Dot\u0105d nie obserwowano, aby czarna dziura tak szybko wytwarza\u0142a wiatry.<\/p>\n
Pierwsze takie odkrycie<\/p>\n
„Po raz pierwszy zobaczyli\u015bmy, jak gwa\u0142towny wybuch promieniowania rentgenowskiego od czarnej dziury natychmiastowo wzbudzi\u0142 ultraszybkie wiatry, kt\u00f3re powsta\u0142y w zaledwie jeden dzie\u0144” \u2013 wskaza\u0142 Liyi Gu ze Space Research Organisation Netherlands (SRON), kieruj\u0105cy badaniami.<\/p>\n
Analizowana czarna dziura ma mas\u0119 30 milion\u00f3w mas S\u0142o\u0144ca. Zasila bardzo jasny i aktywny obszar w centrum galaktyki spiralnej (tzw. aktywne j\u0105dro galaktyki, AGN), kt\u00f3ry emituje we wszystkich zakresach promieniowania oraz wystrzeliwuje pot\u0119\u017cne d\u017cety i generuje wiatry.<\/p>\n
Wiatry wok\u00f3\u0142 czarnej dziury<\/p>\n
Wiatry generowane wok\u00f3\u0142 czarnej dziury prawdopodobnie powstaj\u0105 na skutek zmian w polu magnetycznym AGN-u, podobnie jak rozb\u0142yski na S\u0142o\u0144cu, tylko w zdecydowanie wi\u0119kszej skali. Przypominaj\u0105 koronalne wyrzuty masy, czyli wyrzuty w przestrze\u0144 gor\u0105cej plazmy z polem magnetycznym. Przyk\u0142adowo takie zdarzenie by\u0142o w przypadku S\u0142o\u0144ca obserwowane 11 listopada, a wiatr s\u0142oneczny zwi\u0105zany z koronalnym wyrzutem masy mia\u0142 pocz\u0105tkow\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 1500 km\/s. W przypadku wiatr\u00f3w w pobli\u017cu supermasywnej czarnej dziury mamy natomiast do czynienia z pr\u0119dko\u015bciami na poziomie 60000 km\/s.<\/p>\n
Kluczowe badania dla historii galaktyk<\/p>\n
Obserwacje pokazuj\u0105, \u017ce supermasywna czarna dziura mo\u017ce czasem dzia\u0142a\u0107 podobnie jak S\u0142o\u0144ce, a fizyka, kt\u00f3r\u0105 znamy z opisywania z rozb\u0142ysk\u00f3w i wiatr\u00f3w s\u0142onecznych, mo\u017ce by\u0107 zastosowana te\u017c w tak ekstremalnych przypadkach, jak czarna dziura i AGN. Zbadanie takich obiekt\u00f3w jest kluczowe dla lepszego zrozumienia historii galaktyk we Wszech\u015bwiecie.<\/p>\n
Po\u0142\u0105czenie starych i nowych technik<\/p>\n
Do bada\u0144 naukowcy wykorzystali obserwatorium XMM-Newton (nale\u017c\u0105ce do Europejskiej Agencji Kosmicznej) oraz XRISM (misja japo\u0144skiej agencji kosmicznej, przy udziale ESA i NASA). To po\u0142\u0105czenie starego instrumentu, dzia\u0142aj\u0105cego od ponad 25 lat, z nowym obserwatorium, wys\u0142anym w kosmos<\/a> dwa lata temu.<\/p>\n Wyniki bada\u0144 opisano w artykule, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 w „Astronomy & Astrophysics”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dot\u0105d nie obserwowano, aby czarna dziura tak szybko wytwarza\u0142a wiatry. Pierwsze takie odkrycie „Po raz pierwszy zobaczyli\u015bmy, jak…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":74300,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[120,118,119,42,38,40,39,41,116,114,115,121,117],"class_list":{"0":"post-142624","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-nauka","9":"tag-nauka-i-technika","10":"tag-naukatechnika","11":"tag-pl","12":"tag-poland","13":"tag-polish","14":"tag-polska","15":"tag-polski","16":"tag-science","17":"tag-science-and-technology","18":"tag-sciencetechnology","19":"tag-technika","20":"tag-technology"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115694603203115536","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=142624"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142624\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=142624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=142624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=142624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}