![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AFP__20251212__87VN8ET__v3__HighRes__TopshotChileElectionRunoffCampaign.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Prawa autorskie: Kandydat na prezydenta Chile Jose Antonio Kast z Partii Republika\u0144skiej macha do zwolennik\u00f3w podczas ko\u0144cowego wiecu wyborczego w Temuco w Chile 11 grudnia 2025 r. (Zdj\u0119cie: EITAN ABRAMOVICH \/ AFP)Kandydat na prezyden…<\/p>\n
Prawa autorskie: Kandydat na prezydenta Chile Jose Antonio Kast z Partii Republika\u0144skiej macha do zwolennik\u00f3w podczas ko\u0144cowego wiecu wyborczego w Temuco w Chile 11 grudnia 2025 r. (Zdj\u0119cie: EITAN ABRAMOVICH \/ AFP)Kandydat na prezyden…<\/p>\n
Zaloguj si\u0119, aby zapisa\u0107 na p\u00f3\u017aniej<\/p>\n
14 grudnia 2025<\/p>\n
Google News<\/a>Udost\u0119pnij na FacebookuUdost\u0119pnij na TwitterzeUdost\u0119pnij w mailu<\/p>\n Chile idzie w stron\u0119 Trumpa. Faworyt sonda\u017cy, skrajnie prawicowy Jos\u00e9 Antonio Kast, wpisuje chilijski zwrot w prawo w szersz\u0105 regionaln\u0105 ofensyw\u0119 neoliberaln\u0105 i rosn\u0105ce zaanga\u017cowanie Stan\u00f3w Zjednoczonych w Ameryce \u0141aci\u0144skiej<\/p>\n Google News<\/a>Udost\u0119pnij na FacebookuUdost\u0119pnij na TwitterzeUdost\u0119pnij w mailu<\/p>\n W niedziel\u0119 14 grudnia Chile wybierze prezydenta w drugiej turze wybor\u00f3w, kt\u00f3ra w praktyce rozstrzyga sp\u00f3r o bilans ostatniej dekady. <\/p>\n Wszystko wskazuje na to, \u017ce wygra prawica \u2013 tak samo jak w ostatnich latach w Argentynie, Peru, Ekwadorze, Paragwaju, Kostaryce, Hondurasie, Salwadorze, Panamie i Boliwii. W jednym z g\u0142\u00f3wnych pism regionalnej lewicy Revista Nueva Sociedad pisze si\u0119 wprost o powrocie \u201edoktryny Monroe\u201d. Dla przypomnienia: przedstawiona w 1823 roku przez \u00f3wczesnego prezydenta USA, Jamesa Monroe, zak\u0142ada\u0142a zakaz dalszej kolonizacji obu Ameryk przez mocarstwa europejskie, a jednocze\u015bnie w praktyce ustanawia\u0142a Stany hegemonem na zachodniej p\u00f3\u0142kuli. <\/p>\n Wybory w Chile to tylko kolejny dow\u00f3d na zwrot Waszyngtonu ku Ameryce \u0141aci\u0144skiej \u2013 powi\u0105zany silnie zar\u00f3wno z nasilaj\u0105cym si\u0119 napi\u0119ciem mi\u0119dzy Uni\u0105 Europejsk\u0105 a USA, jak i tak\u017ce zapowiadan\u0105 przez Trumpa inwazj\u0105 na Wenezuel\u0119. <\/p>\n Wed\u0142ug sonda\u017cy w wyborczym wy\u015bcigu prowadzi Jos\u00e9 Antonio Kast, kandydat skrajnej prawicy, utrzymuj\u0105cy silne zwi\u0105zki z p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144sk\u0105 alt-prawic\u0105 \u2013 sam zreszt\u0105 przyznaje si\u0119 do swojej inspiracji Donaldem Trumpem. Mo\u017ce on liczy\u0107 na oko\u0142o 58 proc. poparcia, podczas gdy Jeannette Jara, reprezentuj\u0105ca lewic\u0119 i Parti\u0119 Komunistyczn\u0105, uzyskuje w badaniach oko\u0142o 42 proc. g\u0142os\u00f3w. Taka przewaga wpisuje si\u0119 w szerszy trend politycznego przesuni\u0119cia Chile po okresie intensywnych mobilizacji spo\u0142ecznych oraz niespe\u0142nionych oczekiwa\u0144 zwi\u0105zanych z reformami. <\/p>\n Jak pisa\u0142 kilka lat temu w \u201eGazecie Wyborczej\u201d<\/a> Mateusz Mazzini, \u201ekiedy trzy lata temu umawia\u0142em si\u0119 z nim na wywiad, by\u0142 folklorem ze skrajnej prawicy\u201d. Folklorem tak\u017ce dlatego, \u017ce jego biografia brzmi jak ponura anegdota. Kast jest synem niemieckiego nazisty, Michaela Martina Kasta, porucznika Wehrmachtu zas\u0142u\u017conego m.in. na froncie wschodnim, kt\u00f3ry po II wojnie \u015bwiatowej znalaz\u0142 schronienie w Chile. <\/p>\n W kampanii Kast konsekwentnie eksponuje has\u0142a przywr\u00f3cenia \u201e\u0142adu i porz\u0105dku\u201d, opowiadaj\u0105c si\u0119 za tward\u0105 polityk\u0105 bezpiecze\u0144stwa oraz zdecydowanym ograniczeniem migracji. Jego przekaz trafia do elektoratu zm\u0119czonego wieloletnimi sporami wok\u00f3\u0142 reform i rozczarowanego ograniczonymi efektami rz\u0105d\u00f3w lewicy, kt\u00f3ra przed wyborami sk\u0142ada\u0142a daleko id\u0105ce obietnice, z kt\u00f3rych niewiele uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107. <\/p>\n Si\u0142a narracji Kasta wynika jednak nie tyle z realnego za\u0142amania bezpiecze\u0144stwa, ile z g\u0142\u0119bszych napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych. Chile, cho\u0107 uchodzi za jedno z najbardziej stabilnych pa\u0144stw Ameryki \u0141aci\u0144skiej, pozostaje krajem o bardzo wysokich nier\u00f3wno\u015bciach. To one ujawni\u0142y si\u0119 z pe\u0142n\u0105 moc\u0105 podczas masowych protest\u00f3w w 2019 roku, zapocz\u0105tkowanych podwy\u017ck\u0105 cen bilet\u00f3w komunikacji miejskiej. <\/p>\n Obecnie 63 proc. Chilijczyk\u00f3w deklaruje obawy przed przest\u0119pczo\u015bci\u0105, a a\u017c 90 proc. uwa\u017ca, \u017ce jej poziom wzr\u00f3s\u0142 w ostatnim roku, mimo \u017ce dane statystyczne tego nie potwierdzaj\u0105.<\/p><\/blockquote>\n Poczucie zagro\u017cenia sta\u0142o si\u0119 wi\u0119c istotnym czynnikiem politycznym, skutecznie wykorzystywanym przez prawic\u0119 w kampanii wyborczej. <\/p>\n W tym sensie obecne wybory stanowi\u0105 podsumowanie cyklu zapocz\u0105tkowanego protestami z lat 2011\u20132019. Z jednej strony pojawi\u0142a si\u0119 pr\u00f3ba korekty neoliberalnego modelu i ograniczenia nier\u00f3wno\u015bci, z drugiej \u2013 silne bariery instytucjonalne oraz rosn\u0105ce znaczenie temat\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i stabilno\u015bci. Wynik drugiej tury poka\u017ce, czy chilijski elektorat uzna ten okres za zamkni\u0119ty epizod, czy te\u017c \u2013 mimo narastaj\u0105cych rozczarowa\u0144 \u2013 nadal dostrzega przestrze\u0144 dla dalszych, cho\u0107 ju\u017c wyra\u017anie ograniczonych, zmian.<\/p>\n Kast buduje swoje poparcie przede wszystkim wok\u00f3\u0142 kwestii bezpiecze\u0144stwa i migracji. Cho\u0107 Chile pozostaje jednym z najstabilniejszych pa\u0144stw regionu, 63 proc. obywateli deklaruje obawy przed przest\u0119pczo\u015bci\u0105, a 90 proc. uwa\u017ca, \u017ce jej poziom wzr\u00f3s\u0142 w ci\u0105gu ostatniego roku, mimo \u017ce dane statystyczne nie potwierdzaj\u0105 takiej dynamiki. <\/p>\n W czasie rz\u0105d\u00f3w lewicowego prezydenta Gabriela Borica liczba zab\u00f3jstw rzeczywi\u015bcie wzros\u0142a o oko\u0142o 40 proc., przekraczaj\u0105c w 2023 roku 1200 przypadk\u00f3w, co sta\u0142o si\u0119 jednym z kluczowych punkt\u00f3w odniesienia dla prawicowej krytyki rz\u0105du. Dodatkowym czynnikiem pozostaje migracja: od 2017 roku liczba imigrant\u00f3w podwoi\u0142a si\u0119, osi\u0105gaj\u0105c oko\u0142o 1,6 mln os\u00f3b w kraju licz\u0105cym 18 mln mieszka\u0144c\u00f3w. <\/p>\n Kandydatura jego kontrkandydatki Jeannette Jary obci\u0105\u017cona jest bilansem rz\u0105d\u00f3w lewicy po 2021 roku. Cho\u0107 wywodzi si\u0119 ona z nurtu protest\u00f3w spo\u0142ecznych i jako ministra pracy przeprowadzi\u0142a konkretne reformy \u2014 w tym skr\u00f3cenie tygodnia pracy z 45 do 40 godzin \u2014 musi jednocze\u015bnie mierzy\u0107 si\u0119 z konsekwencjami fiaska procesu konstytucyjnego. Projekt nowej konstytucji, kt\u00f3ry mia\u0142 zerwa\u0107 z dziedzictwem Pinocheta, zosta\u0142 w 2022 roku odrzucony przez 62 proc. g\u0142osuj\u0105cych. <\/p>\n Masowe protesty przeciwko prawicowemu prezydentowi Sebastianowi Pi\u00f1erze z 2019 roku, gdy na ulice Santiago wysz\u0142o ponad milion os\u00f3b, nie prze\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 wi\u0119c na trwa\u0142\u0105 zmian\u0119 instytucjonaln\u0105.<\/p><\/blockquote>\n Chilijski zwrot w prawo nie wynika jednak z nag\u0142ego sentymentu wyborc\u00f3w do nazistowskich uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rzy masowo trafiali do Ameryki \u0141aci\u0144skiej w drugiej po\u0142owie lat czterdziestych. Jego \u017ar\u00f3d\u0142em jest raczej narastaj\u0105ca frustracja zwi\u0105zana z niezrealizowanymi obietnicami rz\u0105d\u00f3w Borica oraz pogarszaj\u0105c\u0105 si\u0119 sytuacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Neoliberalne reformy wprowadzone przez ekonomist\u00f3w dyktatury Augusto Pinocheta doprowadzi\u0142y do stanu, w kt\u00f3rym mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczna \u2014 rozumiana jako realna mo\u017cliwo\u015b\u0107 awansu, na przyk\u0142ad z klasy ludowej do \u015bredniej \u2014 sta\u0142a si\u0119 w praktyce skrajnie ograniczona, niemal niedost\u0119pna, przypominaj\u0105c raczej porz\u0105dek znany z przednowoczesnych spo\u0142ecze\u0144stw. <\/p>\n Wida\u0107 to szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie w szkolnictwie wy\u017cszym. Jak pokazuj\u0105 w swoich badaniach Mar\u00eda Lu\u00edsa Quaresma i Crist\u00f3bal Villalobos, studenci z klas ni\u017cszych trafiaj\u0105 przede wszystkim na uczelnie i kierunki o ni\u017cszym presti\u017cu, podczas gdy dzieci elit wyra\u017anie dominuj\u0105 w najbardziej selektywnych instytucjach i programach. Na tzw. top-uczelniach studiuje 79 proc. os\u00f3b z najwy\u017cszego kwintyla dochodowego, wobec 58 proc. z kwintyla najbiedniejszego. Chile nale\u017cy tym samym do pa\u0144stw OECD o najwy\u017cszym poziomie segregacji edukacyjnej \u2013 od szko\u0142y podstawowej po uniwersytet. <\/p>\n W praktyce oznacza to r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dost\u0119p do polityki pozostaje w du\u017cej mierze zarezerwowany dla os\u00f3b z bogatych rodzin;<\/p><\/blockquote>\n Gabriel Boric i jego \u015brodowisko stanowi\u0105 tu raczej wyj\u0105tek, mo\u017cliwy dzi\u0119ki wieloletniej fali protest\u00f3w spo\u0142ecznych, kt\u00f3re przez blisko dekad\u0119 otwiera\u0142y alternatywn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 wej\u015bcia do \u017cycia publicznego. <\/p>\n Chile przyj\u0119\u0142o neoliberalny model rozwoju w okresie dyktatury (1973\u20131989), oparty na prywatyzacji edukacji, ochrony zdrowia i us\u0142ug publicznych, indywidualnej odpowiedzialno\u015bci za sukces oraz ograniczeniu roli pa\u0144stwa w redystrybucji. Model ten doprowadzi\u0142 do bardzo wysokiego poziomu nier\u00f3wno\u015bci, widocznego cho\u0107by w utrzymuj\u0105cym si\u0119 wysokim wsp\u00f3\u0142czynniku Giniego \u2013 43, wobec ok. 28,5 w Polsce \u2013 oraz do silnego powi\u0105zania sukcesu edukacyjnego z kapita\u0142em kulturowym i ekonomicznym. Jednocze\u015bnie jest to system oparty na strukturalnym rasizmie: jak pokazuje w swoich badaniach m.in. Denisse Sep\u00falveda z University of Manchester i chilijskiego COES, awans spo\u0142eczny Mapucz\u00f3w, najwi\u0119kszej rdzennej grupy ludno\u015bci w Chile, pozostaje w praktyce niemal niemo\u017cliwy. <\/p>\n W tym kontek\u015bcie w\u0142a\u015bnie pojawia si\u0119 Kast \u2013 obiecuj\u0105cy, tak jak kiedy\u015b w Argentynie Milei, kontynuacj\u0119 wolnorynkowego snu \u2013 rynku, kt\u00f3ry podtrzyma waszyngto\u0144ski kapita\u0142.<\/p>\n ; Krzysztof Katkowski (ur. 2001) \u2013 socjolog, t\u0142umacz, dziennikarz, poeta. Absolwent Universitat Pompeu Fabra w Barcelonie i Uniwersytetu Warszawskiego. Wsp\u00f3\u0142pracuje z OKO.press, \u201eKultur\u0105 Liberaln\u0105\u201d, \u201eDziennikiem Gazeta Prawna\u201d i \u201eSemanario Brecha\u201d. Jego teksty publikowa\u0142y m.in. \u201ela diaria\u201d, \u201eGazeta Wyborcza\u201d, \u201eThe Guardian\u201d \u201eJacobin\u201d, , \u201eKapit\u00e0l noviny\u201d, \u201ePolityka\u201d, \u201eEl Salto\u201d czy CTXT.es.<\/p>\n Krzysztof Katkowski (ur. 2001) \u2013 socjolog, t\u0142umacz, dziennikarz, poeta. Absolwent Universitat Pompeu Fabra w Barcelonie i Uniwersytetu Warszawskiego. Wsp\u00f3\u0142pracuje z OKO.press, \u201eKultur\u0105 Liberaln\u0105\u201d, \u201eDziennikiem Gazeta Prawna\u201d i \u201eSemanario Brecha\u201d. Jego teksty publikowa\u0142y m.in. \u201ela diaria\u201d, \u201eGazeta Wyborcza\u201d, \u201eThe Guardian\u201d \u201eJacobin\u201d, , \u201eKapit\u00e0l noviny\u201d, \u201ePolityka\u201d, \u201eEl Salto\u201d czy CTXT.es.<\/p>\n Copyright \u00a9 2016 – 2025. Made with love by OKO.press team. All Rights Reserved.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawa autorskie: Kandydat na prezydenta Chile Jose Antonio Kast z Partii Republika\u0144skiej macha do zwolennik\u00f3w podczas ko\u0144cowego wiecu…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":151726,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-151725","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115722930651456391","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151725"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151725\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/151726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a>Krzysztof Katkowski <\/a><\/p>\n