{"id":131066,"date":"2025-12-03T17:06:14","date_gmt":"2025-12-03T17:06:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/131066\/"},"modified":"2025-12-03T17:06:14","modified_gmt":"2025-12-03T17:06:14","slug":"najpierw-za-dolara-potem-eksplozja-kosztow-opinia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/131066\/","title":{"rendered":"Najpierw za dolara, potem eksplozja koszt\u00f3w [OPINIA]"},"content":{"rendered":"

\"\"
\n Jakub Palowski
\n <\/a> <\/p>\n

Coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wi si\u0119 o pozyskaniu dla Polski, drog\u0105 donacji, u\u017cywanych ameryka\u0144skich transporter\u00f3w opancerzonych Stryker. Cho\u0107 celem jest szybkie wzmocnienie polskich jednostek Wojsk L\u0105dowych, to za pozornie niskim kosztem mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 lawina wydatk\u00f3w na p\u00f3\u017aniejsz\u0105 eksploatacj\u0119.<\/p>\n

\"Stryker
\n Ameryka\u0144skie ko\u0142owe transportery opancerzone Stryker na defiladzie w Warszawie
\n
Autor. U.S. Army Europe<\/p>\n

Pozyskanie Stryker\u00f3w mia\u0142oby odby\u0107 si\u0119 drog\u0105 donacji ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, w ramach programu Excess Defense Articles. Amerykanie przekazuj\u0105 w jego ramach sprz\u0119t, kt\u00f3ry nie jest ju\u017c potrzebny ich w\u0142asnym si\u0142om. Samo przekazanie odbywa si\u0119 nieodp\u0142atnie, a pa\u0144stwo-u\u017cytkownik pokrywa koszty zwi\u0105zane z dostosowaniem sprz\u0119tu do eksploatacji. Polska ju\u017c wielokrotnie korzysta\u0142a: czy to w zakresie pojazd\u00f3w MRAP dla Wojsk L\u0105dowych, samolot\u00f3w Hercules dla Si\u0142 Powietrznych czy fregat Oliver Hazard Perry dla Marynarki Wojennej. Tutaj jednak mo\u017cemy mie\u0107 do czynienia z wi\u0119ksz\u0105 skal\u0105 donacji. A za tym mog\u0105 i\u015b\u0107 dodatkowe, ukryte koszty, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0105 nied\u0142ugo po dostawie na bardzo wysokim poziomie.<\/p>\n

Dlaczego Strykery? <\/p>\n

Jak pisa\u0142 niedawno w artykule dla Defence24.pl Jaros\u0142aw Ci\u015blak, g\u0142\u00f3wnym powodem zainteresowania polskich dow\u00f3dc\u00f3w transporterami Stryker jest fakt, \u017ce obecnie formowane s\u0105 nowe jednostki Wojska Polskiego, a pojazd\u00f3w do transportu piechoty jest \u2013 paradoksalnie \u2013 mniej ni\u017c przed pe\u0142noskalow\u0105 inwazj\u0105 Rosji na Ukrain\u0119. St\u0105d zainteresowanie Wojska Polskiego mo\u017cliw\u0105 donacj\u0105 transporter\u00f3w z USA.<\/p>\n

Amerykanie mog\u0105 dysponowa\u0107 nadwy\u017ckami transporter\u00f3w Stryker, bo cz\u0119\u015b\u0107 jednostek w nie wyposa\u017conych \u2013 w tym mi\u0119dzy innymi dwie brygady Gwardii Narodowej \u2013 konwertowane s\u0105 w inne, przede wszystkim w mobilne brygady lekkiej piechoty na pojazdach ISV. Te ostatnie s\u0105 uznawane za du\u017co bardziej przydatne w rejonie Indo-Pacyfiku i generalnie dla si\u0142 zbrojnych nastawionych do dzia\u0142ania z dala od sta\u0142ych baz, gdzie liczy si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego przerzutu, tak\u017ce drog\u0105 powietrzn\u0105.<\/p>\n

Powstaje jednak pytanie, dlaczego wojskowi rozwa\u017caj\u0105 akurat taki wariant? Wojsko Polskie dysponuje przecie\u017c transporterami Rosomak i odbiera ich dalsze dostawy. Z wielu powod\u00f3w jednak mo\u017cliwo\u015bci ich dalszych dostaw s\u0105 ograniczone. Wsp\u00f3\u0142praca z fi\u0144sk\u0105 Patri\u0105 w r\u00f3\u017cnych okresach nie uk\u0142ada\u0142a si\u0119 najlepiej, produkcj\u0119 transporter\u00f3w na licencji czasowo przerwano na prze\u0142omie obecnej i poprzedniej dekady, a zdolno\u015bci produkcyjne s\u0105 ograniczone. Opcj\u0105 jest przed\u0142u\u017cenie produkcji (na bazie nowej platformy AMV XP), ale dalej nie wiadomo, czy b\u0119dzie to w stanie zaspokoi\u0107 wszystkie potrzeby. Ju\u017c w 2023 roku Agencja Uzbrojenia zawar\u0142a zreszt\u0105 umow\u0119 ramow\u0105 z Polsk\u0105 Grup\u0105 Zbrojeniow\u0105, w zakresie Nowego Ko\u0142owego Transportera Opancerzonego. Analizom poddawane s\u0105 r\u00f3\u017cne warianty, w tym pozyskania licencji od partnera zewn\u0119trznego, ale innego ni\u017c w wypadku Rosomaka. Po ponad dw\u00f3ch latach od zawarcia tej umowy nadal nie ma \u017cadnych decyzji co do wyboru partnera zagranicznego czy konkretnego sposobu realizacji programu.<\/p>\n

Koszty i ryzyka <\/p>\n

Pozyskiwanie u\u017cywanego sprz\u0119tu wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma ryzykami. Polska, w tym Wojska L\u0105dowe, ma ju\u017c zreszt\u0105 du\u017ce do\u015bwiadczenia w tym zakresie. Pozyskanie drog\u0105 donacji czo\u0142g\u00f3w Leopard 2A4 tu\u017c po wej\u015bciu do NATO, bez zabezpieczenia przemys\u0142owego, spowodowa\u0142o \u017ce po kilkunastu latach trzeba by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 kosztuj\u0105cy wielokrotnie wi\u0119cej ni\u017c pierwotnie zak\u0142adano program modernizacji tych woz\u00f3w.<\/p>\n

Innymi s\u0142owy \u2013 czo\u0142gi pozyskane za drobn\u0105 kwot\u0119 po pewnym czasie okaza\u0142y si\u0119 wr\u0119cz studni\u0105 bez dna, a koszty ich modernizacji, niezb\u0119dnej do dalszej eksploatacji, zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107 lawinowo. Tak samo mo\u017ce by\u0107 z ex-ameryka\u0144skmi transporterami, co dobrze pokazuje przyk\u0142ad Leopard\u00f3w.<\/p>\n

Przypomnijmy, \u017ce program ich modernizacji pod kryptonimem Leopard 2PL, rozpocz\u0119ty w 2015 roku mia\u0142 zosta\u0107 zako\u0144czony w 2021 roku, a jego realizacja wci\u0105\u017c trwa. Cho\u0107 dostarczono ju\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 czo\u0142g\u00f3w, to mimo wszystko jest prowadzony zbyt wolno. Swoj\u0105 drog\u0105, po pozyskaniu partii Leopard\u00f3w w zasadzie a\u017c do pogorszenia sytuacji geopolitycznej wok\u00f3\u0142 Polski po sfa\u0142szowanych wyborach na Bia\u0142orusi i pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 zakup czo\u0142g\u00f3w odk\u0142adano w czasie.<\/p>\n

Wskutek tego Polska od 2022 roku wprowadzi\u0142a w trybie pilnym dwa typy czo\u0142g\u00f3w (K2 i Abrams), a umowy w zakresie wsp\u00f3\u0142pracy przemys\u0142owej (utrzymania Abrams\u00f3w i utrzymania oraz produkcji K2PL i woz\u00f3w specjalistycznych), zawierano dopiero w trakcie dostaw pierwszych czo\u0142g\u00f3w. Nie jest \u017cadn\u0105 tajemnic\u0105, \u017ce nie jest to dobre rozwi\u0105zanie z punktu widzenia utrzymania sprz\u0119tu, budowania mocy przemys\u0142owych, czy potencja\u0142u gospodarczego.<\/p>\n

Strykery jak Leopardy <\/p>\n

Ponad trzy lata po pe\u0142noskalowej inwazji Rosji na Ukrain\u0119 Polska jest blisko podj\u0119cia podobnej decyzji, tyle \u017ce dotycz\u0105cej u\u017cywanego sprz\u0119tu, a wi\u0119c dost\u0119pnego bardzo szybko (realnie w ci\u0105gu 2-3 lat od dzi\u015b), ale jednocze\u015bnie wymagaj\u0105cego du\u017cych nak\u0142ad\u00f3w w cyklu \u017cycia. I to pomimo, \u017ce ten cykl \u017cycia b\u0119dzie kr\u00f3tszy ni\u017c w wypadku nowego sprz\u0119tu. I trudno zak\u0142ada\u0107, by wojskowi takich do\u015bwiadcze\u0144 \u2013 czy to z Leopardami czy, odnosz\u0105c si\u0119 do nieco nowszego, ale te\u017c u\u017cywanego sprz\u0119tu np. z czo\u0142gami M1A1 Abrams \u2013 nie mieli.<\/p>\n

Czo\u0142gi Leopard 2A4, jakie Polska pozyska\u0142a po wej\u015bciu do NATO, by\u0142y \u2013 cho\u0107 z dzisiejszej perspektywy mo\u017ce to budzi\u0107 pewne zaskoczenie \u2013 zu\u017cyte w stosunkowo ma\u0142ym stopniu, bo Polska by\u0142a jednym z pierwszych pa\u0144stw dokonuj\u0105cych ich zakupu. Koszty zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107 dopiero w pewnym momencie, gdy intensywne u\u017cycie ex-niemieckich czo\u0142g\u00f3w w 10. Brygadzie Kawalerii Pancernej da\u0142o o sobie zna\u0107, a jednocze\u015bnie sama Bundeswehra wprowadzi\u0142a dalsze redukcje strukturalne u siebie \u2013 co utrudni\u0142o wsparcie eksploatacji.<\/p>\n

Strykery mog\u0105 by\u0107 nawet bardziej zu\u017cyte, ni\u017c Leopardy, bior\u0105c pod uwag\u0119 intensywn\u0105 eksploatacj\u0119 tych pojazd\u00f3w najpierw na misjach w Iraku i Afganistanie, a potem tak\u017ce w innych operacjach, w tym na wschodniej flance NATO. Co za tym idzie, \u201eukryte\u201d koszty mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nawet szybciej ni\u017c mia\u0142o to miejsce w wypadku ex-niemieckich czo\u0142g\u00f3w. Pytanie te\u017c, co z ich ewentualn\u0105 modernizacj\u0105 i udzia\u0142em polskiego przemys\u0142u. Je\u015bli w USA zostan\u0105 podj\u0119te decyzje o zmianach w konfiguracji wyposa\u017cenia transporter\u00f3w, to Polska chc\u0105c zachowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 serwisowania ponad \u201ewst\u0119pny pakiet\u201d te\u017c b\u0119dzie musia\u0142a p\u0142aci\u0107 za modernizacj\u0119. Jest wi\u0119c bardzo wiele czynnik\u00f3w przemawiaj\u0105cych za tym, \u017ce transportery nabyte \u201eza dolara\u201d b\u0119d\u0105 w efekcie drogie.<\/p>\n

Analizuj\u0105c kwesti\u0119 ewentualnego zakupu te\u017c tajemnic\u0105, \u017ce od pocz\u0105tku roku otoczenie bezpiecze\u0144stwa Polski si\u0119 pogarsza, a wydarzenia z ostatnich miesi\u0119cy (jak naruszenia przestrzeni powietrznej i dywersja) tylko to potwierdzaj\u0105. Czy zatem oficerowie, kt\u00f3rzy rozwa\u017caj\u0105 pozyskanie Stryker\u00f3w kieruj\u0105 si\u0119 tym, \u017ce zagro\u017cenie mo\u017ce by\u0107 na tyle blisko, i\u017c uzupe\u0142nienie sprz\u0119tu jest potrzebne w perspektywie kr\u00f3tszej ni\u017c np. 7-10 lat (bo w takim czasie produkcja nowych transporter\u00f3w na pewno by\u0142aby mo\u017cliwa i to w r\u00f3\u017cnych formu\u0142ach)? Wiele na to wskazuje. Bo w innym wypadku pozyskanie ameryka\u0144skich transporter\u00f3w ci\u0119\u017cko by\u0142oby oceni\u0107 jako racjonalne. Je\u015bli Strykery pos\u0142u\u017c\u0105 w Wojsku Polskim d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka lat, to b\u0119d\u0105 kosztowa\u0107 niewiele mniej ni\u017c nowe transportery, a na tych pieni\u0105dzach nie skorzysta polski przemys\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jakub Palowski Coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wi si\u0119 o pozyskaniu dla Polski, drog\u0105 donacji, u\u017cywanych ameryka\u0144skich transporter\u00f3w opancerzonych Stryker. Cho\u0107…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":131067,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,6000,189,36,37,27,34,35,27388,28,31,25,42,38,40,39,41,87,4293,27387,29,30,415,71,26,892,161,5041],"class_list":{"0":"post-131066","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-czolgi","11":"tag-europa","12":"tag-featured-news","13":"tag-featurednews","14":"tag-headlines","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-leopard","18":"tag-naglowki","19":"tag-najwazniejsze-artykuly","20":"tag-news","21":"tag-pl","22":"tag-poland","23":"tag-polish","24":"tag-polska","25":"tag-polski","26":"tag-rosja","27":"tag-stany-zjednoczone","28":"tag-stryker","29":"tag-top-stories","30":"tag-topstories","31":"tag-ukraina","32":"tag-usa","33":"tag-wiadomosci","34":"tag-wojna","35":"tag-wojsko","36":"tag-wojsko-polskie"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115656732967987936","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131066\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/131067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}