{"id":14100,"date":"2025-09-24T21:14:12","date_gmt":"2025-09-24T21:14:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/14100\/"},"modified":"2025-09-24T21:14:12","modified_gmt":"2025-09-24T21:14:12","slug":"putin-traci-swoja-sile-wojna-w-koncu-dosiegnela-rosyjskich-oligarchow-takiej-sytuacji-nie-bylo-od-dekad-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/14100\/","title":{"rendered":"Putin traci swoj\u0105 si\u0142\u0119. Wojna (w ko\u0144cu) dosi\u0119gn\u0119\u0142a rosyjskich oligarch\u00f3w. Takiej sytuacji nie by\u0142o od dekad"},"content":{"rendered":"

Pomimo rozwa\u017ca\u0144 polityk\u00f3w i ekspert\u00f3w na temat upadku Zachodu, wzrostu znaczenia Chin <\/a>i kszta\u0142towania si\u0119 nowego dwubiegunowego \u015bwiata obecnie tylko trzy spo\u015br\u00f3d 25 najdro\u017cszych firm na \u015bwiecie znajduj\u0105 si\u0119 poza Stanami Zjednoczonymi, a ich udzia\u0142 w \u0142\u0105cznej warto\u015bci Top-25 wynosi zaledwie 10,8 proc. (stan na 18 wrze\u015bnia 2025 r.). Podobnej koncentracji bogactwa korporacyjnego na \u015bwiecie nie obserwowano od… przepraszam, nigdy.<\/p>\n

Chcia\u0142bym jednak porozmawia\u0107 o w\u0142a\u015bcicielach firm, najbogatszych ludziach \u2014 przede wszystkim dlatego, \u017ce przez ca\u0142\u0105 histori\u0119 postsowieck\u0105 luksus rosyjskich miliarder\u00f3w by\u0142 omawiany w kraju i za granic\u0105 jako wska\u017anik wielko\u015bci i sukcesu ca\u0142ej Rosji. Obecnie, w czasach licznych prowokacji wojskowych, kt\u00f3re coraz \u015bmielej realizuje W\u0142adimir Putin<\/a>, wydaje si\u0119 to absurdalne. Jednak na pocz\u0105tku XXI w., kiedy g\u0142\u00f3wne krajowe forum gospodarcze z jakiego\u015b powodu odbywa\u0142o si\u0119 w Londynie, sekcja po\u015bwi\u0119cona „luksusowi jako idei narodowej Rosji” \u2014 wygl\u0105da\u0142a w jego programie ca\u0142kiem naturalnie \u2014 a bogactwo by\u0142o postrzegane przez wielu jako jedyna rzecz, do kt\u00f3rej Rosjanie powinni d\u0105\u017cy\u0107.<\/p>\n

Pierwszym rosyjskim miliarderem zosta\u0142 najprawdopodobniej Michai\u0142 Chodorkowski <\/a>\u2014 jeszcze pod koniec lat 90., na fali wzrostu kapitalizacji krajowych przedsi\u0119biorstw przed kryzysem finansowym w 1998 r. Nie jest wykluczone, \u017ce w tym czasie nie by\u0142 on ju\u017c jedynym cz\u0142onkiem klubu miliarder\u00f3w, ale szczeg\u00f3\u0142owe i uznane rankingi, obejmuj\u0105ce Rosjan, pojawi\u0142y si\u0119 dopiero na pocz\u0105tku XXI w. Od tego czasu listy Forbesa wywo\u0142ywa\u0142y w kraju wi\u0119ksze poruszenie ni\u017c publikacja danych o wzro\u015bcie PKB lub realnych dochodach ludno\u015bci, a ka\u017cdy nowy sukces miliardera by\u0142 oceniany jako zwyci\u0119stwo \u2014 przez zwolennik\u00f3w liberalnych pogl\u0105d\u00f3w i jako katastrofa \u2014 przez tych, kt\u00f3rzy ubolewali nad naruszaniem sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej.<\/p>\n

Stosunek do najbogatszych Rosjan nigdy nie by\u0142 neutralny \u2014 m\u00f3wiono, \u017ce wszyscy zarobili pieni\u0105dze na niesprawiedliwej prywatyzacji lub doszli do szczytu dzi\u0119ki przest\u0119pstwom i oszustwom \u2014 ale element podziwu dla nieosi\u0105galnego by\u0142 obecny od samego pocz\u0105tku, a wzbogacanie si\u0119 zamo\u017cnych obywateli, cho\u0107 z pewnymi zastrze\u017ceniami, by\u0142o postrzegane jako triumf ca\u0142ego kraju. W du\u017cej mierze dotyczy\u0142o to r\u00f3wnie\u017c pozycji rosyjskich firm na listach najwi\u0119kszych \u015bwiatowych korporacji: wielu prawdopodobnie pami\u0119ta, jak w 2008 r. Aleksiej Miller<\/a> obieca\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 Gazprom (kt\u00f3ry w\u00f3wczas na kr\u00f3tko wyprzedzi\u0142 Microsoft pod wzgl\u0119dem kapitalizacji rynkowej) w firm\u0119 o kapitalizacji 1 bln dol. (wed\u0142ug aktualnego kursu 3,6 bln z\u0142) ju\u017c za siedem do o\u015bmiu lat. Dzisiaj, dla por\u00f3wnania, kapitalizacja Gazpromu wynosi mniej ni\u017c 1 proc. kapitalizacji Microsoftu.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od tego, jak w\u0105tpliwy z wielu punkt\u00f3w widzenia by\u0142 cel niepohamowanego wzbogacania si\u0119 rosyjskich oligarch\u00f3w (a obecnie „wp\u0142ywowych biznesmen\u00f3w z Rosji”, jak si\u0119 ich nazywa w celu umieszczenia na listach sankcyjnych), sukcesy na tej drodze w pewnym sensie odzwierciedla\u0142y pozycj\u0119 kraju w \u015bwiatowej „tabeli rang”. W 2007 r., u szczytu „rosyjskiego cudu gospodarczego”, Rosja prawdopodobnie znalaz\u0142a si\u0119 na drugim miejscu po Stanach Zjednoczonych, poniewa\u017c pod koniec roku w Niemczech by\u0142o 55 miliarder\u00f3w, w Rosji w niekt\u00f3rych momentach ich liczba si\u0119ga\u0142a 60, a Chiny i Indie pozostawa\u0142y daleko w tyle.<\/p>\n

Jednak od tego czasu sytuacja uleg\u0142a radykalnej zmianie \u2014 i nawet fakt, \u017ce liczba Rosjan na li\u015bcie Forbesa zbli\u017ca si\u0119 do 1,5 tys., niewiele m\u00f3wi. Je\u015bli w 2007 r. w pierwszej setce globalnego rankingu najbogatszych przedsi\u0119biorc\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w rodzin kr\u00f3lewskich znalaz\u0142o si\u0119 14 Rosjan, a pierwsi z nich zajmowali miejsca w po\u0142owie czwartej dziesi\u0105tki, to w 2025 r. pozosta\u0142o ich tylko sze\u015bciu \u2014 a co wa\u017cniejsze, je\u015bli nieca\u0142e 20 lat temu \u0142\u0105czny maj\u0105tek tych 14 os\u00f3b przewy\u017csza\u0142 maj\u0105tek lidera listy, Billa Gatesa, dok\u0142adnie trzykrotnie, to obecnie ta sz\u00f3stka \u0142\u0105cznie pozostaje w tyle za obecnym liderem, Elonem Muskiem<\/a>, r\u00f3wnie\u017c trzykrotnie.<\/p>\n

W „klasyfikacji dru\u017cynowej” Rosja spad\u0142a na pi\u0105te miejsce pod wzgl\u0119dem liczby uczestnik\u00f3w wy\u015bcigu, za Stanami Zjednoczonymi, Chinami, Indiami i Niemcami \u2014 i to jeszcze nie koniec, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce 10 wrze\u015bnia tego roku Larry Ellison, 81-letni za\u0142o\u017cyciel i prezes Oracle, w ci\u0105gu jednego dnia gie\u0142dowego zwi\u0119kszy\u0142 sw\u00f3j maj\u0105tek o rekordow\u0105 kwot\u0119 101 mld dol. (364 mld z\u0142), co znacznie przewy\u017csza \u0142\u0105czne aktywa Aleksieja Mordaszowa<\/a>, Leonida Michalsona i W\u0142adimira Lisina zgromadzone przez nich przez wszystkie postsowieckie dziesi\u0119ciolecia. Je\u015bli obecne trendy si\u0119 utrzymaj\u0105, maj\u0105tki 150 najbogatszych Rosjan b\u0119d\u0105 mniejsze ni\u017c maj\u0105tek jednego lidera \u015bwiatowej listy (kimkolwiek by on nie by\u0142) do ko\u0144ca 2026 r.<\/p>\n

Zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne trendy, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w ostatnich latach w losach superbogatych ludzi w Rosji i na ca\u0142ym \u015bwiecie, wskazuj\u0105 na pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy Rosj\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwami odnosz\u0105cymi wi\u0119ksze sukcesy gospodarcze.<\/p>\n

Przede wszystkim nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce „nowi Rosjanie”, jak kiedy\u015b ich nazywano, znale\u017ali si\u0119 na fali sukcesu w du\u017cej mierze dzi\u0119ki aktualnej sytuacji i pod pewnymi wzgl\u0119dami przypominaj\u0105 wzrost zamo\u017cno\u015bci superbogatych z arabskich kraj\u00f3w wydobywaj\u0105cych rop\u0119 naftow\u0105, kt\u00f3rzy na pewien czas stali si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi celebrytami biznesowymi lat 70. i 80. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 rosyjskich miliarder\u00f3w zbudowa\u0142a swoje fortuny albo na wykorzystaniu zasob\u00f3w naturalnych kraju, albo na bliskich relacjach z przedstawicielami w\u0142adz pa\u0144stwowych. Co najmniej dwie trzecie z nich w taki czy inny spos\u00f3b zawdzi\u0119cza sw\u00f3j sukces zawirowaniom rosyjskiej prywatyzacji.<\/p>\n

Jednak podobnie jak w przypadku innych „surowcowych” lub „biurokratycznych” miliarder\u00f3w z kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119, nie byli oni w stanie odnie\u015b\u0107 sukcesu poza granicami w\u0142asnego kraju \u2014 z nielicznymi wyj\u0105tkami, kiedy okoliczno\u015bci zmusi\u0142y ich do wyjazdu i rozpocz\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej w \u015brodowisku typowo zachodnim.<\/p>\n

\"PrezydentALEXANDER KAZAKOV \/ AFP<\/p>\n

Prezydent Rosji W\u0142adimir Putin, Moskwa, grudzie\u0144 2024 r. (zdj\u0119cie pogl\u0105dowe)<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z prawdziwie bogatych Rosjan ju\u017c zrzek\u0142a si\u0119 rosyjskiego obywatelstwa lub jest bliska tego kroku, podczas gdy ci, kt\u00f3rzy pozostali w Rosji, znale\u017ali si\u0119 dzi\u015b w do\u015b\u0107 wyrafinowanej pu\u0142apce.<\/p>\n

Rosyjskie przedsi\u0119biorstwa najwi\u0119kszych krajowych biznesmen\u00f3w pozosta\u0142y zlokalizowane, moim zdaniem, jak \u017cadne inne. Nawet wiele chi\u0144skich firm, kt\u00f3re przynios\u0142y swoim za\u0142o\u017cycielom i w\u0142a\u015bcicielom upragniony status posiadaczy miliardowych fortun, koncentruje si\u0119 nie tylko na globalnym popycie (wiele rosyjskich firm to najwi\u0119ksi eksporterzy), ale tak\u017ce na dzia\u0142alno\u015bci operacyjnej na rynkach zagranicznych. Nie m\u00f3wi\u0119 o firmach, kt\u00f3re, jak AliExpress, sta\u0142y si\u0119 klonami zachodnich struktur. Jednak nawet ByteDance ze swoj\u0105 sieci\u0105 spo\u0142eczno\u015bciow\u0105 TikTok pokazuje, jak ogromne mo\u017cliwo\u015bci otwiera wej\u015bcie na nowe rynki: firma jest obecnie wyceniana na prawie 340 mld dol. (1,2 bln z\u0142), co stanowi po\u0142ow\u0119 \u0142\u0105cznej kapitalizacji rosyjskiego rynku akcji, i z pewno\u015bci\u0105 stanie si\u0119 jeszcze dro\u017csza po przej\u0119ciu kontroli operacyjnej przez ameryka\u0144skich inwestor\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksze gwiazdy.<\/p>\n

Rosyjscy przedsi\u0119biorcy woleli inwestowa\u0107 w tradycyjne sektory (przemys\u0142 naftowy lub handel detaliczny) i nieruchomo\u015bci \u2014 i stracili znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 aktyw\u00f3w z powodu powi\u0105za\u0144 z re\u017cimem Putina, co bardzo kontrastuje z do\u015bwiadczeniami Chin (warto tu ponownie przypomnie\u0107, \u017ce Donald Trump woli specjalnie kontaktowa\u0107 si\u0119 z Xi Jinpingiem<\/a> w sprawie transakcji dotycz\u0105cej TikToka, podczas gdy rosyjskiego kapita\u0142u na Zachodzie pozbyto si\u0119 \u0142atwo i bez wysi\u0142ku).<\/p>\n

Lokalizacja biznesu zapewni\u0142a rosyjskim przedsi\u0119biorcom pewne korzy\u015bci. Pami\u0119tamy, \u017ce podczas gdy na Zachodzie aktywa zosta\u0142y zaj\u0119te i zamro\u017cone, w Rosji W\u0142adimir Putin, skar\u017c\u0105c si\u0119 na miliarder\u00f3w powracaj\u0105cych do ojczyzny, na\u0142o\u017cy\u0142 na ich firmy jedynie niewielki dodatkowy podatek. Jednocze\u015bnie pozostawi\u0142 ich jako zak\u0142adnik\u00f3w Kremla, kt\u00f3ry ostatnio staje si\u0119 coraz bardziej radykalny w d\u0105\u017ceniu do odbierania w\u0142asno\u015bci z powod\u00f3w czysto koniunkturalnych lub politycznych. Nie s\u0105dz\u0119, aby by\u0142o przesad\u0105 stwierdzenie, \u017ce ca\u0142a historia du\u017cego rosyjskiego biznesu w ci\u0105gu ostatnich 30 lat jest histori\u0105 stopniowej utraty przez niego wp\u0142yw\u00f3w politycznych, kt\u00f3re by\u0142y najwi\u0119ksze w pierwszych latach reform rynkowych, mimo \u017ce w tamtym czasie biznes nie by\u0142 tak bogaty jak w p\u00f3\u017aniejszych okresach.<\/p>\n

Nie mog\u0119 ani potwierdzi\u0107, ani zaprzeczy\u0107, je\u015bli chodzi o opinie, \u017ce na pocz\u0105tku 2020 r. wielu z najbogatszych rosyjskich przedsi\u0119biorc\u00f3w sta\u0142o si\u0119 jedynie nominalnymi w\u0142a\u015bcicielami formalnie nale\u017c\u0105cych do nich aktyw\u00f3w, kt\u00f3rymi od dawna dysponuj\u0105 zupe\u0142nie inne osoby, bli\u017csze najwy\u017cszym przyw\u00f3dcom kraju \u2014 ale jestem przekonany, \u017ce wp\u0142yw wielkiego biznesu na kierownictwo polityczne Rosji jest dzi\u015b bliski zeru. Pewnego rodzaju namacalne potwierdzenie mo\u017cna uzyska\u0107, por\u00f3wnuj\u0105c liczb\u0119 przedstawicieli biznesu na inauguracjach W\u0142adimira Putina w 2024 r. i Donalda Trumpa w 2025 r. \u2014 dodatkowe komentarze s\u0105 tu zb\u0119dne.<\/p>\n

\"JachtOsman Uras \/ ANADOLU AGENCY \/ Anadolu Agency via AFP \/ AFP<\/p>\n

Jacht Romana Abramowicza, Mugla, grudzie\u0144 2022 r. (zdj\u0119cie pogl\u0105dowe)<\/p>\n

Na zako\u0144czenie chcia\u0142bym doda\u0107, \u017ce przynajmniej pod jednym wzgl\u0119dem najwi\u0119ksi rosyjscy przedsi\u0119biorcy s\u0105 zaskakuj\u0105co podobni do swoich zagranicznych koleg\u00f3w: jakkolwiek dziwne to mo\u017ce by\u0107, starzej\u0105 si\u0119. Je\u015bli w 2025 r. \u015brednia wieku cz\u0142onk\u00f3w globalnej listy Forbesa wynosi 67 lat, to rosyjscy miliarderzy przekroczyli t\u0119 granic\u0119 ju\u017c w 2023 r., a obecnie wska\u017anik ten zbli\u017ca si\u0119 do 70 lat. To odpowiada wiekowi kierownictwa Kremla i zmianie pokoleniowej, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w latach 90.<\/p>\n

Jednak takie podobie\u0144stwo nie stawia ich na r\u00f3wni z kolegami \u2014 poniewa\u017c kwestia dziedziczenia aktyw\u00f3w w sytuacji, gdy porz\u0105dek prawny w Rosji jest przestrzegany i szanowany mniej ni\u017c kiedykolwiek od czasu rozpocz\u0119cia reform rynkowych, wydaje si\u0119 jedn\u0105 wielk\u0105 zagadk\u0105.<\/p>\n

Nawet chi\u0144scy miliarderzy mog\u0105 by\u0107 nieco spokojniejsi, poniewa\u017c s\u0105 jednymi z najm\u0142odszych na \u015bwiecie, ze \u015bredni\u0105 wieku nieco powy\u017cej 60 lat, a ich maj\u0105tki s\u0105 cz\u0119sto zorganizowane poprzez firmy z Hongkongu. Miasto to zajmuje obecnie drugie po Nowym Jorku miejsce na \u015bwiecie pod wzgl\u0119dem liczby mieszkaj\u0105cych w nim miliarder\u00f3w. Jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 rosyjska lista Forbesa za 10 lub 15 lat, nie da si\u0119 dzi\u015b po prostu przewidzie\u0107.<\/p>\n

Rozw\u00f3j rosyjskiego wielkiego biznesu, kt\u00f3ry na pewien czas zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do najwy\u017cszych szczebli \u015bwiatowej elity przedsi\u0119biorczej, by\u0142, jak si\u0119 wydaje, w du\u017cej mierze przypadkowy \u2014 bior\u0105c pod uwag\u0119 zar\u00f3wno \u017ar\u00f3d\u0142a bogactwa, jak i zdolno\u015b\u0107 do wyj\u015bcia poza granice w\u0142asnego kraju w erze globalizacji. Za kilka lat ostatni Rosjanie znikn\u0105 z pierwszej setki globalnego rankingu, a o pogr\u0105\u017caj\u0105cym si\u0119 w autorytaryzmie kraju b\u0119d\u0105 z nostalgi\u0105 wspomina\u0107 tylko ci, kt\u00f3rzy kiedy\u015b byli beneficjentami niepohamowanego luksusu rosyjskich nowobogackich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pomimo rozwa\u017ca\u0144 polityk\u00f3w i ekspert\u00f3w na temat upadku Zachodu, wzrostu znaczenia Chin i kszta\u0142towania si\u0119 nowego dwubiegunowego \u015bwiata…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":14101,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,5084,32,33,244,105,66,27,67,34,35,5085,28,31,53,25,52,68,51,57,55,40,41,62,47,80,29,30,65,50,26,418,82,83,84],"class_list":{"0":"post-14100","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-bogactwo","10":"tag-breaking-news","11":"tag-breakingnews","12":"tag-ctr_tst","13":"tag-ekonomia","14":"tag-give_me_perspective","15":"tag-headlines","16":"tag-intextvideo_splayer","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-miliarder","20":"tag-naglowki","21":"tag-najwazniejsze-artykuly","22":"tag-new_header","23":"tag-news","24":"tag-onet3","25":"tag-onet3d","26":"tag-onet3d_2i","27":"tag-opinia","28":"tag-phx","29":"tag-polish","30":"tag-polski","31":"tag-rosja_kraj_rosjanin_rosjanie_rosjanka_rosjanki","32":"tag-screening_general","33":"tag-swiat","34":"tag-top-stories","35":"tag-topstories","36":"tag-update_me","37":"tag-v2021","38":"tag-wiadomosci","39":"tag-wladimir_putin_rosyjski_prezydent","40":"tag-world","41":"tag-world-news","42":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14100"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14100\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14101"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}