Gesty nieprzypadkowe. O logice (i przyk\u0142adach) zwierz\u0119cych upomink\u00f3w<\/p>\n
Zwierz\u0119ce podarki nie s\u0105 – wbrew pozorom – ani przypadkowe, ani te\u017c symboliczne (przynajmniej je\u015bli chodzi o naiwny sens, kt\u00f3ry zdarza si\u0119 im przypisywa\u0107). Zdaniem Bo\u017cyckiego mo\u017cna uporz\u0105dkowa\u0107 je wed\u0142ug bardzo prostego klucza – od tych, kt\u00f3re powinny „dobrze smakowa\u0107”, przez maj\u0105ce „\u0142adnie wygl\u0105da\u0107” (lub tak te\u017c pachnie\u0107), a\u017c po podarki czysto u\u017cyteczne; ostatnia kategoria nie jest przy tym najwa\u017cniejsza (podobnie zreszt\u0105, jak ma si\u0119 to w przypadku ludzi).<\/p>\n
Dobrym przyk\u0142adem s\u0105 rybitwy (ptaki w\u0119drowne z rodziny mewowatych) – zar\u00f3wno bagienne, jak i rzeczne – kt\u00f3re w okresie l\u0119gowym wr\u0119czaj\u0105 sobie prezenty w formie po\u017cywienia. Samiec obdarowuje samice rybami, a ta – nim podejmie decyzj\u0119 o dalszym etapie relacji – ocenia jej atrakcyjno\u015b\u0107.<\/p>\n
„Na tej podstawie stwierdza, czy pojawi\u0105 si\u0119 jaja i piskl\u0119ta”, m\u00f3wi\u0142 Bo\u017cycki.<\/p>\n
Dodatkowego znaczenia sytuacji dodaje fakt, \u017ce prezenty pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poza sezonem l\u0119gowym, kiedy obie strony doskonale wiedz\u0105, \u017ce „nic z tego nie b\u0119dzie” (przynajmniej z biologicznego punktu widzenia). Mimo to podarki s\u0105 przyjmowane, a wsp\u00f3lnie sp\u0119dzony czas – kontynuowany.<\/p>\n
Inaczej ma si\u0119 \u015bwiat perkoz\u00f3w – ichniejsze prezenty trudno wszak uzna\u0107 za atrakcyjne (z ludzkiej perspektywy). Zbutwia\u0142e resztki ro\u015blin i brunatne, \u015bliskie glony staj\u0105 si\u0119 jednak dla tych ptak\u00f3w obiektami niemal ceremonialnymi. Samiec podp\u0142ywa w\u00f3wczas do samicy z podobnym „darem” w dziobie, unosz\u0105c si\u0119 nad wod\u0105 i potrz\u0105saj\u0105c przy tym g\u0142ow\u0105, ta przyjmuje za\u015b prezent z pe\u0142nym skupieniem, jakby obcowa\u0142a z czym\u015b wyj\u0105tkowym.<\/p>\n
Rozwi\u0105zanie wybrane przez kruki, s\u0142yn\u0105ce ze swojej inteligencji, zdaje si\u0119 z kolei przypomina\u0107 nieco ten ludzi. Bo\u017cycki podkre\u015bla\u0142, \u017ce w tym przypadku nie licz\u0105 si\u0119 same przedmioty (przekazywanym „obiektem” nierzadko bywa grudka ziemi czy te\u017c b\u0142oto zmieszane z traw\u0105), lecz spos\u00f3b ich przekazania, prezent musi by\u0107 bowiem wr\u0119czony z odpowiedni\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105 i wyczuciem momentu. Kruki d\u0142ugo obnosz\u0105 \u00f3w podarek, demonstruj\u0105c swoje mo\u017cliwo\u015bci, a samemu gestowi towarzyszy iskanie, poprawianie pi\u00f3r i wzajemne dotykanie si\u0119 dziobami. Co istotne, takie zachowania mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nawet poza klasycznym okresem godowym – wystarczy jeden cieplejszy, s\u0142oneczny dzie\u0144, by ptaki zacz\u0119\u0142y „romansowa\u0107”.<\/p>\n
W \u015bwiecie zwierz\u0105t s\u0105 te\u017c gatunki, kt\u00f3re dosz\u0142y do wniosku, \u017ce kluczowe znaczenie ma nie tyle zawarto\u015b\u0107, ile opakowanie. Darownik przedziwny, paj\u0105k z rodziny darownikowatych – pospolicie wyst\u0119puj\u0105cy mi\u0119dzy innymi w Polsce (napotka\u0107 mo\u017cna go cho\u0107by w przydomowych ogrodach) – kryje swoje prezenty w jedwabnej nici, dbaj\u0105c o estetyk\u0119 i jako\u015b\u0107 „opakowania”, niezale\u017cnie od tego, czy w \u015brodku znajduje si\u0119 mucha, czy jedynie niewielki kamie\u0144. Oceniona zostaje forma, nie zawarto\u015b\u0107. Po „wszystkim” prezent zostaje wyrzucony, a samiec – obserwuj\u0105c, gdzie trafi\u0142 – odzyskuje opakowanie, naprawia je i… wykorzystuje ponownie.<\/p>\n
Co ze ssakami? W tym przypadku przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 szympansy, kt\u00f3re obdarowuj\u0105 si\u0119 nie tylko jedzeniem, ale r\u00f3wnie\u017c przedmiotami o charakterze u\u017cytkowym. M\u0142ode osobniki otrzymuj\u0105 narz\u0119dzia – kamienie do roz\u0142upywania orzech\u00f3w czy patyki, kt\u00f3re w okre\u015blonym kontek\u015bcie mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 najcenniejszym prezentem, umo\u017cliwiaj\u0105cym zdobywanie po\u017cywienia lub piel\u0119gnacj\u0119 relacji spo\u0142ecznych.<\/p>\n
Najbli\u017cej codziennych do\u015bwiadcze\u0144 pozostaj\u0105 jednak koty, kt\u00f3re regularnie przynosz\u0105 opiekuj\u0105cym si\u0119 nimi „prezenty” w postaci… myszy czy ptak\u00f3w. Jak wyja\u015bnia\u0142 Bo\u017cycki, przyczyn takiego zachowania mo\u017ce by\u0107 kilka – od potrzeby zjedzenia w bezpiecznym miejscu, przez uznanie cz\u0142owieka za cz\u0119\u015b\u0107 stada wymagaj\u0105c\u0105 dokarmienia, a\u017c po pr\u00f3b\u0119 nauczenia go… zdobywania po\u017cywienia (kt\u00f3rej to umiej\u0119tno\u015bci – przynajmniej z kociej perspektywy – nie posiada). Kluczowa okazuje si\u0119 reakcja – krzyk i ucieczka mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do uznania, \u017ce prezent si\u0119 spodoba\u0142 (co doprowadzi zapewne do „powt\u00f3rki”).<\/p>\n
W \u015bwiecie zwierz\u0105t prezenty nie s\u0105 wi\u0119c ani metafor\u0105, ani bajk\u0105, ani projekcj\u0105 ludzkiej potrzeby romantyzowania natury. S\u0105 narz\u0119dziem komunikacji, elementem budowania relacji i wyrazem bardzo konkretnych strategii, kt\u00f3re – cho\u0107 pozbawione papieru ozdobnego – dzia\u0142aj\u0105 z zadziwiaj\u0105c\u0105 skuteczno\u015bci\u0105. Nie tylko od \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n
Masz sugestie, uwagi albo widzisz b\u0142\u0105d? Napisz do nas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gesty nieprzypadkowe. O logice (i przyk\u0142adach) zwierz\u0119cych upomink\u00f3w Zwierz\u0119ce podarki nie s\u0105 – wbrew pozorom – ani przypadkowe,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":152817,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-152816","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115725545318000793","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152816"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152816\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/152817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}