Polska armia ma te\u017c inne problemy, ale te dwa z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem storpeduj\u0105 wizje, kt\u00f3rych obecnie kurczowo trzymaj\u0105 si\u0119 politycy i wojskowi. W tej sytuacji opcje s\u0105 dwie: albo urealniamy nasze przero\u015bni\u0119te ambicje, albo urealniamy wysoko\u015b\u0107 koszt\u00f3w, kt\u00f3re musimy ponie\u015b\u0107 jako spo\u0142ecze\u0144stwo. Ta druga opcja oznacza\u0142aby przeznaczenie jeszcze wi\u0119kszych kwot na wojsko, na przyk\u0142ad w formie nowego podatku oraz przywr\u00f3cenie w jakiej\u015b formie przymusowego poboru. Finanse i demografia nie zostawiaj\u0105 nam innego wyboru. Powiedz\u0105 „sprawdzam” do ko\u0144ca tej dekady.<\/p>\n
Problem pierwszy: pieni\u0105dze<\/p>\n
– Nawet przy obecnym poziomie wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107, kt\u00f3re i tak ju\u017c s\u0105 wysokie, nie b\u0119dziemy w stanie zrealizowa\u0107 naszych plan\u00f3w zbrojeniowych – m\u00f3wi Gazeta.pl Tomasz Dmitruk, dziennikarz portalu „Dziennik Zbrojny” i miesi\u0119cznika „Nowa Technika Wojskowa”, kt\u00f3ry specjalizuje si\u0119 w tematyce finans\u00f3w polskich si\u0142 zbrojnych.<\/p>\n
Bez zwi\u0119kszenia wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107 nie sta\u0107 nas na takie wojsko, jakie chcemy mie\u0107. Wydawanie na armi\u0119 coraz wi\u0119kszych kwot to jednak problem. Ju\u017c teraz Polska zad\u0142u\u017ca si\u0119 w stopniu, kt\u00f3ry w kr\u00f3tkim terminie prowadzi j\u0105 do spotkania z krajowymi i unijnymi procedurami nadmiernego zad\u0142u\u017cenia. – Oficjalnie ca\u0142y czas wydajemy minimum trzy procent PKB z bud\u017cetu na obronno\u015b\u0107 – t\u0142umaczy Tomasz Dmitruk. – Do tego na zakupy uzbrojenia s\u0105 przeznaczane pieni\u0105dze z Funduszu Wsparcia Si\u0142 Zbrojnych i niebawem te\u017c z unijnego instrumentu SAFE. Na papierze \u0142\u0105czne wydatki na obronno\u015b\u0107 wynosz\u0105 obecnie oko\u0142o 200 miliard\u00f3w z\u0142otych rocznie, wi\u0119c s\u0105 to znaczne pieni\u0105dze – m\u00f3wi Dmitruk.<\/p>\n
Te dwa ostatnie narz\u0119dzia, o kt\u00f3rych wspomina dziennikarz, daj\u0105 po prostu mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaci\u0105gania kredyt\u00f3w na zakupy uzbrojenia, a kredyty maj\u0105 to do siebie, \u017ce trzeba je sp\u0142aca\u0107. Zgodnie z obecnym prawem, musi to robi\u0107 MON ze swojego bud\u017cetu, czyli z owych trzech procent PKB. – Prognozowany maksymalny poziom zad\u0142u\u017cenia samego FWSZ to w 2029 roku 325,5 miliardy z\u0142otych. Je\u015bli tyle b\u0119dzie faktycznie, to MON tylko na sp\u0142at\u0119 tych po\u017cyczek b\u0119dzie musia\u0142 przeznacza\u0107 40-50 miliard\u00f3w z\u0142otych rocznie. To w praktyce oznacza poch\u0142oni\u0119cie w\u0142a\u015bciwie ca\u0142ych dost\u0119pnych pieni\u0119dzy na zakupy sprz\u0119tu wojskowego w cz\u0119\u015bci pochodz\u0105cej z bud\u017cetu pa\u0144stwa – wyja\u015bnia Dmitruk. Oznacza to, \u017ce w ci\u0105gu kilku lat koszty ju\u017c dokonanych zakup\u00f3w przyt\u0142ocz\u0105 bud\u017cet MON w takim stopniu, i\u017c nie b\u0119dzie pieni\u0119dzy na nic wi\u0119cej poza bie\u017c\u0105cym funkcjonowaniem wojska i sp\u0142at\u0105 rat kredyt\u00f3w.<\/p>\n
Dmitruk zwraca te\u017c uwag\u0119, \u017ce wraz z realizowan\u0105 rozbudow\u0105 wojska i dostawami nowego sprz\u0119tu, szybko b\u0119d\u0105 ros\u0142y koszty utrzymania. – Sam zakup broni to oko\u0142o 1\/3 wszystkich koszt\u00f3w z nim zwi\u0105zanych. Reszta to g\u0142\u00f3wnie utrzymanie przez nast\u0119pne dekady. To prosta matematyka – koszty utrzymania sprz\u0119tu, kupionego za 600 miliard\u00f3w z\u0142otych, na przestrzeni hipotetycznych 40 lat eksploatacji oznaczaj\u0105 szacunkowo oko\u0142o 30 miliard\u00f3w z\u0142otych rocznie na utrzymanie – wylicza Dmitruk. Dodaje, \u017ce do tej pory polskie wojsko w spos\u00f3b usystematyzowany i wiarygodny nie liczy\u0142o i nie planowa\u0142o wydatk\u00f3w na ten cel w perspektywie d\u0142u\u017cszej ni\u017c nast\u0119pny rok. Dopiero teraz w Sztabie Generalnym trwaj\u0105 prace nad stworzeniem systemu prognozowania w ca\u0142ym cyklu eksploatacji.<\/p>\n
Rozwi\u0105zanie: Ci\u0105\u0107 plany albo spo\u0142ecze\u0144stwo musi dop\u0142aci\u0107<\/p>\n
Wed\u0142ug wylicze\u0144 eksperta aktualnie mamy podpisane kontrakty na oko\u0142o 600 miliard\u00f3w z\u0142otych. Z tego do zap\u0142acenia pozosta\u0142o oko\u0142o 500 miliard\u00f3w i to w perspektywie g\u0142\u00f3wnie 10 najbli\u017cszych lat. Do tego, chc\u0105c dokupi\u0107 sprz\u0119t, kt\u00f3rego jeszcze zgodnie z oficjalnymi planami potrzebujemy, trzeba by – wed\u0142ug oceny Dmitruka – wyda\u0107 mniej wi\u0119cej drugie tyle w perspektywie nast\u0119pnych 15 lat. Tych pieni\u0119dzy obecnie po prostu nie ma. – Sprowadza si\u0119 to do tego, \u017ce przy obecnych nak\u0142adach finansowych, nie ma szans na realizacj\u0119 plan\u00f3w. Pieni\u0105dze wystarcz\u0105 na odpowiednie wyekwipowanie i utrzymanie czterech dywizji, a nie planowanych sze\u015bciu – m\u00f3wi Dmitruk. Co wi\u0119cej, Sztab Generalny wspomina ju\u017c o potrzebie stworzenia si\u00f3dmej dywizji w perspektywie do 2039 roku –\u00a0 na razie tylko w prezentacjach dla ograniczonego grona os\u00f3b zwi\u0105zanych z obronno\u015bci\u0105.<\/p>\n
– W mojej ocenie szanse na zwi\u0119kszenie wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107 ponad bud\u017cetowe trzy procent PKB s\u0105 marne. Tak samo, jak przeniesienie sp\u0142at zad\u0142u\u017cenia gdzie\u015b poza bud\u017cet MON – m\u00f3wi Dmitruk.<\/p>\n
Wed\u0142ug prognoz Ministerstwa Finans\u00f3w ju\u017c w 2027 roku pa\u0144stwowy d\u0142ug publiczny mo\u017ce si\u0119gn\u0105\u0107 poziomu 55 procent PKB, co oznacza automatyczne wej\u015bcie w \u017cycie klauzuli ostro\u017cno\u015bciowej z ustawy o finansach publicznych. W praktyce polega\u0142oby to na zamro\u017ceniu na aktualnym poziomie sporej cz\u0119\u015bci wydatk\u00f3w. – Potencjalnie droga alternatywna, polegaj\u0105ca na przeniesieniu zad\u0142u\u017cenia poza bud\u017cet pa\u0144stwa, przy\u015bpieszy nasze spotkanie z ju\u017c teraz nieodleg\u0142\u0105 procedur\u0105 nadmiernego deficytu. Zgodnie z przepisami unijnymi uruchamia si\u0119 j\u0105 m.in. wtedy, kiedy d\u0142ug EDP (sektora instytucji rz\u0105dowych i samorz\u0105dowych) przekroczy poziom 60 proc. PKB – opisuje ekspert.<\/p>\n
Jak m\u00f3wi Dmitruk, Sztab Generalny jest tego \u015bwiadomy. Pojawia si\u0119 jednak dylemat: czy przysz\u0142o\u015b\u0107 armii powinno si\u0119 planowa\u0107 zgodnie z sugestiami generalicji, kt\u00f3ra argumentuje swoje opinie skuteczn\u0105 obron\u0105 pa\u0144stwa, czy jednak nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, na kt\u00f3re sta\u0107 pa\u0144stwo przy obecnym poziomie wysi\u0142k\u00f3w? Rozwi\u0105zaniem mo\u017ce by\u0107 zawsze zwi\u0119kszenie nak\u0142ad\u00f3w na obronno\u015b\u0107 kosztem innych wydatk\u00f3w – na przyk\u0142ad na s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, ZUS, drogi i edukacj\u0119. Tylko \u017ce w tych obszarach tak\u017ce zwykle brakuje pieni\u0119dzy. Alternatywnie mo\u017cna by podnie\u015b\u0107 podatki lub na przyk\u0142ad wprowadzi\u0107 nowy podatek celowy: na obronno\u015b\u0107. Tylko \u017ce w obu\u00a0przypadkach oznacza to pogorszenie jako\u015bci \u017cycia Polak\u00f3w, a trudno oczekiwa\u0107, \u017ce w obliczu kolejnych wybor\u00f3w, politycy zaryzykuj\u0105 pora\u017ck\u0119, przyklaskuj\u0105c takiemu pomys\u0142owi. Pewne \u015brodki mo\u017cna oczywi\u015bcie uzyska\u0107, optymalizuj\u0105c wydatki obronne, ale to wystarczy na zaspokojenie tylko niewielkiej cz\u0119\u015bci potrzeb. – Problem jest taki, \u017ce chcemy mie\u0107 bezpiecze\u0144stwo, ale bez ograniczenia naszych wyg\u00f3d.\u00a0Jednocze\u015bnie osoby na stanowiskach odpowiedzialne za nasze bezpiecze\u0144stwo wiedz\u0105, jaka jest\u00a0sytuacja, ale nie chc\u0105 o tym otwarcie m\u00f3wi\u0107. Budujemy armi\u0119 na kredyt, ale w d\u0142u\u017cszej\u00a0perspektywie nie da si\u0119 jej utrzyma\u0107 – konkluduje Dmitruk.<\/p>\n
Problem drugi: Ludzie<\/p>\n
Oficjalnie nasze wojsko d\u0105\u017cy do poziomu 300 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy w czasie pokoju, „w ci\u0105gu kilku lat”. To dok\u0142adny cytat ze strony MON. Na t\u0119 liczb\u0119 sk\u0142ada\u0107 ma si\u0119: 250 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy zawodowych i 50 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy obrony terytorialnej. Do tego kilkaset tysi\u0119cy przeszkolonych rezerwist\u00f3w, kt\u00f3rzy powo\u0142ani pod bro\u0144 w obliczu wojny mieliby szybko zwi\u0119kszy\u0107 liczebno\u015b\u0107 wojska do poziomu przekraczaj\u0105cego p\u00f3\u0142 miliona ludzi. Taka jest wizja. Dzisiaj wszystkich \u017co\u0142nierzy jest oko\u0142o 210 tysi\u0119cy. W tym 153 tysi\u0105ce to zawodowcy, do tego 37 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy WOT i nieca\u0142e 20 tysi\u0119cy odbywaj\u0105cych dobrowoln\u0105 zasadnicz\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105. Czyli „w ci\u0105gu kilku lat” ma przyby\u0107 oko\u0142o 90 tysi\u0119cy ludzi, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 w s\u0142u\u017cbie zawodowej.<\/p>\n
– B\u0119dzie to bardzo trudne do pogodzenia z sytuacj\u0105 demograficzn\u0105 Polski, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako katastrofaln\u0105. Tak naprawd\u0119 prawdziwym wyzwaniem b\u0119dzie samo utrzymanie aktualnej liczebno\u015bci na sta\u0142ym poziomie – komentuje te plany w rozmowie z Gazeta.pl dr Aneta Baranowska, socjolo\u017cka z Uniwersytetu Bydgoskiego, specjalizuj\u0105ca si\u0119 w socjologii wojska. Jak t\u0142umaczy, wynika to wprost z danych demograficznych. Nasze spo\u0142ecze\u0144stwo szybko si\u0119 kurczy i starzeje. – Nie wspominaj\u0105c o tym, \u017ce w\u015br\u00f3d tych ludzi, kt\u00f3rzy s\u0105, coraz trudniej jest znale\u017a\u0107 takich, kt\u00f3rzy spe\u0142niaj\u0105 wymogi wojska, je\u015bli chodzi o zdrowie fizyczne i psychiczne – m\u00f3wi dr Baranowska.<\/p>\n
Jak t\u0142umaczy specjalistka, w praktyce oznacza to przede wszystkim zderzenie wojska z pokoleniem Z, czyli osobami urodzonymi po 1995 roku. Aktualnie wojsko jest jeszcze w znacznej mierze oparte na pokoleniu wcze\u015bniejszym, zwanym Y. – Biologia jest nieub\u0142agana, musi nast\u0105pi\u0107 wymiana pokoleniowa. Tylko \u017ce tak zwane „zetki” i ich warto\u015bci s\u0105 bardzo ma\u0142o kompatybilne z warto\u015bciami i realiami si\u0142 zbrojnych. W kluczowych aspektach s\u0105 to wr\u0119cz odmienne bieguny – m\u00f3wi dr Baranowska. Ekspertka zaznacza, \u017ce m\u0142odzi nie lubi\u0105 hierarchiczno\u015bci, autorytet\u00f3w, sztywnych ram pracy, dyspozycyjno\u015bci czy konieczno\u015bci zmian miejsca zamieszkania. – Czyli tak naprawd\u0119 tego, co z zasady charakteryzuje wojsko. Zetki ceni\u0105 sobie natomiast elastyczno\u015b\u0107 zatrudnienia, partnerskie stosunki z prze\u0142o\u017conymi i r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy \u017cyciem prywatnym a zawodowym. Na to nak\u0142ada si\u0119 jeszcze kwestia \u015brednio gorszej formy fizycznej ni\u017c w starszych pokoleniach i cz\u0119stego uzale\u017cnienia od dost\u0119pu do sieci oraz informacji – t\u0142umaczy socjolo\u017cka.<\/p>\n
Wojsko zdaje sobie spraw\u0119 z problemu „niekompatybilno\u015bci” pomi\u0119dzy nim a pokoleniem Z, czyli teraz jego podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em rekruta. W ramach prowadzonego przez Sztab Generalny projektu NUP2x35 (w kt\u00f3rego spotkaniach eksperckich bierze m.in. udzia\u0142 dr Baranowska) s\u0105 prowadzone w tym zakresie badania i dyskusje z ekspertami. – Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne pomys\u0142y uatrakcyjnienia s\u0142u\u017cby wojskowej z my\u015bl\u0105 o „zetkach”, ale nie da si\u0119 zmieni\u0107 fundamentalnie tego, jakie jest wojsko. Mo\u017cna najwy\u017cej nagi\u0105\u0107 pewne zasady, co jednak nie uczyni z niego szczeg\u00f3lnie atrakcyjnej opcji dla przeci\u0119tnego m\u0142odego cz\u0142owieka – m\u00f3wi specjalistka. Dodaje, \u017ce wojsko oparte o zasad\u0119 dobrowolnej s\u0142u\u017cby, konkuruje z sektorem cywilnym, je\u015bli idzie o poszukiwanie odpowiednich ludzi. I jest w tej rywalizacji na s\u0142abszej pozycji, bo armii trudno zaoferowa\u0107 por\u00f3wnywalne lub lepsze warunki zatrudnienia. – Dotyczy to zw\u0142aszcza ludzi o predyspozycjach i umiej\u0119tno\u015bciach do pe\u0142nienia funkcji specjalist\u00f3w. Trendy demograficzne tylko to pogorsz\u0105, bo ludzi w wieku produkcyjnym i zarazem poborowym b\u0119dzie coraz mniej. To zaostrzy konkurencj\u0119 – m\u00f3wi dr Baranowska.<\/p>\n
Ekspertka dodaje, \u017ce jeste\u015bmy w rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej istnieje realne ryzyko wybuchu wojny i wzi\u0119cia udzia\u0142u wojska w dzia\u0142aniach zbrojnych. – Jakkolwiek to brzmi – jest to czynnik zniech\u0119caj\u0105cy do s\u0142u\u017cby zawodowej. Wystarczy spojrze\u0107 na badania opinii w\u015br\u00f3d m\u0142odych, kt\u00f3rzy w zdecydowanej mniejszo\u015bci wyra\u017caj\u0105 gotowo\u015b\u0107 do aktywnego udzia\u0142u w zbrojnej obronie pa\u0144stwa – opisuje socjolo\u017cka.<\/p>\n
Rozwi\u0105zanie: Ci\u0105\u0107 plany albo bra\u0107 w kamasze<\/p>\n
W kontek\u015bcie naszego wojska i szeroko rozumianego bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa oznacza to kumulacj\u0119 negatywnych trend\u00f3w. – Ich efektem b\u0119dzie to, \u017ce utrzymanie rozmiar\u00f3w naszych si\u0142 zbrojnych, nie m\u00f3wi\u0105c o ich zwi\u0119kszaniu, b\u0119dzie tylko coraz trudniejsze – m\u00f3wi dr Baranowska. Oczywi\u015bcie przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce pozostawiamy wojsko zawodowe i dobrowolne tak jak teraz. Zmiana tego stanu rzeczy, czyli wprowadzenie jakiej\u015b formy przymusowego poboru, wymaga\u0142aby woli politycznej. – Tej nie ma. Samo zwi\u0119kszanie zach\u0119t finansowych sprawy nie za\u0142atwi – komentuje socjolo\u017cka.<\/p>\n
Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, zar\u00f3wno MON, jak i armia s\u0105 \u015bwiadome problemu. Mo\u017cna si\u0119 jednak o tym dowiedzie\u0107 g\u0142\u00f3wnie nieoficjalnie lub na poziomie eksperckim. – W debacie publicznej pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne has\u0142a i pomys\u0142y, jednak brakuje sp\u00f3jnych rozwi\u0105za\u0144 oraz d\u0142ugofalowego, realistycznego planu. Trzeba jasno powiedzie\u0107, \u017ce si\u0142y zbrojne nie s\u0105 w stanie samodzielnie rozwi\u0105za\u0107 kryzysu demograficznego i nie jest to ich zadanie – m\u00f3wi dr Baranowska. Wojsko musi sobie jednak z nim poradzi\u0107. Co mo\u017ce zrobi\u0107 realnie, w granicach swoich mo\u017cliwo\u015bci? – Poprawia\u0107 warunki s\u0142u\u017cby i pracowa\u0107 nad atrakcyjno\u015bci\u0105 zawodu wojskowego. R\u00f3wnolegle inwestowa\u0107 w automatyzacj\u0119 oraz nowoczesne technologie, takie jak drony i systemy bezza\u0142ogowe, kt\u00f3re mog\u0105 cz\u0119\u015bciowo kompensowa\u0107 malej\u0105c\u0105 liczb\u0119 dost\u0119pnego personelu. Wa\u017cnym kierunkiem jest te\u017c budowa szerokiego i dobrze wyszkolonego systemu rezerw mobilizacyjnych. No i wreszcie wsp\u00f3\u0142praca ze szko\u0142ami oraz uczelniami – m\u00f3wi ekspertka.<\/p>\n
Zaznacza jednak, \u017ce trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to wci\u0105\u017c tylko dostosowywanie si\u0119 do zmieniaj\u0105cych si\u0119 reali\u00f3w. – Oznacza to, \u017ce problemy s\u0105 w\u0142a\u015bciwie nieuniknione. Tymczasem temat naszej katastrofalnej sytuacji demograficznej zamiatamy pod dywan. Bo jako\u015b to b\u0119dzie. W demografii konieczne jest jednak planowanie d\u0142ugofalowe. Co z tego, gdyby jakim\u015b cudem Polacy nagle mieli \u015brednio dwa razy wi\u0119cej dzieci, skoro wojsko i rynek pracy odczu\u0142yby t\u0119 zmian\u0119 za 20-25 lat. Oczywi\u015bcie nic takiego si\u0119 nie stanie i musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, co to oznacza. Brak ludzi do s\u0142u\u017cby w wojsku to tylko jeden z przejaw\u00f3w tego ogromnego problemu – podsumowuje dr Baranowska.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polska armia ma te\u017c inne problemy, ale te dwa z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem storpeduj\u0105 wizje, kt\u00f3rych obecnie kurczowo trzymaj\u0105…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":151368,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-151367","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115722045558025197","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151367","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151367"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151367\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/151368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}