![\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/3l_ATLAS_2E.webp.webp\"\/)
<\/p>\nKomety w naszym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym potrafi\u0105 \u015bwieci\u0107 w promieniach X, pierwszy raz odkryto to w 1996 r. u komety Hyakutake. Wynika to z do\u015b\u0107 egzotycznego zjawiska: gdy gaz otaczaj\u0105cy komet\u0119 zderza si\u0119 z na\u0142adowanymi cz\u0105stkami ze S\u0142o\u0144ca, zachodzi tzw. reakcja wymiany \u0142adunku, kt\u00f3ra uwalnia charakterystyczne promieniowanie rentgenowskie. To kosmiczny neon, zapalaj\u0105cy si\u0119 tam, gdzie lodowe j\u0105dro komety zaczyna parowa\u0107 pod wp\u0142ywem s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n
Jednak w przypadku mi\u0119dzygwiezdnych go\u015bci sytuacja jest inna. Mimo pr\u00f3b prowadzonych przy pierwszych dw\u00f3ch obiektach, kt\u00f3re odwiedzi\u0142y nasz Uk\u0142ad S\u0142oneczny, nigdy nie wykryto u nich promieniowania rentgenowskiego. Czy to znaczy, \u017ce komety spoza naszego uk\u0142adu s\u0105 zbudowane inaczej? Czy inne \u015bwiata s\u0105 tak inne od naszego? Ten znak zapytania wisia\u0142 nad astronomami od lat. A\u017c dot\u0105d.<\/p>\n
\nPolowanie na promieniowanie\n<\/p>\n
Informacj\u0119 o odkryciu promieniowania X komety 3I\/Atlas poda\u0142a Japo\u0144ska Agencja Kosmiczna JAXA. Przeprowadzenie takiego badania by\u0142o sporym wyzwaniem organizacyjnym i technologicznym. Do akcji wkroczy\u0142 japo\u0144ski satelita XRISM (X-Ray Imaging and Spectroscopy Mission). <\/p>\n
Zadanie nie by\u0142o proste, bo komety \u015bwiec\u0105 najja\u015bniej, gdy s\u0105 blisko S\u0142o\u0144ca (w peryhelium), a delikatne instrumenty satelity nie mog\u0105 patrze\u0107 bezpo\u015brednio w nasz\u0105 gwiazd\u0119, musz\u0105 zachowa\u0107 bezpieczny dystans co najmniej 60 stopni. Trzeba by\u0142o czeka\u0107 a\u017c kometa 3I\/Atlas znajdzie si\u0119 w odpowiednim okienku.<\/p>\n
<\/p>\n
Zdj\u0119cie rentgenowskie komety zarejestrowane przez teleskop Xtend do obrazowania w mi\u0119kkim promieniowaniu rentgenowskim. Obraz powsta\u0142 na podstawie danych przetworzonych metod\u0105 Quick Look. Pole widzenia Xtend obejmuje obszar oko\u0142o 3 milion\u00f3w km2, ukazuj\u0105c s\u0142ab\u0105 struktur\u0119 emisyjn\u0105 rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 na oko\u0142o 400 000 km wok\u00f3\u0142 komety. \u0179r\u00f3d\u0142o: JAXA<\/p>\n
Szansa pojawi\u0142a si\u0119 pod koniec listopada. Mi\u0119dzy 26 a 28 listopada 2025 r., XRISM wpatrywa\u0142 si\u0119 w punkt w gwiazdozbiorze Panny. To by\u0142 prawdziwy taniec na orbicie. Kometa 3I\/Atlas przesuwa\u0142a si\u0119 na tle gwiazd, wi\u0119c satelita musia\u0142 korygowa\u0107 swoje ustawienie a\u017c 14 razy, \u015brednio raz na trzy godziny, by utrzyma\u0107 p\u0119dz\u0105cego go\u015bcia w centrum pola widzenia swojego teleskopu Xtend.<\/p>\n
\nDelikatna, ale wyra\u017ana po\u015bwiata\n<\/p>\n
Wysi\u0142ek si\u0119 op\u0142aci\u0142, cho\u0107 wyniki wci\u0105\u017c s\u0105 przedmiotem gor\u0105cych dyskusji. Po z\u0142o\u017ceniu obraz\u00f3w i trwaj\u0105cej \u0142\u0105cznie 17 godz. efektywnej ekspozycji, oczom naukowc\u00f3w ukaza\u0142 si\u0119 s\u0142aby, ale wyra\u017any blask.<\/p>\n
Wst\u0119pna analiza danych, opublikowana b\u0142yskawicznie w magazynie The Astronomer\u2019s Telegram, ujawni\u0142a po\u015bwiat\u0119 rentgenowsk\u0105 rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 na oko\u0142o 5 minut k\u0105towych wok\u00f3\u0142 j\u0105dra komety. Przek\u0142adaj\u0105c to na ludzkie miary m\u00f3wimy o chmurze o promieniu 400 000 km. To odleg\u0142o\u015b\u0107 Ziemi od Ksi\u0119\u017cyca. Tak rozleg\u0142ego obszaru emisji nie da si\u0119 \u0142atwo wyt\u0142umaczy\u0107 zwyk\u0142ym rozmyciem obrazu czy b\u0142\u0119dami optyki. Co\u015b tam naprawd\u0119 si\u0119 dzieje.<\/p>\n
Wszystko wskazuje na to, \u017ce obserwujemy zjawisko zwane wymian\u0105 \u0142adunku (charge-exchange). L\u00f3d na powierzchni komety pod wp\u0142ywem ciep\u0142a zamienia si\u0119 w gaz i tworzy chmur\u0119 otaczaj\u0105c\u0105 j\u0105dro. Gdy w t\u0119 chmur\u0119 uderza wiatr s\u0142oneczny, strumie\u0144 na\u0142adowanych cz\u0105stek p\u0119dz\u0105cych od S\u0142o\u0144ca, dochodzi do gwa\u0142townych reakcji, kt\u00f3rych efektem ubocznym jest w\u0142a\u015bnie promieniowanie rentgenowskie.<\/p>\n
\nSk\u0142adowe promieniowania rentgenowskiego prawdopodobnie zwi\u0105zane z w\u0119glem, azotem i tlenem pojawiaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b, kt\u00f3rego nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107 zwyk\u0142\u0105 emisj\u0105 t\u0142a, tak\u0105 jak galaktyczne promieniowanie rentgenowskie lub emisja atmosfery ziemskiej. Stanowi to wa\u017cn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0119, \u017ce obserwowana emisja mo\u017ce rzeczywi\u015bcie wynika\u0107 z oddzia\u0142ywa\u0144 wymiany \u0142adunku mi\u0119dzy gazem kometarnym a wiatrem s\u0142onecznym – czytamy w komunikacie wydanym przez Japo\u0144sk\u0105 Agencj\u0119 Kosmiczn\u0105 JAXA.<\/p>\n<\/blockquote>\n
Wi\u0119cej na Spider’s Web:<\/p>\n
\nCzekamy na wi\u0119cej\n<\/p>\n
To jednak dopiero pocz\u0105tek. Wst\u0119pne wyniki z japo\u0144skiego satelity sta\u0142y si\u0119 fundamentem dla innych obserwatori\u00f3w. Dzi\u0119ki temu w najbli\u017cszych miesi\u0105cach mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, z czego dok\u0142adnie sk\u0142ada si\u0119 materia w innych uk\u0142adach planetarnych, nie ruszaj\u0105c si\u0119 z orbity Ziemi. <\/p>\n
Je\u015bli potwierdz\u0105 si\u0119 przypuszczenia o sk\u0142adzie chemicznym gazowej otoczki komety, dostaniemy bezcenny wgl\u0105d w to, jak powstaj\u0105 planety wok\u00f3\u0142 innych gwiazd. Czekamy na kolejne doniesienia, bo ten kosmiczny spektakl wci\u0105\u017c trwa.<\/p>\n
<\/p>\n
Bogdan Stech<\/p>\n
09.12.2025 12:35<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Najnowsze<\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T13:34:18+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T12:57:54+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T12:35:15+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T12:06:41+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T11:51:56+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T11:10:44+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T10:30:22+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T10:11:01+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T09:34:19+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T09:07:49+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T08:52:38+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T08:46:20+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T08:37:21+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T07:55:01+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T06:51:00+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T06:41:00+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T06:31:00+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T06:21:00+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-09T06:11:00+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T21:58:15+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T21:36:40+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T20:49:11+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T20:20:30+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T20:02:56+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T19:38:45+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T19:21:41+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T18:14:08+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T17:43:10+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T17:02:04+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T16:50:42+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T16:22:02+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T16:00:56+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T15:09:13+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T14:20:37+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T13:59:34+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T13:42:03+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T12:53:40+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T12:51:50+01:00<\/p>\n
<\/a><\/p>\n
Aktualizacja: 2025-12-08T12:15:39+01:00<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Masz-slup-energetyczny-na-dzialce-Mozesz-zaczac-liczyc-kase-60x60.webp.webp\"\/)
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/pej-zmiany-60x60.webp.webp\"\/)
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Komety w naszym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym potrafi\u0105 \u015bwieci\u0107 w promieniach X, pierwszy raz odkryto to w 1996 r. u…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":141313,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-141312","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115690326360313670","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141312"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141312\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/141313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=141312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=141312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}