\nKontekst<\/p>\n
\ud83e\ude99 Weto prezydenta ws. ustawy o kryptowalutach ma charakter polityczny, a nie merytoryczny \u2013 Nawrocki buduje pozycj\u0119 lidera ca\u0142ej prawicy, korzystaj\u0105c z tematu, kt\u00f3ry szczeg\u00f3lnie rezonuje w \u015brodowiskach libertaria\u0144skich i konfederackich.<\/p>\n
\ud83c\udff4 Kryptowaluty sta\u0142y si\u0119 dla radykalnej prawicy narz\u0119dziem depolityzacji pieni\u0105dza, odwo\u0142uj\u0105cym si\u0119 do l\u0119k\u00f3w przed inflacj\u0105, pa\u0144stwem opieku\u0144czym i \u201edodrukiem\u201d na potrzeby redystrybucji. Ideologia rodem z lat 70. dzi\u015b wraca w cyfrowej wersji.<\/p>\n
\ud83c\udf10 Globalna prawica \u2013 od libertarian po Trumpa \u2013 promuje krypto jako alternatywny system finansowy, co wzmacnia sektor spekulacyjnych aktyw\u00f3w i przesuwa kontrol\u0119 nad pieni\u0105dzem od pa\u0144stwa w stron\u0119 prywatnych aktor\u00f3w.<\/p>\n
Trwa polityczna przepychanka wok\u00f3\u0142 ustawy reguluj\u0105cej rynek kryptowalut: prezydent Nawrocki zawetowa\u0142 j\u0105, twierdz\u0105c, \u017ce nak\u0142ada nadmierne regulacje, Tusk w odpowiedzi zwo\u0142a\u0142 niejawne posiedzenie Sejmu, gdzie zgodnie z medialnymi doniesieniami mia\u0142 przedstawi\u0107 pos\u0142om informacje o zagro\u017ceniu, jakie niesie brak uregulowania tej bran\u017cy, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie dzia\u0142a\u0144 hybrydowych prowadzonych przeciw nam ze wschodu. To nie pomog\u0142o, Sejm nie odrzuci\u0142 prezydenckiego weta, rz\u0105d raz jeszcze zdecydowa\u0142 si\u0119 jednak z\u0142o\u017cy\u0107 dok\u0142adnie t\u0119 sam\u0105 ustaw\u0119. Trudno sobie wyobrazi\u0107, by Nawrocki j\u0105 tym razem podpisa\u0142, bo na poziomie politycznym by\u0142oby to wywieszenie bia\u0142ej flagi, na co nie mo\u017ce sobie pozwoli\u0107.<\/p>\n
Czytaj tak\u017ce Przyczyny weta \u2013 niezale\u017cnie od argument\u00f3w dotycz\u0105cych \u201enadmiernych regulacji\u201d \u2013 by\u0142y polityczne, zwi\u0105zane z bardzo konsekwentnym budowaniem si\u0119 Nawrockiego jako polityka stoj\u0105cego w centrum prawicy, zdolnego nawi\u0105za\u0107 kontakt ze wszystkimi jej nurtami. A o ile kryptowaluty nigdy nie by\u0142y istotnym tematem dla PiS \u2013 Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski pytany o to na korytarzu sejmowym stwierdzi\u0142<\/a> nawet, \u017ce on by ich najch\u0119tniej zakaza\u0142 \u2013 to zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105da\u0142o to w przypadku Konfederacji. Gdy konfederata chce powiedzie\u0107, \u017ce kto\u015b jest dziadersem nierozumiej\u0105cym wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarki, to m\u00f3wi, \u017ce taka osoba nie wie nawet, co to bitcoin. Je\u015bli nieznajomy m\u00f3wi wam o szansach, jakie daje inwestowanie w krypto, to istnieje spora szansa, \u017ce w maju g\u0142osowa\u0142 na Mentzena.<\/p>\n Konfederacja nie jest wyj\u0105tkiem. Na ca\u0142ym \u015bwiecie skrajna prawica, zw\u0142aszcza wywodz\u0105ca si\u0119 z libertaria\u0144skich, radykalnie wolnorynkowych tradycji, patrzy z wielk\u0105 przychylno\u015bci\u0105 i fascynacj\u0105 na kryptowaluty. Nie wynika to tylko z tego, \u017ce rynek krypto ci\u0105gle jest m\u0142ody i nie do ko\u0144ca uregulowany oraz gwarantuje prywatno\u015b\u0107 z dala od oczu pa\u0144stwa, ale z charakteryzuj\u0105cej libertaria\u0144sk\u0105 prawic\u0119 filozofii pieni\u0105dza. Jej podstawow\u0105 zasad\u0105 jest niech\u0119\u0107 do tego, co nazywa si\u0119 pieni\u0105dzem fiducjarnym: a wi\u0119c kreowanym przez pa\u0144stwo i gwarantowanym tylko przez jego wiarygodno\u015b\u0107, pozbawionym oparcia w materialnym zasobie, takim jak rezerwy z\u0142ota. Kryptowaluty w optyce radykalnie wolnorynkowych \u015brodowisk maj\u0105 by\u0107 narz\u0119dziem wyrywaj\u0105cym kreacj\u0119 pieni\u0105dza z r\u0105k rz\u0105d\u00f3w i zwi\u0105zanych z nimi bank\u00f3w centralnych. Pieni\u0105dzem, kt\u00f3rego warto\u015bci \u017caden rz\u0105d nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 obni\u017cy\u0107 \u201edodrukowuj\u0105c\u201d nowe egzemplarze, by realizowa\u0107 cele, jakich domaga si\u0119 elektorat.<\/p>\n Innymi s\u0142owy, jak pisa\u0142<\/a> Steven Eich \u2013 autor ksi\u0105\u017cki The Political Theory of Money from Aristotle to Keynes \u2013 kryptowaluty s\u0105 radykaln\u0105 pr\u00f3b\u0105 depolityzacji pieni\u0105dza. Jednocze\u015bnie, jak zauwa\u017ca Eich, tak naprawd\u0119 nie sta\u0142y si\u0119 jak dot\u0105d pieni\u0105dzem \u2013 zmieni\u0142y si\u0119 za to w wysoce spekulatywne aktywa, kt\u00f3re dzi\u0119ki temu, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 pod etykiet\u0105 \u201ekryptowaluty\u201d, mog\u0105 by\u0107 przedmiotem operacji, na jakie prawo i instytucje regulacyjne nie pozwala\u0142aby w \u017cadnym innym wypadku.<\/p>\n Kupujcie z\u0142oto!<\/p>\n To, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 tych aktyw\u00f3w \u2013 na poziomie dyskursu, agresywnej promocji, gor\u0105czki spekulacyjnej \u2013 przypomina pod wieloma wzgl\u0105dami to, co dzia\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 z\u0142ota w\u015br\u00f3d ameryka\u0144skiej libertaria\u0144skiej prawicy w latach 70. W znakomitej ksi\u0105\u017cce Hayek\u2019s Bastards \u2013 pokazuj\u0105cej, jak trumpowska rewolucja wyp\u0142ywa tak\u017ce z libertaria\u0144skich, radykalnie wolnorynkowych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 histori\u0119 t\u0119 przypomina kanadyjsko-ameryka\u0144ski historyk Quinn Slobodian.<\/p>\n W latach 70. libertaria\u0144sk\u0105 publicystyk\u0119 zala\u0142a wizja rych\u0142ego za\u0142amania si\u0119 niepowi\u0105zanego ze z\u0142otem dolara, a wraz z nim ca\u0142ego ameryka\u0144skiego systemu spo\u0142eczno-politycznego. Wizja ta trafi\u0142a nawet do popkultury. W 1979 roku ukaza\u0142a si\u0119 powie\u015b\u0107 Alongside night, rozgrywaj\u0105ca si\u0119 w bliskiej przysz\u0142o\u015bci, gdy \u2013 jak rekonstruuje to Slobodian \u2013 Rezerwa Federalna walczy bez wielkich sukces\u00f3w o zachowanie warto\u015bci \u201enowych dolar\u00f3w\u201d, warto\u015b\u0107 z\u0142ota codziennie ro\u015bnie o jedn\u0105 trzeci\u0105, a europejscy tury\u015bci \u2013 zarabiaj\u0105cy w opartych o z\u0142oto eurofrankach \u2013 \u017cyj\u0105 jak kr\u00f3lowie na Manhattanie. Bohaterem powie\u015bci jest syn ekonomisty, wygl\u0105daj\u0105cego jak \u201eskrzy\u017cowanie Miltona Friedmana z Friedrichem von Hayekiem\u201d, kt\u00f3remu ojciec powierza misj\u0119 wydobycia z kryj\u00f3wki rodzinnego zapasu z\u0142otych monet. M\u0142ody cz\u0142owiek trafia do libertaria\u0144skiego ruchu oporu, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie rozpoznaj\u0105 i pozdrawiaj\u0105 si\u0119 okrzykiem Laissez-Faire!\u2026 Laissez-Faire!\u201d<\/p>\n Czytaj tak\u017ce Jak to w \u015brodowiskach rynkowych bywa, tam, gdzie zbli\u017ca si\u0119 katastrofa, tam kto\u015b pr\u00f3buje na niej zarobi\u0107. Wok\u00f3\u0142 wizji inflacyjnej apokalipsy powsta\u0142a ca\u0142a konstelacja wi\u0119kszych i mniejszych biznes\u00f3w, oferuj\u0105cych p\u0142atne newswlettery doradzaj\u0105ce w co inwestowa\u0107, by nasz pieni\u0105dz nie straci\u0142 na warto\u015bci, poradniki \u201ejak zarobi\u0107 na katastrofie\u201d i przekazuj\u0105ce podobn\u0105 wiedz\u0119 p\u0142atne seminaria, firmy buduj\u0105ce schrony albo oferuj\u0105ce przechowywanie \u017cywno\u015bci, wreszcie: handlarzy z\u0142otymi monetami. Jeden z najbardziej widocznych libertarian w kraju \u2013 Ron Paul, kongresman z Teksasu \u2013 przez dekady zajmowa\u0142 si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 kolekcjonerskich monet.<\/p>\n Panika wok\u00f3\u0142 niepewnej warto\u015bci pieni\u0105dza niezwi\u0105zanego ze z\u0142otem mia\u0142a te\u017c u swoich \u017ar\u00f3de\u0142 niech\u0119\u0107 do redystrybucji. Radykalnie wolnorynkowa prawica by\u0142a przera\u017cona perspektyw\u0105 \u2013 i zarabia\u0142a na wzbudzaniu podobnych l\u0119k\u00f3w u swojej publiczno\u015bci \u2013 w kt\u00f3rej rz\u0105d \u201edodrukowuje\u201d pieni\u0105dze, by sp\u0142aci\u0107 socjalne \u017c\u0105dania ubogich wyborc\u00f3w, \u201eokradaj\u0105c\u201d w ten spos\u00f3b \u2013 bo zmniejszaj\u0105c warto\u015b\u0107 posiadanych przez nich pieni\u0119dzy \u2013 bogatszych obywateli.<\/p>\n Cyfrowe z\u0142oto i cyfrowe kasino<\/p>\n Kryptowaluty odpowiadaj\u0105 na podobne obawy. Jak zwraca uwag\u0119 Slobodian w swojej ksi\u0105\u017cce Crack-up Capitalism z 2023 roku: \u201eJe\u015bli nie ufasz zarz\u0105dzaniu pieni\u0105dzem przez organy demokratycznego pa\u0144stwa, a zw\u0142aszcza je\u015bli obawiasz si\u0119 powodowanej przez polityk\u0119 pa\u0144stwa inflacji, to takie ograniczenie ca\u0142kowitej liczby bitcoin\u00f3w b\u0119dzie dla ciebie bardzo atrakcyjne\u201d. Bitcoin obiecuje, \u017ce podobnie jak z\u0142oto, b\u0119dzie pieni\u0105dzem oparty o rzadki, ograniczony zas\u00f3b, a przez to opieraj\u0105cym si\u0119 inflacyjnym presjom.<\/p>\n Crack-up Capitalism jest fascynuj\u0105cym przegl\u0105dem rodz\u0105cych si\u0119 w libertaria\u0144skim \u015brodowisku dystopijnych \u2013 albo, w zale\u017cno\u015bci od perspektywy, utopijnych \u2013 pomys\u0142\u00f3w na tworzenie \u201ewysp\u201d wymykaj\u0105cych si\u0119 w\u0142adzy pa\u0144stwowej, zarz\u0105dzanych na zasadzie rynkowej, gdzie prawo \u201eg\u0142osu\u201d daje nie obywatelstwo, ale posiadanie udzia\u0142\u00f3w. Jako przyk\u0142ady autor wymienia mi\u0119dzy innymi specjalne strefy ekonomiczne, prywatne wsp\u00f3lnoty s\u0105siedzkie, pomys\u0142y budowania wyj\u0119tych z jurysdykcji pa\u0144stw morskich platform, gdzie gospodarka i nauka mog\u0142yby rozwija\u0107 si\u0119 wolne od gorsetu pa\u0144stwowych regulacji.<\/p>\n Takie przestrzenie mog\u0105 te\u017c mie\u0107 wirtualny charakter, nie musz\u0105 mie\u015bci\u0107 si\u0119 na platformie na morzu. Mog\u0105 w chmurze, a krypto idealnie nadaje si\u0119 na ich walut\u0119.<\/p>\n \u015arodowiska libertaria\u0144skie ju\u017c w latach 90. zauwa\u017cy\u0142y<\/a>, \u017ce internet tworzy mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201edenacjonalizacji pieni\u0105dza\u201d, zast\u0119puj\u0105c system oparty na narodowych walutach takim, w kt\u00f3rym konsumenci pieni\u0105dza dokonuj\u0105 wyboru mi\u0119dzy jego r\u00f3\u017cnymi prywatnymi dostawcami.<\/p>\n Jednocze\u015bnie wszystkie te \u201ecyber-pieni\u0105dze\u201d funkcjonuj\u0105 nie tyle jako bardzo stabilna ochrona przed inflacj\u0105, co jako bardzo p\u0142ynne, wysoce ryzykowne narz\u0119dzie spekulacyjne. Jak w 2022 roku na \u0142amach magazynu \u201eDissent\u201d pisa\u0142<\/a> Trevor Jackson, rynek krypto przypomina w du\u017cej mierze ameryka\u0144ski sektor bankowy przed wielk\u0105 reform\u0105 bankowo\u015bci z 1863 roku, gdy nagminn\u0105 praktyk\u0105 by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 bank\u00f3w, kt\u00f3re pobiera\u0142y od klient\u00f3w depozyty w z\u0142ocie, emitowa\u0142y na ich podstawie sw\u00f3j w\u0142asny \u201epieni\u0105dz\u201d, po czym zwija\u0142y interes, zostawiaj\u0105c ludzi z bezwarto\u015bciowymi skrawkami papieru.<\/p>\n Krypto namaszczone przez Trumpa<\/p>\n Idea \u201edenacjonalizacji pieni\u0105dza\u201d przez d\u0142ugi czas nie by\u0142a traktowana do ko\u0144ca powa\u017cnie przez finansowy establishment, kt\u00f3ry kryptowaluty postrzega\u0142 jako technologiczn\u0105 ciekawostk\u0119 i chwilow\u0105 inwestycyjn\u0105 mod\u0119. Idea \u201eprywatyzacji poda\u017cy pieni\u0105dza\u201d zyska\u0142a turbodo\u0142adowanie dzi\u0119ki drugiej kadencji Trumpa<\/a>.<\/p>\n Czytaj tak\u017ce Ameryka\u0144ski prezydent nie tylko wyda\u0142 dyrektyw\u0119 o utworzeniu strategicznej rezerwy kryptowalut, ale podpisa\u0142 te\u017c GENIUS Act, ustaw\u0119 o stablecoinach<\/a> \u2013 kryptowalutach o warto\u015bci maj\u0105cej oparcie w narodowej walucie albo innym \u0142atwym do up\u0142ynnienia towarze. Reguluj\u0105c rynek stablecoin\u00f3w \u2013 kt\u00f3re wcze\u015bniej nie zawsze okazywa\u0142y si\u0119 mie\u0107 pokrycie w stabilnych aktywach \u2013 ustawa wzmacnia sektor krypto i de facto daje obecnym na tym rynku aktorom mo\u017cliwo\u015b\u0107 kreacji elektronicznego pieni\u0105dza.<\/p>\n
\nWarufakis: Kryptowaluty to ko\u0144 troja\u0144ski, kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy do prywatyzacji pieni\u0105dza<\/a>
\nJanis Warufakis<\/p>\n
\nKryptowaluta? Tak, ale niech robi j\u0105 bank centralny<\/a>
\nJanis Warufakis<\/p>\n
\nMarkiewka: Prawdziwa elegia dla bidok\u00f3w, czyli neoliberalizm w wersji turbo<\/a>
\nTomasz S. Markiewka<\/p>\n