Watyka\u0144ska Komisja ds. Diakonatu Kobiet zaprezentowa\u0142a syntez\u0119 ze swojej pracy. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce dawno nie czyta\u0142em tak dziwacznego dokumentu.\n<\/p>\n
Kwestia dopuszczenia kobiet do diakonatu jest dyskutowana od bardzo dawna. Tak naprawd\u0119 rozpocz\u0105\u0142 j\u0105 \u015bw. Pawe\u0142 VI. Papie\u017c Montini powo\u0142a\u0142 do \u017cycia diakonat sta\u0142y \u2013 otwarty dla \u017conatych m\u0119\u017cczyzn. Nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chocia\u017c \u017conaty m\u0119\u017cczyzna nie mo\u017ce by\u0107 ksi\u0119dzem (prezbiterem) ani biskupem, to diakonem ju\u017c tak. W ten spos\u00f3b diakonat przesta\u0142 by\u0107 tylko elementem przygotowania do sakramentu kap\u0142a\u0144stwa \u2013 sta\u0142 si\u0119 dla niekt\u00f3rych m\u0119\u017cczyzn celem samym w sobie.\n<\/p>\n
By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki do\u015b\u0107 specyficznemu uj\u0119ciu diakonatu. Po reformach Paw\u0142a VI \u2013 kt\u00f3re dotyczy\u0142y te\u017c zniesienia tzw. \u015bwi\u0119ce\u0144 ni\u017cszych, jak ostriariat czy egzorcystat \u2013 diakonat jest z jednej strony elementem tr\u00f3jstopniowej struktury sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144. Diakonat \u2013 prezbiterat \u2013 episkopat, wszystko jest ze sob\u0105 powi\u0105zane. Z drugiej strony\u2026 jest elementem jakby osobnym. \u017bonaty m\u0119\u017cczyzna zostaje diakonem, ale nie ma prawa zosta\u0107 prezbiterem ani biskupem. Ta osobno\u015b\u0107 diakonatu polega na tym, \u017ce \u2013 jak m\u00f3wi si\u0119 w Ko\u015bciele \u2013 diakon jest wy\u015bwi\u0119cany nie do kap\u0142a\u0144stwa, ale do pos\u0142ugi.<\/p>\n
Jest zatem diakonat w strukturze sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144 \u2013 ale zarazem jest w\u0142asn\u0105 kategori\u0105.\n<\/p>\n
Nic dziwnego, \u017ce w tej sytuacji zacz\u0119to stawia\u0107 pytanie: a co w takim razie z kobietami? Kobieta nie mo\u017ce zosta\u0107 prezbiterem ani biskupem, ale dlaczego nie mia\u0142aby by\u0107 diakonis\u0105 \u2013 skoro diakonat otrzymuje si\u0119 nie do kap\u0142a\u0144stwa, ale do pos\u0142ugi i mog\u0105 go otrzyma\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u017conaci m\u0119\u017cczy\u017ani, czyli osoby wykluczone z prezbiteratu i episkopatu?\n<\/p>\n
Argumentuje si\u0119 przeciwko temu zwykle nast\u0119puj\u0105co: \u017conaty m\u0119\u017cczyzna mo\u017ce zosta\u0107 diakonem, bo co do zasady posiada odpowiedni\u0105 dyspozycj\u0119 biologiczn\u0105 do kap\u0142a\u0144stwa.\n<\/p>\n
Owszem, jest \u017conaty \u2013 i w efekcie dyscyplina ko\u015bcielna wyklucza go z kap\u0142a\u0144stwa. Jednak dyscyplina w tym zakresie mog\u0142aby si\u0119 zmieni\u0107, bo ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna, z racji na bycie m\u0119\u017cczyzn\u0105, mo\u017ce by\u0107 kap\u0142anem. W przypadku kobiety jest inaczej: kobieta nie ma dyspozycji do bycia kap\u0142ank\u0105, dlatego nie mo\u017ce zostawa\u0107 r\u00f3wnie\u017c diakonis\u0105.\n<\/p>\n
Przeciwko temu argumentowano jednak w do\u015b\u0107 oczywisty spos\u00f3b: skoro diakon jest wy\u015bwi\u0119cany nie do kap\u0142a\u0144stwa, ale do pos\u0142ugi, to nie ma powodu, by brak dyspozycji kobiety do kap\u0142a\u0144stwa wyklucza\u0142 j\u0105 od diakonatu.\n<\/p>\n
Na ten argument mo\u017cna odpowiedzie\u0107, wskazuj\u0105c na w\u0142\u0105czenie diakonatu do struktury sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144 \u2013 nawet je\u017celi diakonat jest niejako osobny, to przecie\u017c nieca\u0142kowicie, zatem istnieje powi\u0105zanie pomi\u0119dzy diakonatem i kap\u0142a\u0144stwem i st\u0105d kobiety przyj\u0105\u0107 go nie mog\u0105.\n<\/p>\n
Czy kt\u00f3ra\u015b z linii argumentacyjnych jest bardziej zasadna, pozostawiam otwarte. Jest faktem, \u017ce wok\u00f3\u0142 diakonatu panuje powa\u017cne zamieszanie poj\u0119ciowe i ma to swoje odzwierciedlenie w debacie teologicznej.\n<\/p>\n
Na to nak\u0142ada si\u0119 jeszcze dyskusja o kap\u0142a\u0144stwie kobiet \u2013 czyli ich wy\u015bwi\u0119caniu ju\u017c nie do diakonatu, ale r\u00f3wnie\u017c do kap\u0142a\u0144stwa sensu stricto.\n<\/p>\n
Przeciwnicy takiego kroku m\u00f3wi\u0105, \u017ce to niemo\u017cliwe, a na poparcie tej tezy przytaczaj\u0105 zwykle trzy zasadnicze argumenty.\n<\/p>\n
1. Chrystus Pan wybra\u0142 na kap\u0142an\u00f3w wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczyzn, cho\u0107 gdyby chcia\u0142, m\u00f3g\u0142 wybra\u0107 tak\u017ce kobiety. Skoro On tak post\u0105pi\u0142, my musimy robi\u0107 tak samo.\n<\/p>\n
2. Chrystus Pan jest Najwy\u017cszym Kap\u0142anem \u2013 i jest m\u0119\u017cczyzn\u0105. Skoro kap\u0142an dzia\u0142a jako alter Christus, drugi Chrystus, reprezentuj\u0105c Zbawiciela podczas Ofiary Mszy \u015bwi\u0119tej, musi zachodzi\u0107 analogia na poziomie p\u0142ci \u2013 kobieta nie mo\u017ce by\u0107 kap\u0142ank\u0105, bo nie mo\u017ce reprezentowa\u0107 Chrystusa, jako \u017ce jest odr\u0119bnej p\u0142ci.\n<\/p>\n
3. W historii Ko\u015bcio\u0142a nigdy nie wy\u015bwi\u0119cano kobiet \u2013 ani na Zachodzie, ani na Wschodzie. Rzecz by\u0142aby zatem niezgodna z Tradycj\u0105.\n<\/p>\n
Przeciwko temu znajduje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce kontrargumenty:\n<\/p>\n
1. Z faktu, \u017ce Chrystus czego\u015b nie zrobi\u0142, nie mo\u017cna wyci\u0105ga\u0107 wniosku, \u017ce nie mo\u017cna tego zrobi\u0107. Zbawiciel nie zakaza\u0142 wy\u015bwi\u0119cania kobiet, wi\u0119c kwestia pozostaje otwarta do decyzji Ko\u015bcio\u0142a.\n<\/p>\n
2. Powi\u0105zanie kap\u0142a\u0144stwa z p\u0142ci\u0105 jest biologicyzmem, kt\u00f3ry nie ma \u017cadnego uzasadnienia merytorycznego. Podstaw\u0105 to\u017csamo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej nie jest p\u0142e\u0107, ale wiara w Chrystusa jako Pana i Zbawiciela. St\u0105d ka\u017cdy chrze\u015bcijanin mo\u017ce reprezentowa\u0107 Chrystusa \u2013 p\u0142e\u0107 nie gra roli.\n<\/p>\n
3. W historii Ko\u015bcio\u0142a nie podnoszono kwestii \u015bwi\u0119ce\u0144 dla kobiet, bo kobiety traktowano na og\u00f3\u0142 do\u015b\u0107 przedmiotowo. Dzi\u015b zmieni\u0142a si\u0119 mentalno\u015b\u0107 i podej\u015bcie do kobiet oraz ich roli spo\u0142ecznej, wi\u0119c nie ma powodu, by wi\u0105za\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej dawn\u0105 praktyk\u0105.\n<\/p>\n
Ponownie, nie chc\u0119 tu rozstrzyga\u0107 kwestii, cho\u0107 przyznam, \u017ce mam okre\u015blony pogl\u0105d. Przekonuje mnie argument nr 3 z arsena\u0142u krytyk\u00f3w kap\u0142a\u0144stwa kobiet. Postulaty wprowadzenia takiego kap\u0142a\u0144stwa pojawi\u0142y si\u0119 dopiero na fali rewolucji feministycznej. S\u0105 z gruntu obce ca\u0142ej Tradycji Ko\u015bcio\u0142a. Nag\u0142e uleganie tej fali wydaje mi si\u0119 jawnym absurdem. Ka\u017cdy w Ko\u015bciele ma swoje zadania, a podzia\u0142 na p\u0142e\u0107 \u2013 tu nawi\u0105zuj\u0119 do argumentu nr 2, kt\u00f3ry jest dla mnie mniej przekonuj\u0105cy, ale jednak ma swoj\u0105 istotno\u015b\u0107 \u2013 podzia\u0142 na p\u0142e\u0107 jest wa\u017cny. P\u0142e\u0107 nie jest tylko dodatkiem do cz\u0142owiecze\u0144stwa \u2013 B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka jako m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119, ten fakt naprawd\u0119 okre\u015bla nasz\u0105 osobowo\u015b\u0107. Dobrze, \u017ceby ten \u201erozdzia\u0142\u201d zachowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w Ko\u015bciele, nie mieszaj\u0105c wszystkiego ze wszystkim. Argument nr 1 z \u201ewoli Chrystusa\u201d wydaje mi si\u0119 s\u0142aby. W naukach historycznych funkcjonuje co\u015b takiego, jak \u201eargumentum ex silentio\u201d \u2013 argument z milczenia. To ma swoj\u0105 warto\u015b\u0107, ale jest raczej pomocniczy ni\u017c rozstrzygaj\u0105cy. Dlatego obstaj\u0119 przy kluczowej roli argumentu nr 3 \u2013 roli Tradycji.\n<\/p>\n
Czytelnik wybaczy mi ten przyd\u0142ugi wst\u0119p, ale by\u0142 on konieczny, \u017ceby pokaza\u0107 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 naszej kwestii. Dodam, \u017ce argument\u00f3w w debacie pada oczywi\u015bcie o wiele wi\u0119cej, ja wymieni\u0142em tylko te g\u0142\u00f3wne.\n<\/p>\n
Sprawa jest dyskutowana na powa\u017cnie od lat 70., a papie\u017c Franciszek otworzy\u0142 j\u0105 bardzo szeroko, powo\u0142uj\u0105c pierwsz\u0105 komisj\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a j\u0105 przebada\u0107. Ta pierwsza komisja dosz\u0142a do wniosku, \u017ce w sprawie diakonatu na podstawie czystej analizy historycznej nie da si\u0119 stwierdzi\u0107, by kiedykolwiek istnia\u0142 sakramentalny diakonat \u017ce\u0144ski \u2013 i decyzj\u0119 musi podj\u0105\u0107 papie\u017c. Podobna by\u0142a ocena papie\u017ca Benedykta XVI, kt\u00f3ry ju\u017c na \u201eemeryturze\u201d napisa\u0142 list do Mi\u0119dzynarodowej Komisji Teologicznej. Stwierdzi\u0142 w nim, \u017ce sprawy diakonatu kobiet nie da si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107 na podstawie danych historycznych i konieczna jest autorytatywna decyzja Urz\u0119du Nauczycielskiego Ko\u015bcio\u0142a.\n<\/p>\n
Papie\u017c Franciszek powo\u0142a\u0142 p\u00f3\u017aniej kolejn\u0105, drug\u0105 komisj\u0119 \u2013 i syntez\u0119 z jej prac otrzymali\u015bmy w\u0142a\u015bnie teraz.\n<\/p>\n
Dokument jest jednak ca\u0142kowicie bezprzedmiotowy. Nie m\u00f3wi po prostu nic \u2013 poza tym, \u017ce komisja nie potrafi\u0142a doj\u015b\u0107 do jakiejkolwiek konkluzji. Brzmi to jak \u017cart, ale takie s\u0105 fakty. W swojej syntezie komisja nie odnios\u0142a si\u0119 merytorycznie dos\u0142ownie do \u017cadnego argumentu \u201eza\u201d lub \u201eprzeciw\u201d.\n<\/p>\n
Przytacza niekt\u00f3re z argument\u00f3w wysuwanych w sprawie. M\u00f3wi o g\u0142osowaniach cz\u0142onk\u00f3w komisji, kt\u00f3re wypada\u0142y r\u00f3\u017cnie \u2013 \u201eza\u201d albo \u201eprzeciw\u201d. Stwierdza, \u017ce sprawa jest dziel\u0105ca i s\u0105 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy. Wreszcie konkluduje, \u017ce trzeba by\u0107 \u201eostro\u017cnym\u201d, a decyzje musi podj\u0105\u0107\u2026 papie\u017c.\n<\/p>\n
\u017beby tego wszystkiego si\u0119 \u201edowiedzie\u0107\u201d nie trzeba by\u0142o oczywi\u015bcie \u017cadnej komisji. Mo\u017cna zatem uzna\u0107, \u017ce by\u0142a niepotrzebna \u2013 i spokojnie od\u0142o\u017cy\u0107 jej \u201esyntez\u0119\u201d na najtrudniej dost\u0119pn\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119, bo nikt nie b\u0119dzie musia\u0142 nigdy do tego dokumentu si\u0119ga\u0107. No, mo\u017ce z jednym wyj\u0105tkiem. Przewodnicz\u0105cy Komisji kard. Giuseppe Petrocchi wskaza\u0142, \u017ce \u017ceby zrozumie\u0107 zagadnienie diakonatu kobiet, trzeba najpierw zrozumie\u0107 zagadnienie diakonatu \u2013 i wezwa\u0142 do pog\u0142\u0119bienia studi\u00f3w i refleksji nad t\u0105 instytucj\u0105. Bardzo dobrze \u2013 bo problem diakonatu kobiet w du\u017cej mierze wynika z tego, \u017ce zapanowa\u0142 ogromny chaos wok\u00f3\u0142 samego diakonatu, o czym pisa\u0142em na pocz\u0105tku.\n<\/p>\n
Co to wszystko oznacza dla samego przedmiotu sporu, czyli diakonatu kobiet?\n<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c Stolica Apostolska og\u0142osi\u0142a niedawno, \u017ce wypowie si\u0119 na ten temat sam kardyna\u0142 Victor Manuel Fern\u00e1ndez. Dykasteria Nauki Wiary ma przygotowywa\u0107 w\u0142asny dokument, w kt\u00f3rym odniesie si\u0119 do sprawy. Znaj\u0105c przebojowo\u015b\u0107 kardyna\u0142a Fern\u00e1ndeza nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 to jakie\u015b konkretne decyzje \u2013 ten hierarcha nie boi si\u0119 zabiera\u0107 jasnego stanowiska\u2026 nawet, je\u017celi nie ma za nim \u017cadnych argument\u00f3w. Obawiam si\u0119, \u017ce tak samo b\u0119dzie w tym wypadku: niezale\u017cnie od tego, co postanowi\u0105 Fern\u00e1ndez z Leonem XIV, bo o nim oczywi\u015bcie nie mo\u017cna tu zapomina\u0107, nie b\u0119dzie to zbyt dobrze uzasadnione\u2026\n<\/p>\n
Podejrzewam \u2013 zaznaczam jednak, \u017ce to tylko moje podejrzenie \u2013 \u017ce werdykt b\u0119dzie negatywny, to znaczy, \u017ce nie pojawi si\u0119 zgoda na sakramentalny diakonat kobiet. Ta sprawa jest rzeczywi\u015bcie niezwykle dziel\u0105ca: gdyby wprowadzi\u0107 sakramentalny diakonat kobiet, mog\u0142yby si\u0119 pojawi\u0107 w Ko\u015bciele wielkie podzia\u0142y \u2013 nawet przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce jest to dogmatycznie uzasadnione, co jest za\u0142o\u017ceniem nader w\u0105tpliwym.\n<\/p>\n
Bior\u0119 jednak pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 og\u0142oszenia przez kardyna\u0142a Fern\u00e1ndeza\u2026 nowego diakonatu. Purpurat m\u00f3g\u0142by powo\u0142a\u0107 do istnienia instytucj\u0119 \u201epos\u0142ugi diakonatu\u201d, kt\u00f3ra by\u0142aby odr\u0119bna od diakonatu sakramentalnego jako elementu tr\u00f3jstopniowej struktury \u015bwi\u0119ce\u0144. Taka \u201epos\u0142uga diakonatu\u201d by\u0142aby otwarta zar\u00f3wno dla kobiet, jak i dla m\u0119\u017cczyzn. Oznacza\u0142oby to kres \u201ediakonatu sta\u0142ego\u201d jako rozwi\u0105zania wy\u0142\u0105cznie dla \u017conatych m\u0119\u017cczyzn.\n<\/p>\n
To rozwi\u0105zanie by\u0142oby prawdopodobnie do\u015b\u0107 satysfakcjonuj\u0105ce dla wielu umiarkowanych \u015brodowisk popieraj\u0105cych diakonat kobiet, cho\u0107 oczywi\u015bcie rozczarowa\u0142oby progresist\u00f3w \u2013 ci chc\u0105 zobaczy\u0107 kobiet\u0119 w szatach kap\u0142a\u0144skich.\n<\/p>\n
Podobna \u201ecentrowa\u201d postawa pasowa\u0142aby zar\u00f3wno do modus operandi Fern\u00e1ndeza jak i do linii Leona XIV. Podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, bo Fern\u00e1ndez to lubi \u2013 ale tak\u0105 decyzj\u0119, kt\u00f3ra stworz\u0105 wra\u017cenie \u0142\u0105czenia wszystkich wra\u017cliwo\u015bci.\n<\/p>\n
Co ciekawe, Fern\u00e1ndez mo\u017ce liczy\u0107, \u017ce wprowadzaj\u0105c \u201epos\u0142ug\u0119 diakonatu\u201d nie wywo\u0142a wcale podzia\u0142\u00f3w w Ko\u015bciele. Sam by\u0142em \u015bwiadkiem w listopadzie 2024 roku, jak najwa\u017cniejszy kardyna\u0142 Afryki, Fridolin Ambongo z Konga, powiedzia\u0142 podczas konferencji prasowej w Watykanie, \u017ce na Czarnym L\u0105dzie wprowadzenie niesakramentalnego diakonatu dla kobiet zosta\u0142oby zaakceptowane.\n<\/p>\n
By\u0142oby to zreszt\u0105 w pe\u0142ni zgodne z duchem \u201esynodalnym\u201d, kt\u00f3ry nakierowany jest na \u201eze\u015bwiecczanie\u201d Ko\u015bcio\u0142a \u2013 mniej kleru, wi\u0119cej \u015bwieckich. Dlaczego wi\u0119c Ko\u015bci\u00f3\u0142 synodalny mia\u0142by m\u00f3wi\u0107 \u201enie\u201d niesakramentalnym diakonisom?\n<\/p>\n
Spodziewam si\u0119 zatem w\u0142a\u015bnie takiego rozwi\u0105zania, ale oczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 te\u017c inaczej \u2013 dzisiejszy Watykan bywa naprawd\u0119 nieprzewidywalny\u2026 Fern\u00e1ndez mo\u017ce og\u0142osi\u0107, \u017ce diakonat kobiet pozostawia si\u0119 do dalszej dyskusji \u2013 a p\u00f3ki co zach\u0119ca si\u0119 do tego, by dawa\u0107 kobietom wi\u0119cej w\u0142adzy w Ko\u015bciele i dopuszcza\u0107 je do wszystkich pos\u0142ug, do kt\u00f3rych ju\u017c dzi\u015b mo\u017cna je dopu\u015bci\u0107 na gruncie prawa kanonicznego.\n<\/p>\n
Pozostaje oczywi\u015bcie trzecia opcja, czyli sakramentalny diakonat kobiet. Teoretycznie wszystko jest mo\u017cliwe, ale w tym wypadku \u2013 ma\u0142o prawdopodobne; oznacza\u0142oby to przecie\u017c otwarcie drogi do kap\u0142a\u0144stwa kobiet.\n<\/p>\n
Watykan zapowiada\u0142, \u017ce rozstrzygni\u0119cia zapadn\u0105 \u201ew najbli\u017cszych miesi\u0105cach\u201d. Czekamy zatem, bo stawka jest naprawd\u0119 wysoka \u2013 chodzi przecie\u017c o to\u017csamo\u015b\u0107 kap\u0142a\u0144sk\u0105.\n<\/p>\n
Pawe\u0142 Chmielewski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Watyka\u0144ska Komisja ds. Diakonatu Kobiet zaprezentowa\u0142a syntez\u0119 ze swojej pracy. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce dawno nie czyta\u0142em tak dziwacznego…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":132725,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-132724","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115661915064463977","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132724\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/132725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}