{"id":158419,"date":"2025-12-18T18:20:10","date_gmt":"2025-12-18T18:20:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/158419\/"},"modified":"2025-12-18T18:20:10","modified_gmt":"2025-12-18T18:20:10","slug":"drozyzna-i-rozczarowanie-to-moze-byc-kryzys-na-skale-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/158419\/","title":{"rendered":"Dro\u017cyzna i rozczarowanie. To mo\u017ce by\u0107 kryzys na skal\u0119 \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Nowe mi\u0119dzynarodowe sonda\u017ce POLITICO pokazuj\u0105, \u017ce frustracja wyborc\u00f3w spowodowana utrzymuj\u0105cymi si\u0119 trudno\u015bciami finansowymi<\/a> pozostaje dzi\u015b decyduj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105. Badanie w pi\u0119ciu najwi\u0119kszych gospodarkach wykaza\u0142o, \u017ce presja zwi\u0105zana z kosztami utrzymania nadal odbija si\u0119 na polityce.<\/p>\n

W Stanach Zjednoczonych, gdzie Donald Trump<\/a> powr\u00f3ci\u0142 do w\u0142adzy dzi\u0119ki kampanii opartej na populizmie gospodarczym, prawie dwie trzecie wyborc\u00f3w \u2014 65 proc. \u2014 twierdzi, \u017ce koszty utrzymania w kraju pogorszy\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatniego roku.<\/p>\n

W Wielkiej Brytanii, gdzie wyborcy obalili w 2024 r. Parti\u0119 Konserwatywn\u0105 po 14 latach rz\u0105d\u00f3w, 77 proc. os\u00f3b twierdzi, \u017ce koszty utrzymania si\u0119 pogorszy\u0142y.<\/p>\n

We Francji, gdzie prezydent Emmanuel Macron boryka si\u0119 z historycznie niskimi wynikami sonda\u017cy popularno\u015bci, prawie po\u0142owa wszystkich doros\u0142ych \u2014 45 proc. \u2014 twierdzi, \u017ce ich kraj pozostaje w tyle za por\u00f3wnywalnymi gospodarkami.<\/p>\n

Po d\u0142ugotrwa\u0142ych gospodarczych sporach w Niemczech koalicja rz\u0105dowa kanclerza Olafa Scholza <\/a>w ko\u0144cu upad\u0142a, a 78 proc. respondent\u00f3w twierdzi, \u017ce koszty utrzymania pogorszy\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatniego roku.<\/p>\n

W Kanadzie kryzys zwi\u0105zany z dost\u0119pno\u015bci\u0105 cenow\u0105 po pandemii przyczyni\u0142 si\u0119 do wzrostu niezadowolenia spo\u0142ecznego wobec rz\u0105du \u00f3wczesnego premiera Justina Trudeau, kt\u00f3ry zrezygnowa\u0142 na pocz\u0105tku tego roku. Sonda\u017c POLITICO wykaza\u0142, \u017ce 60 proc. doros\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w kraju twierdzi, \u017ce koszty utrzymania s\u0105 najwy\u017csze, odk\u0105d pami\u0119taj\u0105.<\/p>\n

Gniew wyborc\u00f3w<\/p>\n

Wyniki pierwszego wsp\u00f3lnego mi\u0119dzynarodowego sonda\u017cu, kt\u00f3ry zosta\u0142 przeprowadzony przez POLITICO i Public First, pokazuj\u0105, jak trudna jest walka o opanowanie powi\u0105zanych ze sob\u0105 niepokoj\u00f3w gospodarczych i politycznych. Pi\u0119\u0107 lat po tym, jak pandemia koronawirusa<\/a> wywr\u00f3ci\u0142a \u015bwiatow\u0105 gospodark\u0119 do g\u00f3ry nogami \u2014 a \u015bwiat boryka si\u0119 z konkurencyjnymi konfliktami i sztuczn\u0105 inteligencj\u0105<\/a>, kt\u00f3ra szybko staje si\u0119 decyduj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105 \u2014 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 respondent\u00f3w w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i najwi\u0119kszych gospodarkach Europy, takich jak Niemcy, Wielka Brytania i Francja, uwa\u017ca koszty utrzymania za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych kwestii, przed kt\u00f3rymi stoi \u015bwiat.<\/p>\n

Jednak gdy przyw\u00f3dcy staraj\u0105 si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 problemy przyst\u0119pno\u015bci cenowej, wielu respondent\u00f3w twierdzi, \u017ce politycy mogliby zrobi\u0107 znacznie wi\u0119cej, aby pom\u00f3c w kwestii koszt\u00f3w utrzymania, ale decyduj\u0105 si\u0119 tego nie robi\u0107.<\/p>\n

W rezultacie obecne rz\u0105dy zmagaj\u0105 si\u0119 z problemem, jak zarz\u0105dza\u0107 rosn\u0105cym strachem przed kryzysem gospodarczym i kontrolowa\u0107 wynikaj\u0105ce z niego reakcje polityczne. Stwarza to r\u00f3wnie\u017c okazj\u0119 dla partii opozycyjnych do przekazywania komunikat\u00f3w dotycz\u0105cych gospodarki.<\/p>\n

\u2014 Obecnym w\u0142adzom bardzo trudno jest prowadzi\u0107 kampani\u0119 wyborcz\u0105 w oparciu o te platformy \u2014 m\u00f3wi Javier Carbonell, analityk polityczny w European Policy Centre. \u2014 Partie centrolewicowe i centroprawicowe s\u0105 postrzegane jako obecne w\u0142adze i jako te, kt\u00f3re ponosz\u0105 win\u0119.<\/p>\n

W pi\u0119ciu krajach panuje powszechne przekonanie, \u017ce stan ich gospodarek si\u0119 pogarsza.<\/p>\n

Coraz gorzej<\/p>\n

82 proc. doros\u0142ych we Francji twierdzi, \u017ce koszty utrzymania w kraju pogorszy\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu ostatniego roku \u2014 podobnie jak 78 proc. respondent\u00f3w w Niemczech, 77 proc. doros\u0142ych w Wielkiej Brytanii i 79 proc. w Kanadzie.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wszystkich pi\u0119ciu kraj\u00f3w idzie jeszcze dalej, twierdz\u0105c, \u017ce kryzys koszt\u00f3w utrzymania nigdy nie by\u0142 tak powa\u017cny.<\/p>\n

\"Mieszkanka<\/p>\n

Mieszkanka Nowego Jorku podczas zakup\u00f3w, grudzie\u0144 2025 r.SPENCER PLATT \/ Getty Images<\/p>\n

Kolejnym sygna\u0142em problem\u00f3w, przed kt\u00f3rymi stoj\u0105 przyw\u00f3dcy, s\u0105 wyniki sonda\u017cu sugeruj\u0105ce, \u017ce wielu postrzega przyst\u0119pno\u015b\u0107 cenow\u0105 jako problem systemowy, a nie osobisty. Na przyk\u0142ad wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wspomnianych kraj\u00f3w twierdzi, \u017ce problemem przyst\u0119pno\u015bci cenowej s\u0105 wysokie koszty towar\u00f3w, a nie zbyt niskie wynagrodzenia<\/a>.<\/p>\n

W Wielkiej Brytanii ok. dwie trzecie doros\u0142ych twierdzi, \u017ce gospodarka kraju uleg\u0142a pogorszeniu \u2014 jest to wi\u0119cej ni\u017c 46 proc. os\u00f3b, kt\u00f3re twierdz\u0105, \u017ce w ci\u0105gu ostatniego roku ich sytuacja finansowa si\u0119 pogorszy\u0142a. Ta sama tendencja wyst\u0119puje we Francji, Kanadzie i Niemczech, co sugeruje, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo ma szerokie obawy dotycz\u0105ce gospodarki i przyst\u0119pno\u015bci cenowej, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza ich indywidualne \u017cycie.<\/p>\n

Chocia\u017c gospodarka Unii Europejskiej<\/a> ma w 2025 r. wzrosn\u0105\u0107 o 1,4 proc., gospodarka Niemiec os\u0142ab\u0142a w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat i oczekuje si\u0119, \u017ce w tym roku nast\u0105pi stagnacja. We Francji seria rz\u0105dowych dzia\u0142a\u0144 na rzecz rozwi\u0105zania problem\u00f3w zwi\u0105zanych z kosztami utrzymania przyczyni\u0142a si\u0119 do gwa\u0142townego wzrostu d\u0142ugu publicznego. Obecnie wynosi on prawie 4 bln dol. (14 bln z\u0142).<\/p>\n

W Wielkiej Brytanii wyniki te pojawiaj\u0105 si\u0119 w kontek\u015bcie powolnego wzrostu gospodarczego. Urz\u0119duj\u0105cy premier Keir Starmer<\/a> stara si\u0119 przekona\u0107 wyborc\u00f3w, \u017ce jego centrolewicowa Partia Pracy mo\u017ce obni\u017cy\u0107 koszty utrzymania.<\/p>\n

Z kolei w Kanadzie g\u0142\u0119boko zakorzeniony niepok\u00f3j potwierdza federalne dane dotycz\u0105ce inflacji. Agencja Statistics Canada poinformowa\u0142a w tym tygodniu, \u017ce indeks cen konsumpcyjnych wzr\u00f3s\u0142 w listopadzie o 2,2 proc. w por\u00f3wnaniu z tym samym miesi\u0105cem w 2024 r. \u2014 niemal dok\u0142adnie osi\u0105gaj\u0105c cel banku centralnego na poziomie 2 proc.<\/p>\n

Negatywne pogl\u0105dy na gospodark\u0119 kszta\u0142tuj\u0105 polityk\u0119<\/p>\n

Obawy wyborc\u00f3w dotycz\u0105ce gospodarki wywo\u0142uj\u0105 zamieszanie w polityce.<\/p>\n

W 2024 r. Trump prowadzi\u0142 kampani\u0119 wyborcz\u0105 opart\u0105 na obawach gospodarczych, ale sam nie musia\u0142 nadzorowa\u0107 gospodarki. W ostatnich miesi\u0105cach sytuacja uleg\u0142a zmianie, a wyborcy zacz\u0119li krytycznie ocenia\u0107 jego spos\u00f3b zarz\u0105dzania<\/a>, co podkre\u015bla trudno\u015b\u0107 przekonania wyborc\u00f3w o post\u0119pie w obliczu uporczywych obaw zwi\u0105zanych z kosztami utrzymania.<\/p>\n

To poczucie pozostawania w tyle by\u0142o szczeg\u00f3lnie silne w\u015br\u00f3d europejskich respondent\u00f3w. Prawie po\u0142owa doros\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii stwierdzi\u0142a, \u017ce ich kraj „og\u00f3lnie pozostaje w tyle za innymi por\u00f3wnywalnymi gospodarkami”.<\/p>\n

Ten pesymizm spowodowa\u0142, \u017ce wiele os\u00f3b wycofa\u0142o si\u0119 z procesu politycznego \u2014 m\u00f3wi Carbonell. \u2014 Nie ma oczekiwa\u0144, \u017ce sytuacja ulegnie zmianie \u2014 dodaje. Dla innych jest to bodziec do poszukiwania alternatywnych rozwi\u0105za\u0144 politycznych. \u2014 Ro\u015bnie popyt na polityk\u0119 bardzo antysystemow\u0105 \u2014 zauwa\u017ca.<\/p>\n

W Niemczech kanclerz Friedrich Merz<\/a> uczyni\u0142 odnow\u0119 gospodarki g\u0142\u00f3wnym punktem swojej kampanii wyborczej. Jednak od momentu obj\u0119cia urz\u0119du zajmuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie kwestiami geopolitycznymi, w tym trwaj\u0105c\u0105 wojn\u0105 handlow\u0105 i wojn\u0105 Rosji w Ukrainie<\/a>.<\/p>\n

To sta\u0142o si\u0119 skutecznym argumentem dla krytyk\u00f3w Merza, w tym skrajnie prawicowej partii Alternatywa dla Niemiec (AfD)<\/a>, kt\u00f3ra zajmuje obecnie pierwsze miejsce w sonda\u017cach. Ugrupowanie oskar\u017cy\u0142o kanclerza \u2014 kt\u00f3rego poparcie jest obecnie najni\u017csze w historii \u2014 o to, \u017ce nie zwraca wystarczaj\u0105cej uwagi na potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w swojego kraju, nadaj\u0105c mu przydomek „kanclerza polityki zagranicznej”.<\/p>\n

Z kolei francuski rz\u0105d zamierza wycofa\u0107 si\u0119 z niekt\u00f3rych dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych w odpowiedzi na obawy zwi\u0105zane z kosztami utrzymania. To mo\u017ce jednak spotka\u0107 si\u0119 z niech\u0119ci\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re skupia si\u0119 na wysokich cenach. Mo\u017ce to r\u00f3wnie\u017c wzmocni\u0107 pozycj\u0119 antyestablishmentowych partii zar\u00f3wno po prawej, jak i po lewej stronie sceny politycznej. Ugrupowania te uczyni\u0142y kwesti\u0119 koszt\u00f3w g\u0142\u00f3wn\u0105 broni\u0105 przeciwko rozpadaj\u0105cemu si\u0119 centrum politycznemu we Francji.<\/p>\n

\"Codzienne<\/p>\n

Codzienne \u017cycie w Berlinie, grudzie\u0144 2025 r.Maryam Majd \/ Getty Images<\/p>\n

Kluczowy rok<\/p>\n

David Coletto, wieloletni ankieter w Kanadzie i dyrektor generalny firmy Abacus Data, od lat \u015bledzi obawy zwi\u0105zane z przyst\u0119pno\u015bci\u0105 cenow\u0105. Twierdzi, \u017ce s\u0105 one powszechne w\u015br\u00f3d wi\u0119kszo\u015bci respondent\u00f3w ankiety. \u2014 Nie jest to marginalna obawa ani nie\u015bmia\u0142y niepok\u00f3j \u2014 komentuje wyniki listopadowego sonda\u017cu POLITICO. \u2014 Jest to dominuj\u0105ce do\u015bwiadczenie \u017cyciowe, kt\u00f3re nadal kszta\u0142tuje spos\u00f3b, w jaki Kanadyjczycy interpretuj\u0105 dzia\u0142ania rz\u0105du, przyw\u00f3dztwo i konkurencyjne priorytety polityczne, obok obaw zwi\u0105zanych z Donaldem Trumpem, handlem i globaln\u0105 niestabilno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Przyst\u0119pno\u015b\u0107 cenowa b\u0119dzie w przysz\u0142ym roku g\u0142\u00f3wnym tematem wybor\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2014 w niekt\u00f3rych miejscach ju\u017c to wida\u0107. W Stanach Zjednoczonych kandydaci Demokrat\u00f3w <\/a>\u2014 od Nowego Jorku po Georgi\u0119 \u2014 skupili wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich kampanii wyborczych w 2025 r. na obni\u017ceniu koszt\u00f3w \u017cycia. Obie partie planuj\u0105 skupi\u0107 si\u0119 na tej kwestii w wyborach \u015br\u00f3dokresowych.<\/p>\n

\u2014 Na razie koszty utrzymania pozostaj\u0105 dla rz\u0105du Carneya raczej sygna\u0142em ostrzegawczym ni\u017c sygna\u0142em alarmowym \u2014 twierdzi Coletto. \u2014 Jednak intensywno\u015b\u0107 odczu\u0107, w po\u0142\u0105czeniu z presj\u0105 sezonow\u0105 i niestabiln\u0105 sytuacj\u0105 finansow\u0105 gospodarstw domowych, oznacza, \u017ce kwestia ta raczej nie zniknie cicho w tle.<\/p>\n

Rz\u0105d Starmera \u2014 kt\u00f3ry traci poparcie w sonda\u017cach i stoi przed wyborami lokalnymi w 2026 r. \u2014 w ostatnich tygodniach wyra\u017anie skupi\u0142 si\u0119 bardziej na kwestii przyst\u0119pno\u015bci cenowej. W\u0142adze Wielkiej Brytanii zaproponowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c zamro\u017cenie cen bilet\u00f3w kolejowych, obni\u017cenie rachunk\u00f3w za energi\u0119 i podwy\u017cszenie p\u0142acy minimalnej, pr\u00f3buj\u0105c rozwi\u0105za\u0107 kryzys przyst\u0119pno\u015bci cenowej. Jednak rekordowo wysoki poziom opodatkowania, potwierdzony w bud\u017cecie rz\u0105dowym w zesz\u0142ym miesi\u0105cu, mo\u017ce os\u0142abi\u0107 jego przes\u0142anie gospodarcze.<\/p>\n

W Niemczech kwestia przyst\u0119pno\u015bci cenowej mo\u017ce nabra\u0107 nowego impetu, gdy wyborcy w pi\u0119ciu krajach zwi\u0105zkowych udadz\u0105 si\u0119 do urn, aby wybra\u0107 nowe parlamenty krajowe w przysz\u0142ym roku. Na przyk\u0142ad skrajnie lewicowa Partia Lewicy w Berlinie planuje wykorzysta\u0107 strategi\u0119 kampanii wyborczej Zohrana Mamdaniego<\/a> z Nowego Jorku, skupiaj\u0105c\u0105 si\u0119 na przyst\u0119pno\u015bci cenowej, jako wz\u00f3r dla wrze\u015bniowych wybor\u00f3w krajowych.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z wyborami lokalnymi, kt\u00f3re odb\u0119d\u0105 si\u0119 w przysz\u0142ym roku we Francji, oraz wyborami prezydenckimi w 2027 r. kwestie cen prawdopodobnie nadal b\u0119d\u0105 zajmowa\u0107 centralne miejsce, zw\u0142aszcza w wi\u0119kszych miastach, gdzie presja jest szczeg\u00f3lnie silna.<\/p>\n

W Pary\u017cu ust\u0119puj\u0105ca centroprawicowa administracja zosta\u0142a pochwalona za uczynienie miasta bardziej ekologicznym i przyjaznym dla pieszych. Jednak wed\u0142ug Davida Belliarda, cz\u0142onka ust\u0119puj\u0105cej administracji i kandydata Partii Zielonych na burmistrza, w kwestii przyst\u0119pno\u015bci cenowej pozostaje jeszcze wiele do zrobienia.<\/p>\n

„Po\u015bwi\u0119cili\u015bmy du\u017co czasu na walk\u0119 z ko\u0144cem \u015bwiata” \u2014 powiedzia\u0142 Belliard. „Ale by\u0107 mo\u017ce nie wystarczaj\u0105co du\u017co na pomoc ludziom w dotarciu do ko\u0144ca miesi\u0105ca”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nowe mi\u0119dzynarodowe sonda\u017ce POLITICO pokazuj\u0105, \u017ce frustracja wyborc\u00f3w spowodowana utrzymuj\u0105cymi si\u0119 trudno\u015bciami finansowymi pozostaje dzi\u015b decyduj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105. Badanie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":158420,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[56,32,33,44,340,96,345,190,27,193,12071,31445,34,35,10875,28,31,48,25,295,46,40,41,47,80,29,30,71,26,79,82,83,84],"class_list":{"0":"post-158419","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-swiat","8":"tag-article_premium","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-donald_trump","12":"tag-emmanuel_macron","13":"tag-francja","14":"tag-friedrich_merz","15":"tag-gospodarka","16":"tag-headlines","17":"tag-kanada","18":"tag-keir_starmer","19":"tag-koszty_utrzymania","20":"tag-latest-news","21":"tag-latestnews","22":"tag-mark_carney","23":"tag-naglowki","24":"tag-najwazniejsze-artykuly","25":"tag-nat_styl","26":"tag-news","27":"tag-niemcy","28":"tag-omp","29":"tag-polish","30":"tag-polski","31":"tag-screening_general","32":"tag-swiat","33":"tag-top-stories","34":"tag-topstories","35":"tag-usa","36":"tag-wiadomosci","37":"tag-wielka_brytania","38":"tag-world","39":"tag-world-news","40":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115741958526432139","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=158419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158419\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/158420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=158419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=158419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=158419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}