Astronomowie przez 10 dni nieprzerwanie \u015bledzili galaktyk\u0119 NGC 3783 przede wszystkim za pomoc\u0105 teleskopu kosmicznego XRISM. W\u00a0tym czasie odnotowali wahania jasno\u015bci w\u00a0mi\u0119kkim pa\u015bmie promieniowania rentgenowskiego, w\u00a0tym trwaj\u0105cy trzy dni epizod rozja\u015bnienia. R\u00f3wnolegle dosz\u0142o do wyj\u0105tkowego zjawiska: jednoczesnego wyrzutu gazu z\u00a0dysku akrecyjnego supermasywnej czarnej dziury.<\/p>\n
Kluczowy pomiar dotyczy\u0142 pr\u0119dko\u015bci materii. Zesp\u00f3\u0142 zarejestrowa\u0142 przyspieszenie strumienia do ok. 60 tys. km\/s, czyli ok. 20 proc. pr\u0119dko\u015bci \u015bwiat\u0142a. Jest to pierwszy raz, gdy tak szybka emisja zosta\u0142a jasno powi\u0105zana z\u00a0trwaj\u0105cym wybuchem w\u00a0zakresie promieniowania X\u00a0i\u00a0obserwowana by\u0142a w\u00a0tak d\u0142ugiej, ci\u0105g\u0142ej kampanii XRISM.<\/p>\n
Badacze ustalili, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142o gazu znajduje si\u0119 w\u00a0obszarze oddalonym o\u00a0ok. pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciokrotno\u015b\u0107 rozmiaru czarnej dziury. W\u00a0miejscu tym grawitacja i\u00a0pola magnetyczne oddzia\u0142uj\u0105 w\u00a0skrajnych warunkach, sprzyjaj\u0105c nag\u0142ym rekonfiguracjom magnetycznym. Taki scenariusz dobrze t\u0142umaczy r\u00f3wnoczesno\u015b\u0107 rozb\u0142ysku w\u00a0X\u00a0i\u00a0wyrzutu materii.<\/p>\n
Wed\u0142ug autor\u00f3w opracowania przypadek ten stanowi\u0142 wyj\u0105tkow\u0105 szans\u0119 zbadania mechanizmu tak ultraszybkich strumieni gazu. Dane sugeruj\u0105, \u017ce przyspieszenie wyp\u0142ywu nap\u0119dza\u0142y w\u00a0tym przypadku oddzia\u0142ywania magnetyczne, podobne do koronalnych wyrzut\u00f3w masy na s\u0142o\u0144cu. Autorzy przeciwstawiaj\u0105 to popularnym modelom, kt\u00f3re akcentuj\u0105 presj\u0119 promieniowania i\u00a0ekstremalne grzanie gazu.<\/p>\n
Por\u00f3wnanie z\u00a0aktywno\u015bci\u0105 s\u0142oneczn\u0105 dzia\u0142a tu jak skala zjawiska. Koronalne wyrzuty masy na s\u0142o\u0144cu to gor\u0105ce plazmowe ob\u0142oki, ale analogiczne procesy w\u00a0pobli\u017cu supermasywnej czarnej dziury s\u0105 liczbowo znacznie pot\u0119\u017cniejsze. Wed\u0142ug badaczy przypadek galaktyki NGC 3783 pokazuje, \u017ce magnetyczna rekoneksja mo\u017ce by\u0107 kluczowym nap\u0119dem wyp\u0142yw\u00f3w w\u00a0aktywnych j\u0105drach galaktyk.<\/p>\n
Znaczenie odkrycia wykracza poza sam obiekt. Takie wyp\u0142ywy to forma astronomicznego \u201esprz\u0119\u017cenia zwrotnego\u201d, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na gaz i\u00a0gwiazdy wok\u00f3\u0142 j\u0105dra galaktyki. Kampani\u0119 obserwacyjn\u0105 w\u00a0tym przypadku prowadzi\u0142 XRISM przy wsparciu sze\u015bciu misji: XMM-Newton, NuSTAR, Hubble, Chandra, Swift i\u00a0NICER.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Astronomowie przez 10 dni nieprzerwanie \u015bledzili galaktyk\u0119 NGC 3783 przede wszystkim za pomoc\u0105 teleskopu kosmicznego XRISM. W\u00a0tym czasie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":141118,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-141117","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115689853198146357","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141117\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/141118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=141117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=141117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}