{"id":138085,"date":"2025-12-07T20:05:11","date_gmt":"2025-12-07T20:05:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/138085\/"},"modified":"2025-12-07T20:05:11","modified_gmt":"2025-12-07T20:05:11","slug":"haagen-dazs-luksus-ktory-wymyslil-polski-imigrant","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/138085\/","title":{"rendered":"H\u00e4agen-Dazs. Luksus, kt\u00f3ry wymy\u015bli\u0142 polski imigrant"},"content":{"rendered":"

Reuben Mattus przyszed\u0142 na \u015bwiat w 1912 r. w Grodnie, w \u017cydowskiej rodzinie, kt\u00f3ra utrzymywa\u0142a si\u0119 z niewielkiego sklepu delikatesowego. Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej interes zacz\u0105\u0142 podupada\u0107. Ojciec Reubena \u2014 Nathan \u2014 wyjecha\u0142 do Ameryki, chc\u0105c otworzy\u0107 ca\u0142ej rodzinie drog\u0119 do emigracji. Nie zd\u0105\u017cy\u0142 jednak zrealizowa\u0107 planu \u2014 gdy tylko wr\u00f3ci\u0142 po \u017con\u0119 i dzieci, zosta\u0142 wcielony do armii carskiej. Zgin\u0105\u0142 na froncie. Po zako\u0144czeniu wojny matka Reubena, Lea, ponownie otworzy\u0142a sklep.<\/p>\n

Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej krewni, kt\u00f3rzy osiedlili si\u0119 w Nowym Jorku, sprowadzili rodzin\u0119 Mattus\u00f3w do siebie. Lea, Reuben i jego siostra dop\u0142yn\u0119li w marcu 1921 r. Czekali ju\u017c na nich wujowie Reubena prowadz\u0105cy lodowe biznesy \u2014 Big Bear Ice Cream i Yukon Ice Cream. Lea szybko znalaz\u0142a w tym \u015bwiecie swoje miejsce.<\/p>\n

Reuben dorasta\u0142 mi\u0119dzy skrzyniami cytryn i blokami lodu. W wieku dziesi\u0119ciu lat pracowa\u0142 w lodziarni wujka na Brooklynie. Pod koniec lat 20-tych, wraz z matk\u0105, kt\u00f3ra za\u0142o\u017cy\u0142a w\u0142asn\u0105 firm\u0119 pod mark\u0105 Senator Frozen Products, sprzedawa\u0142 lody<\/a> rozwo\u017cone wozem konnym po Bronxie.<\/p>\n

Przez dekady biznes, kt\u00f3rego prowadzenie w ko\u0144cu przej\u0105\u0142 Reuben, ur\u00f3s\u0142 do rozmiar\u00f3w ma\u0142ej fabryki. Senator Frozen Products zaopatrywa\u0142 w lody sie\u0107 supermarket\u00f3w i lokalne sklepy. A\u017c przysz\u0142y lata 50-te \u2014 era masowej produkcji, centralizacji dystrybucji i supermarket\u00f3w z coraz ostrzejszymi roszczeniami cenowymi. Na rynek weszli giganci, kt\u00f3rzy mogli pozwoli\u0107 sobie na rabaty i promocje niedost\u0119pne dla niewielkiej rodzinnej firmy.<\/p>\n

Czytaj te\u017c: Marki z histori\u0105. Jak zachowa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107 w nowoczesnym \u015bwiecie<\/a><\/p>\n

Droga pod pr\u0105d<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedsi\u0119biorc\u00f3w w takiej sytuacji pr\u00f3bowa\u0142aby ci\u0105\u0107 koszty i obni\u017ca\u0107 mar\u017ce. Mattus nie m\u00f3g\u0142 sobie na to pozwoli\u0107. Z widmo bankructwa na horyzoncie podsun\u0119\u0142o mu inny pomys\u0142. Zamiast do\u0142\u0105czy\u0107 do wy\u015bcigu o jak najni\u017csz\u0105 cen\u0119, postanowi\u0142 stworzy\u0107 lody, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 niepor\u00f3wnywalnie dro\u017csze ni\u017c wszystkie dost\u0119pne na rynku. Wbrew logice i radom otoczenia zdefiniowa\u0142 now\u0105 kategori\u0119 lod\u00f3w premium<\/a>.<\/p>\n

Zrezygnowa\u0142 z kompromis\u00f3w. Kiedy inne firmy optymalizowa\u0142y koszty, stawiaj\u0105c na sztuczne aromaty, barwniki i stabilizatory, on szuka\u0142 na rynku najlepszej wanilii. Kluczem okaza\u0142a si\u0119 jednak tekstura \u2014 jego lody zawiera\u0142y dwukrotnie wi\u0119cej t\u0142uszczu ma\u015blanego i o po\u0142ow\u0119 mniej powietrza ni\u017c konkurencja. Rose w swojej ksi\u0105\u017cce biograficznej wspomina\u0142a potem, \u017ce charakterystyczna kremowo\u015b\u0107 powsta\u0142a przez przypadek: gdy zepsu\u0142a si\u0119 pompa wt\u0142aczaj\u0105ca do masy powietrze. Reuben spr\u00f3bowa\u0142 „wadliwej” partii i uzna\u0142, \u017ce jest jeszcze lepsza, ni\u017c zak\u0142ada\u0142.<\/p>\n

W 1961 r., w male\u0144kiej fabryce w Bronxie, ruszy\u0142a produkcja trzech pierwszych smak\u00f3w: wanilii, czekolady i kawy. Tak narodzi\u0142o si\u0119 H\u00e4agen-Dazs.<\/p>\n

Europejski luksus w pude\u0142ku<\/p>\n

Mattus rozumia\u0142, \u017ce luksusowy produkt wymaga luksusowej marki. Zdecydowa\u0142 si\u0119 na du\u0144sko brzmi\u0105c\u0105 nazw\u0119, wierz\u0105c, \u017ce skandynawskie skojarzenia dodadz\u0105 presti\u017cu. Mia\u0142 to by\u0107 r\u00f3wnie\u017c ho\u0142d dla Danii za spos\u00f3b, w jaki kraj ten traktowa\u0142 \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Siedz\u0105c przy kuchennym stole Mattus zacz\u0105\u0142 zapisywa\u0107 bezsensowne s\u0142owa. Tak powsta\u0142o „H\u00e4agen-Dazs” \u2014 nazwa nieoznaczaj\u0105ca nic w \u017cadnym j\u0119zyku, ale brzmi\u0105ca europejsko i tajemniczo. Dodanie umlautu (\u00e4) i digrafu „zs” by\u0142o zabiegiem maj\u0105cym sprawi\u0107, \u017ce Amerykanie spojrz\u0105 na lody inaczej: jak na co\u015b rzadkiego, zagranicznego, wyj\u0105tkowego. Nikt nie wiedzia\u0142, \u017ce w j\u0119zyku du\u0144skim w og\u00f3le si\u0119 ich nie stosuje.<\/p>\n

Rose Mattus promowa\u0142a mark\u0119 osobi\u015bcie \u2014 elegancko ubrana rozdawa\u0142a pr\u00f3bki w lokalnych sklepach i strategicznie wprowadza\u0142a produkt do wyrafinowanych restauracji oraz sklep\u00f3w przy New York University w Greenwich Village. Reszt\u0119 za\u0142atwi\u0142 marketing szeptany.<\/p>\n

Czytaj te\u017c: Arabika z laboratorium. Oto kontrowersyjny plan Nestl\u00e9 w walce z nadci\u0105gaj\u0105cym kryzysem kawowym<\/a><\/p>\n

Budowanie przewagi konkurencyjnej<\/p>\n

Lody s\u0105 wra\u017cliwe na temperatur\u0119 \u2014 ka\u017cde rozmro\u017cenie i ponowne zamro\u017cenie niszczy ich struktur\u0119. Mattus nie m\u00f3g\u0142 do tego dopu\u015bci\u0107. Postawi\u0142 wi\u0119c na w\u0142asn\u0105 sie\u0107 ch\u0142odniczych ci\u0119\u017car\u00f3wek, zapewniaj\u0105c regularne dostawy bezpo\u015brednio z fabryki do delikates\u00f3w.<\/p>\n

W 1973 r. marka mia\u0142a ju\u017c dystrybucj\u0119 og\u00f3lnokrajow\u0105. Trzy lata p\u00f3\u017aniej c\u00f3rka Mattusa, Doris Hurley, otworzy\u0142a pierwszy sklep firmowy na Montague Street w Brooklynie. Sukces przer\u00f3s\u0142 jej naj\u015bmielsze oczekiwania. Przekona\u0142a ojca do stworzenia sieci franczyzowej. W nied\u0142ugim czasie sklepy podbi\u0142y ca\u0142e Stany Zjednoczone.<\/p>\n

\"W<\/p>\n

W 1976 r. c\u00f3rka Reubena Mattusa otworzy\u0142a pierwszy firmowy sklep na Brooklynie<\/p>\n

|
\n Fuhghettaboutit \/ Wikimedia Commons<\/p>\n

Na\u015bladowcy i pierwsza wojna o mark\u0119 premium<\/p>\n

Przez lata H\u00e4agen-Dazs praktycznie nie mia\u0142o konkurencji w swojej klasie. To zmieni\u0142o si\u0119 w 1980 r., kiedy jeden z dawnych dystrybutor\u00f3w, Richard Smith, za\u0142o\u017cy\u0142 mark\u0119 Frusen Gl\u00e4dj\u00e9 \u2014 r\u00f3wnie\u017c stylizowan\u0105 na skandynawsk\u0105.<\/p>\n

Mattus pozwa\u0142 go za kopiowanie „skandynawskiej estetyki”, ale przegra\u0142. S\u0105d stwierdzi\u0142, \u017ce nie da si\u0119 zastrzec narodowego stylu. Wyrok otworzy\u0142 drog\u0119 kolejnym imitatorom, cho\u0107 ostatecznie najwi\u0119kszym konkurentem okaza\u0142o si\u0119 Ben & Jerry\u2019s<\/a> \u2014 marka r\u00f3wnie jako\u015bciowa, ale o bardziej przyst\u0119pnej, ameryka\u0144skiej osobowo\u015bci.<\/p>\n

Sprzeda\u017c i spu\u015bcizna marki<\/p>\n

W 1983 r. Reuben Mattus sprzeda\u0142 H\u00e4agen-Dazs koncernowi Pillsbury. Po latach zmieniaj\u0105cej si\u0119 struktury w\u0142a\u015bcicielskiej dzi\u015b marka dzia\u0142a w podziale:<\/p>\n