. A Bia\u0142oru\u015b? Owszem, \u0141ukaszenko bywa nieprzewidywalny, ale nie on jest tutaj rozgrywaj\u0105cym. S\u0142owem, musia\u0142by mie\u0107 miejsce jaki\u015b nadzwyczajny scenariusz.<\/p>\n

„To cenne dane dla wywiadu” <\/p>\n

Jaki by\u0142 cel Rosji, przygotowuj\u0105c ten sabota\u017c?<\/p>\n

Zrobienie testu odporno\u015bci pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa. Sprawdzenie, jak szybko i w jaki spos\u00f3b reaguj\u0105 s\u0142u\u017cby, jak zachowuj\u0105 si\u0119 w\u0142adze, media, opinia publiczna. To cenne dane dla wywiadu.<\/p>\n

Po drugie, taka akcja mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 dezinformacji i destabilizacji. Wzmacnia antyukrai\u0144skie nastroje, wywo\u0142uje panik\u0119 i nieufno\u015b\u0107 wobec uchod\u017ac\u00f3w. W efekcie spo\u0142ecze\u0144stwo staje si\u0119 bardziej spolaryzowane, a pa\u0144stwo mniej stabilne.<\/p>\n

I prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, jakie to wszystko ma skutki. Wystarczy\u0142a jedna operacja, by postawi\u0107 ca\u0142e pa\u0144stwo na nogi. W jej nast\u0119pstwie rusza teraz akcja „Horyzont” z udzia\u0142em 10 tys. \u017co\u0142nierzy.<\/a> A przecie\u017c koszt tej prowokacji by\u0142 \u2014 relatywnie \u2014 praktycznie zerowy.<\/p>\n

Coraz cz\u0119\u015bciej nawet zwyk\u0142e wypadki czy awarie mog\u0105 by\u0107 w pierwszej chwili odbierane jako potencjalne akty sabota\u017cu i mog\u0105 budzi\u0107 du\u017cy niepok\u00f3j.<\/p>\n

Wystarczy, \u017ce dojdzie do zwyk\u0142ej awarii, na przyk\u0142ad w wodoci\u0105gach w Krakowie, czy do wykolejenia poci\u0105gu z powodu b\u0142\u0119du ludzkiego, to natychmiast pojawi\u0105 si\u0119 podejrzenia, czy to nie by\u0142 sabota\u017c.<\/p>\n

Media, s\u0142u\u017cby i opinia publiczna zaczynaj\u0105 reagowa\u0107, spekulowa\u0107. Ka\u017cdy incydent staje si\u0119 potencjalnym „atakiem”. W efekcie Rosja osi\u0105ga efekt psychologiczny, nie podejmuj\u0105c \u017cadnych dzia\u0142a\u0144. To niezwykle niebezpieczne, bo wywo\u0142uje permanentne napi\u0119cie, zar\u00f3wno w spo\u0142ecze\u0144stwie, jak i w aparacie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n

A aparat bezpiecze\u0144stwa ma swoje ograniczenia, cho\u0107by kadrowe.<\/p>\n

Nasze s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, z ca\u0142ym szacunkiem dla ich pracy, nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie rozbudowane ani dobrze finansowane. Najwi\u0119ksza z nich, Agencja Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego (ABW), zatrudnia oko\u0142o 4,5 tys. os\u00f3b, ale tylko cz\u0119\u015b\u0107 z nich zajmuje si\u0119 faktycznym kontrwywiadem. To niewielkie zasoby jak na skal\u0119 wyzwa\u0144, z kt\u00f3rymi mamy do czynienia.<\/p>\n

A \u015brodki finansowe? To niepoj\u0119te, jak bardzo Polska nie wyci\u0105ga wniosk\u00f3w z chronicznego niedofinansowania s\u0142u\u017cb. Dorzucanie kilku milion\u00f3w z\u0142otych rocznie niczego nie zmieni. To nie jest kwestia punktowego dosypywania pieni\u0119dzy, ale systemowej reformy i inwestycji w jako\u015b\u0107. Potrzebna jest wieloletnia strategia rozwoju s\u0142u\u017cb, a ich ludziom trzeba zacz\u0105\u0107 porz\u0105dnie p\u0142aci\u0107.<\/p>\n

\"S\u0142u\u017cbyTomasz Wojtasik \/ PAP<\/p>\n

S\u0142u\u017cby w miejscu znalezienia \u015blepych naboj\u00f3w karabinowych na remontowanym odcinku tor\u00f3w kolejowych we wsi So\u015bnie (21 listopada)<\/p>\n

Onet opublikowa\u0142 ostatnio sonda\u017c, w kt\u00f3rym ponad 70 proc. Polak\u00f3w odpowiedzia\u0142o, \u017ce obawia si\u0119 wzrostu liczby akt\u00f3w dywersyjnych w najbli\u017cszym czasie.<\/a><\/p>\n

To bardzo wymowny wynik. Pokazuje, \u017ce operacja informacyjna i psychologiczna odnios\u0142a sukces. Rosji nie zawsze chodzi o eksplozj\u0119 w sensie dos\u0142ownym. Czasem chodzi o „wybuch” spo\u0142ecznych emocji \u2014 o strach, podejrzliwo\u015b\u0107, polaryzacj\u0119. I to w\u0142a\u015bnie si\u0119 uda\u0142o. Wystarczy spojrze\u0107 na liczb\u0119 antyukrai\u0144skich komentarzy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, tak\u017ce pod wypowiedziami niekt\u00f3rych polskich polityk\u00f3w ze skrajnej prawicy. To namacalny dow\u00f3d skuteczno\u015bci rosyjskiej operacji dezinformacyjnej.<\/p>\n

Zatem podkre\u015blmy \u2014 akcja na kolei to nie by\u0142 \u017caden „ukrai\u0144ski sabota\u017c”, tylko sabota\u017c rosyjski wykonany ukrai\u0144skimi r\u0119kami. Twierdzenie, \u017ce „stali za tym Ukrai\u0144cy” jest dok\u0142adnie tym, na czym zale\u017cy Rosji. I w\u0142a\u015bnie w takim celu Rosjanie werbuj\u0105 Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

„Wida\u0107 rosn\u0105cy wp\u0142yw ugrupowa\u0144 otwarcie prorosyjskich” <\/p>\n

Czyli Rosja osi\u0105gn\u0119\u0142a maksymalny efekt przy minimalnych nak\u0142adach.<\/p>\n

Dok\u0142adnie. To modelowe dzia\u0142anie z punktu widzenia rosyjskich s\u0142u\u017cb. I co wi\u0119cej \u2014 ma ono efekty polityczne. W Polsce, jak i w ca\u0142ej Europie, wida\u0107 rosn\u0105cy wp\u0142yw ugrupowa\u0144 skrajnych, cz\u0119sto otwarcie prorosyjskich.<\/p>\n

To zjawisko nie dotyczy tylko nas. Na S\u0142owacji w\u0142adz\u0119 odzyska\u0142 Robert Fico<\/a>, jawnie antyukrai\u0144ski premier. W Czechach trwa polityczna walka, Andrej Babi\u0161 kontra prezydent Petr Pavel \u2014 Babi\u0161, nazywany „czeskim Trumpem”, pr\u00f3buje wr\u00f3ci\u0107 do w\u0142adzy.<\/p>\n

\"AndrejMARTIN DIVISEK \/ PAP<\/p>\n

Andrej Babi\u0161 <\/p>\n

Dla Rosji to wszystko element jednej uk\u0142adanki. Ka\u017cdy sabota\u017c, ka\u017cda prowokacja, ka\u017cda kampania dezinformacyjna to kolejna cegie\u0142ka w os\u0142abianiu Zachodu od \u015brodka. A „jednorazowi szpiedzy” s\u0105 w tym tylko tanim, ale skutecznym narz\u0119dziem.<\/p>\n

Do tej listy dochodz\u0105 jeszcze jawnie proputinowskie W\u0119gry.<\/p>\n

Tak, W\u0119gry to ju\u017c dawno „przyj\u0119ty” teren przez Rosj\u0119. Premier Viktor Orb\u00e1n od dawna prowadzi polityk\u0119 prorosyjsk\u0105, a dzi\u015b pr\u00f3buje jeszcze zmontowa\u0107 antyukrai\u0144ski sojusz z Czechami i S\u0142owacj\u0105.<\/p>\n

Ale sytuacja wcale nie jest tam przes\u0105dzona. Ju\u017c za kilka miesi\u0119cy mog\u0105 odby\u0107 si\u0119 wybory, w kt\u00f3rych partia TISZA Petera Magyara ma realn\u0105 szans\u0119 odebra\u0107 Orbanowi w\u0142adz\u0119.<\/a> Je\u015bli rzeczywi\u015bcie Zach\u00f3d „odbi\u0142by” W\u0119gry, to mia\u0142oby ogromne znaczenie tak\u017ce dla Polski. Tak czy inaczej, nasza rola, jako kraju frontowego NATO, z kluczow\u0105 infrastruktur\u0105 wojskow\u0105 w rejonie Rzeszowa, jest i b\u0119dzie kluczowa.<\/p>\n

\"AleksanderGavriil Grigorov \/ AFP<\/p>\n

Aleksander \u0141ukaszenko i W\u0142adimir Putin (sierpie\u0144 2025 r.)<\/p>\n

„To wszystko wymusi\u0142o na Rosji ewolucj\u0119” <\/p>\n

Rosyjski wywiad w Europie ma si\u0119 dobrze?<\/p>\n

Pod koniec 2024 r. dyrektor brytyjskiej s\u0142u\u017cby MI5, Ken McCallum, poinformowa\u0142, \u017ce po 2022 r. z pa\u0144stw zachodnich wydalono ponad 750 rosyjskich dyplomat\u00f3w \u2014 w praktyce w du\u017cej cz\u0119\u015bci oficer\u00f3w wywiadu dzia\u0142aj\u0105cych pod „oficjalnym” przykryciem. Dzi\u015b ta liczba zapewne przekracza ju\u017c 800, bo kolejne wydalenia w ostatnich miesi\u0105cach mia\u0142y miejsce m.in. w Wielkiej Brytanii, Rumunii czy Estonii.<\/p>\n

W Polsce w tym roku zamykamy ostatni rosyjski konsulat \u2014 w Gda\u0144sku.<\/a> To oznacza dalsze ograniczenie dzia\u0142alno\u015bci tzw. wywiadu plac\u00f3wkowego, czyli tego prowadzonego z ambasad i konsulat\u00f3w. Taki krok wp\u0142ywa na ca\u0142\u0105 struktur\u0119 siatek wywiadowczych, zmuszaj\u0105c Rosj\u0119 do szukania nowych metod dzia\u0142ania.<\/p>\n

Kolejnym czynnikiem jest silna obecno\u015b\u0107 NATO w regionie. Wi\u0119cej \u017co\u0142nierzy, sprz\u0119tu i infrastruktury oznacza r\u00f3wnie\u017c wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 kontrwywiadowcz\u0105 i lepsze wsparcie informacyjne ze strony zachodnich s\u0142u\u017cb. W efekcie mamy dzi\u015b silniejszy re\u017cim bezpiecze\u0144stwa kontrwywiadowczego ni\u017c jeszcze kilka lat temu.<\/p>\n

To wszystko wymusi\u0142o na Rosji ewolucj\u0119 \u2014 konieczno\u015b\u0107 uzupe\u0142nienia klasycznych dzia\u0142a\u0144 wywiadowczych innymi, bardziej elastycznymi formami. Jednym z efekt\u00f3w tej zmiany jest w\u0142a\u015bnie zjawisko tzw. jednorazowych szpieg\u00f3w.<\/p>\n

Po ograniczeniu dzia\u0142a\u0144 oficer\u00f3w wywiadu przy przykryciem dyplomat\u00f3w, Rosja rozwija tzw. wywiad nielegalny, prowadzony poza oficjalnymi plac\u00f3wkami. To oznacza wykorzystanie tzw. nielega\u0142\u00f3w \u2014 oficer\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w bran\u017cach, kt\u00f3re naturalnie umo\u017cliwiaj\u0105 podr\u00f3\u017cowanie i nawi\u0105zywanie kontakt\u00f3w.<\/p>\n

Jakie to bran\u017ce?<\/p>\n

Doskona\u0142e „przykrywki” to m.in. media, nauka, turystyka czy sektor NGO. Dziennikarz spotykaj\u0105cy si\u0119 z lud\u017ami nie budzi podejrze\u0144. Naukowiec, kt\u00f3ry je\u017adzi na konferencje czy stypendia r\u00f3wnie\u017c nie. To idealne \u015brodowiska dla operacji wywiadowczych.<\/p>\n

Poza tym mamy jeszcze zjawisko, kt\u00f3re nazywa si\u0119 „wywiadem z terytorium”. Oznacza to dzia\u0142ania prowadzone nie bezpo\u015brednio w kraju, kt\u00f3ry jest celem, ale np. w pa\u0144stwach trzecich \u2014 przez po\u015brednik\u00f3w. Werbowanie ludzi na neutralnym terytorium, zdalne zadaniowanie, \u0142\u0105czno\u015b\u0107 przez aplikacje takie jak Telegram.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie tam rodz\u0105 si\u0119 ci nowi, cz\u0119sto nie\u015bwiadomi „telegramowi agenci” \u2014 ludzie, kt\u00f3rzy nie s\u0105 „profesjonalnymi” szpiegami, ale wykonuj\u0105 okre\u015blone zadania w imi\u0119 cudzych interes\u00f3w.<\/p>\n

Polska jest trudnym terytorium dla rosyjskiego wywiadu?<\/p>\n

Nie tak trudnym, jak by\u015bmy chcieli, \u017ceby by\u0142a. Skali „nasycenia” Polski agentur\u0105 nie da si\u0119 dok\u0142adnie oszacowa\u0107. W kryminologii istnieje poj\u0119cie „ciemnej liczby przest\u0119pstw” \u2014 oznacza ono r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy rzeczywist\u0105 liczb\u0105 pope\u0142nianych przest\u0119pstw a tymi, o kt\u00f3rych wiemy. W przypadku szpiegostwa ta „ciemna liczba” jest zapewne ogromna.<\/p>\n

Je\u015bli wi\u0119c wiemy o kilkudziesi\u0119ciu osobach zatrzymanych za dzia\u0142alno\u015b\u0107 szpiegowsk\u0105, to realna liczba os\u00f3b prowadz\u0105cych tak\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polsce mo\u017ce by\u0107 wielokrotnie wi\u0119ksza.<\/p>\n

Jako pa\u0144stwo umiemy sobie z tym problemem radzi\u0107?<\/p>\n

Staramy si\u0119. To nie jest kwestia samego profesjonalizmu s\u0142u\u017cb, raczej systemowego podej\u015bcia: potrzeby wi\u0119kszej koordynacji, konsekwentnego finansowania, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce takie wydarzenia jak ostatnie akcje sabota\u017cowe na kolei stan\u0105 si\u0119 impulsem do g\u0142\u0119bszej refleksji i do zmian, kt\u00f3re realnie utrudni\u0105 rosyjskiemu wywiadowi operowanie na naszym terytorium.<\/p>\n

I by\u0107 mo\u017ce ju\u017c widzimy pierwsze symptomy takiego my\u015blenia. W\u0142a\u015bnie og\u0142oszono plan powo\u0142ania Narodowego Biura \u015aledczego (NBS) \u2014 nowej, wyspecjalizowanej jednostki w strukturze policji, kt\u00f3ra ma powsta\u0107 z po\u0142\u0105czenia CB\u015aP (Centralnego Biura \u015aledczego Policji) i CBZC (Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzest\u0119pczo\u015bci). Ma by\u0107 ono, jak twierdzi sama Policja, mi\u0119dzy innym odpowiedzi\u0105 na fal\u0119 sabota\u017cu i dywersji. To oczywi\u015bcie dopiero pocz\u0105tek, ale mo\u017cna mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce NBS stanie si\u0119 elementem nowego, bardziej zintegrowanego systemu bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3ry b\u0119dzie w stanie reagowa\u0107 szybciej i skuteczniej.<\/p>\n

„Mia\u0142 dosta\u0107 3 tys. euro” <\/p>\n

Jak wygl\u0105da rekrutacja takich „jednorazowych szpieg\u00f3w”?<\/p>\n

Mamy sporo ciekawych przyk\u0142ad\u00f3w. Jeden z najbardziej znamiennych to przypadek Kolumbijczyka, Andr\u00e9sa de la Cruza. M\u0142ody, oko\u0142o 27-letni m\u0119\u017cczyzna, korzystaj\u0105cy z ruchu bezwizowego. Kolumbijczycy mog\u0105 swobodnie wje\u017cd\u017ca\u0107 do wielu kraj\u00f3w europejskich, w tym do Polski czy Czech.<\/p>\n

W czerwcu 2024 r. pr\u00f3bowa\u0142 podpali\u0107 zajezdni\u0119 autobusow\u0105 w Pradze. Zosta\u0142 zatrzymany, a potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przygotowywa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do podpalenia centrum handlowego w tym samym mie\u015bcie. Co wi\u0119cej \u2014 wcze\u015bniej odpowiada\u0142 za podpalenia dw\u00f3ch sk\u0142ad\u00f3w budowlanych w Polsce: w Warszawie i Radomiu.<\/p>\n

Kim by\u0142?<\/p>\n

Kompletnym amatorem. Nie mia\u0142 \u017cadnego przygotowania, zostawi\u0142 po sobie mn\u00f3stwo \u015blad\u00f3w, a kamery miejskie zarejestrowa\u0142y jego dzia\u0142ania krok po kroku. Czesi zebrali tak du\u017co dowod\u00f3w, \u017ce de la Cruz szybko przyzna\u0142 si\u0119 do winy.<\/p>\n

A jak zosta\u0142 zwerbowany?<\/p>\n

Zwyczajnie, przez Telegram. Otrzyma\u0142 propozycj\u0119 „zarobku”, instrukcje, jak przygotowa\u0107 koktajl Mo\u0142otowa, jakie obiekty obserwowa\u0107 i podpali\u0107. Komunikowa\u0142 si\u0119 z cz\u0142owiekiem o pseudonimie Adrian, kt\u00f3ry obieca\u0142 mu 3 tys. euro za wykonanie zadania. Dla de la Cruza to ogromna suma \u2014 w Kolumbii taka kwota odpowiada mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142rocznym zarobkom. Dla Rosji to z kolei wydatek ca\u0142kowicie symboliczny. Dlatego rekrutowanie takich os\u00f3b jest tanie i proste.<\/p>\n

Rosjanie cz\u0119sto p\u0142ac\u0105 zreszt\u0105 tylko po\u0142ow\u0119 zaliczki, a reszt\u0119 dopiero po wykonaniu zadania \u2014 co w praktyce oznacza, \u017ce wielu „agent\u00f3w” nigdy tych pieni\u0119dzy nie widzi. Ale to nie ma znaczenia. Sam de la Cruz przyzna\u0142, \u017ce jego motywacje by\u0142y czysto finansowe. Nie mia\u0142 \u017cadnego poj\u0119cia o Polsce, Czechach czy Ukrainie \u2014 ani tym bardziej o tym, w czyim interesie dzia\u0142a.<\/p>\n

To \u015bwietnie pokazuje, jak funkcjonuje „ekonomia jednorazowych szpieg\u00f3w”. Rekrutowani s\u0105 ludzie przypadkowi, cz\u0119sto sfrustrowani, poszukuj\u0105cy pieni\u0119dzy albo sensacji. Przydatne, ale niekonieczne, jest podstawowe przeszkolenie wojskowe \u2014 np. w Kolumbii s\u0142u\u017cba wojskowa jest obowi\u0105zkowa, wi\u0119c \u0142atwo znale\u017a\u0107 kogo\u015b, kto potrafi obs\u0142u\u017cy\u0107 bro\u0144 czy wykona\u0107 proste zadanie.<\/p>\n

Rekrutacja odbywa si\u0119 przez czaty, fora, grupy w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Tam, gdzie pojawia si\u0119 radykalny przekaz lub tre\u015bci konspiracyjne, Rosjanie maj\u0105 swoich obserwator\u00f3w. Wystarczy jedna rozmowa, obietnica pieni\u0119dzy \u2014 i cz\u0142owiek mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 narz\u0119dziem.<\/p>\n

I takich przypadk\u00f3w jest coraz wi\u0119cej, ponad sto w ca\u0142ej Europie. To zjawisko systemowe. Innym interesuj\u0105cym przyk\u0142adem jest chocia\u017cby Maksim Siergiejew, hokeista Zag\u0142\u0119bia Sosnowiec, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c znalaz\u0142 si\u0119 w orbicie rosyjskich dzia\u0142a\u0144.<\/a><\/p>\n

W Polsce by\u0142o g\u0142o\u015bno o tym przypadku.<\/p>\n

Tak. Oko\u0142o 20-letni Rosjanin przyjecha\u0142 do Polski jeszcze przed pe\u0142noskalow\u0105 inwazj\u0105 na Ukrain\u0119. Gra\u0142 w hokeja, ale by\u0142 zawodnikiem przeci\u0119tnym i, co tu du\u017co m\u00f3wi\u0107, niemal nie zarabia\u0142.<\/p>\n

Podobnie jak w przypadku Kolumbijczyka de la Cruza, r\u00f3wnie\u017c jego skusi\u0142y pieni\u0105dze. Nie ma \u017cadnych przes\u0142anek, by przypuszcza\u0107, \u017ce za jego przyjazdem do Polski sta\u0142y inne motywy \u2014 polityczne czy ideologiczne.<\/p>\n

Werbunek wygl\u0105da\u0142 niemal identycznie: wszystko odby\u0142o si\u0119 przez Telegram. Obiecano mu wynagrodzenie w kryptowalucie, co sta\u0142o si\u0119 wr\u0119cz motywem przewodnim tego typu operacji. W jego przypadku zleceniodawc\u0105 by\u0142 kto\u015b podpisuj\u0105cy si\u0119 jako Andriej.<\/p>\n

Z pocz\u0105tku Siergiejew mia\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 rozpowszechnianiem propagandy i dezinformacji w internecie. Pisa\u0142 bzdury w sieci \u2014 tre\u015b\u0107 tych wpis\u00f3w jest znana. Potem zosta\u0142 „zadaniowany” do dzia\u0142a\u0144 bardziej operacyjnych: mia\u0142 obserwowa\u0107 dworzec kolejowy w Przemy\u015blu i obiekty wojskowe.<\/p>\n

Tyle \u017ce by\u0142 kompletnym amatorem. Wynaj\u0105\u0142 mieszkanie w pobli\u017cu fabryki, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 obserwowa\u0107, ale mia\u0142 problem nawet z obs\u0142ug\u0105 kamer. Dlatego mia\u0142 dosta\u0107 nowe \u2014 zasilane energi\u0105 s\u0142oneczn\u0105 (to te\u017c znany motyw). Zabezpieczono stert\u0119 \u015bwiadcz\u0105cych na jego niekorzy\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w, film\u00f3w i zdj\u0119\u0107, w tym materia\u0142y Grupy Wagnera. Wobec takiej liczby dowod\u00f3w dobrowolnie podda\u0142 si\u0119 karze.<\/p>\n

Rosja z g\u00f3ry skazuje tych ludzi na straty.<\/p>\n

Dok\u0142adnie tak. To element kalkulacji. Dla Rosji to \u017caden koszt. Je\u015bli taki agent zostanie z\u0142apany czy zginie w akcji, to trudno. To tanie, wymienne narz\u0119dzia. A je\u015bli uda im si\u0119 wykona\u0107 zadanie, to sytuacja podw\u00f3jnie korzystna.<\/p>\n

***<\/p>\n

*Arkadiusz Nyzio, wyk\u0142adowca Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego i Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Zajmuje si\u0119 problematyk\u0105 bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Piotr Gruszka: Osoby podejrzane w zwi\u0105zku z ostatnimi dzia\u0142aniami sabota\u017cowymi w Polsce mo\u017cna nazwa\u0107 „jednorazowymi szpiegami”? Arkadiusz Nyzio:…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":115423,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[56,864,32,33,36,37,66,27,67,64,34,35,28,31,1395,53,25,52,68,51,55,42,38,40,39,2847,41,62,47,29,30,390,50,1234,26],"class_list":{"0":"post-115422","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-article_premium","9":"tag-bialorus_bialorusin_bialorusinka_bialorusini","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-give_me_perspective","15":"tag-headlines","16":"tag-intextvideo_splayer","17":"tag-inwazja_rosji_na_ukraine_2014_","18":"tag-latest-news","19":"tag-latestnews","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-nato_sojusz_polnocnoatlantycki","23":"tag-new_header","24":"tag-news","25":"tag-onet3","26":"tag-onet3d","27":"tag-onet3d_2i","28":"tag-phx","29":"tag-pl","30":"tag-poland","31":"tag-polish","32":"tag-polska","33":"tag-polska_polak_polka_polacy_polki","34":"tag-polski","35":"tag-rosja_kraj_rosjanin_rosjanie_rosjanka_rosjanki","36":"tag-screening_general","37":"tag-top-stories","38":"tag-topstories","39":"tag-ukraina_ukrainiec_ukrainka_ukraincy_ukrainki","40":"tag-v2021","41":"tag-wegry_wegier_wegierka_wegrzy","42":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115422"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115422\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}