Badacze przeanalizowali widmo rentgenowskie promieniowania docieraj\u0105cego do nas z\u00a0pozosta\u0142o\u015bci po eksplozji supernowej skatalogowanej jako Kasjopeja A. Do wykonania pomiaru wykorzystano mikrokalorymetr Resolve znajduj\u0105cy si\u0119 na pok\u0142adzie satelity XRISM. Instrument ten charakteryzuje si\u0119 rozdzielczo\u015bci\u0105 energetyczn\u0105 o\u00a0rz\u0105d wielko\u015bci lepsz\u0105 od wcze\u015bniejszych detektor\u00f3w tego typu. Efekty pomiar\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 zaskakuj\u0105ce. XRISM dostrzeg\u0142 bowiem s\u0142abe linie emisyjne takich pierwiastk\u00f3w, jak chlor i\u00a0potas.<\/p>\n
Co w\u00a0tym takiego zaskakuj\u0105cego? Ot\u00f3\u017c, wed\u0142ug obecnych modeli gwiazdy powinny wytwarza\u0107 ok. jedn\u0105 dziesi\u0105t\u0105 ilo\u015bci chloru i\u00a0potasu obserwowanej we wszech\u015bwiecie. Najnowsze pomiary pokazuj\u0105 jednak wyra\u017anie silniejsze linie tych pierwiastk\u00f3w w\u00a0Kasjopei A. To pierwszy obserwacyjny dow\u00f3d na to, \u017ce pojedyncza supernowa mo\u017ce wyprodukowa\u0107 ich wystarczaj\u0105co du\u017co, by wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 mi\u0119dzy teori\u0105 a\u00a0obserwacjami.<\/p>\n
Naukowcy por\u00f3wnali uzyskane obfito\u015bci z\u00a0kilkoma modelami nukleosyntezy supernowych. Standardowe scenariusze nie przewidywa\u0142y tak wysokich poziom\u00f3w \u017cadnego z\u00a0tych pierwiastk\u00f3w. Autorzy nowego opracowania wskazuj\u0105, \u017ce intensywne mieszanie materii wewn\u0105trz masywnych gwiazd \u2014\u00a0nap\u0119dzane szybkim obrotem, oddzia\u0142ywaniem w\u00a0uk\u0142adach podw\u00f3jnych lub zlewaniem si\u0119 pow\u0142ok \u2014\u00a0mo\u017ce znacz\u0105co zwi\u0119ksza\u0107 produkcj\u0119 pierwiastk\u00f3w o\u00a0nieparzystej liczbie proton\u00f3w.<\/p>\n
Odkrycie to ma znaczenie dla zrozumienia pochodzenia pierwiastk\u00f3w kluczowych dla \u017cycia i\u00a0formowania planet. Chlor i\u00a0potas to pierwiastki z\u00a0nieparzyst\u0105 liczb\u0105 proton\u00f3w; ich niedoszacowanie w\u00a0modelach od lat stanowi\u0142o problem dla astrofizyk\u00f3w. Opisywane tutaj obserwacje przeprowadzone za pomoc\u0105 XRISM pokazuj\u0105, \u017ce bezwzgl\u0119dne warunki panuj\u0105ce we wn\u0119trzach gwiazd mog\u0105 by\u0107 znacznie bardziej produktywne, ni\u017c zak\u0142adano.<\/p>\n
Zesp\u00f3\u0142 planuje teraz obserwacje innych pozosta\u0142o\u015bci po supernowych z\u00a0u\u017cyciem XRISM. Chce sprawdzi\u0107, czy wzmo\u017cona produkcja chloru i\u00a0potasu jest powszechna w\u00a0masywnych gwiazdach, czy charakterystyczna dla Kasjopei A. Taka seria obserwacji pomo\u017ce oceni\u0107, czy intensywne mieszanie jest uniwersalnym elementem ewolucji masywnych gwiazd.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Badacze przeanalizowali widmo rentgenowskie promieniowania docieraj\u0105cego do nas z\u00a0pozosta\u0142o\u015bci po eksplozji supernowej skatalogowanej jako Kasjopeja A. Do wykonania…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":138799,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-138798","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=138798"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138798\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/138799"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=138798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=138798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=138798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}