{"id":150271,"date":"2025-12-14T14:23:11","date_gmt":"2025-12-14T14:23:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/150271\/"},"modified":"2025-12-14T14:23:11","modified_gmt":"2025-12-14T14:23:11","slug":"przyszlosc-czolgow-pierwszy-m1e3-abrams-wyznacza-nowy-kierunek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/150271\/","title":{"rendered":"Przysz\u0142o\u015b\u0107 czo\u0142g\u00f3w. Pierwszy M1E3 Abrams wyznacza nowy kierunek"},"content":{"rendered":"\n
    \n
  1. Czym M1E3 r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzednik\u00f3w?<\/li>\n
  2. Priorytety w\u00a0projektach czo\u0142g\u00f3w<\/li>\n
  3. Dlaczego ci\u0119\u017cki czo\u0142g to z\u0142y czo\u0142g?<\/li>\n
  4. Wnioski DARPA z\u00a0programu Ground X-Vehicle Technology (GXV-T)<\/li>\n
  5. Co zapewni przetrwania czo\u0142gom przysz\u0142o\u015bci?<\/li>\n
  6. Jakich czo\u0142g\u00f3w potrzebuje Polska?<\/li>\n<\/ol>\n

    Ameryka\u0144ska armia otrzyma\u0142a pierwszy prototyp czo\u0142gu M1E3<\/a>. Zaledwie 2,5 roku od pokazania demonstratora technologii AbramsX<\/a>, koncern GDLS, zgodnie z\u00a0bardzo napi\u0119tym, przyspieszonym wzgl\u0119dem pierwotnych plan\u00f3w harmonogramem, dostarczy\u0142 do test\u00f3w pierwszy egzemplarz czo\u0142gu nowego typu.<\/p>\n

    Ameryka\u0144skie tempo warto zestawi\u0107 z\u00a0pracami prowadzonymi w\u00a0Europie, gdzie osiem lat po zainicjowaniu czo\u0142gowego programu MGCS<\/a> jego uczestnicy, Francja i\u00a0Niemcy, wci\u0105\u017c nie mog\u0105 doj\u015b\u0107 do porozumienia, jak podzieli\u0107 si\u0119 prac\u0105 i\u00a0jak ostatecznie ma wygl\u0105da\u0107 nowy czo\u0142g. W\u00a0rezultacie rozpocz\u0119ty w\u00a02017 r. program ma przynie\u015b\u0107 rezultat dopiero po 2040 r.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Polska ma\u00a0czego szuka\u0107 w\u00a0kosmosie <\/p>\n

    Amerykanie podeszli do zagadnienia zupe\u0142nie inaczej \u2013\u00a0maksymalnie przyspieszyli opracowanie nowego sprz\u0119tu<\/a>, ograniczaj\u0105c kwestie proceduralne i\u00a0daj\u0105c producentowi woln\u0105 r\u0119k\u0119 w\u00a0doborze kooperant\u00f3w. Efekt jest spektakularny \u2013\u00a0do ko\u0144ca 2026 r. w\u00a0testach ma bra\u0107 udzia\u0142 pe\u0142ny pluton nowych czo\u0142g\u00f3w, a\u00a02-3 lata od rozpocz\u0119cia test\u00f3w do jednostek maj\u0105 by\u0107 dostarczane pojazdy seryjne.<\/p>\n

    Nazwa nowego ameryka\u0144skiego czo\u0142u \u2013\u00a0M1E3 Abrams<\/a> \u2013\u00a0mo\u017ce by\u0107 nieco myl\u0105ca. Cho\u0107 nawi\u0105zuje do wozu produkowanego od lat 80., a\u00a0nowy pojazd dzieli z\u00a0poprzednikiem cz\u0119\u015b\u0107 kad\u0142uba i\u00a0podzespo\u0142\u00f3w, M1E3 zachowuje nazw\u0119 Abrams i\u00a0oznaczenie M1 g\u0142\u00f3wnie z\u00a0powod\u00f3w proceduralnych: \u0142atwiej by\u0142o zdoby\u0107 fundusze na bardzo g\u0142\u0119bok\u0105 modernizacj\u0119 starej, ponad 40-letniej konstrukcji ni\u017c na opracowanie zupe\u0142nie nowej.<\/p>\n

    \"Demonstrator Demonstrator technologii AbramsX \u00a9 GDLS <\/p>\n

    Prototyp ma m.in. automat \u0142adowania<\/a>, za\u0142og\u0119 zredukowan\u0105 do trzech os\u00f3b, wyrzutni\u0119 pocisk\u00f3w o\u00a0zasi\u0119gu przekraczaj\u0105cym skuteczny ogie\u0144 z\u00a0czo\u0142gowej armaty, nowy –\u00a0hybrydowy –\u00a0uk\u0142ad nap\u0119dowy, a\u00a0charakterystyczn\u0105 dla Abrams\u00f3w turbin\u0119 zast\u0105piono w\u00a0nim silnikiem wysokopr\u0119\u017cnym.<\/p>\n

    Ochrona kosztem mobilno\u015bci <\/p>\n

    M1E3 to zwiastun rewolucji w\u00a0projektowaniu czo\u0142g\u00f3w. Dotyczy ona nie tylko rozwi\u0105za\u0144 technicznych, ale tak\u017ce wyra\u017anego \u2013\u00a0w\u00a0por\u00f3wnaniu z\u00a0aktualnie u\u017cytkowanym Abramsem M1A2 SEPv3 –\u00a0spadku masy pojazdu.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Czo\u0142g to po\u0142\u0105czenie trzech aspekt\u00f3w: si\u0142y ognia, mobilno\u015bci i\u00a0ochrony. Projektanci czo\u0142g\u00f3w podstawowych przez dekady starali si\u0119 tworzy\u0107 sprz\u0119t mo\u017cliwie zbalansowany, bo potraktowanie priorytetowo jednej z\u00a0cech oznacza zazwyczaj upo\u015bledzenie pozosta\u0142ych.<\/p>\n

    \"M1A2 M1A2 Abrams na \u0107wiczeniach w Polsce \u00a9 Dakota Bradford, Domena publiczna <\/p>\n

    W konstrukcji zachodnich czo\u0142g\u00f3w od lat zaznaczy\u0142 si\u0119 jednak trend maksymalizacji ochrony zar\u00f3wno samego pojazdu, jak i\u00a0\u2013\u00a0przede wszystkim \u2013\u00a0jego za\u0142ogi. Troska o\u00a0\u017co\u0142nierzy wynika przy tym nie tylko z\u00a0szacunku dla ludzkiego \u017cycia, ale z\u00a0przyczyn pragmatycznych: za\u0142oga, zw\u0142aszcza w\u00a0armii zawodowej, to najcenniejszy element sprz\u0119tu, a\u00a0jej wyszkolenie poch\u0142ania nie tylko pieni\u0105dze, ale i\u00a0czas.<\/p>\n

    <\/p>\n

    Efektem stara\u0144, by za\u0142oga by\u0142a w\u00a0stanie przetrwa\u0107 bezpo\u015brednie trafienie czo\u0142gu, sta\u0142 si\u0119 stopniowy wzrost masy pojazd\u00f3w, kt\u00f3re \u2013\u00a0w\u00a0nowszych wersjach \u2013\u00a0mog\u0105 wa\u017cy\u0107 nawet 65 i\u00a0wi\u0119cej ton.<\/p>\n

    \"Niemcy:<\/p>\n

    Niemcy: nasze czo\u0142gi s\u0105 za ci\u0119\u017ckie. Nast\u0119pca Leoparda 2 ma wa\u017cy\u0107 poni\u017cej 50 ton<\/p>\n

    <\/a><\/p>\n

    Dlaczego ci\u0119\u017cki czo\u0142g to\u00a0z\u0142y czo\u0142g? <\/p>\n

    Ta zmiana ma donios\u0142e skutki: wzrost masy utrudnia ewakuacj\u0119 uszkodzonych pojazd\u00f3w, uniemo\u017cliwia naprawy w\u00a0warunkach polowych, a\u00a0tak\u017ce ogranicza mobilno\u015b\u0107 \u2013\u00a065-tonowe kolosy nie mog\u0105 korzysta\u0107 z\u00a0cz\u0119\u015bci most\u00f3w czy \u015brodk\u00f3w przeprawowych, grz\u0119zn\u0105 w\u00a0niestabilnym gruncie, a\u00a0poruszaj\u0105c si\u0119 niszcz\u0105 infrastruktur\u0119, uniemo\u017cliwiaj\u0105c przejazd kolejnych pojazd\u00f3w. Jednocze\u015bnie \u2013\u00a0ze wzgl\u0119du na gabaryty \u2013\u00a0s\u0105 \u0142atwiejsze do dostrze\u017cenia i\u00a0trafienia (cho\u0107 niekoniecznie zniszczenia).<\/p>\n

    \"Abrams Abrams zakopany w b\u0142ocie podczas manewr\u00f3w Aurora 2017 w Szwecji \u00a9 Domena publiczna <\/p>\n

    Z problemem tym mierzyli si\u0119 ju\u017c Niemcy w\u00a0czasie II wojny \u015bwiatowej<\/a>, produkuj\u0105c w\u00a0jej ostatnich latach czo\u0142gi o\u00a0coraz bardziej imponuj\u0105cych parametrach technicznych, b\u0119d\u0105ce zarazem coraz gorszymi narz\u0119dziami do prowadzenia wojny. Kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej historia zacz\u0119\u0142a si\u0119 powtarza\u0107. Cho\u0107 pierwsze wersje czo\u0142g\u00f3w takich jak Abrams czy Leopard 2\u00a0wa\u017cy\u0142y ok. 55 ton, to rozw\u00f3j konstrukcji przyni\u00f3s\u0142 ponad 10-tonowy wzrost masy.<\/p>\n

    Nie da\u0107 si\u0119 trafi\u0107! <\/p>\n

    Wnioski w\u00a0tej sprawie przedstawi\u0142a ju\u017c ponad dekad\u0119 temu DARPA (Agencja Zaawansowanych Projekt\u00f3w Badawczych Departamentu Obrony). Efektem jej programu badawczego Ground X-Vehicle Technology (GXV-T) by\u0142y za\u0142o\u017cenia, wed\u0142ug kt\u00f3rych maj\u0105 by\u0107 projektowane przysz\u0142o\u015bciowe pojazdy pancerne, znacznie l\u017cejsze od obecnie u\u017cytkowanych.<\/p>\n

    \"Wizualizacja Wizualizacja za\u0142o\u017ce\u0144 programu Ground X-Vehicle Technology \u00a9 DARPA <\/p>\n

    Jak zauwa\u017cy\u0142a DARPA, o\u00a0ile priorytetem tw\u00f3rc\u00f3w obecnie u\u017cytkowanych czo\u0142g\u00f3w jest przetrwanie trafienia, post\u0119p techniczny pozwoli na unikania sytuacji, w\u00a0kt\u00f3rej do trafienia w\u00a0og\u00f3le mo\u017ce doj\u015b\u0107. Zamiast wytrzymywa\u0107 trafienie, przysz\u0142o\u015bciowy pojazd bojowy ma nie da\u0107 si\u0119 trafi\u0107 –\u00a0przetrwanie b\u0119dzie zapewnia\u0107 nie odporno\u015b\u0107 pancerza, ale trudnowykrywalno\u015b\u0107, walka radioalektroniczna, bardzo wysoka mobilno\u015b\u0107 czy aktywne systemy ochrony.<\/p>\n

    Polska potrzebuje l\u017cejszych czo\u0142g\u00f3w <\/p>\n

    Zbli\u017cone wnioski zosta\u0142y wypracowane tak\u017ce w\u00a0Polsce, gdzie pr\u00f3by projektowania r\u00f3\u017cnych czo\u0142g\u00f3w<\/a> opiera\u0142y si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce b\u0119dzie to pojazd o\u00a0masie ok. 45 ton \u2013\u00a0a\u00a0zatem znacznie mniejszej od czo\u0142g\u00f3w zachodnich, pod wzgl\u0119dem masy bli\u017cszy czo\u0142gom rosyjskim.<\/p>\n

    \"Kupili\u015bmy<\/p>\n

    Kupili\u015bmy za ci\u0119\u017ckie czo\u0142gi. Nie przejad\u0105 przez teren, gdzie maj\u0105 walczy\u0107<\/p>\n

    <\/a> <\/p>\n

    W przesz\u0142o\u015bci zwraca\u0142 na to uwag\u0119 m.in. gen. Waldemar Skrzypczak w\u00a0analizie „Ci\u0119\u017ckie platformy bojowe nie maj\u0105 przysz\u0142o\u015bci”. Wynika\u0142o z\u00a0niej, \u017ce tylko 20-25 proc. teren\u00f3w Polski jest dost\u0119pnych dla czo\u0142g\u00f3w przez ca\u0142y rok (w przeciwie\u0144stwie do np. Iraku czy \u2013\u00a0z\u00a0wy\u0142\u0105czeniem teren\u00f3w g\u00f3rskich \u2013\u00a0Afganistanu). <\/p>\n

    Oznacza to, \u017ce sprz\u0119t przeznaczony do walki na wschodnioeuropejskim teatrze dzia\u0142a\u0144 musi by\u0107 mo\u017cliwie lekki, bo na jego mobilno\u015b\u0107 taktyczn\u0105 \u2013\u00a0poza moc\u0105 silnika czy naciskiem jednostkowym \u2013\u00a0wp\u0142yw ma r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowita masa pojazdu.<\/p>\n

    Do podobnych wniosk\u00f3w doszli tak\u017ce projektanci na Zachodzie, co potwierdza m.in. analiza dotycz\u0105ca masy nast\u0119pcy Leoparda 2 –\u00a0Niemcy uznali, \u017ce ich nowy, przysz\u0142o\u015bciowy czo\u0142g powinien wa\u017cy\u0107 nie wi\u0119cej ni\u017c 50 ton<\/a>. W\u00a0takim kontek\u015bcie warto doceni\u0107 decyzj\u0119 o\u00a0budowie polskich si\u0142 pancernych na bazie czo\u0142gu K2<\/a>, l\u017cejszego od Abrams\u00f3w czy Leopard\u00f3w o\u00a010-15 ton, a\u00a0tym samym zdolnego do dzia\u0142ania w\u00a0miejscach dla nich niedost\u0119pnych.<\/p>\n

    \"Cyfrowy<\/a>Cyfrowy Polak \u00a9 Cyfrowy Polak <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czym M1E3 r\u00f3\u017cni si\u0119 od poprzednik\u00f3w? Priorytety w\u00a0projektach czo\u0142g\u00f3w Dlaczego ci\u0119\u017cki czo\u0142g to z\u0142y czo\u0142g? Wnioski DARPA z\u00a0programu…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":150272,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[32,33,27,34,35,28,31,25,40,41,80,29,30,26,82,83,84],"class_list":{"0":"post-150271","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-headlines","11":"tag-latest-news","12":"tag-latestnews","13":"tag-naglowki","14":"tag-najwazniejsze-artykuly","15":"tag-news","16":"tag-polish","17":"tag-polski","18":"tag-swiat","19":"tag-top-stories","20":"tag-topstories","21":"tag-wiadomosci","22":"tag-world","23":"tag-world-news","24":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115718377896313066","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/150271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=150271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/150271\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/150272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=150271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=150271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=150271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}