{"id":116990,"date":"2025-11-25T06:15:18","date_gmt":"2025-11-25T06:15:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/116990\/"},"modified":"2025-11-25T06:15:18","modified_gmt":"2025-11-25T06:15:18","slug":"102-miliardy-zlotych-na-transfery-ale-tylko-20-proc-trafia-do-najbiedniejszych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/116990\/","title":{"rendered":"102 miliardy z\u0142otych na transfery. Ale tylko 20 proc. trafia do najbiedniejszych"},"content":{"rendered":"\n

Od blisko 10 lat polska polityka i\u00a0system \u015bwiadcze\u0144 stoj\u0105 pod znakiem transfer\u00f3w. 500 plus, a\u00a0dzi\u015b 800 plus, czy 13. i\u00a014. emerytura to te najbardziej znane. A\u00a0po drodze by\u0142y jeszcze inne, jak np. Rodzinny Kapita\u0142 Opieku\u0144czy dla dzieci do 3. roku \u017cycia, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 programu Aktywny rodzic.<\/p>\n

Wsp\u00f3ln\u0105 ich cech\u0105 by\u0142 powszechny charakter, a\u00a0czasami, jak w\u00a0przypadku\u00a0800 plus<\/a>, tak\u017ce bezwarunkowy. Warto zauwa\u017cy\u0107 te\u017c, \u017ce programy te wyrasta\u0142y obok istniej\u0105cych \u015bwiadcze\u0144, cz\u0119sto nad nimi dominuj\u0105c. Dop\u00f3ki sytuacja finans\u00f3w publicznych by\u0142a komfortowa, nie budzi\u0142o to wi\u0119kszych rozterek, ale obecnie, w\u00a0momencie wysokiego deficytu i\u00a0koniecznych wysokich wydatk\u00f3w zbrojeniowych, zaczynaj\u0105 pada\u0107 pytania, czy pieni\u0105dze na te cele wydajemy sensownie.<\/p>\n

Dyskusja na temat reformy systemu \u015bwiadcze\u0144 jest potrzebna ju\u017c od bardzo dawna. Nowe inicjatywy kolejnych rz\u0105d\u00f3w powinny by\u0107 uzupe\u0142nione prawdziw\u0105 debat\u0105 o\u00a0kierunku zmian. Zmiany w\u00a0systemie wsparcia musz\u0105 przyj\u0105\u0107 form\u0119 inn\u0105 ni\u017c tylko dodawanie kolejnych –\u00a0cz\u0119sto powszechnych –\u00a0transfer\u00f3w do istniej\u0105cego systemu –\u00a0podkre\u015bla dr. hab. Micha\u0142 Myck, dyrektor think tanku CenEa.<\/p><\/blockquote>\n

<\/p>\n

3,5 tys. z\u0142? Polacy za\u0142amani. M\u00f3wi\u0105, ile wynosz\u0105 ich emerytury <\/p>\n

Wk\u0142adem tej instytucji w\u00a0t\u0119 dyskusj\u0119 ma by\u0107 najnowsza analiza pokazuj\u0105ca, ile pa\u0144stwo wydaje na transfery i\u00a0do kogo one g\u0142\u00f3wnie trafiaj\u0105.<\/p>\n

Co wynika z\u00a0analizy? <\/p>\n

Autorzy analizy –\u00a0Micha\u0142 Myck, Artur Kr\u00f3l, Paulina Podorska i\u00a0Beata Sitkowska –\u00a0wzi\u0119li pod lup\u0119 najbardziej znane transfery: 800 plus, 13. i\u00a014. emerytur\u0119<\/a> oraz\u00a0dodatek piel\u0119gnacyjny. Ten ostatni przyznawany jest po osi\u0105gni\u0119ciu 75. roku \u017cycia. Opr\u00f3cz „trzynastki” wymienione \u015bwiadczenia przyznawane s\u0105 bez wzgl\u0119du na doch\u00f3d.<\/p>\n

\"Rozk\u0142ad Rozk\u0142ad rocznych wydatk\u00f3w w grupach decylowych w mld z\u0142. \u201cFinansowe wsparcie gospodarstw domowych 2025: do kogo trafia 'socjal’?\u201d \u00a9 CenEA | CenEA <\/p>\n

Uderzaj\u0105ce, \u017ce tak du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144 ma charakter powszechny –\u00a0to ponad 102 miliardy z\u0142otych rocznie. Te \u015brodki s\u0105 wydawane zupe\u0142nie bez wzgl\u0119du na sytuacj\u0119 materialn\u0105 gospodarstw domowych czy konkretne warunki bytowe i\u00a0zdrowotne. Nie patrzymy ani na poziom dochod\u00f3w gospodarstw, ani na ich specyficzne potrzeby, jak niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 czy wielko\u015b\u0107 rodziny. A\u00a0jednocze\u015bnie nadal mamy bardzo du\u017co gospodarstw w\u00a0dramatycznej sytuacji materialnej i\u00a0brak wsparcia dla wielu os\u00f3b wymagaj\u0105cych intensywnej opieki –\u00a0podkre\u015bla Myck, kt\u00f3ry razem z\u00a0innymi autorami przeanalizowa\u0142, do kogo trafiaj\u0105 te pieni\u0105dze.<\/p><\/blockquote>\n

Eksperci sprawdzili to, dziel\u0105c wszystkich beneficjent\u00f3w na 10 grup –\u00a0tzw. decyli –\u00a0w\u00a0zale\u017cno\u015bci od ich dochodu. W\u00a02025 r. te 102 mld z\u0142 rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na poszczeg\u00f3lne programy w\u00a0nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u015bwiadczenie 800 plus kosztuje 64 mld z\u0142, 13. emerytura 16 mld z\u0142, 14. emerytura 12,2 mld, a\u00a0dodatek piel\u0119gnacyjny 10,2 mld z\u0142.<\/p>\n

\"Rozk\u0142ad Rozk\u0142ad rocznych wydatk\u00f3w na transfery w grupach decylowych jak proc. wydawanej sumy. \u201cFinansowe wsparcie gospodarstw domowych 2025: do kogo trafia 'socjal’?\u201d \u00a9 CenEA | Cen EA <\/p>\n

Do dw\u00f3ch decyli o\u00a0najni\u017cszym dochodzie, czyli 20 proc. Polak\u00f3w korzystaj\u0105cych z\u00a0transfer\u00f3w, w\u00a0tym roku trafi 12,6 mld z\u0142 z\u00a0800 plus, (19,7 proc. koszt\u00f3w programu), 4\u00a0mld z\u0142 z\u00a013. emerytury (23 proc.), 3,9 mld z\u00a014. emerytury (30 proc.) oraz 2,5 mld z\u0142 z\u00a0dodatku piel\u0119gnacyjnego (25 proc.). Z\u00a0kolei na drugi biegun, do najbogatszej jednej pi\u0105tej populacji trafia 20,1 proc. transferu 800 plus<\/a>, czyli prawie 13 mld z\u0142.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o\u00a0transfery do senior\u00f3w w\u00a0tej grupie, to charakteryzuj\u0105 si\u0119 ni\u017cszym udzia\u0142em, co jednak nie dziwi, bo 14. emerytura ma kryterium dochodowe. Poza tym emeryci jako grupa s\u0105 mniej licznie reprezentowani w\u015br\u00f3d os\u00f3b o\u00a0najwy\u017cszych dochodach. Ale mimo to i\u00a0tak transfery s\u0105 spore. Na 13. emerytur\u0119 to 2,3 mld z\u0142, czyli 13 proc. wydatk\u00f3w, na 14. emerytur\u0119 to 1,1 mld z\u0142 –\u00a0oko\u0142o 8\u00a0proc. tego transferu, a\u00a0na dodatek piel\u0119gnacyjny pa\u0144stwo wydaje dla tej grupy 1,1 mld z\u0142, czyli niemal 11 proc. ca\u0142ej sumy.<\/p>\n

<\/p>\n

Klasa \u015brednia do\u00a0przodu na\u00a0transferach <\/p>\n

Badacze CenEA powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na ameryka\u0144sk\u0105 organizacj\u0119 Brookings Institution, kt\u00f3ra jako „klas\u0119 \u015bredni\u0105” okre\u015bla gospodarstwa, kt\u00f3rych dochody plasuj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy drugim a\u00a0\u00f3smym decylem. I\u00a0jak si\u0119 okazuje, w\u00a0polskich warunkach do tej grupy trafi w\u00a0tym roku ponad 80 mld z\u0142 w\u00a0ramach czterech opisywanych instrument\u00f3w wsparcia, czyli 80 proc. Grafiki przygotowane przez CenEA pokazuj\u0105 w\u00a0miar\u0119 r\u00f3wny rozk\u0142ad 800 plus.<\/p>\n

\"Rozk\u0142ad Rozk\u0142ad rocznych wydatk\u00f3w w grupach decylowych (mld z\u0142): \u015bwiadczenia rodzinne, dodatek mieszkaniowy i pomoc spo\u0142eczna. \u201cFinansowe wsparcie gospodarstw domowych 2025: do kogo trafia 'socjal’?\u201d \u00a9 CenEA | CenEa <\/p>\n

Jednocze\u015bnie z\u00a0rosn\u0105c\u0105 rol\u0105 nowych transfer\u00f3w marginalizowane s\u0105 te tradycyjne, dzia\u0142aj\u0105ce od lat, kt\u00f3rych celem by\u0142a pomoc dla ludzi w\u00a0najtrudniejszej sytuacji. W\u00a02025 r. na zasi\u0142ek rodzinny pa\u0144stwo wyda 1,6 mld z\u0142, na dodatek mieszkaniowy 1,0 mld z\u0142, a\u00a0na pomoc spo\u0142eczn\u0105 1,7 mld z\u0142. Czyli na trzy celowane programy wydawane s\u0105 zaledwie nieco ponad 4\u00a0mld z\u0142. To nawet nie po\u0142owa kwoty przeznaczonej na dodatek piel\u0119gnacyjny, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o\u00a0innych, znacznie bardziej kosztownych pozycjach.<\/p>\n

<\/p>\n

Co zmieni\u0107? <\/p>\n

Eksperci stawiaj\u0105 pytanie o\u00a0to, na ile optymalnie pod wzgl\u0119dem wydatk\u00f3w i\u00a0cel\u00f3w skonstruowany jest system.<\/p>\n

Musimy zastanowi\u0107 si\u0119, komu naprawd\u0119 chcemy pom\u00f3c w\u00a0sytuacji, gdy pa\u0144stwo ma ogromne potrzeby finansowe. Mamy niedobory w\u00a0ochronie zdrowia, dramatycznie niskie wydatki na nauk\u0119, konieczno\u015b\u0107 finansowania obronno\u015bci i\u00a0ci\u0105gle za ma\u0142o pieni\u0119dzy w\u00a0edukacji. Czy w\u00a0takiej sytuacji powinni\u015bmy wydawa\u0107 tak ogromne kwoty na wsparcie gospodarstw, kt\u00f3re nie jest powi\u0105zane ani z\u00a0ich dochodami, ani z\u00a0poziomem rzeczywistych potrzeb? –\u00a0pyta Myck.<\/p><\/blockquote>\n

W\u00a0analizie znalaz\u0142y si\u0119 propozycje korekty istniej\u0105cych rozwi\u0105za\u0144. I\u00a0tak zgodnie z\u00a0wyliczeniami wprowadzenie progu dochodowego w\u00a013. emeryturze na tej samej zasadzie co w\u00a014. da\u0142oby oszcz\u0119dno\u015bci 3,9 mld z\u0142 rocznie, (w 14. emeryturze pe\u0142ne \u015bwiadczenie trafia do os\u00f3b, kt\u00f3rych emerytura nie przekracza 2900 z\u0142, a\u00a0na zasadzie z\u0142ot\u00f3wka za z\u0142ot\u00f3wk\u0119 do tych, kt\u00f3rych \u015bwiadczenie nie jest wy\u017csze ni\u017c 4728,91 z\u0142 brutto).<\/p>\n

\"\u201cFinansowe Rozk\u0142ad przeci\u0119tnych strat w dochodzie do dyspozycji gospodarstw domowych wynikaj\u0105cy z modelowanych rozwi\u0105za\u0144,
\nw grupach decylowych (z\u0142\/miesi\u0105c). \u201cFinansowe wsparcie gospodarstw domowych 2025: do kogo trafia 'socjal’?\u201d \u00a9 CenEA | CenEa <\/p>\n

Z kolei wprowadzenie progu dochodowego w\u00a0800 plus (na pierwsze dziecko, jak by\u0142o na pocz\u0105tku dzia\u0142ania 500 plus), kryterium dochodu na poziomie 3000\/4500 z\u0142 na osob\u0119 (wy\u017csze kryterium dotyczy rodzin z\u00a0dzieckiem niepe\u0142nosprawnym) przynios\u0142oby finansom publicznym 8,1 mld z\u0142 rocznie, a\u00a0gdyby pr\u00f3g by\u0142 ni\u017cszy, w\u00a0granicach 2400\/3600 z\u0142 na osob\u0119, to korzy\u015b\u0107 dla sektora finans\u00f3w publicznych wynios\u0142aby 13,4 mld z\u0142 rocznie.<\/p>\n

Dzi\u015b taka dyskusja zaczyna si\u0119 toczy\u0107 w\u00a0gronie eksperckim, o\u00a0czym wspomina\u0142 np. Ludwik Kotecki, cz\u0142onek Rady Polityki Pieni\u0119\u017cnej, w\u00a0wywiadzie dla money.pl<\/a>.<\/p>\n

Obecnie mamy „szwedzkie wydatki i\u00a0irlandzkie podatki” –\u00a0z\u00a0pewn\u0105 przesad\u0105, ale mamy jedne z\u00a0ni\u017cszych podatk\u00f3w w\u00a0Europie. Przestrze\u0144 na dostosowanie tych podatk\u00f3w jest. Najpierw jednak trzeba sobie odpowiedzie\u0107 na pytanie: jakiego pa\u0144stwa potrzebujemy? Czy chcemy mie\u0107 wydatki takie jak Szwecja (jedne z\u00a0najwy\u017cszych wydatk\u00f3w publicznych w\u00a0relacji do PKB), czy jak Irlandia (jedne z\u00a0najni\u017cszych podatk\u00f3w w\u00a0relacji do PKB)? Musimy si\u0119 dostosowa\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce jest potrzeba dostosowania i\u00a0wydatk\u00f3w, i\u00a0dochod\u00f3w –\u00a0powiedzia\u0142.<\/p><\/blockquote>\n

Impulsem jest wysoki 7-proc. deficyt w\u00a0finansach publicznych i\u00a0gro\u017aba, \u017ce d\u0142ug publiczny mo\u017ce w\u00a02029 r. si\u0119gn\u0105\u0107 75 proc. PKB. To jednak dyskusja ekspercka. Na poziomie politycznym do g\u0142\u00f3wnego nurtu jak na razie przebijaj\u0105 si\u0119 najwy\u017cej pogl\u0105dy o\u00a0tym, by nie kreowa\u0107 nowych \u015bwiadcze\u0144. To jednak na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 mo\u017ce nie wystarczy\u0107, je\u015bli deficyt ma faktycznie spa\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n

Grzegorz Osiecki i\u00a0Tomasz \u017b\u00f3\u0142ciak dziennikarze money.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od blisko 10 lat polska polityka i\u00a0system \u015bwiadcze\u0144 stoj\u0105 pod znakiem transfer\u00f3w. 500 plus, a\u00a0dzi\u015b 800 plus, czy…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":116991,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[113,112,42,38,40,39,41],"class_list":{"0":"post-116990","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-biznes","9":"tag-business","10":"tag-pl","11":"tag-poland","12":"tag-polish","13":"tag-polska","14":"tag-polski"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115608874639799162","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116990","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116990"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116990\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}