Ponad 500 doniesie\u0144 do prokuratury, z kt\u00f3rych ka\u017cde mo\u017ce obejmowa\u0107 kilkana\u015bcie tysi\u0119cy podejrzanych wniosk\u00f3w \u2014 to skala przypuszczalnych nieprawid\u0142owo\u015bci w programie Czyste Powietrze, o kt\u00f3rych m\u00f3wi Robert Gajda, zast\u0119pca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony \u015arodowiska i Gospodarki Wodnej.<\/p>\n
\u2014 Problematycznych wniosk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 nawet kilkana\u015bcie tysi\u0119cy \u2014 ocenia Gajda.<\/p>\n
\u2014 Mo\u017ce by\u0107 to nawet kilka procent ca\u0142o\u015bci realizacji, a bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce mamy 940 tys. um\u00f3w, to m\u00f3wimy o kilkuset milionach z\u0142otych \u2014 dodaje.<\/p>\n
Czytaj tak\u017ce w BUSINESS INSIDER<\/p>\n
Dlaczego wykonawcy Czystego powietrza protestuj\u0105? Wskazuj\u0105, \u017ce przez zator w p\u0142atno\u015bciach zostali postawieni pod \u015bcian\u0105 i trac\u0105 p\u0142ynno\u015b\u0107 finansow\u0105. Wi\u0119cej tutaj. <\/a><\/p>\n Gajda opowiada, co by\u0142o powodem zatoru w rozpatrywaniu wniosk\u00f3w. \u2014 Zdecydowali\u015bmy si\u0119 na zatrzymanie programu ze wzgl\u0119du raz na nieprawid\u0142owo\u015bci, dwa ze wzgl\u0119du na zawy\u017cone koszty \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n Jego zdaniem przemiany, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do takiej sytuacji, si\u0119gaj\u0105 reform z 2022 r. \u2014 Reforma pani minister Moskwy z 2022 r. wprowadzi\u0142a wielkie patologie do tego programu w zakresie prefinansowania \u2014 wskazuje zast\u0119pca prezesa NFO\u015aiGW. Drugim elementem by\u0142o zniesienie limit\u00f3w koszt\u00f3w maksymalnych. Te dwie zmiany skutkowa\u0142y chaosem na rynku us\u0142ug termomodernizacyjnych.<\/p>\n Jego zdaniem, nowa administracja zasta\u0142a „ponad 200 tys. wniosk\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y spakowane w workach i nigdy nierozpatrzone”. Gajda t\u0142umaczy: \u2014 By\u0142oby najlepiej wrzuci\u0107 to do kosza i zacz\u0105\u0107 od pocz\u0105tku. Ale nie mogli\u015bmy tak zrobi\u0107, bo ka\u017cdy z\u0142o\u017cy\u0142 swoje wnioski, chcia\u0142 realizowa\u0107 te inwestycje, wi\u0119c zacz\u0119li\u015bmy z takim baga\u017cem, kt\u00f3ry musieli\u015bmy rozpakowa\u0107.<\/p>\n Problem pog\u0142\u0119bia\u0142 brak finansowania. \u2014 Dopiero uda\u0142o nam si\u0119 odblokowa\u0107 \u015brodki z KPO w kwietniu zesz\u0142ego roku, co spowodowa\u0142o, \u017ce te\u017c ten okres kilkumiesi\u0119czny by\u0142 bez rozlicze\u0144 \u2014 m\u00f3wi Gajda.<\/p>\n Jednocze\u015bnie przep\u0142yw wniosk\u00f3w narasta\u0142 dramatycznie. Od tygodniowych 3-4 tysi\u0119cy wniosk\u00f3w liczba ta wzros\u0142a do 12 tys. Gajda wyja\u015bnia pow\u00f3d: \u2014 Ilo\u015b\u0107 wniosk\u00f3w diametralnie wzros\u0142a, a nie mogli\u015bmy si\u0119 z tym zgodzi\u0107, bo zdawali\u015bmy sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 to pieni\u0105dze publiczne. Pot\u0119\u017cna ilo\u015b\u0107 wniosk\u00f3w by\u0142a z\u0142o\u017cona przez beneficjent\u00f3w i przez wykonawc\u00f3w po to, \u017ceby wykorzysta\u0107 jeszcze te lepsze warunki, kt\u00f3re by\u0142y z pierwszego rozdania.<\/p>\n Fundusz zaostrzy\u0142 kontrol\u0119<\/p>\n Jednocze\u015bnie fundusz zdecydowa\u0142 si\u0119 na zaostrzenie kontroli. \u2014 W przypadku maksymalnego dofinansowania ka\u017cda by\u0142a z takich wniosk\u00f3w skrupulatnie sprawdzana, co powodowa\u0142o, \u017ce beneficjenci sk\u0142adali wyja\u015bnienia \u2014 ocenia Gajda.<\/p>\n Jak m\u00f3wi, \u015brednia liczba wymaganych wyja\u015bnie\u0144 wynosi dwa, ale w ekstremalne przypadkach beneficjenci musieli dostarcza\u0107 nawet sze\u015b\u0107 lub osiem wyja\u015bnie\u0144. To op\u00f3\u017ania\u0142o ca\u0142y proces. \u2014 My nie odrzucali\u015bmy, bo chcieli\u015bmy, \u017ceby ten beneficjent m\u00f3g\u0142 to rozliczy\u0107, ale niestety to wyd\u0142u\u017ca\u0142o okres rozpatrywania tych wniosk\u00f3w \u2014 t\u0142umaczy zast\u0119pca prezesa.<\/p>\n Wykonawcy skar\u017c\u0105 si\u0119 te\u017c na brak dost\u0119pu do informacji o swoich projektach. Gajda zwraca uwag\u0119 na ograniczenia wynikaj\u0105ce z przepis\u00f3w: \u2014 Beneficjentem programu jest potencjalny Kowalski, a nie wykonawca. Zgodnie z RODO mo\u017cemy tylko i wy\u0142\u0105cznie udziela\u0107 takich informacji bezpo\u015brednio beneficjentowi lub jego pe\u0142nomocnikowi\u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n Kolejny problem to pe\u0142nomocnicy. \u2014 Bardzo cz\u0119sto okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce pe\u0142nomocnicy byli zmieniani. Nie by\u0142o to u nas zg\u0142aszane, co powodowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c wyd\u0142u\u017cenie tego terminu \u2014 t\u0142umaczy.<\/p>\n Gajda podaje liczby w zakresie zaleg\u0142o\u015bci finansowych. Pocz\u0105tkowo podawano kwot\u0119 p\u00f3\u0142tora miliarda z\u0142otych \u2014 ale to dotyczy\u0142o wszystkich wniosk\u00f3w z\u0142o\u017conych po terminie. Dok\u0142adniejsza skala to „ok. 1 mld 200 mln” w wyp\u0142atach przeterminowanych o ponad 30 dni. Jednak w tej kwocie „800 mln na wnioski, kt\u00f3re posz\u0142y do poprawy”. \u2014 Czyli czekamy na wyja\u015bnienia beneficjent\u00f3w odno\u015bnie do cho\u0107by zawy\u017conych koszt\u00f3w w danych realizacjach \u2014 m\u00f3wi.<\/p>\n Wykonawcy wskazuj\u0105, \u017ce Fundusz wstrzymuj\u0105c wyp\u0142aty zostawi\u0142 bez pieni\u0119dzy dziesi\u0105tki firm<\/a>. Gajda nie zgadza si\u0119 z t\u0105 argumentacj\u0105. Jego zdaniem nie byli ca\u0142kowicie bez pieni\u0119dzy, bo program zak\u0142ada\u0142 prefinansowanie. \u2014 Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wniosk\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y wyp\u0142acane, to by\u0142y w\u0142a\u015bnie prefinansowanie, czyli 50 proc. zaliczki wykonawcy dostawali na realizacj\u0119 danych inwestycji \u2014 wyja\u015bnia Gajda.<\/p>\n Wskaza\u0142, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wykonawc\u00f3w wzi\u0119\u0142a zaliczk\u0119, lecz nigdy nie rozliczy\u0142a si\u0119 z wydanych pieni\u0119dzy. \u2014 Kilkana\u015bcie tysi\u0119cy (wniosk\u00f3w \u2014 przyp. red.) z tych zaliczek nie zosta\u0142o rozliczone, wi\u0119c wida\u0107 ewidentnie, \u017ce te pieni\u0105dze zosta\u0142y wrzucone do systemu, a nie zosta\u0142y zrealizowane inwestycje<\/a> \u2014 m\u00f3wi Gajda.<\/p>\n Op\u00f3\u017anienia? NFO\u015aiGW si\u0119 t\u0142umaczy<\/p>\n Cho\u0107 NFO\u015aiGW zapowiada\u0142, \u017ce zaleg\u0142e wnioski mia\u0142y zosta\u0107 rozpatrzone do 30 wrze\u015bnia, cz\u0119\u015b\u0107 z nich jeszcze oczekuje.<\/p>\n \u2014 I to si\u0119 prawie uda\u0142o. Tam zosta\u0142o 4,5 tys. wniosk\u00f3w, ale to te\u017c, pami\u0119tajmy, wniosk\u00f3w, kt\u00f3re posz\u0142y do poprawy. W 2024 r. rozpatrzyli\u015bmy 197 tys. wniosk\u00f3w, wi\u0119c to jest bardzo ma\u0142a ilo\u015b\u0107 tych wniosk\u00f3w nierozpatrzonych \u2014 przekonuje Gajda.<\/p>\n W 2025 r. wojew\u00f3dzkie fundusze pracuj\u0105 nad przyspieszeniem: \u2014 S\u0105 wojew\u00f3dzkie fundusze, kt\u00f3re w ci\u0105gu 2,5 miesi\u0105ca s\u0105 w stanie rozliczy\u0107 te wnioski. Ale s\u0105 te\u017c takie, kt\u00f3re maj\u0105 d\u0142u\u017cszy okres. Ale co najwa\u017cniejsze, okres od zesz\u0142ego roku skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o po\u0142ow\u0119.<\/p>\n Podkre\u015bla, \u017ce skala problem\u00f3w nie jest r\u00f3wnomierna w kraju. Program zarz\u0105dzany jest regionalnie przez 16 wojew\u00f3dzkich funduszy. Gajda stwierdza: \u2014 Mamy 11 funduszy, kt\u00f3re naprawd\u0119 bardzo dobrze sobie radz\u0105. Z rozpatrywaniem wniosk\u00f3w i realizacj\u0105 tych p\u0142atno\u015bci w sze\u015bciu s\u0105 jeszcze problemy, gdzie mamy w\u0142a\u015bnie zaleg\u0142o\u015bci \u2014 stwierdza.<\/p>\n Onet Rano. Finansowo<\/p>\n „Onet Rano. Finansowo” to cotygodniowy program, w kt\u00f3rym dziennikarze Business Insidera rozmawiaj\u0105 z zaproszonymi ekspertami \u015bwiata biznesu i polityki o aktualnych wydarzeniach i zagadnieniach zwi\u0105zanych z polsk\u0105 gospodark\u0105, finansami publicznymi oraz wp\u0142ywem polityki na portfele ka\u017cdego Polaka.<\/p>\n