{"id":137631,"date":"2025-12-07T15:13:12","date_gmt":"2025-12-07T15:13:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/137631\/"},"modified":"2025-12-07T15:13:12","modified_gmt":"2025-12-07T15:13:12","slug":"petla-na-szyi-polacy-z-szanghaju-mowia-co-sie-dzieje-w-chinach-o-tym-sie-nie-mowi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/137631\/","title":{"rendered":"„P\u0119tla na szyi”. Polacy z Szanghaju m\u00f3wi\u0105, co si\u0119 dzieje w Chinach. O tym si\u0119 nie m\u00f3wi"},"content":{"rendered":"

„Chiny jednego dziecka” to pierwszy polski reporta\u017c o tym, jak polityka jednego dziecka stworzy\u0142a wsp\u00f3\u0142czesne Chiny. Autorzy (Weronika Truszczy\u0144ska, Nadia Urban i Piotr Socho\u0144) od lat mieszkaj\u0105 w Szanghaju. Prowadz\u0105 podcast „Mao powiedziane”, w kt\u00f3rym opowiadaj\u0105 o politycznych zawirowaniach w Chinach, zmianach spo\u0142ecznych, \u017cyciu codziennym i ciekawostkach kulturowych Pa\u0144stwa \u015arodka.<\/p>\n

\u2014 Je\u017celi m\u0119\u017cczyzna nie b\u0119dzie mia\u0142 mieszkania, czekaj\u0105 go o wiele wi\u0119ksze konsekwencje. I tu nie chodzi o pieni\u0105dze \u2014 dodaj\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki „Chiny jednego dziecka”. Najgorzej maj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani ze wsi i biednych region\u00f3w. 30 mln z nich na zawsze \u2014 z uwagi na matematyk\u0119 \u2014 pozostanie singlami. \u2014 Z systemu nie da si\u0119 wypisa\u0107. On sam si\u0119 o ciebie upomni. To p\u0119tla zaciskaj\u0105ca si\u0119 na szyi \u2014 s\u0142yszymy od Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych od lat w Szanghaju.<\/p>\n

Kamil Turecki: Chiny zatrz\u0119s\u0105 \u015bwiatem. Prawda czy fa\u0142sz?<\/p>\n

Weronika Truszczy\u0144ska: My\u015bl\u0119, \u017ce ju\u017c zatrz\u0119s\u0142y.<\/p>\n

Piotr Socho\u0144: Dzi\u015b mamy pewien stan napi\u0119cia.<\/p>\n

P.S: Chodzi o napi\u0119cia spo\u0142eczne, ekonomiczne i polityczne. Chiny jednego dziecka to dzi\u015b kraj, kt\u00f3ry stoi przed wyzwaniami zmiany modelu. Pewna epoka si\u0119 zamyka, bo wyczerpa\u0142a swoj\u0105 formu\u0142\u0119. I to ma swoje konsekwencje, z kt\u00f3rymi dzi\u015b mierz\u0105 si\u0119 Chiny.<\/p>\n

Nadia Urban: To, czy Chiny b\u0119d\u0105 bogatsze, biedniejsze, bardziej lub mniej zaawansowane technologicznie ni\u017c Zach\u00f3d, nie ma tak naprawd\u0119 wielkiego znaczenia. Ten kraj jest tak wielki, \u017ce cokolwiek b\u0119dzie si\u0119 tu dzia\u0142o, b\u0119dzie mia\u0142o olbrzymi wp\u0142yw na to, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie.<\/p>\n

Zach\u00f3d coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wi o rywalizacji USA-Chiny, szerzej demokracje-autokracje. Wspominasz Piotrze o t\u0105pni\u0119ciu, kt\u00f3re prawdopodobnie czeka Chiny. Ta ba\u0144ka wkr\u00f3tce p\u0119knie?<\/p>\n

P.S: W ten spos\u00f3b cz\u0119sto my\u015bli si\u0119 o Chinach. \u017be to ba\u0144ka; \u017ce p\u0119knie; \u017ce p\u0119kni\u0119cie b\u0119dzie wybuchem i \u017ce zmiana wewn\u0105trz kraju zrani \u0142ad globalny i Zach\u00f3d. To bardziej z\u0142o\u017cone. Nie mam wra\u017cenia, \u017ce nast\u0105pi gwa\u0142towne zderzenie, a raczej proces tar\u0107. Wiemy natomiast, co Chiny chc\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107. Ciekawym punktem odniesienia jest obecnie og\u0142oszony dekad\u0119 temu plan Made in China 2025. Pekin pierwszy raz tak otwarcie zakomunikowa\u0142, co chce osi\u0105gn\u0105\u0107 w domenie gospodarczej i technologicznej, co ma prowadzi\u0107 do uniezale\u017cnienia od Zachodu, kt\u00f3ry chyba nadal nie jest na to gotowy.<\/p>\n

Wiele z tego planu uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107, ale dzi\u015b wci\u0105\u017c odczuwalny jest po\u015bpiech, gwa\u0142towno\u015b\u0107 i poczucie, \u017ce zamyka si\u0119 pewne okno. Ten stan nasilony jest problemami demograficznymi, wywo\u0142anymi tak\u017ce polityk\u0105 jednego dziecka. Tyle \u017ce te napi\u0119cia wewn\u0119trzne niekoniecznie musz\u0105 prowadzi\u0107 do ra\u017c\u0105cej eksplozji na zewn\u0105trz.<\/p>\n

A Tajwan?<\/p>\n

P.S: Kiedy my\u015blimy o napi\u0119ciach, to od razu na my\u015bl przychodzi w\u0142a\u015bnie Tajwan. To punkt zapalny<\/a>, cho\u0107 wci\u0105\u017c nie ma jednoznacznego zaostrzenia j\u0119zyka w\u0142adz w tej kwestii. Co prawda w ostatnim raporcie rz\u0105dowym usuni\u0119ty zosta\u0142 fragment dotycz\u0105cy „pokojowej reunifikacji” z Tajwanem, ale i tutaj rz\u0105d t\u0142umaczy\u0142, \u017ce nic si\u0119 za tym nie kryje. Obserwujemy jednak wzrost tendencji nacjonalistycznych. Zmienia si\u0119 przekonanie o tym, \u017ce sukces Chin jest miar\u0105 sukcesu indywidualnych rodzin. Dzi\u015b w wi\u0119kszym stopniu jest manifestowany przez osi\u0105gni\u0119cia pa\u0144stwa. W tym sensie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce perspektywa konfliktu jest bardziej prawdopodobna ni\u017c kilka lat wcze\u015bniej.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

N.U: Tak naprawd\u0119 kluczem do tego, \u017ceby zrozumie\u0107 chi\u0144sk\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 i rol\u0119 Pekinu na arenie mi\u0119dzynarodowej, jest obserwacja, co dzieje si\u0119 wewn\u0105trz kraju. Chiny s\u0105 bardzo skierowane do wewn\u0105trz, prowadz\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 przede wszystkim z my\u015bl\u0105 o odbiorze krajowym. Jeszcze do niedawna obowi\u0105zywa\u0142 bardzo \u0142atwy do zrozumienia paradygmat wzrostu ekonomicznego. W du\u017cej mierze w\u0142a\u015bnie z tego partia komunistyczna czerpa\u0142a swoj\u0105 legitymizacj\u0119.<\/p>\n

\n

Dzi\u015b tempo wzrostu s\u0142abnie, a kryzys demograficzny b\u0119dzie je dodatkowo hamowa\u0142. Nale\u017cy wi\u0119c oprze\u0107 t\u0119 legitymizacj\u0119 na czym\u015b innym. St\u0105d rosn\u0105ca rola nacjonalizmu \u2014 ideologia wype\u0142nia pustk\u0119 pozostawion\u0105 przez gospodark\u0119. Je\u015bli zatem chcemy przewidywa\u0107 przysz\u0142e dzia\u0142ania Pekinu na scenie mi\u0119dzynarodowej, powinni\u015bmy przede wszystkim patrze\u0107 na dynamik\u0119 polityki wewn\u0119trznej.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W.T: Poza tym dla wielu Chi\u0144czyk\u00f3w bardziej licz\u0105 si\u0119 osi\u0105gni\u0119cia ca\u0142ego pa\u0144stwa, a nie pojedynczych jednostek czy w\u0142a\u015bnie gospodarstw domowych. Chiny chc\u0105 jawi\u0107 si\u0119 na arenie mi\u0119dzynarodowej i w\u015br\u00f3d swoich obywateli jako silne pa\u0144stwo. Nawet sami Chi\u0144czycy podkre\u015blaj\u0105, \u017ce s\u0105 obywatelami pot\u0119\u017cnego kraju.<\/p>\n

„Z systemu nie da si\u0119 wypisa\u0107. On sam si\u0119 o ciebie upomni” <\/p>\n

Jak si\u0119 to przek\u0142ada na sytuacj\u0119 poszczeg\u00f3lnych gospodarstw domowych?<\/p>\n

W.T: W dalszym ci\u0105gu PKB na g\u0142ow\u0119 w Chinach nie jest imponuj\u0105ce, poziom \u017cycia przeci\u0119tnego Chi\u0144czyka nadal jest \u015bredni. Wci\u0105\u017c te\u017c a\u017c tak dobrze si\u0119 nie zarabia. Chiny maj\u0105 bardzo s\u0142aby paszport. Z jednej strony widzimy drug\u0105 gospodark\u0119 na \u015bwiecie, ogromny rynek, eksport towar\u00f3w na ca\u0142y \u015bwiat. Z drugiej \u2014 jak spojrzymy na pojedyncze rodziny i ich poziom \u017cycia, to ju\u017c tak kolorowo to nie wygl\u0105da.<\/p>\n

\""Chiny<\/p>\n

„Chiny jednego dziecka” ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem Wydawnictwa ZnakWydawnictwo Znak \/ mat. prasowe<\/p>\n

P.S: Polityka jednego dziecka w Pa\u0144stwie \u015arodka nios\u0142a w sobie w\u0142a\u015bnie t\u0119 obietnic\u0119, \u017ce \u2014 drodzy rodacy \u2014 nie b\u0119dziecie mieli wi\u0119kszej liczby dzieci, b\u0119dzie jedno, ale „lepsze”, \u017ce b\u0119dzie ono no\u015bnikiem „jako\u015bci” zar\u00f3wno dla chc\u0105cych bogaci\u0107 si\u0119 rodzin, jak i dla pragn\u0105cego modernizowa\u0107 si\u0119 pa\u0144stwa. Jedynacy musieli wi\u0119c osi\u0105gn\u0105\u0107 sukces. St\u0105d inwestycje w jedyne dzieci. St\u0105d te\u017c presja edukacyjna, na rynku matrymonialnym, mieszkaniowym itd.<\/p>\n

\n

Teraz panuje jednak poczucie, \u017ce ten model si\u0119 wyczerpuje, nie niesie czytelnej obietnicy awansu spo\u0142ecznego i to budzi pewn\u0105 nerwowo\u015b\u0107. Wiemy, \u017ce wielu krajach europejskich ludzie m\u0142odzi, kt\u00f3rzy dopiero wchodz\u0105 na rynek pracy, cz\u0119sto uwa\u017caj\u0105, \u017ce maj\u0105 trudniej ni\u017c ich rodzice. Nie licz\u0105 na to, \u017ce dojd\u0105 do wy\u017cszego standardu \u017cycia. To by\u0142oby wr\u0119cz niewyobra\u017calne, \u017ceby takie my\u015blenie upowszechni\u0142o si\u0119 w Chinach jeszcze 10 lat temu. Ale szczerze m\u00f3wi\u0105c, gdy rozmawiam z chi\u0144skimi znajomymi, to coraz cz\u0119\u015bciej maj\u0105 poczucie, \u017ce zamyka si\u0119 dla nich okno dynamicznego awansu.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Polak\u00f3w nie sta\u0107 na mieszkanie. A Chi\u0144czyk\u00f3w?<\/p>\n

W.T: Te\u017c nie. Tyle \u017ce nie maj\u0105 wyboru. Trzeba zagry\u017a\u0107 z\u0119by i mieszkanie kupi\u0107. Na wk\u0142ad w\u0142asny na mieszkanie dla jednego m\u0119\u017cczyzny sk\u0142ada si\u0119 ca\u0142a rodzina \u2014 nie tylko bracia czy siostry, ale czasem tak\u017ce kuzynostwo, ciocie i wujkowie. W Polsce jak nie sta\u0107 nas na kupno mieszkania, to je wynajmujemy. W Chinach nie ma mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby za\u0142o\u017cy\u0107 rodzin\u0119 w wynajmowanym mieszkaniu.<\/p>\n

Je\u017celi m\u0119\u017cczyzna nie b\u0119dzie mia\u0142 mieszkania, czekaj\u0105 go o wiele wi\u0119ksze konsekwencje. I tu nie chodzi o pieni\u0105dze. Nie znajdzie \u017cony. Nie zarejestruje hukou [prawnie wymagana rejestracja gospodarstwa domowego]. Pojawi\u0105 si\u0119 problemy z nauk\u0105, bo dziecko nie mo\u017ce i\u015b\u0107 do szko\u0142y w danym mie\u015bcie, je\u015bli rodzina nie ma w nim meldunku. Z posiadaniem mieszkania powi\u0105zanych jest te\u017c wiele r\u00f3\u017cnych \u015bwiadcze\u0144 spo\u0142ecznych. Z systemu nie da si\u0119 wypisa\u0107. On sam si\u0119 o ciebie upomni. To p\u0119tla zaciskaj\u0105ca si\u0119 na szyi. Ludzi nie sta\u0107 na mieszkania, ale alternatywy nie ma. Trzeba wi\u0119c zrobi\u0107 wszystko, by si\u0119 uda\u0142o.<\/p>\n

Jako Europejczykowi wychowanemu w kulturze zachodniej w g\u0142owie ko\u0142acze mi my\u015bl: „to mo\u017ce trzeba si\u0119 zbuntowa\u0107”. To mo\u017cliwe w\u015br\u00f3d m\u0142odych Chi\u0144czyk\u00f3w?<\/p>\n

P.S: W tym my\u015bleniu b\u0142\u0119dne jest przekonanie, \u017ce Chi\u0144czycy nie wierz\u0105, i\u017c Partia [Komunistyczna Chin] mo\u017ce co\u015b zmieni\u0107. Tym bardziej \u017ce np. w kwestii drogich mieszka\u0144 czy zaj\u0119\u0107 pozalekcyjnych dzia\u0142ania w\u0142adz s\u0105 widoczne. Sp\u00f3jrzmy na kultur\u0119 pracy \u2014 co\u015b, na co Chi\u0144czycy narzekaj\u0105. Na Zachodzie my\u015blimy, \u017ce je\u017celi jest kom\u00f3rka partyjna w jakiej\u015b firmie, to s\u0142u\u017cy ona przede wszystkim kontroli, ale nie zwraca si\u0119 na przyk\u0142ad uwagi na jej pozytywny wp\u0142yw na przestrzeganie prawa pracy.<\/p>\n

N.U: Zada\u0142e\u015b pytanie z perspektywy cz\u0142owieka Zachodu wychowanego w dogmacie indywidualizmu: ja, moje emocje, moje potrzeby. W Chinach indywiduum nie jest najwa\u017cniejsze. Wa\u017cniejsza jest rodzina, kt\u00f3ra jest podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, usankcjonowan\u0105 prawnie za pomoc\u0105 ksi\u0105\u017ceczki hukou, opisuj\u0105c\u0105 wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny. I \u017ceby m\u00f3c tak\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 wyrobi\u0107, trzeba mie\u0107 mieszkanie na w\u0142asno\u015b\u0107. A mieszkania s\u0105 drogie, wi\u0119c ko\u0142o si\u0119 zamyka.<\/p>\n

\n

Ludzie s\u0105 zm\u0119czeni i sfrustrowani kultur\u0105 i systemem, ale nie uto\u017csamiaj\u0105 go z parti\u0105 komunistyczn\u0105. Dlatego z tego systemu nie wychodz\u0105. Kryzys demograficzny w Chinach jest faktem. Rodzi si\u0119 mniej dzieci. Z najnowszych bada\u0144 bardzo wyra\u017anie wynika jednak, \u017ce to nie jest tak, \u017ce Chi\u0144czycy \u2014 tak jak ludzie na Zachodzie \u2014 przestali bra\u0107 \u015bluby. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo ca\u0142y czas jest w Chinach powszechne. Po prostu zawieraj\u0105 je p\u00f3\u017aniej, bo jest im trudniej, ale ca\u0142y czas chc\u0105 za\u0142o\u017cy\u0107 rodzin\u0119.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W.T: Jak si\u0119 co\u015b Europejczykom nie podoba, to od razu chc\u0105 wychodzi\u0107 na ulic\u0119. Chc\u0105 si\u0119 buntowa\u0107, bo my\u015bl\u0105, \u017ce to poprawi ich sytuacj\u0119. W Chinach to wygl\u0105da troch\u0119 inaczej. Chi\u0144czycy bardzo ceni\u0105 sobie stabilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. Wielu z nich jeszcze pami\u0119ta kolejne kampanie, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce za czas\u00f3w Mao Zedonga. I tutaj naprawd\u0119 dla wielu os\u00f3b priorytetem jest to, \u017ceby nie by\u0142o luan, czyli ba\u0142aganu i niepokoju.<\/p>\n

Po drugie, z perspektywy europejskiej lubimy patrze\u0107 na Chi\u0144czyk\u00f3w jak na czerwon\u0105, komunistyczn\u0105 mas\u0119. To tak nie wygl\u0105da. Tutaj te\u017c s\u0105 r\u00f3\u017cne grupy interes\u00f3w, s\u0105 osoby, kt\u00f3rym ten system sprzyja. Osoby z hukou szanghajskim czy peki\u0144skim to cz\u0119sto osoby uprzywilejowane w ramach obecnego systemu. To nie jest tak, \u017ce osoby na wy\u017cszym poziomie \u017cycia p\u00f3jd\u0105 rami\u0119 w rami\u0119 np. z robotnikami, by dokona\u0107 rewolucji. Wiele grup spo\u0142ecznych ma nieraz odmienne interesy.<\/p>\n

N.U.: Wewn\u0105trz partii te\u017c to jest widoczne.<\/p>\n

P.S: To wszystko r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z polityk\u0105 jednego dziecka i tym, \u017ce trudniej by\u0142o j\u0105 wprowadzi\u0107 na obszarach wiejskich ni\u017c w mie\u015bcie. Wizja awansu spo\u0142ecznego i modernizacji trafia\u0142a bardziej do mieszka\u0144c\u00f3w miast. W ten spos\u00f3b wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 pewien typ ambicji, a duch tej polityki wci\u0105\u017c w Chinach \u017cyje, mimo \u017ce formalnie ju\u017c nie obowi\u0105zuje.<\/p>\n

\"Mieszka\u0144cy<\/p>\n

Mieszka\u0144cy Chongqing w Chinach siedz\u0105 przy ma\u0142ym stoliku i graj\u0105 w karty na rogu ulicy, 28 listopada 2025 r. Gry karciane s\u0105 popularn\u0105 form\u0105 sp\u0119dzania czasu w wielu dzielnicach miasta, zw\u0142aszcza w miesi\u0105cach zimowych.Cheng Xin\/Getty Images \/ Getty Images<\/p>\n

Czy ta polityka sprawi\u0142a, \u017ce Chi\u0144czycy s\u0105 narodem solidarnym? Uwa\u017cam, \u017ce nie. Hukou faktycznie kraj podzieli\u0142. „Dobre meldunki” nie by\u0142y dost\u0119pne dla wszystkich. Mia\u0142o to przeciwdzia\u0142a\u0107 niekontrolowanej migracji, tworzeniu si\u0119 slums\u00f3w, miejskiemu bezrobociu. Ale stworzy\u0142o tak\u017ce dwie kategorie obywateli. W\u0142adze jednocze\u015bnie straszy\u0142y bogatszych potencjaln\u0105 destabilizacj\u0105 miast, gdy przyjad\u0105 ludzie ze wsi. Re\u017cim jest faktycznie autorytarny, ograniczaj\u0105cy, z wszechobecn\u0105 kontrol\u0105 i inwigilacj\u0105. Ale w pewnym sensie ten model narzucono klasie miejskiej, a ona zaakceptowa\u0142a go w\u0142a\u015bnie w zamian za stabilizacj\u0119, bezpiecze\u0144stwo i rozw\u00f3j. Takie uj\u0119cie rozbija jednak solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n

To te\u017c problem polityczny. Pa\u0144stwo chce nadal inwestowa\u0107 w prze\u0142omowe technologie, rozw\u00f3j. W\u0142adze nie czuj\u0105 jeszcze, \u017ce mog\u0105 dokona\u0107 znacznej redystrybucji \u2014 zwa\u017cywszy na stan bud\u017cet\u00f3w lokalnych w\u0142adz, wp\u0142ywy z podatk\u00f3w. A przecie\u017c zatroszczenie si\u0119 o \u015bwiadczenia, przede wszystkim dla os\u00f3b starszych, by\u0142o jedn\u0105 z obietnic polityki jednego dziecka \u2014 ograniczaj\u0105cej liczb\u0119 dzieci, kt\u00f3re zatroszcz\u0105 si\u0119 rodzicami na staro\u015b\u0107. Tymczasem na wsiach emerytury wci\u0105\u017c s\u0105 g\u0142odowe.<\/p>\n

Przesilenie po chi\u0144sku<\/p>\n

Co w takim razie z tang ping? [trend spo\u0142eczny w Chinach, le\u017cenie na p\u0142asko, forma \u0142agodnego protestu przeciwko kulturze nadmiernej pracy oraz inwigilacji]<\/p>\n

W.T: Tang ping to wymys\u0142 medi\u00f3w.<\/p>\n

N.U: Niekt\u00f3rzy ludzie deklarowali, \u017ce chcieliby si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107 p\u0142asko. Oczywi\u015bcie zachodnie media to pod\u0142apa\u0142y, ale tak naprawd\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi po prostu nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na to, by z tego wy\u015bcigu zrezygnowa\u0107. Ale to wcale nie oznacza, \u017ce to nie jest istotne. Nawet sam fakt tego, \u017ce to si\u0119 pojawi\u0142o jako taki element dyskursu, jest ju\u017c wa\u017cny.<\/p>\n

Dlaczego?<\/p>\n

Poniewa\u017c to symptom inwolucji. Neijuan to dzi\u015b jedno z najwa\u017cniejszych poj\u0119\u0107 opisuj\u0105cych nastroje wsp\u00f3\u0142czesnych Chin. Oznacza poczucie nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 presji oraz rywalizacji i wynikaj\u0105cego z tego zm\u0119czenia. Dotyka praktycznie wszystkich, poniewa\u017c „musz\u0105 si\u0119 stara\u0107 coraz bardziej”, ale maj\u0105 z tego coraz mniej. Dobrze to zjawisko opisuje metafora sztuki w teatrze. Niekt\u00f3rzy widzowie zaczynaj\u0105 wstawa\u0107, w ostateczno\u015bci wszyscy wstaj\u0105, nikt nie widzi lepiej, ale ka\u017cdy si\u0119 m\u0119czy. Tak si\u0119 dzi\u015b czuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 Chi\u0144czyk\u00f3w.<\/p>\n

W.T: Kto sobie mo\u017ce pozwoli\u0107 na rzucenie wszystkiego i nicnierobienie? Kto si\u0119 mo\u017ce wypisa\u0107 z systemu? Tylko najbogatsi. Reszta musi pracowa\u0107.<\/p>\n

Jest jaka\u015b alternatywa dla tego systemu?<\/p>\n

W.T: Nie ma \u017cadnej. Gdy kto\u015b si\u0119 \u017ale czuje, we\u017amie p\u00f3\u0142 dnia wolnego w pracy albo idzie do domu w pi\u0105tek ju\u017c o godz. 14, to jest traktowane jako tang ping. Sprawa zosta\u0142a rozdmuchana przez zachodnie media. Nikt tu nie traktuje tego powa\u017cnie.<\/p>\n

P.S: Unika\u0142bym te\u017c m\u00f3wienia, \u017ce konieczna jest ucieczka z tego systemu, tak jakby on by\u0142 tylko i wy\u0142\u0105cznie opresyjny. M\u00f3wimy o przesileniu. Partia zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce chi\u0144ski model wymaga zmian. Z drugiej strony ludzie wci\u0105\u017c s\u0105 \u015bwiadomi, \u017ce ich \u017cycie poprawi\u0142o si\u0119 w ostatnich dekadach i to w znacznym stopniu. A samo tang ping to dzi\u015b wyra\u017cenie raczej pejoratywne, krytyczne i oznacza lenistwo.<\/p>\n

Neijuan przewija si\u0119 w waszej ksi\u0105\u017cce bardzo cz\u0119sto. Zadziwiaj\u0105ce jest to, \u017ce mimo zm\u0119czenia nie ma \u017cadnej alternatywy.<\/p>\n

N.U: Polityka jednego dziecka w miastach przede wszystkim trafi\u0142a na podatny grunt, dlatego \u017ce by\u0142a obietnic\u0105 awansu spo\u0142ecznego, bogacenia si\u0119 i lepszego standardu \u017cycia. I tak naprawd\u0119 wiele rodzin w miastach ochoczo zgodzi\u0142a si\u0119 na urzeczywistnienie modelu rodziny 2+1. Ludzie po prostu uwierzyli w to, \u017ce w ten spos\u00f3b szybko si\u0119 wzbogac\u0105 i \u017ce poprawi si\u0119 ich jako\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n

\n

Przez bardzo d\u0142ugi czas, kiedy mieli\u015bmy polityk\u0119 jednego dziecka i r\u00f3wnolegle Chiny otwiera\u0142y si\u0119 na \u015bwiat, gospodarka si\u0119 rozwija\u0142a, a kraj si\u0119 zmienia\u0142. Szklane wie\u017cowce ros\u0142y jak grzyby po deszczu. Ludzie, kt\u00f3rzy wzbogacili si\u0119 w latach 90. i na pocz\u0105tku XXI w., wiedzieli, \u017ce ci\u0119\u017cko pracuj\u0105, ale widz\u0105 za to owoce swojej pracy. Wcze\u015bniej by\u0142o bardzo biednie, a nagle Chiny sta\u0142y si\u0119 pot\u0119\u017cne. Nie mo\u017cemy tego ignorowa\u0107, prawda? Mamy te\u017c du\u017co ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105 w okolicach trzydziestki i zostali wychowani w tym modelu. Ca\u0142y czas s\u0142yszeli, \u017ce je\u017celi b\u0119d\u0105 si\u0119 dobrze uczy\u0107, p\u00f3jd\u0105 na dobre uczelnie, wyjad\u0105 na studia za granic\u0119, to znajd\u0105 dobr\u0105 prac\u0119 i b\u0119dzie tylko lepiej.<\/p>\n<\/blockquote>\n

A tak nie jest?<\/p>\n

N.U: Nie jest i m\u0142odzi maj\u0105 poczucie, \u017ce zostali w jaki\u015b spos\u00f3b oszukani. Wk\u0142ad energii jest olbrzymi, a zwrot z tej inwestycji coraz mniejszy.<\/p>\n

Naszej generacji pokolenie rodzic\u00f3w, oczywi\u015bcie w dobrej wierze, te\u017c m\u00f3wi\u0142o: „naucz si\u0119 j\u0119zyka angielskiego, id\u017a na studia, a zdob\u0119dziesz \u015bwietn\u0105 prac\u0119”. To mia\u0142o wystarczy\u0107. Nie wystarczy\u0142o.<\/p>\n

N.U: Mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Chinami widoczne s\u0105 podobie\u0144stwa. Kiedy\u015b by\u0142y to biedne kraje, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y si\u0119 otwiera\u0107 i gospodarki ruszy\u0142y. Tyle \u017ce Pa\u0144stwo \u015arodka ma du\u017co wi\u0119kszy kapita\u0142 ludzki.<\/p>\n

P.S: Pewne zjawiska nie s\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie w\u0142a\u015bciwe dla Chin. Neijuan dobrze jednak opisuje tutejsze nastroje spo\u0142eczne. Partia zapo\u017cyczy\u0142a nawet ten termin do oficjalnego j\u0119zyka i diagnozy problem\u00f3w gospodarczych. Ludzie z mniejszych miast nie maj\u0105 tak naprawd\u0119 innej \u015bcie\u017cki awansu poza edukacj\u0105. Zamyka nas to w w\u0105skim paradygmacie dostania si\u0119 do szko\u0142y, dobrej klasy, zdania egzaminu. Trzeba bardzo szybko sta\u0107 si\u0119 najlepszym. Dalej zarywa\u0107 noce, uczy\u0107 si\u0119, wykonywa\u0107 dodatkowe prace domowe.<\/p>\n

Fetyszyzuje si\u0119 prac\u0119 w firmach pa\u0144stwowych w roli urz\u0119dnik\u00f3w. Jest na nie bardzo du\u017co ch\u0119tnych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, \u017ce jest to zatrudnienie, do kt\u00f3rego popychaj\u0105 sami rodzice. Ich wp\u0142yw jest na \u017cycie doros\u0142ych dzieci bardzo du\u017cy. Kiedy trzeba podj\u0105\u0107 kluczowe decyzje, np. o\u017ceni\u0107 si\u0119, to wtedy do gry wchodzi starsze pokolenie i z g\u00f3ry ustalone standardy.<\/p>\n

30 mln „go\u0142ych ga\u0142\u0119zi” i \u015blub, o kt\u00f3rym decyduj\u0105 rodzice<\/p>\n

Chi\u0144skie w\u0142adze stopniowo odchodzi\u0142y od kontroli urodze\u0144 \u2014 od „polityki p\u00f3\u0142tora dziecka” [gdy pierwsza by\u0142a dziewczynka], po „polityk\u0119 dwojga dzieci” w 2016 r. i „trojga dzieci” w 2021 r. Jaka jest rola wsp\u00f3\u0142czesnego m\u0119\u017cczyzny i kobiety?<\/p>\n

N.U: To zale\u017cy od tego, na jaki aspekt \u017cycia spojrzymy. Polityka jednego dziecka nie wymy\u015bli\u0142a wcale nowych problem\u00f3w, tylko istniej\u0105ce uwypukli\u0142a. I takim problemem by\u0142a oczywi\u015bcie tradycyjna preferencja syn\u00f3w. Spowodowa\u0142a, \u017ce rodziny z bardziej konserwatywnych teren\u00f3w, szczeg\u00f3lnie z teren\u00f3w wiejskich, gdzie by\u0142y potrzebne r\u0119ce do pracy, naprawd\u0119 robi\u0142y wszystko, \u017ceby mie\u0107 syna.<\/p>\n

Polityka jednego dziecka na wi\u0119kszo\u015bci obszar\u00f3w by\u0142a polityk\u0105 p\u00f3\u0142tora dziecka. Czyli je\u017celi pierwszym dzieckiem by\u0142a c\u00f3rka, to mo\u017cna by\u0142o stara\u0107 si\u0119 o drugie dziecko. No i tutaj dochodzi\u0142o do masy selektywnych aborcji, porzuce\u0144, a nawet zab\u00f3jstw. Z drugiej strony ten model te\u017c w du\u017cym stopniu poprawi\u0142 sytuacj\u0119 kobiet. Ta polityka zmusi\u0142a rodziny do tego, \u017ceby traktowa\u0142y c\u00f3rk\u0119 jak syna.<\/p>\n

Co to oznacza?<\/p>\n

N.U.: Po raz pierwszy w historii Chin rodziny inwestowano w c\u00f3rki tak jak w syn\u00f3w \u00ad\u2014 w ich edukacj\u0119, rozw\u00f3j i zawodow\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. To te\u017c wynika\u0142o z tego, \u017ce w Chinach instytucja rodziny jest niezwykle istotna. Dzieci polegaj\u0105 na rodzicach w okresie dzieci\u0144stwa i dorastania w spos\u00f3b bardzo dos\u0142owny. Rodzice oczekuj\u0105 tego, \u017ce dzieci wspomog\u0105 ich finansowo na staro\u015b\u0107. To jest w chi\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie czym\u015b oczywistym. A zatem w pewnych kwestiach dzisiaj kobiety w du\u017cych miastach s\u0105 uprzywilejowane. Natomiast ci\u0119\u017ck\u0105 sytuacj\u0119 maj\u0105 obecnie przede wszystkim m\u0119\u017cczy\u017ani ze wsi i z biednych region\u00f3w.<\/p>\n

Bo ci\u0119\u017cko im si\u0119 wybi\u0107?<\/p>\n

P.S: M\u00f3wimy o 30 mln „go\u0142ych ga\u0142\u0119zi”, czyli m\u0119\u017cczyznach, kt\u00f3rzy na zawsze \u2014 z uwagi na matematyk\u0119 \u2014 pozostan\u0105 singlami. Przez d\u0142ugi czas aborcja by\u0142a sposobem na to, \u017ceby urodzi\u0107 upragnionego syna i nie przekracza\u0107 limitu. Ale przez powszechno\u015b\u0107 tego przekonania dosz\u0142o do deficytu kobiet i wzmo\u017conej konkurencji na rynku matrymonialnym, w kt\u00f3rym ci\u0119\u017cko odnale\u017a\u0107 si\u0119 najbiedniejszym Chi\u0144czykom i ich rodzinom.<\/p>\n

Skoro jest nadmiar m\u0119\u017cczyzn, to ewidentnie nie ma tu miejsca na romantyzm, a na jedn\u0105 wielk\u0105 kalkulacj\u0119, rywalizacj\u0119 i zdobywanie.<\/p>\n

W.T: Musimy si\u0119 wyzby\u0107 patrzenia na ma\u0142\u017ce\u0144stwo jako na romantyczny zwi\u0105zek dw\u00f3jki ludzi. W kulturze konfucja\u0144skiej ma\u0142\u017ce\u0144stwo zawsze by\u0142o transakcj\u0105, nie dowodem mi\u0142o\u015bci, lecz szans\u0105 na awans spo\u0142eczny dla dw\u00f3ch rodzin. By\u0142 to zatem kontrakt zawierany pomi\u0119dzy rodzinami. Nadal w decyzji o ma\u0142\u017ce\u0144stwie bardzo du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 rodzice. Je\u017celi nie ma zgody rodzic\u00f3w, to m\u0142oda para nie we\u017amie \u015blubu.<\/p>\n

\n

Nie ma takiego czego\u015b jak randkowanie i randkowanie przez wiele lat, kt\u00f3re do niczego dalej nie prowadzi. Je\u015bli wszystkie warunki s\u0105 spe\u0142nione, nikt na nic specjalnie nie czeka. Niewiele os\u00f3b w tym kraju decyduje si\u0119 na \u015blub bez zgody rodzic\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Chi\u0144czyk\u00f3w i Chinek powie, \u017ce to nie ma sensu. Po co ca\u0142y czas z nimi wojowa\u0107? Lepiej po prostu zmieni\u0107 partnera lub partnerk\u0119, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 rodzicom odpowiadali.<\/p>\n<\/blockquote>\n

S\u0105 te\u017c aplikacje randkowe dla rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 kandydat\u00f3w na m\u0119\u017ca lub \u017con\u0119 dla dziecka. To oczywi\u015bcie ograniczony fenomen. Nie brakuje jednak sytuacji, w kt\u00f3rych dzieciom ka\u017ce si\u0119 zerwa\u0107 z partnerem lub partnerk\u0105, bo rodzina tej drugiej osoby jest nieodpowiednia.<\/p>\n

W mediach opisywana by\u0142a np. sytuacja dziewczyny, kt\u00f3rej matka i ojciec nie zaakceptowali ch\u0142opaka. M\u0142oda kobieta powiedzia\u0142a im w\u00f3wczas, \u017ce skoro tak do tego podchodz\u0105, to dlaczego sami nie znajd\u0105 jej m\u0119\u017ca i nie zawo\u0142aj\u0105 jej tylko na podpisanie aktu ma\u0142\u017ce\u0144stwa? Ci rodzice oczywi\u015bcie wzi\u0119li sprawy w swoje r\u0119ce, \u015bci\u0105gn\u0119li aplikacj\u0119 i zacz\u0119li szuka\u0107 dla niej kandydata na m\u0119\u017ca. Codziennie dostawa\u0142a linki do profili kolejnych os\u00f3b. To ekstremalna sytuacja, ale te\u017c nie jest tak, \u017ce to si\u0119 nie dzieje.<\/p>\n

Skoro Chiny ju\u017c zatrz\u0119s\u0142y \u015bwiatem, to co nam pozostaje?<\/p>\n

P.S: Trwa okres przemian. Ukr\u00f3cenie chaosu inwestycyjnego dzi\u0119ki przewodniej roli pa\u0144stwa wp\u0142ywa na spo\u0142ecze\u0144stwo. Warto zwraca\u0107 uwag\u0119 na zachowania zamo\u017cnych Chi\u0144czyk\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce w pewien spos\u00f3b t\u0142umaczy nam to, co zmienia si\u0119 w kraju \u2014 nie przes\u0105dzaj\u0105c jednak, czy s\u0105 one jednoznacznie na lepsze, czy na gorsze. Ludzie Ci obawiaj\u0105 si\u0119 dzi\u015b bardziej o utrzymanie swojej pozycji w przysz\u0142o\u015bci. Je\u017celi chodzi o kierunki polityczne, to pewien konsensus dotycz\u0105cy ich kierunk\u00f3w ju\u017c nam si\u0119 wy\u0142ania. Wydaje mi si\u0119, \u017ce teraz jest po prostu kwestia tego, jak ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119 do tej nowej rzeczywisto\u015bci ustosunkowywa\u0107.<\/p>\n

N.U: Chiny maj\u0105 bardzo ograniczone mo\u017cliwo\u015bci tego, \u017ceby w jakikolwiek spos\u00f3b eksportowa\u0107 sw\u00f3j model spo\u0142eczny i kulturowy. S\u0105 tak naprawd\u0119 s\u0105 bardzo odizolowane od reszty \u015bwiata. Chi\u0144czycy funkcjonuj\u0105 w swoim w\u0142asnym ekosystemie internetowym, co powoduje, \u017ce tak naprawd\u0119 nie wchodz\u0105 w interakcje z lud\u017ami spoza kraju. Wprawdzie s\u0105 takie strza\u0142y jak np. Labubu<\/a>, ale og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, uwa\u017cam, \u017ce Chiny maj\u0105 pewne ograniczenia.<\/p>\n

W.T: Ludzie nie lubi\u0105 komunizmu, wi\u0119c ci\u0119\u017cko b\u0119dzie chi\u0144skim w\u0142adzom wypromowa\u0107 sw\u00f3j kraj.<\/p>\n

P.S: Ale sukces Chin jest ju\u017c bardziej atrakcyjny dla kraj\u00f3w Globalnego Po\u0142udnia. Pekin sam przeszed\u0142 trudn\u0105 i wyboist\u0105 drog\u0119, teraz nie tylko doradza, ale i mo\u017ce faktycznie pokaza\u0107, co uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 w ostatnich latach.<\/p>\n

Interesuj\u0105cy jest te\u017c stosunek Chi\u0144czyk\u00f3w do autorytet\u00f3w z Zachodu. Nawet pokolenie trzydziestolatk\u00f3w nie mia\u0142o dot\u0105d problemu z przyznaniem, \u017ce Chiny maj\u0105 z czym\u015b problem. Pokorniej s\u0142uchali. To te\u017c efekt otwarcia gospodarczego, kt\u00f3ry kaza\u0142 absorbowa\u0107 know-how z zagranicy. Ale widz\u0119 zmian\u0119. Ostatnio uczestniczy\u0142em w Szanghaju w wyk\u0142adzie, podczas kt\u00f3rego ameryka\u0144ski prawnik m\u00f3wi\u0142 o systemie chi\u0144skim, a dwudziestoparoletni chi\u0144scy studenci nieraz si\u0119 z nim nie zgadzali i dawali temu wyraz, broni\u0105c swojego kraju. Ta sytuacja to nie jest odosobniony przypadek. Widoczna jest wi\u0119ksza asertywno\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa i \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej warto\u015bci.<\/p>\n

W.T: W tym, co m\u00f3wisz, widz\u0119 du\u017c\u0105 zmian\u0119 kulturow\u0105. Profesor by\u0142 zawsze autorytetem, a autorytet to \u015bwi\u0119to\u015b\u0107. To ju\u017c nie jest kultura pos\u0142usze\u0144stwa, jaka by\u0142a obecna w \u017cyciu Chi\u0144czyk\u00f3w jeszcze kilka dekad temu. Zobaczymy, dok\u0105d ta pewna forma niezale\u017cno\u015bci b\u0119dzie zmierza\u0107 w kolejnych dziesi\u0119cioleciach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„Chiny jednego dziecka” to pierwszy polski reporta\u017c o tym, jak polityka jednego dziecka stworzy\u0142a wsp\u00f3\u0142czesne Chiny. Autorzy (Weronika…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":137632,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[56,32,33,85,183,36,37,16463,27,34,35,28401,28,31,48,25,46,1194,42,38,40,39,41,47,2188,29,30,341,26,2383],"class_list":{"0":"post-137631","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-chiny","12":"tag-dzieci_dziecko","13":"tag-featured-news","14":"tag-featurednews","15":"tag-gospodarstwo_domowe","16":"tag-headlines","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-mao_zedong","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-nat_styl","23":"tag-news","24":"tag-omp","25":"tag-pekin","26":"tag-pl","27":"tag-poland","28":"tag-polish","29":"tag-polska","30":"tag-polski","31":"tag-screening_general","32":"tag-tajwan","33":"tag-top-stories","34":"tag-topstories","35":"tag-tylko_w_onecie","36":"tag-wiadomosci","37":"tag-xi_jingping"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115678937688860791","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137631"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137631\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/137632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}