Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego (TK) z 2 grudnia 2025 r. (P 10\/16) stanowi, \u017ce narusza ustaw\u0119 zasadnicz\u0105 praktyka polegaj\u0105ca na tym, \u017ce przedsi\u0119biorstwo energetyczne mo\u017ce naby\u0107 przez zasiedzenie prawo do korzystania z prywatnej dzia\u0142ki, czyli s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 gruntow\u0105 o tre\u015bci odpowiadaj\u0105cej s\u0142u\u017cebno\u015bci przesy\u0142u, je\u015bli nigdy nie przeprowadzono formalnego wyw\u0142aszczenia. – Dot\u0105d s\u0105dy cz\u0119sto uznawa\u0142y, \u017ce firmy przesy\u0142owe naby\u0142y to prawo przez zasiedzenie, co prowadzi\u0142o do sytuacji, w kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciciel traci\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnego korzystania z cz\u0119\u015bci swojej dzia\u0142ki bez uzyskania jakiejkolwiek rekompensaty finansowej. Wyrok TK jest ostatecznym potwierdzeniem, \u017ce za korzystanie z cudzego mienia nale\u017cy si\u0119 sprawiedliwe wynagrodzenie \u2013 przypomina Agnieszka Ryznar, prezes Votum Odszkodowania S.A.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Dwa wa\u017cne wyroki dzie\u0144 po dniu<\/p>\n
Wielu w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci – po wprowadzeniu instytucji s\u0142u\u017cebno\u015bci przesy\u0142u w 2008 r. – pr\u00f3bowa\u0142o dochodzi\u0107 swoich roszcze\u0144 o odszkodowanie, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 spraw by\u0142a rozstrzygana niekorzystnie. S\u0105dy, opieraj\u0105c si\u0119 na \u00f3wczesnej wyk\u0142adni, uznawa\u0142y, \u017ce dosz\u0142o do zasiedzenia s\u0142u\u017cebno\u015bci przez przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/p>\n
\u00a0\n<\/p>\n
Po wyroku TK z 2 grudnia br. dla tych os\u00f3b pojawi\u0142a si\u0119 szansa na wznowienie post\u0119powania. Wyrok TK kwestionuje konkretne znaczenie przepis\u00f3w prawa, zatem jest tzw. wyrokiem zakresowym. Tymczasem uchwa\u0142a sk\u0142adu 7 s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z 17 grudnia 2009 r. (III PZP 2\/09)<\/a>\u00a0stanowi, \u017ce orzeczenie TK stwierdzaj\u0105ce w sentencji niezgodno\u015b\u0107 z Konstytucj\u0105 okre\u015blonej wyk\u0142adni aktu normatywnego, kt\u00f3re nie powoduje utraty mocy obowi\u0105zuj\u0105cej przepisu,\u00a0nie stanowi podstawy do wznowienia post\u0119powania. SN postanowi\u0142 nada\u0107 uchwale moc zasady prawnej. Zatem wyrok TK wchodzi w zakres zastosowania uchwa\u0142y SN III PZP 2\/09<\/a>.<\/p>\n S\u0105 jednak argumenty za tym, \u017ce okoliczno\u015b\u0107 ta nie b\u0119dzie stanowi\u0107 przeszkody we wznawianiu post\u0119powa\u0144 na podstawie wyroku TK. Dzie\u0144 po orzeczeniu w sprawie s\u0142u\u017cebno\u015bci przesy\u0142u, TK wyda\u0142 jeszcze jeden znacz\u0105cy wyrok. W dniu 3 grudnia br. stwierdzi\u0142, \u017ce art. 401(1)<\/a> kodeksu post\u0119powania cywilnego (k.p.c.) w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy do wznowienia post\u0119powania w przypadku wydania przez TK wyroku orzekaj\u0105cego o niezgodno\u015bci z Konstytucj\u0105 okre\u015blonego znaczenia aktu normatywnego, jest niezgodny z art. 190 ust. 4<\/a> Konstytucji (SK 17\/18).<\/p>\n – Wyrok ten potwierdza zatem formu\u0142owan\u0105 wcze\u015bniej krytyk\u0119 i b\u0119dzie dodatkowym motywem, dla kt\u00f3rego s\u0105dy powszechne nie b\u0119d\u0105 respektowa\u0107 uchwa\u0142y III PZP 2\/09<\/a>. Dodatkowo przed dylematem stan\u0105 sk\u0142ady SN, kt\u00f3re z jednej strony b\u0119d\u0105 czu\u0142y si\u0119 zwi\u0105zane zasad\u0105 prawn\u0105, a z drugiej – wyrokiem TK w sprawie SK 17\/18 \u2013 m\u00f3wi mec. Weiss.<\/p>\n Zdaniem Agnieszki Ryznar dla sprawy s\u0142u\u017cebno\u015bci przesy\u0142u kluczowe znaczenie ma w\u0142a\u015bnie wyrok TK wydany dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej. \u00a0– W konsekwencji, wyrok SK 17\/18 formalnie na\u0142o\u017cy\u0142 na s\u0105dy obowi\u0105zek uznawania orzecze\u0144 koryguj\u0105cych lini\u0119 orzecznicz\u0105, takich jak P 10\/16, za podstaw\u0119 do wznowienia post\u0119powania cywilnego. Je\u015bli zatem w\u0142a\u015bciciel przegra\u0142 swoj\u0105 spraw\u0119 na podstawie niekonstytucyjnej wyk\u0142adni, mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 wznowienia post\u0119powania na podstawie art. 401(1) <\/a>k.p.c. \u2013 uwa\u017ca.<\/p>\n Zobacz lini\u0119 orzecznicz\u0105 w LEX:\u00a0Kryteria ustalania wysoko\u015bci wynagrodzenia za korzystanie ze s\u0142u\u017cebno\u015bci przesy\u0142u ><\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Problematyczny termin 10 lat<\/p>\n Zgodnie z art. 408<\/a> k.p.c., po up\u0142ywie 10 lat od dnia uprawomocnienia si\u0119 wyroku nie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 wznowienia, z wyj\u0105tkiem przypadku, gdy strona by\u0142a pozbawiona mo\u017cno\u015bci dzia\u0142ania lub nie by\u0142a nale\u017cycie reprezentowana. – Art. 408 <\/a>k.p.c. ustanawia termin obiektywny. Oznacza to, \u017ce je\u015bli postanowienie, na mocy kt\u00f3rego firma przesy\u0142owa naby\u0142a s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 przez zasiedzenie, uprawomocni\u0142o si\u0119 ponad 10 lat temu, \u017c\u0105danie wznowienia b\u0119dzie prekludowane, czyli zablokowane \u2013 m\u00f3wi Agnieszka Ryznar.\u00a0Mo\u017ce si\u0119 jednak okaza\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bciciele grunt\u00f3w maj\u0105 szanse co\u015b ugra\u0107. – Jedyn\u0105 szans\u0105 dla takich „starych” spraw jest argumentowanie, \u017ce wcze\u015bniejsza, restrykcyjna interpretacja SN (uchwa\u0142a III PZP 2\/09<\/a>), kt\u00f3ra uniemo\u017cliwia\u0142a wznowienie na podstawie wyrok\u00f3w zakresowych (przed wyrokiem TK w sprawie SK 17\/18), stanowi\u0142a konstytucyjnie rozumiane \u201epozbawienie mo\u017cno\u015bci dzia\u0142ania\u201d w celu skutecznej obrony praw maj\u0105tkowych \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n Odszkodowania w zwi\u0105zku z budow\u0105 linii elektroenergetycznej – czytaj w LEX ><\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Brak publikacji wyroku przeszkod\u0105?<\/p>\n W sprawie s\u0142u\u017cebno\u015bci przesy\u0142u jest jeszcze jeden problem – rz\u0105d nie publikuje wyrok\u00f3w TK z uwagi na ich wadliwo\u015b\u0107 w zakresie sk\u0142adu orzekaj\u0105cego. Rodzi to pytanie o to, jaki wp\u0142yw ma ta okoliczno\u015b\u0107 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wznowienia post\u0119powania. Skarg\u0119 wnosi si\u0119 w terminie trzech miesi\u0119cy od dnia wej\u015bcia w \u017cycie orzeczenia TK. Z kolei zgodnie z art. 190 ust. 3<\/a> Konstytucji RP orzeczenie Trybuna\u0142u wchodzi w \u017cycie z dniem og\u0142oszenia, a zgodnie z ust. 2<\/a> orzeczenia TK w sprawach wymienionych w art. 188<\/a> podlegaj\u0105 niezw\u0142ocznemu og\u0142oszeniu w organie urz\u0119dowym, w kt\u00f3rym akt normatywny by\u0142 og\u0142oszony.<\/p>\n Przez lata by\u0142o oczywiste, \u017ce konieczn\u0105 przes\u0142ank\u0105 rozpocz\u0119cia terminu do wniesienia skargi jest publikacja wyroku TK. A\u017c nadszed\u0142 kryzys. – \u00a0Wyk\u0142adnia ta jednak uleg\u0142a zmianie w momencie, gdy pojawi\u0142y si\u0119 problemy z publikacj\u0105 wyrok\u00f3w TK przez kolejne rz\u0105dy. W judykaturze pojawi\u0142 si\u0119 pogl\u0105d, \u017ce obstrukcja rz\u0105d\u00f3w w publikacjach nie mo\u017ce uderza\u0107 w prawa obywateli, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z wydanych wyrok\u00f3w. Wyk\u0142adnia odno\u015bnych przepis\u00f3w proceduralnych dotycz\u0105cych wznowienia post\u0119powania musi bra\u0107 pod uwag\u0119 norm\u0119 konstytucyjn\u0105 art. 194 ust. 4<\/a> daj\u0105c\u0105 prawo do wznowienia post\u0119powa\u0144 na podstawie wyrok\u00f3w TK. Pogl\u0105d taki w szczeg\u00f3lno\u015bci rozpowszechni\u0142 si\u0119 w orzecznictwie s\u0105d\u00f3w administracyjnych – t\u0142umaczy mec. Weiss.<\/p>\n Czytaj te\u017c w LEX:\u00a0Prawo do terenu a ograniczenie sposobu korzystania i udost\u0119pnienie nieruchomo\u015bci przy inwestycjach elektroenergetycznych ><\/a><\/p>\n Agnieszka Ryznar wskazuje, \u017ce wyroki TK obowi\u0105zuj\u0105 od chwili og\u0142oszenia, nawet je\u015bli nie zosta\u0142y opublikowane w Dzienniku Ustaw. Ju\u017c w 2015 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny wskaza\u0142 (wyrok z 16 grudnia 2015 r., K 35\/15<\/a>), \u017ce orzeczenia TK maj\u0105 moc powszechnie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 od chwili ich og\u0142oszenia. Niekonstytucyjny przepis traci domniemanie konstytucyjno\u015bci i nie powinien by\u0107 stosowany, nawet bez publikacji.<\/p>\n Z art. 190 ust. 1 <\/a>Konstytucji wynika, \u017ce orzeczenia TK maj\u0105 moc powszechnie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 i s\u0105 ostateczne. – W \u015bwietle wyroku TK z 23 wrze\u015bnia 2025 r. (P 3\/25)<\/a> publikacja orzeczenia we w\u0142a\u015bciwym dzienniku promulgacyjnym ma charakter jedynie czynno\u015bci technicznej. Ju\u017c sam fakt og\u0142oszenia wyroku przez TK powoduje utrat\u0119 domniemania konstytucyjno\u015bci aktu prawnego i nak\u0142ada na inne organy obowi\u0105zek powstrzymania si\u0119 od stosowania niekonstytucyjnej regulacji. W zwi\u0105zku z tym zaniechanie publikacji w Dzienniku Ustaw nie pozbawia obywateli mo\u017cliwo\u015bci ochrony swoich praw na podstawie wydanego przez TK orzeczenia \u2013 m\u00f3wi Piotr Bo\u017ca\u0142ki\u0144ski, radca prawny prowadz\u0105cy w\u0142asn\u0105 kancelari\u0119.<\/p>\n W praktyce najbli\u017csze miesi\u0105ce przynios\u0105 pierwsze rozstrzygni\u0119cia. – Nie mo\u017cna wykluczy\u0107 okresu niejednolitej praktyki s\u0105dowej, w kt\u00f3rym dopiero kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 standardy oceny przes\u0142anki \u201epozbawienia mo\u017cno\u015bci dzia\u0142ania\u201d oraz wp\u0142ywu niekonstytucyjnej wyk\u0142adni na wynik zako\u0144czonych post\u0119powa\u0144 – kwituje prezes\u00a0Ryznar.<\/p>\n S\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 przesy\u0142u w praktyce notarialnej – czytaj w LEX ><\/a><\/p>\n \u00a0\n\t\t\t<\/p>\n \t\t\t\t\t\t——————————————————————————————————————-<\/p>\n \t\t\t\t\t\tLinki w tek\u015bcie artyku\u0142u mog\u0105 odsy\u0142a\u0107 bezpo\u015brednio do odpowiednich dokument\u00f3w w programie LEX<\/a>. Aby m\u00f3c przegl\u0105da\u0107 te dokumenty, konieczne jest zalogowanie si\u0119 do programu<\/a>. Dost\u0119p do tre\u015bci dokument\u00f3w w programie LEX jest zale\u017cny od posiadanych licencji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego (TK) z 2 grudnia 2025 r. (P 10\/16) stanowi, \u017ce narusza ustaw\u0119 zasadnicz\u0105 praktyka polegaj\u0105ca…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":157393,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,2624,36,37,27,34,35,28,31,25,1138,42,38,40,39,41,31327,29,30,26,4125],"class_list":{"0":"post-157392","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-energetyka","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-latest-news","15":"tag-latestnews","16":"tag-naglowki","17":"tag-najwazniejsze-artykuly","18":"tag-news","19":"tag-nieruchomosci","20":"tag-pl","21":"tag-poland","22":"tag-polish","23":"tag-polska","24":"tag-polski","25":"tag-prawo-cywilne","26":"tag-top-stories","27":"tag-topstories","28":"tag-wiadomosci","29":"tag-wymiar-sprawiedliwosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115739323538648727","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157392","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157392"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157392\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/157393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n– Po pierwsze, odno\u015bna uchwa\u0142a, jako zasada prawna, jest wi\u0105\u017c\u0105ca wy\u0142\u0105cznie dla sk\u0142ad\u00f3w zwyk\u0142ych i \u201esi\u00f3demkowych\u201d SN. Nie jest w \u017caden spos\u00f3b wi\u0105\u017c\u0105ca dla s\u0105d\u00f3w powszechnych, kt\u00f3re w przewa\u017caj\u0105cej mierze b\u0119d\u0105 rozpoznawa\u0107 skargi o wznowienie post\u0119powania – podkre\u015bla Mariusz Weiss, radca prawny w Kancelarii Prawnej Konieczny, Polak Radcowie Prawni sp.p. Co istotne, uchwa\u0142a ta od pocz\u0105tku budzi\u0142a istotne zastrze\u017cenia jako godz\u0105ca w konstytucyjne prawo do s\u0105du oraz b\u0142\u0119dne\u00a0odczytywanie wyrok\u00f3w interpretacyjnych TK. -Ju\u017c\u00a0z tego wzgl\u0119du mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce s\u0105dy powszechne b\u0119d\u0105 raczej pomija\u0107 uchwa\u0142\u0119 SN w ocenie dopuszczalno\u015b\u0107 skarg \u2013 uwa\u017ca mec. Weiss.<\/p>\n