Astronomowie uzyskali bezpo\u015brednie obrazy dw\u00f3ch erupcji nowych w\u00a0niespotykanej dot\u0105d rozdzielczo\u015bci. Dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu promienia zebranego z\u00a0wielu teleskop\u00f3w tworz\u0105cych sie\u0107 CHARA Array naukowcy zobaczyli, jak z\u00a0gwiazd wystrzeliwuj\u0105 strumienie gazu i\u00a0jak zderzenia tych strumieni nap\u0119dzaj\u0105 swoiste fale uderzeniowe.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie zastosowanie interferometrii da\u0142o nam wgl\u0105d w\u00a0pierwsze dni po eksplozji, gdy zwykle widzimy tylko punktowe rozja\u015bnienie obserwowanego obiektu. Nowe dane ujawni\u0142y wiele kierunk\u00f3w wyp\u0142yw\u00f3w oraz przypadki, gdy gwiazda przez dziesi\u0105tki dni przytrzymuje przy sobie zewn\u0119trzne warstwy, by potem gwa\u0142townie je odrzuci\u0107.<\/p>\n
Gail Schaefer z\u00a0Uniwersytetu Stanu Georgia, dyrektorka CHARA Array, podkre\u015bla tutaj b\u0142yskawiczn\u0105 reakcj\u0119 zespo\u0142u naukowc\u00f3w. Tylko dzi\u0119ki niej mo\u017cliwe by\u0142o uchwycenie kr\u00f3tkotrwa\u0142ych, z\u0142o\u017conych etap\u00f3w eksplozji, w\u00a0kt\u00f3rych materia wyrzucana jest ze starzej\u0105cej si\u0119 gwiazdy.<\/p>\n
Zesp\u00f3\u0142 astronom\u00f3w przeanalizowa\u0142 dwie r\u00f3\u017cne nowe z\u00a02021 r. V1674 Her w\u00a0gwiazdozbiorze Herkulesa rozb\u0142ys\u0142a i\u00a0zgas\u0142a w\u00a0ci\u0105gu zaledwie kilku dni, a\u00a0obrazy pokaza\u0142y dwa prostopad\u0142e wyp\u0142ywy gazu z\u00a0eksploduj\u0105cej gwiazdy. W\u00a0tym samym czasie teleskop Fermi rejestrowa\u0142 promienie gamma, co \u0142\u0105czy emisj\u0119 wysokoenergetyczn\u0105 uderzaj\u0105cymi w\u00a0o\u015brodek mi\u0119dzygwiezdny strumieniami materii.<\/p>\n
Drugi przypadek, V1405 Cas w\u00a0gwiazdozbiorze Kasjopei, ewoluowa\u0142 nieco wolniej. Obiekt utrzymywa\u0142 przy sobie zewn\u0119trzne warstwy przez ponad 50 dni, a\u00a0op\u00f3\u017aniony wyrzut wywo\u0142a\u0142 \u015bwie\u017ce fale uderzeniowe i\u00a0kolejn\u0105 emisj\u0119 gamma widzian\u0105 przez teleskop Fermi. To pierwsza wyra\u017ana wskaz\u00f3wka, \u017ce op\u00f3\u017anione odrzucenie zewn\u0119trznych warstw gwiazdy mo\u017ce kszta\u0142towa\u0107 przebieg erupcji.<\/p>\n
Wed\u0142ug badaczy przeprowadzone przez nich obserwacje umo\u017cliwi\u0142y nam obserwowanie wybuchu gwiazdy w\u00a0czasie rzeczywistym. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie jest to jedynie prosty rozb\u0142ysk, a\u00a0z\u0142o\u017cony ci\u0105g zdarze\u0144. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce astronomowie w\u0142a\u015bnie otworzyli\\ nowe okno na jedne z\u00a0najbardziej dramatycznych zjawisk we wszech\u015bwiecie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Astronomowie uzyskali bezpo\u015brednie obrazy dw\u00f3ch erupcji nowych w\u00a0niespotykanej dot\u0105d rozdzielczo\u015bci. Dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu promienia zebranego z\u00a0wielu teleskop\u00f3w tworz\u0105cych sie\u0107…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":139058,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-139057","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115683852532920528","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139057"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139057\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/139058"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=139057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=139057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}