{"id":135189,"date":"2025-12-05T22:47:13","date_gmt":"2025-12-05T22:47:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/135189\/"},"modified":"2025-12-05T22:47:13","modified_gmt":"2025-12-05T22:47:13","slug":"frank-gehry-zmarl-w-wieku-96-lat-budynki-slynnego-architekta-sa-znane-na-calym-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/135189\/","title":{"rendered":"Frank Gehry zmar\u0142 w wieku 96 lat. Budynki s\u0142ynnego architekta s\u0105 znane na ca\u0142ym \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"

\"Frank<\/p>\n

Frank O. Gehry<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: OLIVER KRATO\/PAP<\/p>\n

Architekt z polskimi korzeniami, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 ikoniczne Muzeum Guggenheima w Bilbao, zmar\u0142 w wieku 96 lat. Frank Gehry zas\u0142yn\u0105\u0142 ze swojego specyficznego stylu, charakteryzuj\u0105cego si\u0119 licznymi zakrzywionymi p\u0142aszczyznami.<\/p>\n

W pi\u0105tek wieku 96 lat zmar\u0142 Frank Gehry, jeden z najs\u0142ynniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych architekt\u00f3w – poinformowa\u0142a Meaghan Lloyd z jego pracowni architektonicznej Gehry Partners. <\/p>\n

Frank Gehry urodzi\u0142 si\u0119 w 1929 roku w Toronto jako Frank Goldberg. Jego rodzina od strony matki wywodzi\u0142a si\u0119 z \u0141odzi. W 1947 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 do Kalifornii, gdzie studiowa\u0142 architektur\u0119 na Uniwersytecie Po\u0142udniowej Kalifornii w Los Angeles. <\/p>\n

Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w przez kilka lat nie m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 swojego miejsca. Pracowa\u0142 w kilku firmach architektonicznych w Los Angeles, rozpocz\u0105\u0142 studia w Harvard Graduate School of Design, ale porzuci\u0142 je bez uzyskania dyplomu, odby\u0142 roczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 w armii ameryka\u0144skiej, po czym przeprowadzi\u0142 si\u0119 na rok do Pary\u017ca. Kiedy wr\u00f3ci\u0142 do Los Angeles w 1962 roku, jego \u017cona zasugerowa\u0142a mu, \u017ceby zmieni\u0142 nazwisko, aby nie boryka\u0107 si\u0119 z antysemityzmem.<\/p>\n

Ikona architektury<\/p>\n

Architekt zyska\u0142 s\u0142aw\u0119 w latach 70. dzi\u0119ki swojemu charakterystycznemu stylowi, \u0142\u0105cz\u0105cemu codzienne materia\u0142y ze z\u0142o\u017conymi, dynamicznymi strukturami. Podej\u015bcie Gehry’ego do architektury opisywano jako dekonstruktywistyczne, cho\u0107 on sam d\u0142ugo sprzeciwia\u0142 si\u0119 takiej kategoryzacji.<\/p>\n

Budynki, kt\u00f3re zaprojektowa\u0142 Frank Gehry<\/p>\n

\"Muzeum<\/p>\n

Muzeum Guggenhaima w Bilbao<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: LUIS TEJIDO\/PAP<\/p>\n

\"Walt<\/p>\n

Walt Disney Concert Hall w Los Angeles<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Pavel Vesely\/PAP<\/p>\n

\"Budynek<\/p>\n

Budynek Muzeum Fundacji Louisa Vuittona w Pary\u017cu<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Tuul and Bruno Morandi\/Alamy Stock Photo\/PAP<\/p>\n

\"Muzeum<\/p>\n

Muzeum Pop Kultury w Seattle<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Florencia Maisonnave\/Shutterstock<\/p>\n

\"Neuer<\/p>\n

Neuer Zollhof w Duesseldorfie<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Horst Ossinger\/PAP<\/p>\n

\"Gehry<\/p>\n

Gehry Tower w Hanowerze<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Diego Grandi\/Shutterstock<\/p>\n

\"MARTa<\/p>\n

MARTa Herford – muzeum w Herfordzie w Niemczech<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Franz-Peter Tschauner\/PAP<\/p>\n

\"8<\/p>\n

8 Spruce Street Beekman Tower<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: elbud\/Shutterstock<\/p>\n

\"Ta\u0144cz\u0105cy<\/p>\n

Ta\u0144cz\u0105cy Dom w Pradze<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Martin Sterba\/PAP<\/p>\n

\"Ta\u0144cz\u0105cy<\/p>\n

Ta\u0144cz\u0105cy Dom w Pradze<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Martin Sterba\/PAP<\/p>\n

W 1989 roku otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Pritzkera, najwa\u017cniejsze \u015bwiatowe wyr\u00f3\u017cnienie w dziedzinie architektury. Gehry by\u0142 jednym z pierwszych architekt\u00f3w, kt\u00f3ry dostrzeg\u0142 potencja\u0142 oprogramowania komputerowego, dzi\u0119ki kt\u00f3remu by\u0142 w stanie projektowa\u0107 coraz bardziej ekscentryczne kszta\u0142ty.<\/p>\n

\u015awiatowy rozg\u0142os Gehry zdoby\u0142 dzi\u0119ki Muzeum Guggenheima w Bilbao, kt\u00f3re zosta\u0142o uko\u0144czone w 1997 roku i jest symbolem tego miasta oraz jednym z najbardziej charakterystycznych budynk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej architektury.<\/p>\n

„Nowe Muzeum Guggenheima zaproponowa\u0142o \u015bwie\u017ce, dynamiczne podej\u015bcie: architektur\u0119, kt\u00f3rej urok tkwi\u0142 w zachwycaj\u0105cych, wielkoformatowych krzywiznach, mo\u017cliwych do uzyskania dzi\u0119ki oprogramowaniu do projektowania i niemal idealnie nadaj\u0105cych si\u0119 do fotografii architektury oraz prezentacji na \u0142amach gazet i magazyn\u00f3w. Nagle miasta i muzea zacz\u0119\u0142y zabiega\u0107 o zatrudnienie Gehry’ego – lub innego cz\u0142onka rosn\u0105cej klasy czo\u0142owych architekt\u00f3w, tzw. starchitekt\u00f3w – aby spr\u00f3bowa\u0107 powt\u00f3rzy\u0107 sukces, jaki odni\u00f3s\u0142 nowy Guggenheim, przyci\u0105gaj\u0105c uwag\u0119 i pieni\u0105dze turyst\u00f3w. Sukces ten zyska\u0142 nawet w\u0142asn\u0105 nazw\u0119: efekt Bilbao” – napisa\u0142 dziennik „Los Angeles Times”.<\/p>\n

\"Frank<\/p>\n

Frank O. Gehry<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: OLIVER KRATO\/PAP<\/p>\n

Reuters przypomnia\u0142, \u017ce w wywiadzie dla magazynu „Vanity Fair” Frank Gehry wspomnia\u0142, \u017ce kiedy pierwszy raz zobaczy\u0142 na \u017cywo bry\u0142\u0119 muzeum w Bilbao, to krzykn\u0105\u0142 do siebie: „o m\u00f3j Bo\u017ce, co ja zrobi\u0142em tym ludziom?”. Doda\u0142, \u017ce zaj\u0119\u0142o mu kilka lat, zanim sam polubi\u0142 ten budynek.<\/p>\n

Inne s\u0142ynne dzie\u0142a Gehry’ego to Ta\u0144cz\u0105cy Dom w Pradze (1996), zesp\u00f3\u0142 budynk\u00f3w Neuer Zollhof w Duesseldorfie (1999), Muzeum Popkultury w Seattle (2000), Gehry Tower w Hanowerze (2001), Walt Disney Concert Hall w Los Angeles (2003), wie\u017cowiec 8 Spruce Tower w Nowym Jorku (2010), Muzeum Fundacji Louisa Vuittona w Pary\u017cu (2014).<\/p>\n

Jak poinformowa\u0142a Meaghan Lloyd, Gehry zmar\u0142 w pi\u0105tek w swoim domu w Santa Monica po kr\u00f3tkiej chorobie uk\u0142adu oddechowego.<\/p>\n

Autorka\/Autor: fil\/kab<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: PAP, Reuters<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia g\u0142\u00f3wnego: OLIVER KRATO\/PAP<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Frank O. Gehry \u0179r\u00f3d\u0142o: OLIVER KRATO\/PAP Architekt z polskimi korzeniami, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 ikoniczne Muzeum Guggenheima w Bilbao, zmar\u0142…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":135190,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[28032,28030,28031,19158,1480,7135,12148,24206,28033,12086,28036,1403,1375,28035,27807,6408,28034,4838,32,33,27,34,35,1369,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-135189","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-keywordarchitekt","9":"tag-keywordarchitektura","10":"tag-keywordbryla","11":"tag-keywordbudynek","12":"tag-keyworddom","13":"tag-keywordmagazyn","14":"tag-keywordmiasto","15":"tag-keywordmuzeum","16":"tag-keywordoprogramowanie","17":"tag-keywordpiatek","18":"tag-keywordpodejscie","19":"tag-keywordrodzina","20":"tag-keywordrok","21":"tag-keywordstudia","22":"tag-keywordstyl","23":"tag-keywordsukces","24":"tag-keyworduzyskac","25":"tag-keywordwiek","26":"tag-breaking-news","27":"tag-breakingnews","28":"tag-headlines","29":"tag-latest-news","30":"tag-latestnews","31":"tag-maintrue","32":"tag-naglowki","33":"tag-najwazniejsze-artykuly","34":"tag-news","35":"tag-polish","36":"tag-polski","37":"tag-swiat","38":"tag-top-stories","39":"tag-topstories","40":"tag-wiadomosci","41":"tag-world","42":"tag-world-news","43":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":"Validation failed: Text character limit of 500 exceeded"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=135189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135189\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/135190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=135189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=135189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=135189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}