{"id":151878,"date":"2025-12-15T11:18:16","date_gmt":"2025-12-15T11:18:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/151878\/"},"modified":"2025-12-15T11:18:16","modified_gmt":"2025-12-15T11:18:16","slug":"krwawa-pacyfikacja-wujka-nierozliczona-zbrodnia-komunistow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/151878\/","title":{"rendered":"Krwawa pacyfikacja „Wujka”. Nierozliczona zbrodnia komunist\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n


\nKWK \u201eWujek\u201d nie\u00a0by\u0142 jedyn\u0105 kopalni\u0105, kt\u00f3ra po\u00a0wprowadzeniu stanu wojennego protestowa\u0142a na\u00a0\u015al\u0105sku. Jak pisze IPN: \u201ena terenie woj. katowickiego strajkowa\u0142o oko\u0142o 50 zak\u0142ad\u00f3w pracy\u201d. Kopalnia \u201eWujek\u201d jest jednak najbardziej znana. 16 grudnia 1981 roku ZOMO zacz\u0119\u0142o strzela\u0107 do\u00a0protestuj\u0105cych g\u00f3rnik\u00f3w zabijaj\u0105c dziewi\u0119ciu z\u00a0nich i\u00a0rani\u0105c wielu kolejnych. \n<\/p>\n

Stan wojenny<\/p>\n


\nW nocy z\u00a012 na\u00a013 grudnia 1981 roku powo\u0142ano do\u00a0\u017cycia Wojskow\u0105 Rad\u0119 Ocalenia Narodowego (WRON), na\u00a0kt\u00f3rej czele stan\u0105\u0142 Wojciech Jaruzelski. By\u0142 to\u00a0organ administruj\u0105cy Polsk\u0105 w\u00a0okresie stanu wojennego, kt\u00f3ry zosta\u0142 wprowadzony na\u00a0terenie ca\u0142ego kraju tej samej nocy. \n<\/p>\n


\nW tym samym czasie ZOMO rozpocz\u0119\u0142o aresztowania dzia\u0142aczy opozycyjnych. Komuni\u015bci wprowadzili godzin\u0119 milicyjn\u0105, kt\u00f3ra trwa\u0142a od\u00a022.00 do\u00a06.00 rano. Zamkni\u0119to lotniska, zakazano zmiany miejsca pobytu, wstrzymano wydawanie prasy, tymczasowo zawieszono zaj\u0119cia w\u00a0szko\u0142ach i\u00a0na uczelniach, zakazano strajk\u00f3w, zgromadze\u0144, a\u00a0s\u0105dy zacz\u0119\u0142y dzia\u0142a\u0107 w\u00a0trybie dora\u017anym. \n<\/p>\n


\n\"W\u00a0kopalni \n<\/p>\n


\nW nocy z\u00a012 na\u00a013 grudnia zosta\u0142 aresztowany przewodnicz\u0105cy Komisji Zak\u0142adowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w\u00a0kopalni \u201eWujek\u201d, Jan Ludwiczak. Jednocze\u015bnie na\u00a0czele kopalni \u2013\u00a0tak samo jak innych, najwi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w pracy w\u00a0ca\u0142ym kraju \u2013\u00a0zosta\u0142 postawiony nadzorca w\u00a0postaci komisarza wojskowego. \n<\/p>\n


\nG\u00f3rnicy, na\u00a0wie\u015b\u0107 o\u00a0zatrzymaniu Ludwiczaka i\u00a0wprowadzeniu wojskowych na\u00a0teren kopalni, podj\u0119li decyzj\u0119, \u017ce\u00a0nie wznowi\u0105 pracy, dop\u00f3ki szef zak\u0142adowej \u201eSolidarno\u015bci\u201d nie\u00a0zostanie wypuszczony i\u00a0do nich nie\u00a0przyb\u0119dzie. G\u00f3rnicy chcieli rozmawia\u0107 z\u00a0komisarzem, kt\u00f3ry przej\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119 nad kopalni\u0105, lecz ten nie\u00a0wys\u0142ucha\u0142 ich postulat\u00f3w. Zdecydowano o\u00a0kontynuacji strajku. \n<\/p>\n


\n14 grudnia w\u0142adze komunistyczne zdecydowa\u0142y o\u00a0si\u0142owym st\u0142umieniu g\u00f3rniczych protest\u00f3w. O\u00a0wydarzeniach z\u00a0innych kopalni, g\u00f3rnicy w\u00a0\u201eWujku\u201d dowiedzieli si\u0119 nazajutrz. Zacz\u0119to przygotowywa\u0107 si\u0119 do\u00a0obrony, wyposa\u017caj\u0105c si\u0119 m.in. w\u00a0metalowe pr\u0119ty, \u0142opaty, liny. W\u00a0kopalni \u201eWujek\u201d protestowa\u0142o oko\u0142o trzy tysi\u0105ce g\u00f3rnik\u00f3w. \n<\/p>\n

Pacyfikacja KWK \u201eWujek\u201d<\/p>\n


\nO tym, \u017ce\u00a0\u201ebunt\u201d nale\u017cy zmia\u017cd\u017cy\u0107 si\u0142\u0105, Wojew\u00f3dzki Komitet Obrony zdecydowa\u0142 wieczorem 15 grudnia. Nazajutrz do\u00a0g\u00f3rnik\u00f3w przyby\u0142 dyrektor kopalni wraz z\u00a0zast\u0119pc\u0105 szefa Wojew\u00f3dzkiego Sztabu Wojskowego i\u00a0wiceprezydentem Katowic. Nawo\u0142ywania do\u00a0rozej\u015bcia si\u0119 nie\u00a0poskutkowa\u0142y. Naprzeciwko g\u00f3rnik\u00f3w stan\u0119\u0142o ZOMO, ORMO i\u00a0wojsko. \u0141\u0105cznie do\u00a0rozprawienia si\u0119 z\u00a0g\u00f3rnikami wys\u0142ano niemal 1,5 tysi\u0105ca funkcjonariuszy, 22 czo\u0142gi i\u00a044 wozy bojowe. \n<\/p>\n


\n16 grudnia rano teren kopalni zosta\u0142 otoczony przez policj\u0119 i\u00a0wojsko. W\u0142adze kopalni nakaza\u0142y opuszczenie jej terenu wszystkim kobietom. KWK \u201eWujek\u201d zosta\u0142 odci\u0119ty od\u00a0miasta, a\u00a0gromadz\u0105cy si\u0119 przed kopalni\u0105 t\u0142um zosta\u0142 zaatakowany przy u\u017cyciu armatek wodnych i\u00a0gazu \u0142zawi\u0105cego. \n<\/p>\n


\n\"Bojowy \n<\/p>\n


\nOko\u0142o godziny 11.00 s\u0142u\u017cby przyst\u0105pi\u0142y do\u00a0ataku na\u00a0kopalni\u0119. Do\u00a0ataku ruszy\u0142y nawet czo\u0142gi, robi\u0105c wy\u0142om w\u00a0murze. Nacieraj\u0105ce oddzia\u0142y ZOMO u\u017cywa\u0142y g\u0142\u00f3wnie granat\u00f3w hukowych i\u00a0gazu \u0142zawi\u0105cego. G\u00f3rnicy odpierali ich ataki. Miejscami dochodzi\u0142o do\u00a0bezpo\u015brednich walk, w\u00a0ruch sz\u0142y milicyjne pa\u0142ki i\u00a0pr\u0119ty, w\u00a0kt\u00f3re \u201ewyposa\u017ceni\u201d byli g\u00f3rnicy. \n<\/p>\n


\nO godzinie 12.30 na\u00a0teren KWK \u201eWujek\u201d wszed\u0142 pluton specjalny ZOMO pod\u00a0dow\u00f3dztwem Romualda Cie\u015blaka, wyposa\u017cony w\u00a0karabiny maszynowe. Wydano zgod\u0119 na\u00a0u\u017cycie ostrej amunicji wobec protestuj\u0105cych g\u00f3rnik\u00f3w. ZOMO zabi\u0142o na\u00a0miejscu pi\u0119\u0107 os\u00f3b, cztery kolejne zmar\u0142y od\u00a0postrza\u0142\u00f3w nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej. \n<\/p>\n


\nPo kilkunastu minutach odg\u0142osy walk w\u00a0kopalni ucich\u0142y. G\u00f3rnicy, wobec rozmiaru tragedii, postanowili przerwa\u0107 strajk. Wieczorem, oko\u0142o godziny 20.00, teren KWK \u201eWujek\u201d opu\u015bci\u0142 ostatni g\u00f3rnik. \n<\/p>\n


\n\u201ePlan zduszenia si\u0142\u0105 strajku w\u00a0KWK \u00bbWujek\u00ab, a\u00a0tak\u017ce charakter ran postrza\u0142owych ofiar (jamy brzusznej, klatki piersiowej czy\u00a0czaszki) dowodz\u0105, \u017ce\u00a0masakra z\u00a016 grudnia by\u0142a dzia\u0142aniem z\u00a0premedytacj\u0105. \u015awiadczy o\u00a0tym tak\u017ce fakt utrudniania przez wojsko i\u00a0milicj\u0119 akcji ratunkowej na\u00a0terenie kopalni. Krwawy rezultat pacyfikacji \u00bbWujka\u00ab \u2013\u00a09 zabitych i\u00a023 rannych g\u00f3rnik\u00f3w (nie licz\u0105c zatrutych gazem) przes\u0105dzi\u0142 o\u00a0zako\u0144czeniu strajku w\u00a0dniu masakry, 16 grudnia. Rany odnios\u0142o tak\u017ce kilkudziesi\u0119ciu funkcjonariuszy milicji i\u00a0\u017co\u0142nierzy\u201d. \u2013\u00a0czytamy na\u00a0stronie IPN. \n<\/p>\n


\nW KWK \u201eWujek\u201d zgin\u0119li: Jan Stawisi\u0144ski, Joachim J\u00f3zef Gnida, J\u00f3zef Czekalski, J\u00f3zef Krzysztof Giza, Ryszard J\u00f3zef Gzik, Bogus\u0142aw Kopczak, Andrzej Pe\u0142ka, Zbigniew Wilk, Zenon Zaj\u0105c. \n<\/p>\n

Procesy<\/p>\n


\nJu\u017c w\u00a01982 roku komuni\u015bci doprowadzili do\u00a0skazania kilku os\u00f3b oskar\u017conych o\u00a0organizowanie i\u00a0kierowanie strajkiem w\u00a0kopalni. Stanis\u0142aw P\u0142atek skazany zosta\u0142 na\u00a0kar\u0119 cztery lat pozbawienia wolno\u015bci, Jerzy Wartak na\u00a0kar\u0119 trzy i\u00a0p\u00f3\u0142 roku, a\u00a0Adam Skwirz i\u00a0Marian G\u0142uch otrzymali kar\u0119 trzech lat wi\u0119zienia. \n<\/p>\n


\n\"Pogrzeb \n<\/p>\n


\nDopiero 24 czerwca 2008 roku na\u00a0sze\u015b\u0107 lat pozbawienia wolno\u015bci zosta\u0142 skazany Romuald Cie\u015blak, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 plutonem specjalnym ZOMO, kt\u00f3ry strzela\u0142 do\u00a0g\u00f3rnik\u00f3w. Kilkunastu jego podw\u0142adnych otrzyma\u0142o kary od\u00a0trzech i\u00a0p\u00f3\u0142 roku do\u00a0czterech lat wi\u0119zienia. \n<\/p>\n


\n\u201ePrzyw\u00f3dcy PZPR, kt\u00f3rzy poprzez decyzj\u0119 o\u00a0stanie wojennym przypiecz\u0119towali los g\u00f3rnik\u00f3w, nie\u00a0zostali poci\u0105gni\u0119ci do\u00a0odpowiedzialno\u015bci. \u00d3wczesny szef MSW Czes\u0142aw Kiszczak by\u0142 s\u0105dzony w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0masakr\u0105 w\u00a0\u00bbWujku\u00ab kilkukrotnie, pocz\u0105wszy od\u00a01994 roku. W\u00a02008 roku s\u0105d uzna\u0142 jego \u00bbnieumy\u015bln\u0105 win\u0119\u00ab, jednak rok p\u00f3\u017aniej by\u0142y szef MSW zosta\u0142 uniewinniony\u201d. (IPN). \n<\/p>\n


\nCzytaj te\u017c:
Na wojnie z\u00a0narodem. 44. rocznica wprowadzenia stanu wojennego<\/a>Czytaj te\u017c:
Dramat strajkuj\u0105cych. Grudzie\u0144 1970 roku przyni\u00f3s\u0142 kolejne represje<\/a>Czytaj te\u017c:
Niez\u0142omny Prymas. Komuni\u015bci walczyli z\u00a0nim przez ponad trzy dekady<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" KWK \u201eWujek\u201d nie\u00a0by\u0142 jedyn\u0105 kopalni\u0105, kt\u00f3ra po\u00a0wprowadzeniu stanu wojennego protestowa\u0142a na\u00a0\u015al\u0105sku. Jak pisze IPN: \u201ena terenie woj.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":151879,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,98,36,37,27,291,30580,30581,30579,20322,34,35,10670,28,31,25,30577,42,38,40,39,41,3689,30578,29,30,26,30576],"class_list":{"0":"post-151878","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dorzeczy","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-historia","15":"tag-jaruzelski","16":"tag-kiszczak-represje","17":"tag-komunistyczne-zbrodnie","18":"tag-kopalnia","19":"tag-latest-news","20":"tag-latestnews","21":"tag-ludzie","22":"tag-naglowki","23":"tag-najwazniejsze-artykuly","24":"tag-news","25":"tag-pacyfikacja","26":"tag-pl","27":"tag-poland","28":"tag-polish","29":"tag-polska","30":"tag-polski","31":"tag-prl","32":"tag-stan-wojenny","33":"tag-top-stories","34":"tag-topstories","35":"tag-wiadomosci","36":"tag-wujek"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115723312261910118","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151878"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151878\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/151879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}