Wed\u0142ug hipotezy powstania Ksi\u0119\u017cyca 4,5 miliarda lat temu niewielka planeta o nazwie Teja (ang. Theia) zderzy\u0142a si\u0119 z proto-Ziemi\u0105. Materia wyrzucona w efekcie tego uderzenia uformowa\u0142a Ksi\u0119\u017cyc, a materia z Tei wesz\u0142a w sk\u0142ad Ziemi, jak i Ksi\u0119\u017cyca, przy czym wi\u0119kszo\u015b\u0107 modeli zak\u0142ada, \u017ce Ksi\u0119\u017cyc powsta\u0142 prawie wy\u0142\u0105cznie z materii z Tei.<\/p>\n
Nie wiadomo, czy sama Teja powsta\u0142a w wewn\u0119trznym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym, czy w jego dalszych rejonach. Aby to sprawdzi\u0107, naukowcy zmierzyli izotopy \u017celaza w pr\u00f3bkach z Ksi\u0119\u017cyca, ska\u0142ach ziemskich i meteorytach reprezentuj\u0105cych materi\u0119, z kt\u00f3rej mog\u0142y uformowa\u0107 si\u0119 cia\u0142a takie, jak Teja i proto-Ziemia. Zbadano 15 ziemskich ska\u0142 oraz sze\u015b\u0107 pr\u00f3bek ksi\u0119\u017cycowych, kt\u00f3re przywie\u017ali na Ziemi\u0119 astronauci z misji Apollo.<\/p>\n
Izotopy to odmiany danego pierwiastka r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 liczb\u0105 neutron\u00f3w w j\u0105drze, przy tej samej liczbie proton\u00f3w. Stosunki pomi\u0119dzy izotopami mog\u0105 nam powiedzie\u0107 na przyk\u0142ad o pochodzeniu danej materii. Zapewne w pocz\u0105tkach Uk\u0142adu S\u0142onecznego izotopy pierwiastk\u00f3w nie by\u0142y rozmieszczone jednorodnie, w rejonach dalszych r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od rejon\u00f3w bli\u017cszych S\u0142o\u0144cu.<\/p>\n
Zaskakuj\u0105ce wyniki bada\u0144. Ksi\u0119\u017cyc m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 inaczej, ni\u017c my\u015bleli\u015bmy<\/p>\n
W przypadku Ksi\u0119\u017cyca i Ziemi sk\u0142ady izotopowe \u017celaza s\u0105 takie same. Z kolei dla meteoryt\u00f3w jest to szerszy zakres warto\u015bci. Po analizie uzyskanych wynik\u00f3w dla \u017celaza oraz wynik\u00f3w dla innych pierwiastk\u00f3w (chromu, molibdenu, cyrkonu) przeprowadzono obliczenia. Sprawdzono scenariusze dla r\u00f3\u017cnych mas Tei i jej r\u00f3\u017cnego sk\u0142adu izotopowego, a tak\u017ce dla r\u00f3\u017cnego sk\u0142adu izotopowego m\u0142odej Ziemi. Poszukiwano parametr\u00f3w, kt\u00f3re najlepiej doprowadz\u0105 do aktualnie obserwowanego stanu.<\/p>\n
Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ca\u0142a materia Tei i wi\u0119kszo\u015b\u0107 materii Ziemi pochodzi z wewn\u0119trznej cz\u0119\u015bci Uk\u0142adu S\u0142onecznego. Dodatkowo obliczenia sugeruj\u0105, \u017ce Teja powsta\u0142a bli\u017cej S\u0142o\u0144ca ni\u017c Ziemia.<\/p>\n
Wyniki bada\u0144 opublikowano w „Science”. Badaniami kierowa\u0142y Instytut Maxa Plancka ds. Bada\u0144 Uk\u0142adu S\u0142onecznego (MPS) w Niemczech oraz Uniwersytet Chicagowski w USA.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wed\u0142ug hipotezy powstania Ksi\u0119\u017cyca 4,5 miliarda lat temu niewielka planeta o nazwie Teja (ang. Theia) zderzy\u0142a si\u0119 z…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":117807,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-117806","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115610997869663394","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117806"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117806\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/117807"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}