{"id":127208,"date":"2025-12-01T12:07:11","date_gmt":"2025-12-01T12:07:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/127208\/"},"modified":"2025-12-01T12:07:11","modified_gmt":"2025-12-01T12:07:11","slug":"czy-rosja-bedzie-wolna-symbol-opozycji-putin-zamordowal-mojego-meza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/127208\/","title":{"rendered":"Czy Rosja b\u0119dzie wolna? Symbol opozycji: Putin zamordowa\u0142 mojego m\u0119\u017ca"},"content":{"rendered":"

Na ok\u0142adce biografii <\/a>twojego zamordowanego m\u0119\u017ca Aleksieja Nawalnego wymienionych zosta\u0142o kilka jego cech: przyw\u00f3dca, bojownik, m\u0105\u017c, wi\u0119zie\u0144, patriota, co jest r\u00f3wnie\u017c tytu\u0142em ksi\u0105\u017cki. Kim by\u0142 dla ciebie?<\/p>\n

Dla mnie by\u0142 oczywi\u015bcie przede wszystkim moim m\u0119\u017cem \u2014 ale nie tylko. \u017by\u0142am z nim ponad 20 lat, by\u0142am \u015bwiadkini\u0105 ka\u017cdego jego kroku i wspiera\u0142am go od samego pocz\u0105tku. By\u0142am prawdopodobnie osob\u0105, kt\u00f3ra trwa\u0142a przy nim najd\u0142u\u017cej. Widzia\u0142am, jak si\u0119 zmienia\u0142 i dorasta\u0142, staj\u0105c si\u0119 tym, kim si\u0119 sta\u0142: z popularnego blogera zamieni\u0142 si\u0119 w kogo\u015b, kto walczy\u0142, inspirowa\u0142, \u0142\u0105czy\u0142 ludzi. By\u0142 najbli\u017csz\u0105 mi osob\u0105. By\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3rego kocha\u0142am.<\/p>\n

O to prawdopodobnie powinni\u015bcie zapyta\u0107 Rosjan i W\u0142adimira Putina \u2014 je\u015bli kiedykolwiek b\u0119dziemy mieli tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. A w przypadku Putina to pytanie powinno by\u0107 zadane podczas przes\u0142uchania, przez s\u0105d.<\/p>\n

Dla swoich zwolennik\u00f3w w Rosji i poza ni\u0105 m\u00f3j m\u0105\u017c by\u0142 patriot\u0105. S\u0142owo to zosta\u0142o dzi\u015b zaw\u0142aszczone przez propagand\u0119 Kremla<\/a>, ale wierz\u0119, \u017ce musimy je odzyska\u0107. Nale\u017cy ono do tych, kt\u00f3rzy naprawd\u0119 chc\u0105 jak najlepiej dla swojego kraju. Mam nadziej\u0119, \u017ce ludzie w Rosji postrzegali Aleksieja jako bojownika i przyw\u00f3dc\u0119, ale przede wszystkim jako nadziej\u0119 \u2014 nadziej\u0119 na demokratyczn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 naszego kraju. A kim by\u0142 dla Putina? S\u0105dz\u0105c po wszystkim, co mu si\u0119 przydarzy\u0142o, Aleksiej by\u0142 prawdziwym zagro\u017ceniem. Putin postrzega\u0142 go jako niebezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n

Tw\u00f3j m\u0105\u017c wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce pewnego dnia po prostu „postanowi\u0142 si\u0119 nie ba\u0107”. Rozmawiali\u015bcie o tym, jak uda\u0142o mu si\u0119 pokona\u0107 strach? Jak wygl\u0105da\u0142 dzie\u0144, w kt\u00f3rym postanowi\u0142 si\u0119 nie ba\u0107?<\/p>\n

Nie pami\u0119tam \u017cadnego konkretnego dnia \u2014 przez wiele lat, dziesi\u0119cioleci, \u017cyli\u015bmy w niebezpiecznych warunkach. Trudno to jasno wyja\u015bni\u0107 nawet dzisiaj, zw\u0142aszcza ludziom w krajach takich jak Czechy, Francja czy Niemcy. Jak wyja\u015bni\u0107, \u017ce ka\u017cdego ranka budzisz si\u0119 ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce kto\u015b mo\u017ce przyj\u015b\u0107 przeszuka\u0107 twoje mieszkanie lub \u017ce tw\u00f3j m\u0105\u017c mo\u017ce zosta\u0107 aresztowany? Nie powiedzia\u0142abym, \u017ce rozmawiali\u015bmy o tym w jaki\u015b szczeg\u00f3lny spos\u00f3b: „Jest poniedzia\u0142ek i od dzisiaj ju\u017c si\u0119 nie boj\u0119”. Nie musieli\u015bmy o tym rozmawia\u0107. Dzielili\u015bmy zrozumienie ryzyka i kierunku, kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie wybrali\u015bmy.<\/p>\n

Czy podobnie jak tw\u00f3j m\u0105\u017c r\u00f3wnie\u017c postanowi\u0142a\u015b si\u0119 nie ba\u0107?<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 boisz \u2014 o swoich bliskich, rodzin\u0119, swoich zwolennik\u00f3w, ludzi, z kt\u00f3rymi pracujesz. Ale obawy nie oznaczaj\u0105 strachu, kt\u00f3ry ci\u0119 powstrzymuje. Wr\u0119cz przeciwnie: nie mo\u017cesz przesta\u0107. Musisz i\u015b\u0107 dalej. Staje si\u0119 to swego rodzaju motorem, kt\u00f3ry nap\u0119dza do dzia\u0142ania.<\/p>\n

Obserwuj\u0105c rozw\u00f3j rosyjskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, powiedzia\u0142bym, \u017ce wiele os\u00f3b si\u0119 boi. Boj\u0105 si\u0119 dyktatora, boj\u0105 si\u0119 demonstrowa\u0107 przeciwko niemu, swobodnie wyra\u017ca\u0107 swoje opinie, buntowa\u0107 si\u0119. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu strachowi W\u0142adimir Putin mo\u017ce rz\u0105dzi\u0107 tak d\u0142ugo. Sk\u0105d dok\u0142adnie bierze si\u0119 ten strach?<\/p>\n

Nie s\u0105dz\u0119, aby by\u0142o to specyficzne tylko dla Rosji. Dotyczy to wszystkich ludzi, kt\u00f3rzy przez wiele lat \u017cyli w dyktaturze. Boj\u0105 si\u0119. Znaj\u0105 wiele przyk\u0142ad\u00f3w \u2014 jak m\u00f3j m\u0105\u017c, moja rodzina, inni aktywi\u015bci \u2014 i rozumiej\u0105, \u017ce nawet s\u0142owa mog\u0105 prowadzi\u0107 do wi\u0119zienia. I jest to ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e. Mam nadziej\u0119, \u017ce u was nigdy do tego nie dojdzie, ale gdyby w jakimkolwiek kraju nagle pojawi\u0142 si\u0119 dyktator, ludzie zacz\u0119liby \u017cy\u0107 w strachu.<\/p>\n

My Czesi d\u0142ugo tak \u017cyli\u015bmy.<\/p>\n

Tak, Zwi\u0105zek Radziecki<\/a> te\u017c taki by\u0142. Masz racj\u0119. I macie wielkie szcz\u0119\u015bcie, \u017ce to zmienili\u015bcie i zachowali\u015bcie demokracj\u0119. Mam nadziej\u0119, \u017ce pewnego dnia to samo stanie si\u0119 w Rosji.<\/p>\n

Co musi si\u0119 sta\u0107, aby ludzie w Rosji przestali si\u0119 ba\u0107?<\/p>\n

Nie powinni\u015bmy oczekiwa\u0107, \u017ce ka\u017cdy stanie si\u0119 bohaterem. Niekt\u00f3rzy przewodz\u0105, inni pod\u0105\u017caj\u0105 za ich przyk\u0142adem. Wa\u017cne jest, aby wspiera\u0107 takich ludzi \u2014 ludzi takich jak Aleksiej. Widzia\u0142am ogromn\u0105 liczb\u0119 tych, kt\u00f3rzy za nim pod\u0105\u017cali. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi uczestniczy\u0142y w zgromadzeniach i demonstracjach. Nie chodzi\u0142o tylko o walk\u0119 z korupcj\u0105, on zainspirowa\u0142 ludzi w wielu innych aspektach. M\u00f3j m\u0105\u017c odszed\u0142, ale wielu spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy za nim pod\u0105\u017cali, pozosta\u0142o i mo\u017ce zainspirowa\u0107 innych.<\/p>\n

\"Julia<\/p>\n

Julia Nawalna, Haga, 8 listopada 2025 r.Koen van Weel \/ AFP<\/p>\n

Pierwsze spotkanie ze \u015bmierci\u0105<\/p>\n

Biografia twojego m\u0119\u017ca zaczyna si\u0119 od opisu umierania. Aleksiej Nawalny wspomina, czego do\u015bwiadczy\u0142, gdy w sierpniu 2020 r. zas\u0142ab\u0142 w samolocie nad Syberi\u0105<\/a>. Wraca\u0142 z Tomska, gdzie pojecha\u0142, aby wesprze\u0107 antyputinowskich kandydat\u00f3w, i omal nie zgin\u0105\u0142 po tym, jak zosta\u0142 otruty przez rosyjskie s\u0142u\u017cby specjalne. Pami\u0119tasz moment, w kt\u00f3rym si\u0119 o tym dowiedzia\u0142a\u015b?<\/p>\n

Tak, oczywi\u015bcie. Mia\u0142am jecha\u0107 na lotnisko w Moskwie, gdzie mieli\u015bmy si\u0119 spotka\u0107. Nagle otrzyma\u0142am wiadomo\u015b\u0107 od jego rzeczniczki prasowej, \u017ce samolot zosta\u0142 przekierowany do innego miasta, poniewa\u017c Aleksiej zosta\u0142 otruty. By\u0142o lato, wczesny poranek. By\u0142am z naszymi dzie\u0107mi.<\/p>\n

Wierzy\u0142a\u015b, \u017ce prze\u017cyje otrucie?<\/p>\n

Wiesz, w takiej chwili nie my\u015blisz o tym, czy prze\u017cyje. My\u015blisz o tym, co mo\u017cesz zrobi\u0107. W ci\u0105gu kilku minut kupi\u0142am bilety do Omska, miasta, w kt\u00f3rym wyl\u0105dowa\u0142 samolot, i polecia\u0142am tam tak szybko, jak to tylko mo\u017cliwe. By\u0142 w stanie krytycznym i wiedzia\u0142am, \u017ce pozostawienie go w rosyjskim szpitalu by\u0142oby niezwykle niebezpieczne. Dlatego natychmiast stara\u0142am si\u0119 o przewiezienie m\u0119\u017ca do Niemiec na leczenie<\/a>.<\/p>\n

Aleksiej Nawalny by\u0142 leczony w berli\u0144skim szpitalu Charite. Le\u017ca\u0142 w \u015bpi\u0105czce. Rozmawia\u0142a\u015b z nim, \u015bpiewa\u0142a\u015b piosenki, puszcza\u0142a\u015b mu muzyk\u0119. Jakie to by\u0142y piosenki?<\/p>\n

Aleksiej sp\u0119dzi\u0142 w \u015bpi\u0105czce du\u017co czasu i szczerze m\u00f3wi\u0105c, nigdy nie widzia\u0142am nikogo w takim stanie. Wszystko, co o tym wiedzia\u0142am, pochodzi\u0142o z hollywoodzkich film\u00f3w \u2014 \u017ce nale\u017cy do takiej osoby m\u00f3wi\u0107, \u015bpiewa\u0107 jej, puszcza\u0107 muzyk\u0119. Przez kilka dni wstydzi\u0142am si\u0119 z nim w og\u00f3le rozmawia\u0107. Wydawa\u0142o mi si\u0119 to dziwne: le\u017ca\u0142 tam, zupe\u0142nie nieruchomo, wygl\u0105da\u0142, jakby tylko spa\u0142 \u2014 a ty nagle zaczynasz do niego podchodzi\u0107 i z nim rozmawia\u0107. Ale w ko\u0144cu wpadli\u015bmy w ten rytm. Zrozumia\u0142am, \u017ce to wa\u017cne i \u017ce to lepsze dla nas obojga. Rozmawia\u0142am z nim wi\u0119c tak, jakby by\u0142 przytomny, jakby s\u0142ysza\u0142 i rozumia\u0142.<\/p>\n

O czym z nim rozmawia\u0142a\u015b?<\/p>\n

O wszystkim \u2014 o dzieciach, o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w moim \u017cyciu w tamtych dniach. Opowiada\u0142am mu o ka\u017cdej my\u015bli, ka\u017cdym uczuciu. \u015apiewa\u0142am mu rosyjskie piosenki, kt\u00f3re \u015bpiewali\u015bmy razem w samochodzie, kiedy gdzie\u015b podr\u00f3\u017cowali\u015bmy.<\/p>\n

W trudnych sytuacjach ludzie czasami reaguj\u0105 na znane bod\u017ace, takie jak muzyka, poniewa\u017c wywo\u0142uj\u0105 one przyjemne wspomnienia. Czy tw\u00f3j m\u0105\u017c reagowa\u0142?<\/p>\n

Nie, wcale nie.<\/p>\n

\"Aleksiej<\/p>\n

Aleksiej Nawalny w s\u0105dzie w Moskwie, 20 lutego 2021 r.Kirill Kudryavstsev \/ AFP<\/p>\n

Kiedy tw\u00f3j m\u0105\u017c w ko\u0144cu si\u0119 obudzi\u0142 dzi\u0119ki leczeniu, by\u0142o mu trudno \u2014 jak pisze w swojej ksi\u0105\u017cce \u2014 zebra\u0107 s\u0142owa, a nast\u0119pnie u\u0142o\u017cy\u0107 je w zdania. Czy by\u0142a to najtrudniejsza cz\u0119\u015b\u0107 jego rekonwalescencji?<\/p>\n

Nie. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce podczas rehabilitacji musia\u0142 nauczy\u0107 si\u0119 prawie wszystkiego od nowa. Jestem niezmiernie wdzi\u0119czna lekarzom ze szpitala Charite, \u017ce si\u0119 tym zaj\u0119li \u2014 i robili to z serdeczno\u015bci\u0105 i humorem. Pierwsze \u0107wiczenia Aleksieja sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z najprostszych czynno\u015bci: uczyli go, jak ponownie chwyta\u0107 o\u0142\u00f3wek, jak trzyma\u0107 w d\u0142oni ma\u0142e kulki i wrzuca\u0107 je do miski. Te drobne zadania wygl\u0105da\u0142y niemal komicznie, ale musia\u0142 od tego zacz\u0105\u0107 \u2014 i to zadzia\u0142a\u0142o. Byli to [lekarze] niezwykli profesjonali\u015bci. Spodziewali\u015bmy si\u0119, \u017ce rehabilitacja potrwa znacznie d\u0142u\u017cej; by\u0142am na to w pe\u0142ni przygotowana. Ale dzi\u0119ki ich opiece wszystko przebiega\u0142o znacznie szybciej, ni\u017c sobie wyobra\u017cali\u015bmy.<\/p>\n

Walka z korupcj\u0105<\/p>\n

Kiedy Aleksiej Nawalny zosta\u0142 zwolniony, odwiedzi\u0142a go niemiecka kanclerz Angela Merkel<\/a>, kt\u00f3ra interweniowa\u0142a w sprawie jego transportu z Rosji. O czym rozmawiali? O powrocie do Rosji, walce politycznej?<\/p>\n

Rozmawiali o wielu sprawach. Angela Merkel wywar\u0142a na nas g\u0142\u0119bokie wra\u017cenie. Nie tylko bardzo dobrze rozumia\u0142a rosyjskie \u017cycie polityczne, ale tak\u017ce zna\u0142a szczeg\u00f3\u0142y \u015bledztwa w sprawie korupcji, kt\u00f3re prowadzi\u0142 Aleksiej. Zna\u0142a jego prac\u0119. Ich rozmowa by\u0142a d\u0142uga.<\/p>\n

Rozmawiali\u015bcie o powrocie do Rosji?<\/p>\n

Zacznijmy od pocz\u0105tku. Aleksiej nigdy nie „opu\u015bci\u0142” Rosji. Zosta\u0142 przewieziony do Niemiec tylko tymczasowo, na czas, gdy by\u0142 nieprzytomny, poniewa\u017c wiedzieli\u015bmy, \u017ce otrzyma tam najlepsz\u0105 opiek\u0119 medyczn\u0105. Nie by\u0142 na wakacjach i nie podj\u0105\u0142 tej decyzji. Nigdy nie wyobra\u017ca\u0142 sobie \u017cycia gdzie indziej. By\u0142am ca\u0142kowicie pewna, \u017ce jak tylko wyzdrowieje, wr\u00f3ci.<\/p>\n

Wi\u0119c w kwestii powrotu nigdy nie chodzi\u0142o o to, czy, ale kiedy?<\/p>\n

Dok\u0142adnie tak. To by\u0142a tylko kwestia czasu. I w pewnym sensie cieszy\u0142am si\u0119, \u017ce trwa\u0142o to d\u0142u\u017cej \u2014 spodziewa\u0142am si\u0119, \u017ce b\u0119dzie chcia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 prosto ze szpitala, ale tak si\u0119 nie sta\u0142o. Jedno by\u0142o jednak zawsze jasne: Aleksiej chcia\u0142 by\u0107 ze swoimi lud\u017ami, ze swoimi zwolennikami.<\/p>\n

\n

Chcia\u0142 pokaza\u0107 Rosjanom, \u017ce odwaga ma znaczenie, \u017ce nie mo\u017cemy da\u0107 si\u0119 kierowa\u0107 strachem, \u017ce jedno\u015b\u0107 jest niezb\u0119dna, je\u015bli chcemy przeciwstawi\u0107 si\u0119 temu re\u017cimowi.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W ksi\u0105\u017cce pisze, \u017ce po powrocie do Rosji re\u017cim uwi\u0119zi\u0142 go na podstawie sfabrykowanych zarzut\u00f3w. Stra\u017cnicy pytali go, dlaczego wr\u00f3ci\u0142, a on opisa\u0142 t\u0119 chwil\u0119 jako frustruj\u0105c\u0105. Czu\u0142, \u017ce nie potrafi znale\u017a\u0107 s\u0142\u00f3w, aby ludzie to zrozumieli. By\u0142 sfrustrowany kultur\u0105 polityczn\u0105 w Rosji \u2014 cynizmem i konspiracyjnym my\u015bleniem, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce prawdziwe motywy s\u0105 niewiarygodne. Co jest sednem tej nieufno\u015bci?<\/p>\n

Je\u015bli teraz rozpoczniemy t\u0119 dyskusj\u0119, ona si\u0119 nigdy nie sko\u0144czy \u2014 to ogromny temat. Nie ka\u017cdy jest bohaterem. Wiele os\u00f3b po prostu chce \u017cy\u0107 normalnym \u017cyciem, dba\u0107 o swoje rodziny i nie rozumie, dlaczego kto\u015b mia\u0142by po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 dla swoich przekona\u0144. Je\u015bli chodzi o Aleksieja, m\u00f3wisz, \u017ce by\u0142 sfrustrowany \u2014 ale szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie pami\u0119tam, \u017ceby kiedykolwiek by\u0142 sfrustrowany. By\u0107 mo\u017ce czu\u0142 rozczarowanie, \u017ce nie znalaz\u0142 jeszcze odpowiednich s\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Aleksiej Nawalny urodzi\u0142 si\u0119 w czerwcu 1976 r., ty miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej. Jak wygl\u0105da\u0142o dorastanie w Zwi\u0105zku Radzieckim?<\/p>\n

Prawdopodobnie bardzo podobnie do dorastania w Czechos\u0142owacji. Mieli\u015bmy takie same do\u015bwiadczenia. Jako dziecko nie my\u015blisz o re\u017cimie, tw\u00f3j \u015bwiat sk\u0142ada si\u0119 z dzieci\u0119cych trosk.<\/p>\n

Ta kwestia mnie interesuje, poniewa\u017c czasami zastanawiam si\u0119, jak przekaza\u0107 okres, kt\u00f3ry mia\u0142 na mnie wp\u0142yw, moim dzieciom, pokoleniu, kt\u00f3re tego nie do\u015bwiadczy\u0142o. M\u0142ode osoby cz\u0119sto tego nie rozumiej\u0105, poniewa\u017c dorasta\u0142y w innych warunkach.<\/p>\n

Co pami\u0119tasz ze swojego dzieci\u0144stwa?<\/p>\n

Pami\u0119tam g\u0142\u00f3wnie dobre rzeczy \u2014 dzi\u0119ki rodzicom i dziadkom. Ale pami\u0119tam te\u017c, jak m\u00f3j ojciec chodzi\u0142 na demonstracje i pami\u0119tam, jak tu\u017c przed upadkiem re\u017cimu us\u0142ysza\u0142am w radiu zakazan\u0105 piosenk\u0119 \u2014 i poczu\u0142am powiew wolno\u015bci.<\/p>\n

Najbardziej pami\u0119tam do\u015bwiadczenia ze szko\u0142y: na przyk\u0142ad to, \u017ce by\u0142am pionierk\u0105. Wydawa\u0142o mi si\u0119 to normalne. W naszym kraju nie by\u0142o wtedy \u017cadnych prawdziwych demonstracji \u2014 tylko oficjalnie zatwierdzone parady z okazji 1 maja lub rocznicy rewolucji pa\u017adziernikowej<\/a>.<\/p>\n

Co ukszta\u0142towa\u0142o twojego m\u0119\u017ca? Dlaczego sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem o liberalnych pogl\u0105dach, podczas gdy wielu jego r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w takich nie by\u0142o?<\/p>\n

To zawsze zale\u017cy od rodzic\u00f3w i ludzi w twoim otoczeniu. Ale Aleksiej dorasta\u0142 r\u00f3wnie\u017c w czasach, kiedy pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c niekt\u00f3re niezale\u017cne programy telewizyjne. By\u0107 mo\u017ce one r\u00f3wnie\u017c mia\u0142y na niego wp\u0142yw.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem Aleksieja Nawalnego przeciwko re\u017cimowi Putina by\u0142o ujawnianie korupcji i por\u00f3wnywanie jej z \u017cyciem zwyk\u0142ych Rosjan. W jaki spos\u00f3b wybra\u0142 ten temat?<\/p>\n

Nie wybra\u0142 go \u2014 by\u0142 prawnikiem i prawo mia\u0142o dla niego ogromne znaczenie. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce korupcja pozostaje sednem problem\u00f3w Rosji. Problem jest ogromny: ca\u0142a struktura rz\u0105dowa jest skorumpowana od g\u00f3ry do do\u0142u. Aleksiej zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce walka z korupcj\u0105 mo\u017ce zjednoczy\u0107 ludzi, poniewa\u017c ka\u017cdy Rosjanin boryka si\u0119 z tym problemem. Bardzo szybko wymy\u015bli\u0142, jak zaanga\u017cowa\u0107 innych \u2014 do jego \u015bledztwa do\u0142\u0105czyli wolontariusze, nakr\u0119ci\u0142 przyst\u0119pne, zabawne i wci\u0105gaj\u0105ce filmy, zbudowa\u0142 ogromny kana\u0142 na YouTube i powiedzia\u0142 ludziom prawd\u0119. To spotka\u0142o si\u0119 z pozytywnym odbiorem. Ludzie, kt\u00f3rzy bali si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o polityce, mogli nadal m\u00f3wi\u0107 o korupcji \u2014 dotyczy\u0142a ona ka\u017cdego.<\/p>\n

\"Julia<\/p>\n

Julia Nawalna, Warszawa, 30 wrze\u015bnia 2025 r.Marek Antoni Iwanczuk \/ AFP<\/p>\n

Doszed\u0142 do wniosku, \u017ce problem ten jest powa\u017cniejszy, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142?<\/p>\n

Nie \u2014 zawsze wiedzieli\u015bmy, jak g\u0142\u0119bokie i powszechne jest to zjawisko. Korupcja jest jednym z podstawowych problem\u00f3w Rosji.<\/p>\n

Dop\u00f3ki masz si\u0142\u0119<\/p>\n

Kiedy tw\u00f3j m\u0105\u017c zdecydowa\u0142 si\u0119 napisa\u0107 autobiografi\u0119?<\/p>\n

Ludzie zach\u0119cali go do tego od lat, by\u0142 utalentowanym pisarzem o wyj\u0105tkowym stylu, a w jego \u017cyciu mia\u0142o miejsce wiele niezwyk\u0142ych wydarze\u0144. Ale zawsze mia\u0142 poczucie, \u017ce to nie jest odpowiedni moment, \u017ce wspomnienia pisze si\u0119 dopiero po przej\u015bciu na emerytur\u0119. Zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 dopiero wtedy, gdy w ko\u0144cu pogodzi\u0142 si\u0119 z tym, \u017ce nie wie, ile czasu mu jeszcze pozosta\u0142o.<\/p>\n

Czy ty te\u017c pracowa\u0142a\u015b nad t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105?<\/p>\n

Pomaga\u0142am w dopracowaniu szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Wybra\u0142am wszystkie zdj\u0119cia i wprowadzi\u0142am kilka poprawek.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki zosta\u0142a napisana po tym, jak Aleksiej Nawalny wr\u00f3ci\u0142 do Rosji w 2021 r. i zosta\u0142 uwi\u0119ziony. Czy stra\u017cnicy wiedzieli, \u017ce pisze?<\/p>\n

Nie wiem \u2014 nigdy nie mia\u0142am okazji z nimi rozmawia\u0107. Jak wida\u0107 w ksi\u0105\u017cce, tekst dziennik\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 nie kilka dni, ale kilka tygodni przed jego \u015bmierci\u0105 \u2014 m\u0105\u017c po prostu nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c nic wydosta\u0107 na zewn\u0105trz.<\/p>\n

Aleksiej Nawalny zosta\u0142 otruty w wi\u0119zieniu 16 lutego 2024 r.<\/a> Ostatni wpis na Instagramie, kt\u00f3ry zosta\u0142 wymieniony w ksi\u0105\u017cce, pochodzi z 17 stycznia. „Cz\u0142onkowie Komunistycznej Partii Zwi\u0105zku Radzieckiego stali si\u0119 prawos\u0142awnymi. Posiadacze z\u0142otych paszport\u00f3w i zagranicznych kont s\u0105 zagorza\u0142ymi patriotami. K\u0142amstwa i nic poza k\u0142amstwami. To si\u0119 rozpadnie i upadnie. Pa\u0144stwo Putina nie jest trwa\u0142e. Pewnego dnia spojrzymy na nie i ju\u017c go nie b\u0119dzie. Zwyci\u0119stwo jest nieuniknione”. Czy wierzysz w to nawet po jego zab\u00f3jstwie?<\/p>\n

To bardzo trudne fragmenty i ludzie b\u0119d\u0105 teraz my\u015ble\u0107, \u017ce to smutna i tragiczna ksi\u0105\u017cka. Oczywi\u015bcie chc\u0119, aby m\u00f3j m\u0105\u017c by\u0142 wspominany jako bohater. Ale by\u0142 te\u017c niesamowicie zabawny, a jego wspomnienia s\u0105 pe\u0142ne zwyk\u0142ych ludzkich historii i humoru. Ale tak \u2014 ca\u0142kowicie wierz\u0119 w to, co napisa\u0142.<\/p>\n

\n

Chc\u0119, aby \u015bwiat wiedzia\u0142, \u017ce pomimo tego, co mu si\u0119 przydarzy\u0142o, pomimo jego morderstwa, pomimo tego, co spotka\u0142o nasz\u0105 rodzin\u0119, musimy znale\u017a\u0107 si\u0142\u0119, aby kontynuowa\u0107 walk\u0119 \u2014 m\u00f3wi\u0107 o re\u017cimie Putina, o wszystkich dyktatorach.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Sp\u00f3jrzcie na w\u0142asn\u0105 histori\u0119: Czechos\u0142owacja przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142a krajem komunistycznym, cz\u0119\u015bci\u0105 bloku sowieckiego \u2014 a teraz Czechy s\u0105 demokracj\u0105. Nie mog\u0119 obieca\u0107, \u017ce stanie si\u0119 to jutro, ale naprawd\u0119 wierz\u0119, \u017ce wr\u00f3c\u0119 do demokratycznej Rosji.<\/p>\n

Co jest dla ciebie najpi\u0119kniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cki?<\/p>\n

Oczywi\u015bcie rozdzia\u0142 o tym, jak si\u0119 poznali\u015bmy! Ale je\u015bli mam odpowiedzie\u0107 powa\u017cnie, to wspomniany pocz\u0105tek ksi\u0105\u017cki jest niezwykle mocny. Aleksiej opisuje umieranie po zatruciu nowiczokiem<\/a>. Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 \u2014 dzienniki \u2014 jest r\u00f3wnie\u017c bardzo \u017cywa. Na pocz\u0105tku m\u0105\u017c pisa\u0142 w wi\u0119zieniu du\u017co, kilka razy dziennie. S\u0105 tam zabawne historie, ale tak\u017ce chwile b\u00f3lu i walki. Pod koniec zapisy sta\u0142y si\u0119 bardzo kr\u00f3tkie \u2014 nie pozwalano mu ju\u017c zbyt wiele pisa\u0107. Tej cz\u0119\u015bci w og\u00f3le nie edytowali\u015bmy. Uznali\u015bmy, \u017ce dzienniki wi\u0119zienne musz\u0105 zosta\u0107 zachowane dok\u0142adnie tak, jak zosta\u0142y napisane.<\/p>\n

Co czytelnicy powinni wynie\u015b\u0107 z tej ksi\u0105\u017cki? Czy przes\u0142anie jest takie samo dla Rosjan i Europejczyk\u00f3w?<\/p>\n

Chc\u0119, aby ludzie naprawd\u0119 poznali, kim by\u0142 m\u00f3j m\u0105\u017c \u2014 nie tylko przyw\u00f3dc\u0105 czy politykiem, ale cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 symbolem nadziei. Przes\u0142anie jest takie samo dla wszystkich: bez wzgl\u0119du na to, jak trudna jest wasza droga, musicie i\u015b\u0107 dalej, dop\u00f3ki macie si\u0142\u0119.<\/p>\n

Czy uwa\u017casz, \u017ce w Rosji pojawi si\u0119 ponownie kto\u015b taki jak Aleksiej Nawalny \u2014 kto\u015b, kto b\u0119dzie w stanie przem\u00f3wi\u0107 do ca\u0142ego kraju, a nie tylko do liberalnych miast?<\/p>\n

Kontynuuj\u0119 jego prac\u0119, podobnie jak wielu innych. Wiele os\u00f3b jest na wygnaniu, ale nasza organizacja nadal istnieje. Mamy wiele projekt\u00f3w, mimo \u017ce nazywaj\u0105 nas ekstremistami <\/a>i prawdopodobnie wkr\u00f3tce zostaniemy oficjalnie uznani za terroryst\u00f3w. Jednak nie poddajemy si\u0119. Nie s\u0105dz\u0119, aby pojawi\u0142 si\u0119 jeden „zbawiciel” \u2014 wiele os\u00f3b ju\u017c wykonuje t\u0119 prac\u0119.<\/p>\n

Gdyby tw\u00f3j m\u0105\u017c m\u00f3g\u0142 tu dzi\u015b by\u0107, co by powiedzia\u0142?<\/p>\n

Prawdopodobnie by\u0142by zszokowany, widz\u0105c mnie siedz\u0105c\u0105 tutaj na podium, przemawiaj\u0105c\u0105 publicznie i spotykaj\u0105c\u0105 si\u0119 z politykami. U\u015bmiechn\u0105\u0142by si\u0119 \u2014 tym swoim cudownym u\u015bmiechem, kt\u00f3ry natychmiast zmieni\u0142by was wszystkich w jego zwolennik\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Na ok\u0142adce biografii twojego zamordowanego m\u0119\u017ca Aleksieja Nawalnego wymienionych zosta\u0142o kilka jego cech: przyw\u00f3dca, bojownik, m\u0105\u017c, wi\u0119zie\u0144, patriota,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":127209,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[237,56,32,33,27,238,2882,34,35,28,31,48,25,46,40,41,87,47,80,29,30,26,408,82,83,84],"class_list":{"0":"post-127208","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-aleksiej_nawalny","9":"tag-article_premium","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-headlines","13":"tag-julia_nawalna","14":"tag-korupcja","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-naglowki","18":"tag-najwazniejsze-artykuly","19":"tag-nat_styl","20":"tag-news","21":"tag-omp","22":"tag-polish","23":"tag-polski","24":"tag-rosja","25":"tag-screening_general","26":"tag-swiat","27":"tag-top-stories","28":"tag-topstories","29":"tag-wiadomosci","30":"tag-wladimir_putin","31":"tag-world","32":"tag-world-news","33":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115644232401214909","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127208"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127208\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/127209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}