![\"Dlaczego](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/XLmk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy9kMDRkZmRkZmNmY2E1NzY4OTE4ZWExOTRjOTBkZWVlMy5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\nSzymon Piegza, Onet: W 2024 r. do ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego chodzi\u0142o wi\u0119cej os\u00f3b, ni\u017c w 2023. Jest minimalny wzrost.<\/p>\n
Dr hab. Marcin Jewdokimow: Dostrzegamy wzrosty poni\u017cej jednego punktu procentowego, je\u015bli chodzi o wska\u017anik dominicantes, czyli os\u00f3b chodz\u0105cych w niedziel\u0119 do ko\u015bcio\u0142a i communicantes, czyli przyst\u0119puj\u0105cych do komunii \u015bwi\u0119tej.<\/p>\n
Dominicantes 29,6 proc., communicantes 14,6 proc. W\u0142a\u015bciwie co to oznacza dla Ko\u015bcio\u0142a w Polsce?<\/p>\n
Jak popatrzymy na te dane w szerszej perspektywie, czyli od pandemii, to widzimy przede wszystkim wyhamowanie proces\u00f3w spadk\u00f3w popandemicznych.<\/p>\n
Wierni w pandemii masowo odeszli i nie wracaj\u0105.<\/p>\n
Przed pandemi\u0105 wska\u017anik dominicantes by\u0142 prawie 40 proc., w 2021 r., ju\u017c 28 proc., a teraz wynosi 29 proc. z kawa\u0142kiem. To jest r\u00f3\u017cnica 10 punkt\u00f3w procentowych.<\/p>\n
Bardzo du\u017ca r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n
Natomiast dzi\u015b m\u00f3wimy ju\u017c raczej o pewnym wyhamowaniu i utrzymaniu si\u0119 na r\u00f3wnym poziomie.<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki sprzed pandemii ju\u017c nie wr\u00f3ci?<\/p>\n
Trudno na to pytanie odpowiedzie\u0107.<\/p>\n
Natomiast zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce wska\u017anik przyst\u0119puj\u0105cych do komunii \u015bwi\u0119tej te\u017c si\u0119 ciekawie zmienia i w 2024 r. co druga osoba przyst\u0119powa\u0142a do komunii podczas mszy \u015bwi\u0119tej.<\/p>\n
Panie dyrektorze, wniosek jest jasny: ci ludzie ju\u017c nie wr\u00f3c\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Nie postawi\u0142bym takiej tezy. Badania CBOS-u wskazuj\u0105, \u017ce ci\u0105gle mamy wysoki wska\u017anik, bo a\u017c 89 proc. w skali kraju deklaruje przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego.<\/p>\n
Dyskutujemy na razie o perspektywie og\u00f3lnokrajowej, ale je\u015bli spojrzymy na Polsk\u0119 regionaln\u0105, czyli na przyk\u0142ad po\u0142udnie, to w diecezji tarnowskiej a\u017c 62,3 proc. os\u00f3b chodzi do ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
W archidiecezji szczeci\u0144sko-kamie\u0144skiej tylko 17,59 proc. I to najni\u017cszy wynik w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n
Ale tu m\u00f3wimy ju\u017c o kwestii jako\u015bci \u017cycia religijnego i proces\u00f3w historycznych, kt\u00f3re zawsze trzeba odnosi\u0107 do lokalnych kontekst\u00f3w.<\/p>\n
Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n
W jednym obszarze nast\u0105pi\u0142o prawdziwe t\u0105pni\u0119cie. Chodzi o bierzmowania.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0142em to na konferencji, ale powt\u00f3rz\u0119: ja wcale nie uwa\u017cam, \u017ce tu jest kiepsko.<\/p>\n
W 2024 r. sakrament bierzmowania przyj\u0119\u0142o blisko 213 tys. os\u00f3b. To spadek o 27,6 p. proc. do roku 2023 r. I pan nie uwa\u017ca, \u017ce jest kiepsko?<\/p>\n
Nie, bo to naturalna konsekwencja tego, \u017ce biskupi w r\u00f3\u017cnych diecezjach \u0142\u0105cz\u0105 roczniki. Ja bym powiedzia\u0142, \u017ce w przysz\u0142ym roku os\u00f3b bierzmowanych b\u0119dzie wi\u0119cej, bo to jest co\u015b, co wynika z instytucjonalnej logiki Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Natomiast na pewno wyra\u017ane spadki w warto\u015bciach bezwzgl\u0119dnych odnotowali\u015bmy, je\u015bli chodzi o sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa i chrztu. My\u015bl\u0119, \u017ce jedno \u0142\u0105czy si\u0119 z drugim. To znaczy, zawierana jest mniejsza liczba sakramentalnych ma\u0142\u017ce\u0144stw, ale tak\u017ce mniejsza jest liczba zawieranych \u015blub\u00f3w, rodzi si\u0119 mniej dzieci, dlatego coraz rzadziej przyst\u0119puje si\u0119 do sakramentu chrztu. Do tego dochodz\u0105 na pewno pewne procesy kulturowe.<\/p>\n
Z roku na rok jest tak\u017ce mniej dzieci komunijnych.<\/p>\n
Odnotowali\u015bmy spadek 1,5 proc. I to znowu pokrywa si\u0119 z og\u00f3lnymi zmianami demograficznymi w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n
Z bada\u0144 wynika te\u017c, \u017ce coraz wi\u0119cej dzieci nie chodzi na lekcj\u0119 religii.<\/p>\n
Faktycznie, tutaj rok do roku mamy spadek o kilka punkt\u00f3w procentowych. W roku szkolnym 2024\/2025 na lekcje religii we wszystkich typach plac\u00f3wek edukacyjnych ucz\u0119szcza\u0142o 75,6 proc. uczni\u00f3w, co stanowi spadek o 3,8 pkt proc. w stosunku do poprzedniego roku szkolnego, kiedy by\u0142o 78,6 proc.<\/p>\n
Natomiast ja podkre\u015blam, \u017ceby nie przyjmowa\u0107 tu wy\u0142\u0105cznie perspektywy metropolitalnej i nie patrze\u0107 na to wy\u0142\u0105cznie z perspektywy Warszawy.<\/p>\n
<\/p>\n
Dlaczego Polacy rzadziej chodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a?Victoria W \/ Shutterstock<\/p>\n
W stolicy tylko co drugie dziecko chodzi na religi\u0119.<\/p>\n
W diecezjach po\u0142udniowo-wschodnich ten wska\u017anik jest ju\u017c na poziomie 95 proc. Na pewno jako instytut chcieliby\u015bmy wej\u015b\u0107 w ten temat g\u0142\u0119biej i zbada\u0107 to z poziomu danych komisji episkopalnych.<\/p>\n
Exodus m\u0142odych z Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jest faktem. Dlaczego tak si\u0119 dzieje?<\/p>\n
Ju\u017c teraz mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce w kolejnych latach jeszcze mniej os\u00f3b b\u0119dzie chodzi\u0142o na lekcje religii ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce Ministerstwo Edukacji Narodowej postanowi\u0142o przesun\u0105\u0107 te lekcje na pierwsz\u0105 lub ostatni\u0105 godzin\u0119. Je\u015bli ucze\u0144 ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 pospa\u0107 d\u0142u\u017cej lub wcze\u015bniej p\u00f3j\u015b\u0107 do domu, to pewnie z tego skorzysta.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o szko\u0142y, to te wyniki pokrywaj\u0105 si\u0119 z kwestiami kulturowymi i pokoleniowymi.<\/p>\n
To znaczy?<\/p>\n
To znaczy, je\u017celi rodzice ucz\u0105 dzieci modli\u0107 si\u0119, chodzi\u0107 do ko\u015bcio\u0142a, to one b\u0119d\u0105 to robi\u0142y. Je\u015bli nie dostan\u0105 takich wzorc\u00f3w, to trudno ich od nich wymaga\u0107. Ten czynnik socjalizacji pierwotnej, rodzinnej jest podstawowy.<\/p>\n
Odwracanie si\u0119 m\u0142odych od Ko\u015bcio\u0142a to tak\u017ce efekt s\u0142abej socjalizacji po stronie rodzic\u00f3w. System warto\u015bci w rodzinie przek\u0142ada si\u0119 na ich indywidualne wybory.<\/p>\n
Dlaczego Polacy rzadziej chodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a? Ekspert: nie chodzi o skandale<\/p>\n
Czyli przyk\u0142ad idzie z g\u00f3ry. A rodzice te\u017c niech\u0119tnie wracaj\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Okazuje si\u0119, \u017ce jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w jest po prostu brak poczucia potrzeby powrotu.<\/p>\n
Mo\u017ce widz\u0105c, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie radzi sobie ze skandalami, uznaj\u0105, \u017ce nie potrzebuj\u0105 takiego miejsca?<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie niezupe\u0142nie. Te skandale, kt\u00f3re s\u0105 podg\u0142a\u015bniane w dyskursie medialnym, w badaniach nie s\u0105 podejmowane. Nie chodzi o to, \u017ce one s\u0105 niewa\u017cne, tylko \u017ce nie padaj\u0105 jako kluczowe argumenty o odej\u015bciu z Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n
Sam proces laicyzacji spo\u0142ecze\u0144stwa jest bardziej skomplikowany. Jaki\u015b czas temu forsowana by\u0142a teza o sekularyzacji, \u017ce wraz z procesami modernizacji spo\u0142ecze\u0144stw nast\u0119puje ich laicyzacja. Dzi\u015b wiemy, \u017ce to te\u017c nieprawda.<\/p>\n
Na „zgni\u0142ym Zachodzie” spo\u0142ecze\u0144stwa wcale nie s\u0105 zlaicyzowane?<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie przyk\u0142ad kraj\u00f3w zachodnich pokazuje, \u017ce rzeczywi\u015bcie mamy do czynienia z odchodzeniem od rzymskokatolickiego Ko\u015bcio\u0142a instytucjonalnego, ale jednocze\u015bnie nap\u0142yw imigrant\u00f3w, chocia\u017cby muzu\u0142ma\u0144skich, pokazuje, \u017ce religia w przestrzeni publicznej zajmuje istotne miejsce.<\/p>\n
Wcale nie nast\u0119puje tam sekularyzacja rozumiana jako kryzys religijno\u015bci, ale raczej co\u015b, co nazwaliby\u015bmy procesem „prywatyzacji religii”.<\/p>\n
![\"Kobieta](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/aVEk9lBaHR0cHM6Ly9vY2RuLmV1L3B1bHNjbXMvTURBXy83NDczMTZiZDBiNGUyYzU0YmNmZDZhODI5NTIyNjliZS5qcGeSlQMAA.jpeg\")
<\/p>\n
Kobieta w ko\u015bcieleencierro \/ Shutterstock<\/p>\n
Czyli?<\/p>\n
Czyli pewne pytania transcendentalne, egzystencjalne nadal pozostaj\u0105 dla nas wa\u017cne, natomiast one nie s\u0105 zadawane ju\u017c w instytucji, a szukamy odpowiedzi na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko: to, \u017ce kto\u015b nie chodzi do Ko\u015bcio\u0142a, wcale nie oznacza, \u017ce nie jest osob\u0105 uduchowion\u0105. Natomiast nie wiemy jeszcze, jak to si\u0119 dok\u0142adnie przek\u0142ada na te tematy, o kt\u00f3rych rozmawiamy.<\/p>\n
Nasz instytut zwraca wyra\u017an\u0105 uwag\u0119, \u017ceby patrze\u0107 na te najnowsze dane zar\u00f3wno w perspektywie proces\u00f3w historycznych, ale tak\u017ce, aby szuka\u0107 odpowiedzi r\u00f3wnie\u017c na takim poziomie lokalnym, czy nawet etnograficznym. Zupe\u0142nie inaczej zmiany pod wzgl\u0119dem praktyk ko\u015bcielnych przebiegaj\u0105 w diecezji sosnowieckiej, a jeszcze inaczej np. w diecezji szczeci\u0144sko-kamie\u0144skiej.<\/p>\n
Nowe dane dotycz\u0105ce Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Czy biskupi zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z powagi sytuacji?<\/p>\n
Episkopat rozumie te zmiany i biskupi maj\u0105 jaki\u015b pomys\u0142, jak zatrzyma\u0107 ludzi w Ko\u015bciele?<\/p>\n
Nie chcia\u0142bym si\u0119 stawia\u0107 w roli recenzenta Episkopatu.<\/p>\n
Ale jest pan socjologiem, kt\u00f3ry pracuje w ko\u015bcielnym instytucie, wi\u0119c obserwuje pan to z bliska.<\/p>\n
Wydaje mi si\u0119, \u017ce istotnym zjawiskiem spo\u0142ecznym, kt\u00f3re widzimy w Polsce i na \u015bwiecie, by\u0142 synod o synodalno\u015bci papie\u017ca Franciszka. Z syntezy krajowej, kt\u00f3r\u0105 nasz instytut te\u017c wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142, wynika, \u017ce to, co nale\u017cy zmieni\u0107 w Ko\u015bciele katolickim to nastawienie na s\u0142uchanie.<\/p>\n
Przede wszystkim synod o synodalno\u015bci jest wydarzeniem, kt\u00f3re odpowiada na lokalne potrzeby ka\u017cdej wsp\u00f3lnoty, daje szans\u0119 na otwarcie dialogu, wzajemne wys\u0142uchanie, czyli zmienia ca\u0142kowicie model komunikacyjny. On opiera si\u0119 tak\u017ce na oddolnym zaanga\u017cowaniu si\u0119 r\u00f3\u017cnych grup \u015bwieckich. To jest takie wydarzenie, kt\u00f3re ma moc transformacyjn\u0105 i obserwujemy to w r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bciach.<\/p>\n
Recepcja papie\u017ca Franciszka nie zawsze w Polsce by\u0142a pozytywna i sam synod te\u017c nie wsz\u0119dzie przebieg\u0142 pomy\u015blnie. Abp Marek J\u0119draszewski odm\u00f3wi\u0142 publikacji syntezy synodalnej, poniewa\u017c by\u0142a wobec niego mocno krytyczna.<\/p>\n
Gdyby\u015bmy popatrzyli na recepcj\u0119 Franciszka cho\u0107by w Stanach Zjednoczonych, to tam te\u017c by\u0142y du\u017ce opory. Za\u015b Ameryka Po\u0142udniowa, Australia, czy w ko\u0144cu du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 diecezji w Polsce by\u0142y bardzo zaanga\u017cowane w realizacj\u0119 jego pomys\u0142\u00f3w.<\/p>\n
Czyli polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien i\u015b\u0107 drog\u0105 wytyczon\u0105 przez papie\u017ca Franciszka?<\/p>\n
Jako socjolog widz\u0119, \u017ce to, co zaproponowa\u0142 Ojciec \u015awi\u0119ty Franciszek, si\u0119 sprawdza. \u017byjemy w nowej rzeczywisto\u015bci czas\u00f3w postnowoczesnych i na pewno potrzebujemy wsp\u00f3lnej drogi i komunikacji rozpoznawania wspomnianych wcze\u015bniej zmian kulturowych i pokoleniowych. Propozycja synodu jest propozycj\u0105 na nasze czasy.<\/p>\n
Tylko czy biskupi to rozumiej\u0105?<\/p>\n
Patrz\u0105c po tym, \u017ce ci\u0105gle w Polsce odbywaj\u0105 si\u0119 nowe synody, teraz w diecezji bydgoskiej, czy warszawskiej, powiedzia\u0142bym, \u017ce tak.<\/p>\n
Chcesz porozmawia\u0107 z autorem? Napisz: szymon.piegza@redakcjaonet.pl<\/a><\/p>\n