{"id":126076,"date":"2025-11-30T17:45:15","date_gmt":"2025-11-30T17:45:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/126076\/"},"modified":"2025-11-30T17:45:15","modified_gmt":"2025-11-30T17:45:15","slug":"ujawniamy-niemcy-zwroca-polsce-zrabowane-archiwa-historyczny-zwrot-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/126076\/","title":{"rendered":"Ujawniamy. Niemcy zwr\u00f3c\u0105 Polsce zrabowane archiwa. &#8222;Historyczny zwrot&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>O niemiecko-polskich konsultacjach rz\u0105dowych, zaplanowanych na 1 grudnia, wiadomo z og\u0142oszenia Urz\u0119du Kanclerza Federalnego. &#8222;Opr\u00f3cz kanclerza [Friedricha] Merza i premiera [Donalda] Tuska wezm\u0105 w nich udzia\u0142 ministrowie obu kraj\u00f3w&#8221; \u2014 informuje urz\u0105d na swojej witrynie. Poniedzia\u0142kowy wyjazd polskiej delegacji do Berlina, tak\u017ce z ministrem spraw zagranicznych Rados\u0142awem Sikorskim, potwierdzi\u0142 nam rzecznik MSZ Maciej Wewi\u00f3r.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Wiadomo zatem, \u017ce tematem konsultacji b\u0119d\u0105 aktualne sprawy mi\u0119dzynarodowe \u2014 w tym Ukrainy \u2014 ale na tym nie koniec.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Jak ustali\u0142 Onet, w Berlinie dojdzie do gestu, kt\u00f3ry strona polska nazywa wydarzeniem o &#8222;prze\u0142omowym charakterze&#8221;. Poniedzia\u0142kowym konsultacjom b\u0119dzie towarzyszy\u0142 &#8222;historyczny zwrot d\u00f3br kultury zrabowanych w czasie II wojny \u015bwiatowej&#8221;. Obejmie on przede wszystkim cenne archiwa zakonu krzy\u017cackiego. O ich zwrot Polska zacz\u0119\u0142a si\u0119 ubiega\u0107 ju\u017c w 1948 r.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Dodatkiem do archiw\u00f3w b\u0119dzie fragment rze\u017aby z XIV w., czyli g\u0142owa \u015bw. Jakuba Starszego, skradziona ju\u017c po wojnie, w 1957 r., z ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. Rok po kradzie\u017cy g\u0142owa zosta\u0142a sprzedana do Niemieckiego Muzeum Narodowego w Norymberdze, a obecnie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 niemieckiego rz\u0105du.<\/p>\n<p>Dlaczego krzy\u017cackie archiwa s\u0105 tak cenne dla Polak\u00f3w? <\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Ale g\u0142owa \u015bwi\u0119tego wydaje si\u0119 tu tylko dodatkiem, uwaga skupi si\u0119 na pewno na krzy\u017cackich archiwach.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Niemcy zwr\u00f3c\u0105 Polsce 73 r\u0119kopisy pergaminowe zrabowane w czasie II wojny \u015bwiatowej z Archiwum G\u0142\u00f3wnego Akt Dawnych w Warszawie. W ostatnich latach pergaminami dysponowa\u0142o Tajne Archiwum Pruskiej Fundacji Kultury w Berlinie. Dotycz\u0105 one g\u0142\u00f3wnie stosunk\u00f3w polsko-krzy\u017cackich. Najstarszy z pergamin\u00f3w to przywilej protekcyjny dla zakonu krzy\u017cackiego, wydany przez papie\u017ca Innocentego III w 1215 r. \u2014 czyli <a href=\"https:\/\/wiadomosci.onet.pl\/kraj\/konrad-mazowiecki-dlaczego-sprowadzil-krzyzakow-do-polski\/pbn3w5z\" id=\"4951f36e-07ad-4fe9-917a-17ad1a709cd7\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">jeszcze przed sprowadzeniem zakonnik\u00f3w na ziemie polskie przez ksi\u0119cia Konrada Mazowieckiego w 1226 r.<\/a><\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Najm\u0142odszy w archiwum jest list \u017celazny kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka z 1455 r. (czyli z pocz\u0105tku <a href=\"https:\/\/www.onet.pl\/informacje\/kronikidziejow\/w-roku-1454-wybuchla-wojna-miedzy-zakonem-krzyzackim-a-panstwem-polskim-trwajaca-z\/cvrdl0g,30bc1058\" id=\"c6d9ca44-cd43-4004-8a5b-d8e52aad9e46\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">wojny trzynastoletniej<\/a>) dla wielkiego mistrza zakonu udaj\u0105cego si\u0119 na rokowania pokojowe.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Co ma znaczenie symboliczne, zwrot krzy\u017cackiego archiwum przypada w 500. rocznic\u0119 likwidacji zakonu.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">&#8222;To w\u0142a\u015bnie w wyniku tej najwi\u0119kszej i ostatecznej kl\u0119ski, jak\u0105 by\u0142a sekularyzacja zakonu, dokonana przez wielkiego mistrza Albrechta Hohenzollerna i utworzenie \u015bwieckiego ksi\u0119stwa, a wreszcie z\u0142o\u017cenie ho\u0142du lennego Zygmuntowi I Staremu (1525 r.), dokumenty te zosta\u0142y przekazane kr\u00f3lowi polskiemu&#8221; \u2014 opisywa\u0142a pergaminy ju\u017c \u0107wier\u0107 wieku temu Monika Kuhnke, wtedy autorka pisma &#8222;Cenne, bezcenne, utracone&#8221; [periodyku po\u015bwi\u0119conego poszukiwaniom polskiego dziedzictwa narodowego]. Badaczka wysnu\u0142a w\u00f3wczas tez\u0119, \u017ce pergaminy &#8222;burzy\u0142y obraz niezwyci\u0119\u017conej III Rzeszy&#8221; \u2014 skoro ta odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do zakonu krzy\u017cackiego \u2014 i tak\u017ce st\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 znaczenie archiwum dla Polak\u00f3w.<\/p>\n<p>Badacz strat wojennych: krok w dobrym kierunku, ale trudno m\u00f3wi\u0107 o prze\u0142omie <\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">\u2014 To na pewno krok w dobrym kierunku, ale trudno m\u00f3wi\u0107 o prze\u0142omie \u2014 komentuje informacje uzyskane przez Onet dr Mariusz Klarecki, historyk sztuki i badacz strat wojennych (m.in. autor wydanej w zesz\u0142ym roku ksi\u0105\u017cki pt. &#8222;Zrabowana Warszawa. Straty w prywatnych zbiorach i artystycznych kolekcjach mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy w latach 1939\u20131945&#8221;). Co, zdaniem dr. Klareckiego, by\u0142oby takim prze\u0142omem? Nie tyle og\u0142oszenie jednego zwrotu, nawet obejmuj\u0105cego zabytki o du\u017cym znaczeniu, ile powszechna akcja zorganizowana w niemieckich muzeach, odnosz\u0105ca si\u0119 tak\u017ce do zbior\u00f3w prywatnych.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">\u2014 W ramach takiej akcji niemieckie muzea powinny same og\u0142osi\u0107 i przeprowadzi\u0107 masowe badania w swoich zbiorach proweniencji [pochodzenia] obiekt\u00f3w, kt\u00f3re trafi\u0142y do nich w trakcie i po drugiej wojnie \u015bwiatowej \u2014 m\u00f3wi dr Klarecki. \u2014 Te muzea powinny tak\u017ce skutecznie zach\u0119ca\u0107 w\u0142a\u015bcicieli dom\u00f3w prywatnych do podobnego zachowania, bo np. mn\u00f3stwo obiekt\u00f3w z prywatnych kolekcji warszawskich trafia\u0142o w\u0142a\u015bnie do mieszka\u0144, a nie do muze\u00f3w. Ci niemieccy w\u0142a\u015bciciele cz\u0119sto nie wiedz\u0105 nawet teraz, \u017ce w ich mieszkaniu wisi portret zrabowany z Polski, zw\u0142aszcza je\u015bli malarz nie zostawi\u0142 podpisu. Ale proweniencj\u0119 mo\u017cna bada\u0107.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">Zdaniem rozm\u00f3wcy Onetu podobna akcja powinna obj\u0105\u0107 tak\u017ce Austri\u0119.<\/p>\n<p class=\"Paragraph_desktopParagraph__U31Gm\">\u2014 Austriacy, o czym si\u0119 prawie nie m\u00f3wi, rabowali niemal na r\u00f3wni z Niemcami. I powodzenie takich akcji mo\u017cna by nazwa\u0107 prawdziwym prze\u0142omem \u2014 konkluduje dr Klarecki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O niemiecko-polskich konsultacjach rz\u0105dowych, zaplanowanych na 1 grudnia, wiadomo z og\u0142oszenia Urz\u0119du Kanclerza Federalnego. &#8222;Opr\u00f3cz kanclerza [Friedricha] Merza&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":126077,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[56,32,33,200,36,37,66,27,67,17114,34,35,28,31,53,25,773,52,68,51,55,42,38,40,39,41,47,26761,29,30,65,50,26,11733],"class_list":{"0":"post-126076","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_tusk_polityk","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-give_me_perspective","15":"tag-headlines","16":"tag-intextvideo_splayer","17":"tag-krzyzacy_zakon_szpitala_najswietszej_marii_panny_domu_niemieckiego_w_jerozolimie","18":"tag-latest-news","19":"tag-latestnews","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-new_header","23":"tag-news","24":"tag-niemcy_rfn_republika_federalna_niemiec","25":"tag-onet3","26":"tag-onet3d","27":"tag-onet3d_2i","28":"tag-phx","29":"tag-pl","30":"tag-poland","31":"tag-polish","32":"tag-polska","33":"tag-polski","34":"tag-screening_general","35":"tag-stosunki_polsko_niemieckie","36":"tag-top-stories","37":"tag-topstories","38":"tag-update_me","39":"tag-v2021","40":"tag-wiadomosci","41":"tag-zabytki_zabytek"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126076"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126076\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/126077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}