Do sztormu dosz\u0142o na Ba\u0142tyku w nocy z 7 na 8 kwietnia 2003 r., podczas rejsu du\u0144skiego promu „Duke of Scandinavia”, nale\u017c\u0105cego do linii DFDS Seaways. Na pok\u0142adzie znajdowa\u0142o si\u0119 ponad 300 pasa\u017cer\u00f3w, w tym niewielka grupa Polak\u00f3w oraz liczni Du\u0144czycy. Prom p\u0142yn\u0105\u0142 z Kopenhagi do Gda\u0144ska, pokonuj\u0105c d\u0142ug\u0105 tras\u0119 wzd\u0142u\u017c du\u0144skich i polskich wybrze\u017cy, wymagaj\u0105c\u0105 podej\u015bcia od po\u0142udnia w stron\u0119 Zatoki Gda\u0144skiej. Wed\u0142ug relacji „Dziennika Ba\u0142tyckiego” rejs trwa\u0142 \u0142\u0105cznie oko\u0142o 30 godzin, z czego a\u017c 19 jednostka sp\u0119dzi\u0142a w warunkach silnego sztormu, z falami dochodz\u0105cymi do dziewi\u0119ciu metr\u00f3w. Z powodu zamkni\u0119cia portu w Gda\u0144sku kapitan zosta\u0142 zmuszony do wykonania zwrotu o 180 stopni i skierowania promu do Gdyni, dok\u0105d dop\u0142yn\u0105\u0142 dopiero oko\u0142o godziny pierwszej w nocy. Armator zapewnia\u0142 p\u00f3\u017aniej, \u017ce decyzje podj\u0119to zgodnie z procedurami, jednak wielu pasa\u017cer\u00f3w podkre\u015bla\u0142o, \u017ce przez wiele godzin nie otrzymywali jasnych informacji o sytuacji na morzu.<\/p>\n
We wspomniany rejs m\u00f3j tata wyp\u0142yn\u0105\u0142 7 kwietnia 2003 r., by odebra\u0107 specjalistyczne \u0142\u00f3\u017cko i sprz\u0119t rehabilitacyjny dla swojego te\u015bcia \u2014 mojego dziadka, co dodaje ca\u0142ej historii dodatkowego i jeszcze bardziej symbolicznego wyd\u017awi\u0119ku. Teraz, po ponad dwudziestu latach, po tym, jak serial „Heweliusz” na nowo obudzi\u0142 w tacie i w ca\u0142ej naszej rodzinie strach i l\u0119k, kt\u00f3ry przez ostatnie dwie dekady uda\u0142o si\u0119 u\u015bpi\u0107, wraca pami\u0119ci\u0105 do tamtej, niewiarygodnie d\u0142u\u017c\u0105cej si\u0119 nocy. Jak sam m\u00f3wi \u2014 nie wszystko da si\u0119 odtworzy\u0107 z pe\u0142n\u0105 precyzj\u0105, jednak to, co zosta\u0142o wci\u0105\u017c \u017cywe, to obrazy i emocje, kt\u00f3re s\u0105 w stanie pokaza\u0107, co dzieje si\u0119 z lud\u017ami w trakcie tak silnego sztormu, lepiej, ni\u017c najdok\u0142adniejsza dokumentacja. P\u0142acz, przera\u017cenie dzieci, pasa\u017cerowie modl\u0105cy si\u0119 na g\u0142os, pr\u00f3buj\u0105cy si\u0119 skontaktowa\u0107 z bliskimi, jednocze\u015bnie zmagaj\u0105cy si\u0119 z chorob\u0105 morsk\u0105. To wszystko sk\u0142ada si\u0119 na obraz, kt\u00f3rego nie da si\u0119 w pe\u0142ni wymaza\u0107 z pami\u0119ci.<\/p>\n
\u2014 To by\u0142o 20 lat temu, wi\u0119c powiem Ci, \u017ce to jest niez\u0142a gimnastyka dla umys\u0142u, \u017ceby to wszystko sobie przypomnie\u0107. Tym bardziej \u017ce umys\u0142 troch\u0119 wybiera, co chce pami\u0119ta\u0107. Wszystkiego tak bardzo dok\u0142adnie to ju\u017c nie pami\u0119tam, ale sam przebieg sztormu i to, co dzia\u0142o si\u0119 ze mn\u0105 i z lud\u017ami \u2014 tak \u2014 zacz\u0105\u0142 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p>\n
Ten statek wykona\u0142 zwrot jak „Heweliusz”. „Na pocz\u0105tku to by\u0142 normalny rejs”<\/p>\n
Jak podkre\u015bli\u0142, rejs zaczyna\u0142 si\u0119 zupe\u0142nie niewinnie. Nic nie wskazywa\u0142o, \u017ce Ba\u0142tyk wkr\u00f3tce poka\u017ce swoje najgorsze oblicze. \u2014 Na pocz\u0105tku to by\u0142 normalny rejs. Jak wje\u017cd\u017ca\u0142em samochodem na prom, by\u0142o bardzo spokojnie. Polak\u00f3w by\u0142o niewielu, jaka\u015b ma\u0142a grupa. Pami\u0119tam, \u017ce by\u0142y te\u017c dzieci \u2014 to akurat dobrze pami\u0119tam, bo te dzieciaki p\u00f3\u017aniej, jak ju\u017c by\u0142 sztorm, strasznie p\u0142aka\u0142y. By\u0142o troch\u0119 Du\u0144czyk\u00f3w, bo to by\u0142 du\u0144ski prom. P\u0142yn\u0119li\u015bmy do Gda\u0144ska, chyba przez Kopenhag\u0119. Rejs jak rejs, wszystko zwyczajne \u2014 opowiada\u0142 tata.<\/p>\n
Trasa, kt\u00f3r\u0105 pokonywa\u0142 prom, mia\u0142a swoje specyficzne uwarunkowania \u2014 z szerokim, nara\u017conym na boczny wiatr podej\u015bciem od po\u0142udnia. \u2014 Jak spojrzysz na map\u0119, to ten rejs jest do\u015b\u0107 d\u0142ugi, bo on p\u0142ynie tak jakby od do\u0142u, op\u0142ywa p\u00f3\u0142wysep i dopiero idzie a\u017c do Gda\u0144ska. Wi\u0119c to nie jest taki kr\u00f3tki odcinek \u2014 wyja\u015bni\u0142.<\/p>\n
Jak relacjonowa\u0142, prom odbi\u0142 od brzegu p\u00f3\u017anym wieczorem, a pasa\u017cerowie rozeszli si\u0119 do kajut, licz\u0105c na spokojny sen. Morze mia\u0142o jednak inne plany. \u2014 To by\u0142 nocny rejs, bo na pewno mia\u0142em normaln\u0105 kajut\u0119 do spania \u2014 wspomnia\u0142 i doda\u0142, \u017ce potem nast\u0105pi\u0142a chwila, kt\u00f3rej nikt nie przewiduje, zasypiaj\u0105c. \u2014 Obudzi\u0142em si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce spad\u0142em z g\u00f3rnej koi na mojego wsp\u00f3\u0142towarzysza podr\u00f3\u017cy, takiego starszego Du\u0144czyka. Wylecia\u0142em z \u0142\u00f3\u017cka, bo tak nami buja\u0142o. Ta g\u00f3rna koja niby jest zabezpieczona, ale i tak mnie wyrzuci\u0142o \u2014 podkre\u015bli\u0142.<\/p>\n
Pasa\u017cerowie zdezorientowani w sercu sztormu. Zabrak\u0142o precyzyjnych komunikat\u00f3w<\/p>\n
Jak si\u0119 okaza\u0142o, to w\u0142a\u015bnie ten starszy Du\u0144czyk sta\u0142 si\u0119 dla mojego taty w tamtych godzinach kim\u015b w rodzaju t\u0142umacza i przewodnika. \u2014 Dzi\u0119ki Bogu, \u017ce on tam by\u0142, bo by\u0142y komunikaty po du\u0144sku, \u017ce jest sztorm, a on mi to t\u0142umaczy\u0142 na angielski \u2014 powiedzia\u0142 i doda\u0142, \u017ce na pocz\u0105tku w og\u00f3le nie by\u0142o komunikat\u00f3w po polsku, tylko po du\u0144sku.<\/p>\n
Za\u0142oga zebra\u0142a pasa\u017cer\u00f3w na \u015brodkowym pok\u0142adzie \u2014 miejscu, gdzie ko\u0142ysa\u0142o najmniej. Tam pad\u0142y pierwsze oficjalne s\u0142owa o sztormie i konieczno\u015bci wstrzymania rejsu. \u2014 Zawo\u0142ali nas na \u015brodek statku. Tam by\u0142a recepcja, taki \u015brodkowy deck \u2014 bo tam najmniej buja\u0142o. Powiedzieli, \u017ce jest sztorm, \u017ce nie mo\u017cemy dalej p\u0142yn\u0105\u0107, \u017ce sztormujemy i \u017ce prom ustawi\u0142 si\u0119 do linii wiatru \u2014 wskaza\u0142.<\/p>\n
Za\u0142oga pr\u00f3bowa\u0142a uspokaja\u0107 pasa\u017cer\u00f3w atrakcjami, kt\u00f3re w normalnych warunkach mog\u0142yby by\u0107 przyjemn\u0105 form\u0105 sp\u0119dzania czasu, lecz tamtej nocy brzmia\u0142y niemal absurdalnie. \u2014 Buja\u0142o nami naprawd\u0119 mocno. Pr\u00f3bowali nam jako\u015b zaj\u0105\u0107 czas, pami\u0119tam, \u017ce by\u0142o tam jakie\u015b kino. Zaprosili nas do tego kina, bo ludzie nie mieli co robi\u0107. W sumie kino w trakcie sztormu\u2026 takie dzia\u0142ania na maksa, \u017ceby odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 \u2014 opowiada\u0142 z przek\u0105sem.<\/p>\n
Sztorm szala\u0142, a statek dryfowa\u0142. „Nie mieli\u015bmy nawet kapok\u00f3w”<\/p>\n
Z relacji taty wynika jednak, \u017ce to, czego brakowa\u0142o najbardziej, to procedury. Nie przekazywano \u015brodk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, jasnych komunikat\u00f3w. \u2014 Nie pami\u0119tam \u017cadnych safety, jak na du\u017cych promach. Kompletnie nie kojarz\u0119, \u017ceby nawet podczas tego sztormowania oni nam kapoki dali. Nic. Po prostu siedzieli\u015bmy. Nawet jak mocno buja\u0142o, to po prostu mocno buja\u0142o \u2014 wspomina\u0142 z przera\u017ceniem.<\/p>\n
W pewnym momencie morze zacz\u0119\u0142o wygl\u0105da\u0107 inaczej \u2014 surowo, nienaturalnie wysoko, gro\u017anie. \u2014 Siedzia\u0142em z tym Du\u0144czykiem przy stoliku, po lewej mieli\u015bmy okno. I ten sztorm by\u0142 pot\u0119\u017cny, robi\u0142 ogromne wra\u017cenie i budzi\u0142 strach \u2014 doda\u0142. To zbieg\u0142o si\u0119 z momentem, w kt\u00f3rym co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o. Komunikaty, kt\u00f3re dot\u0105d by\u0142y oszcz\u0119dne, nagle nabra\u0142y ci\u0119\u017caru. Jak si\u0119 okaza\u0142o, w\u0142a\u015bnie wtedy kapitan zamierza\u0142 wykona\u0107 manewr.<\/p>\n
Kapitan podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o nag\u0142ym manewrze. Ten zwrot wykona\u0142 „Heweliusz”<\/p>\n
\u2014 Nagle pojawi\u0142y si\u0119 komunikaty i ten Du\u0144czyk powiedzia\u0142: „S\u0142uchaj, jest komunikat po du\u0144sku, b\u0119dzie robiony manewr i m\u00f3wi\u0105, \u017ceby si\u0119 trzyma\u0107 czegokolwiek mo\u017cna”. On by\u0142 przera\u017cony \u2014 podkre\u015bli\u0142.<\/p>\n
Prom zacz\u0105\u0142 ustawia\u0107 si\u0119 bokiem do fal. Ka\u017cdy, kto cho\u0107 raz s\u0142ysza\u0142 histori\u0119 „Heweliusza”, a zaledwie dziesi\u0119\u0107 lat po tej tragedii by\u0142a ona nadal \u017cywa, wiedzia\u0142, \u017ce to najbardziej ryzykowny moment. \u2014 Powoli to narasta\u0142o i zacz\u0119\u0142o jeszcze mocniej wia\u0107 w poprzek. To w\u0142a\u015bnie wtedy zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 odwraca\u0107 od linii wiatru, wi\u0119c by\u0142 po prostu w poprzek fali \u2014 wyja\u015bni\u0142, jednak to, co wydarzy\u0142o si\u0119 chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, trudno opisa\u0107 bez emocji.<\/p>\n
Prom odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od linii wiatru. „Wszystko lata\u0142o, \u0142\u0105cznie z lud\u017ami”<\/p>\n
\u2014 Zacz\u0105\u0142 robi\u0107 nawrotk\u0119 i wtedy zacz\u0119\u0142o mega buja\u0107, tak w poprzek. Wszystko zacz\u0119\u0142o lata\u0107 \u2014 \u0142\u0105cznie z lud\u017ami. Wylatywa\u0142o z szafek, z restauracji, ze sklepu wolnoc\u0142owego \u2014 wraca\u0142 wspomnieniami do strasznej chwili. Potem przyszed\u0142 najwi\u0119kszy przechy\u0142 \u2014 moment, w kt\u00f3rym wielu pasa\u017cer\u00f3w by\u0142o pewnych, \u017ce prom si\u0119 przewr\u00f3ci. \u2014 Jak ten manewr by\u0142 w ko\u0144cowej fazie, to by\u0142 ogromny przechy\u0142. Patrzy\u0142em w bok, w okna, i to by\u0142o tak, jakby tam by\u0142a dziura. Mia\u0142em poczucie, \u017ce statek zaraz w t\u0119 dziur\u0119 poleci \u2014 m\u00f3wi\u0142. Tata przyzna\u0142 to z takim przera\u017ceniem i dok\u0142adno\u015bci\u0105, jakby to by\u0142o wczoraj.<\/p>\n
Na \u015brodkowym pok\u0142adzie ludzie zbierali si\u0119 w skupisku, blisko siebie, walcz\u0105c z chorob\u0105 morsk\u0105 i narastaj\u0105cym l\u0119kiem. Kolejne uderzenie by\u0142o r\u00f3wnie brutalne. \u2014 To by\u0142y tak pot\u0119\u017cne si\u0142y, \u017ce wszyscy si\u0119 darli. W jedn\u0105 stron\u0119 potem w drug\u0105 \u2014 kilka razy naprawd\u0119 mega mocno nas przechyli\u0142o. Ludzie krzyczeli, wymiotowali \u2014 przywo\u0142ywa\u0142.<\/p>\n
Jak podkre\u015bli\u0142, w tak strasznej chwili czas mija\u0142 przera\u017caj\u0105co wolno. \u2014 To wszystko trwa\u0142o bardzo d\u0142ugo. Ludzie byli przera\u017ceni, modlili si\u0119 na g\u0142os. Wszyscy si\u0119 skupili razem na \u015brodku pok\u0142adu, troch\u0119 jak zwierz\u0119ta, bo tam najmniej buja\u0142o. Nikt ju\u017c nie chodzi\u0142 po promie \u2014 m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n
Tak pasa\u017cerowie dowiedzieli si\u0119 o zmianie portu. „Zacz\u0119li\u015bmy \u0142apa\u0107 sygna\u0142”<\/p>\n
Tata doda\u0142, \u017ce pierwsza informacja o zmianie portu pojawi\u0142a si\u0119 nie od za\u0142ogi, lecz od bliskich pasa\u017cer\u00f3w, kt\u00f3rych telefony i wiadomo\u015bci zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 do pasa\u017cer\u00f3w, gdy prom zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do wybrze\u017ca. \u2014 Chyba byli\u015bmy niedaleko P\u00f3\u0142wyspu Helskiego, bo zacz\u0119\u0142o \u0142apa\u0107 polsk\u0105 sie\u0107. Wtedy przysz\u0142a informacja, \u017ce nie p\u0142yniemy do Gda\u0144ska, tylko do Gdyni \u2014 wskaza\u0142.<\/p>\n
Po d\u0142ugich godzinach prom dotar\u0142 do portu. Nie by\u0142o entuzjazmu, tylko wielkie zm\u0119czenie i ulga. \u2014 Pami\u0119tam tylko, \u017ce by\u0142a telewizja z lampami, ale nie kojarz\u0119, \u017ceby by\u0142a jaka\u015b pomoc medyczna. Ludzie byli tak wym\u0119czeni, \u017ce cieszyli si\u0119, \u017ce dop\u0142ywamy cali i zdrowi. La\u0142o, wia\u0142o, warunki by\u0142y \u015brednie. Gdynia ma basen portowy, wi\u0119c prom si\u0119 tam chowa przed falami, ale i tak by\u0142o kiepsko \u2014 powiedzia\u0142.<\/p>\n
Pot\u0119ga morza budzi strach. „My\u015bla\u0142em, \u017ce zginiemy na tym promie”<\/p>\n
Czy co\u015b takiego mo\u017ce zmieni\u0107 stosunek cz\u0142owieka do morza? M\u00f3j tata zastanawia\u0142 si\u0119 nad tym wielokrotnie. \u2014 Troch\u0119 si\u0119 ba\u0142em wtedy. Mia\u0142em momenty, \u017ce my\u015bla\u0142em, \u017ce mo\u017cemy zgin\u0105\u0107 na tym promie \u2014 przyzna\u0142. \u2014 Ale ja lubi\u0119 wod\u0119, dlatego stara\u0142em si\u0119 zrobi\u0107 wszystko, aby strach nie zapanowa\u0142 nade mn\u0105. Od tamtej pory zdecydowa\u0142em si\u0119 na rejs Pogori\u0105, a tak\u017ce kilka rejs\u00f3w promami wycieczkowymi. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce jest to uwarunkowane w\u0142a\u015bnie mi\u0142o\u015bci\u0105 do wody. Uwa\u017cam, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy nie kochaj\u0105 morza, po czym\u015b takim na pewno ju\u017c w og\u00f3le by nie chcieli p\u0142ywa\u0107 \u2014 oceni\u0142.<\/p>\n
Dzi\u015b, dwie dekady p\u00f3\u017aniej, wspomnienia tamtej nocy wci\u0105\u017c maj\u0105 w sobie napi\u0119cie, kt\u00f3rego nie da si\u0119 wyciszy\u0107. Sztorm z 2003 r. nie zako\u0144czy\u0142 si\u0119 tragedi\u0105, ale by\u0142 momentami na granicy kontroli \u2014 jak wiele rejs\u00f3w, o kt\u00f3rych \u015bwiat nigdy zbyt wiele nie us\u0142ysza\u0142. To opowie\u015b\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry by\u0142 tam naprawd\u0119. Kt\u00f3ry widzia\u0142 fale rozbijaj\u0105ce si\u0119 o okna restauracji, s\u0142ysza\u0142 krzyki pasa\u017cer\u00f3w i czu\u0142, jak ogromny prom przechyla si\u0119 tak mocno, \u017ce za chwil\u0119 mo\u017ce si\u0119 przewr\u00f3ci\u0107. M\u00f3j tata wr\u00f3ci\u0142 na l\u0105d z histori\u0105, kt\u00f3ra \u2014 cho\u0107 mniej znana ni\u017c los „Heweliusza”<\/a>, m\u00f3wi o Ba\u0142tyku, jego pot\u0119dze i \u017cywiole r\u00f3wnie wiele.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Do sztormu dosz\u0142o na Ba\u0142tyku w nocy z 7 na 8 kwietnia 2003 r., podczas rejsu du\u0144skiego promu…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":137090,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,42,38,40,39,41,123],"class_list":{"0":"post-137089","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-pl","10":"tag-poland","11":"tag-polish","12":"tag-polska","13":"tag-polski","14":"tag-rozrywka"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115677407709333466","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137089"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137089\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/137090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}