Profesor jest s\u0119dzi\u0105 S\u0105du Najwy\u017cszego orzekaj\u0105cy w Izbie Cywilnej, profesorem Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, jest jednym z s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142any do SN po 2017 r.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Takie podej\u015bcie budzi zasadnicze w\u0105tpliwo\u015bci kompetencyjne. Traktaty nie przyznaj\u0105 TSUE og\u00f3lnej kompetencji do oceny organizacji w\u0142adzy s\u0105downiczej w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich ani do badania legalno\u015bci powo\u0142ania s\u0119dzi\u00f3w s\u0105d\u00f3w konstytucyjnych w oderwaniu od konkretnego stosowania prawa Unii. Artyku\u0142 19 ust. 1 TUE<\/a> zobowi\u0105zuje pa\u0144stwa do zapewnienia skutecznej ochrony s\u0105dowej wy\u0142\u0105cznie w dziedzinach obj\u0119tych prawem Unii i nie mo\u017ce by\u0107 interpretowany jako podstawa do abstrakcyjnej kontroli ustrojowej. Wyrok C-448\/23<\/a> opiera si\u0119 jednak w\u0142a\u015bnie na takiej rozszerzaj\u0105cej \u00a0wyk\u0142adni, prowadz\u0105c do sytuacji, w kt\u00f3rej TSUE sam wyznacza granice w\u0142asnej kompetencji, staj\u0105c si\u0119 s\u0119dzi\u0105 we w\u0142asnej sprawie.<\/p>\n Czytaj:\u00a0TSUE: Polski Trybuna\u0142 naruszy\u0142 prawo do s\u0105du, bo nie jest bezstronny>><\/a><\/p>\n MS o wyroku TSUE: potwierdzenie, \u017ce polski obywatel nie ma odpowiedniej ochrony>><\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Co z zasad\u0105 poszanowania to\u017csamo\u015bci konstytucyjnej\u00a0<\/p>\n Na tle tego orzeczenia szczeg\u00f3lnie problematyczne wydaje si\u0119 pomini\u0119cie przez Trybuna\u0142 zasady poszanowania to\u017csamo\u015bci konstytucyjnej pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, wyra\u017conej w art. 4 ust. 2<\/a> TUE. Organizacja s\u0105downictwa konstytucyjnego, w tym spos\u00f3b powo\u0142ywania s\u0119dzi\u00f3w i relacja s\u0105du konstytucyjnego z innymi w\u0142adzami, nale\u017cy do rdzenia konstytucyjnej to\u017csamo\u015bci pa\u0144stwa. Europejski pluralizm konstytucyjny opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce odmienne modele ustrojowe nie stanowi\u0105 zagro\u017cenia dla integracji, lecz jej fundament. Tymczasem w wyroku C-448\/23<\/a> TSUE przyj\u0105\u0142 jednolity, autonomicznie zdefiniowany standard \u201es\u0105du w rozumieniu prawa Unii\u201d, kt\u00f3ry w praktyce prowadzi do normatywnej harmonizacji ustrojowej bez zmiany traktat\u00f3w i bez demokratycznej legitymacji. Szczeg\u00f3lne kontrowersje budzi tutaj fragment uzasadnienia, w kt\u00f3rym Trybuna\u0142 stwierdzi\u0142, \u017ce pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie \u2013 Polska \u2013 nie mo\u017ce powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na konstytucyjn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w celu uchylenia si\u0119 od obowi\u0105zku respektowania warto\u015bci Unii okre\u015blonych w art. 2 <\/a>TUE. Teza ta, cho\u0107 pozornie oczywista w warstwie aksjologicznej, w rzeczywisto\u015bci prowadzi do dogmatycznie nieuprawnionego i ustrojowo niebezpiecznego wniosku, kt\u00f3ry podwa\u017ca fundamenty europejskiego konstytucyjnego pluralizmu.<\/p>\n Punktem wyj\u015bcia musi by\u0107 przypomnienie, \u017ce art. 2 <\/a>TUE nie ustanawia bezpo\u015brednio stosowalnych norm kompetencyjnych ani nie tworzy samodzielnego mechanizmu ingerencji w krajowe porz\u0105dki konstytucyjne. Jest to przepis aksjologiczny, deklaratywny, okre\u015blaj\u0105cy wsp\u00f3lne warto\u015bci Unii, lecz nieprzekszta\u0142caj\u0105cy ich automatycznie w nadrz\u0119dny, jednolicie interpretowany wzorzec ustrojowy. Tymczasem TSUE w wyroku C-448\/23<\/a> traktuje art. 2 <\/a>TUE jako norm\u0119 o charakterze quasi-konstytucyjnym, zdoln\u0105 do neutralizowania zasady poszanowania to\u017csamo\u015bci konstytucyjnej pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, wyra\u017conej expressis verbis w art. 4 ust. 2<\/a> TUE. Taka wyk\u0142adnia prowadzi do wewn\u0119trznej sprzeczno\u015bci traktat\u00f3w: przepis maj\u0105cy chroni\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ustrojow\u0105 zostaje faktycznie pozbawiony tre\u015bci przez przepis o charakterze og\u00f3lnym i aksjologicznym.<\/p>\n Szczeg\u00f3lnie ra\u017c\u0105ce jest to, \u017ce TSUE przedstawia powo\u0142ywanie si\u0119 na to\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105 jako pr\u00f3b\u0119 \u201euchylenia si\u0119\u201d od respektowania warto\u015bci Unii. Jest to zabieg retoryczny, kt\u00f3ry fa\u0142szuje istot\u0119 problemu. To\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjna nie jest bowiem mechanizmem derogacyjnym ani \u201eklauzul\u0105 wy\u0142\u0105czenia\u201d spod prawa Unii, lecz zasad\u0105 delimitacyjn\u0105, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 wyznaczeniu granic kompetencji Unii wobec pa\u0144stw. Powo\u0142ywanie si\u0119 na ni\u0105 nie oznacza negacji warto\u015bci Unii, lecz wskazanie, \u017ce konkretna interpretacja tych warto\u015bci przekracza zakres kompetencji przekazanych Unii w traktatach. TSUE, uto\u017csamiaj\u0105c te dwie p\u0142aszczyzny, \u015bwiadomie lub nie, dokonuje normatywnego skr\u00f3tu, kt\u00f3ry prowadzi do rozszerzenia jego w\u0142asnej w\u0142adzy kosztem pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n W istocie Trybuna\u0142 przyjmuje za\u0142o\u017cenie, \u017ce to on posiada wy\u0142\u0105czn\u0105 kompetencj\u0119 do ostatecznego okre\u015blania tre\u015bci warto\u015bci z art. 2 <\/a>TUE oraz do oceny, czy i w jakim zakresie s\u0105 one realizowane w krajowych porz\u0105dkach konstytucyjnych. Takie stanowisko nie znajduje jednak oparcia w traktatach. Unia nie jest pa\u0144stwem federalnym, a TSUE nie jest europejskim s\u0105dem konstytucyjnym wyposa\u017conym w kompetencj\u0119 do hierarchicznej kontroli konstytucji pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Tymczasem w wyroku C-448\/23<\/a> Trybuna\u0142 zachowuje si\u0119 tak, jakby taka kompetencja istnia\u0142a, traktuj\u0105c art. 2<\/a> TUE jako normatywny wytrych umo\u017cliwiaj\u0105cy ingerencj\u0119 w samo j\u0105dro krajowych porz\u0105dk\u00f3w ustrojowych.<\/p>\n Czytaj te\u017c w LEX:\u00a0Sprawowanie wymiaru sprawiedliwo\u015bci a autonomia prawa wobec polityki ><\/a><\/p>\n Teza TSUE ustrojowo\u00a0arogancka<\/p>\n Krytycznie nale\u017cy oceni\u0107 r\u00f3wnie\u017c logiczn\u0105 konstrukcj\u0119 argumentu TSUE. Trybuna\u0142 zdaje si\u0119 zak\u0142ada\u0107, \u017ce mi\u0119dzy to\u017csamo\u015bci\u0105 konstytucyjn\u0105 a warto\u015bciami Unii musi istnie\u0107 relacja podporz\u0105dkowania, w kt\u00f3rej pierwsza ust\u0119puje drugiej. Tymczasem traktaty nie ustanawiaj\u0105 takiej hierarchii. Przeciwnie, art. 4 ust. 2 TUE<\/a> i art. 2 <\/a>TUE powinny by\u0107 interpretowane \u0142\u0105cznie, w duchu r\u00f3wnowagi i wzajemnego poszanowania. To\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjna pa\u0144stw cz\u0142onkowskich nie jest wyj\u0105tkiem od warto\u015bci Unii, lecz kontekstem ich realizacji. Pr\u00f3ba narzucenia jednego, centralnie okre\u015blonego modelu rozumienia praworz\u0105dno\u015bci, demokracji czy niezale\u017cno\u015bci s\u0105d\u00f3w prowadzi do faktycznej harmonizacji ustrojowej, kt\u00f3ra nigdy nie zosta\u0142a uzgodniona politycznie ani zatwierdzona w drodze zmiany traktat\u00f3w.<\/p>\n W tym sensie teza TSUE, \u017ce Polska nie mo\u017ce powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na to\u017csamo\u015b\u0107 konstytucyjn\u0105 wobec art. 2 <\/a>TUE, ma charakter nie tylko dogmatycznie b\u0142\u0119dny, ale r\u00f3wnie\u017c ustrojowo arogancki. Zak\u0142ada ona bowiem, \u017ce jedynie TSUE jest depozytariuszem \u201eprawdziwego\u201d znaczenia warto\u015bci Unii, a s\u0105dy konstytucyjne pa\u0144stw cz\u0142onkowskich \u2013 powo\u0142ane do ochrony w\u0142asnych konstytucji \u2013 pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 wt\u00f3rn\u0105 i podporz\u0105dkowan\u0105. Jest to wprost sprzeczne z ide\u0105 konstytucyjnego pluralizmu, kt\u00f3ra przez dekady stanowi\u0142a teoretyczne i praktyczne uzasadnienie integracji europejskiej.<\/p>\n W konsekwencji wyrok C-448\/23<\/a> nie tylko podwa\u017ca kompetencje krajowego s\u0105du konstytucyjnego, lecz tak\u017ce redefiniuje relacj\u0119 mi\u0119dzy Uni\u0105 a pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi w spos\u00f3b jednostronny i pozatraktatowy. Art. 2 <\/a>TUE zostaje u\u017cyty jako narz\u0119dzie legitymizuj\u0105ce ekspansj\u0119 kompetencyjn\u0105 TSUE, a zasada to\u017csamo\u015bci konstytucyjnej \u2013 zredukowana do pustej formu\u0142y, tolerowanej jedynie tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo nie koliduje z autonomiczn\u0105 wizj\u0105 Trybuna\u0142u.<\/p>\n Tak rozumiane orzecznictwo nie wzmacnia ani ochrony praw jednostki, ani legitymacji Unii. Przeciwnie, prowadzi do erozji zaufania do europejskiego porz\u0105dku prawnego i wzmacnia przekonanie, \u017ce integracja odbywa si\u0119 nie poprzez zgod\u0119 polityczn\u0105 i demokratyczn\u0105, lecz poprzez s\u0105dow\u0105 reinterpretacj\u0119 traktat\u00f3w. Krytyka stanowiska TSUE w sprawie C-448\/23<\/a>, kt\u00f3rej w najbli\u017cszym czasie przynajmniej z niekt\u00f3rych kr\u0119g\u00f3w nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, nie b\u0119dzie zatem obron\u0105 \u201euchylania si\u0119\u201d od warto\u015bci Unii, lecz obron\u0105 fundamentalnej zasady, \u017ce warto\u015bci te nie mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane jako pretekst do pozatraktatowego przej\u0119cia kompetencji konstytucyjnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n Czytaj te\u017c w LEX:\u00a0Oddaj\u0105c g\u0142os s\u0119dziom: opinie s\u0119dzi\u00f3w co do statusu s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142anych po 2017 r. \u2013 badanie empiryczne ><\/a><\/p>\n TSUE europejskim s\u0105dem konstytucyjnym?\u00a0<\/p>\n TSUE coraz wyra\u017aniej przejmuje funkcj\u0119 europejskiego s\u0105du konstytucyjnego, mimo \u017ce Unia nie posiada konstytucji w sensie materialnym ani jednego sp\u00f3jnego podmiotu w\u0142adzy politycznej, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by legitymizowa\u0107 tak daleko id\u0105c\u0105 w\u0142adz\u0119 s\u0105dow\u0105. Proces ten zachodzi wy\u0142\u0105cznie na drodze orzecznictwa, bez wyra\u017anej zgody pa\u0144stw cz\u0142onkowskich i bez kontroli demokratycznej. W wyroku C-448\/23<\/a> Trybuna\u0142 nie ograniczy\u0142 si\u0119 do oceny skutk\u00f3w orzecze\u0144 krajowego s\u0105du konstytucyjnego dla stosowania prawa Unii, lecz podwa\u017cy\u0142 jego zdolno\u015b\u0107 do pe\u0142nienia funkcji s\u0105dowej w og\u00f3le. Jest to krok jako\u015bciowo nowy, kt\u00f3ry oznacza faktyczne wkroczenie w rol\u0119, jak\u0105 w porz\u0105dkach krajowych pe\u0142ni\u0105 s\u0105dy konstytucyjne. Metodologicznie stanowisko TSUE opiera si\u0119 na domniemaniu, \u017ce wada strukturalna w sposobie powo\u0142ania s\u0119dzi\u00f3w automatycznie prowadzi do naruszenia prawa do skutecznej ochrony s\u0105dowej. Trybuna\u0142 rezygnuje tym samym z badania, czy w konkretnej sprawie dosz\u0142o do naruszenia rzetelno\u015bci post\u0119powania, bezstronno\u015bci sk\u0142adu czy prawa do obrony. Prawo do s\u0105du zostaje zredukowane do normy ustrojowej, oderwanej od realnej sytuacji jednostki. Takie podej\u015bcie pozostaje w sprzeczno\u015bci z klasycznymi zasadami prawa procesowego, zgodnie z kt\u00f3rymi sankcja prawna powinna by\u0107 powi\u0105zana z realnym wp\u0142ywem uchybienia na prawa strony.<\/p>\n Czytaj te\u017c w LEX:\u00a0Znaczenie orzecznictwa Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka dla naprawy wymiaru sprawiedliwo\u015bci po kryzysie praworz\u0105dno\u015bci w Polsce ><\/a><\/p>\n Pozostaje problem proporcjonalno\u015bci<\/p>\n Nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c problemu proporcjonalno\u015bci. Reakcja TSUE ma charakter maksymalnie ingeruj\u0105cy i nie uwzgl\u0119dnia ani stopnia naruszenia, ani alternatywnych, mniej dolegliwych \u015brodk\u00f3w. Kwestionowanie statusu s\u0105du konstytucyjnego jako takiego jest \u015brodkiem o charakterze skrajnym, prowadz\u0105cym do daleko id\u0105cych konsekwencji ustrojowych i systemowych. Takie podej\u015bcie ignoruje zasad\u0119 lojalnej wsp\u00f3\u0142pracy w jej dwustronnym wymiarze, w kt\u00f3rym tak\u017ce instytucje unijne zobowi\u0105zane s\u0105 do pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci wobec sfer zastrze\u017conych dla kompetencji pa\u0144stw.\u00a0Konsekwencje omawianej linii orzeczniczej wykraczaj\u0105 poza sp\u00f3r doktrynalny. Systemowe kwestionowanie statusu s\u0105d\u00f3w konstytucyjnych prowadzi do podwa\u017cenia pewno\u015bci prawa, destabilizacji porz\u0105dk\u00f3w krajowych oraz os\u0142abienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwo\u015bci. Paradoksalnie, dzia\u0142ania podejmowane pod has\u0142em ochrony prawa do s\u0105du mog\u0105 prowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej jednostka staje si\u0119 zak\u0142adnikiem konfliktu ustrojowego mi\u0119dzy poziomem krajowym a europejskim.<\/p>\n Wyrok TSUE z 18 grudnia 2025 r. <\/a>nale\u017cy zatem postrzega\u0107 jako symboliczny punkt graniczny w procesie europeizacji kontroli ustrojowej. Trybuna\u0142, dzia\u0142aj\u0105c w imi\u0119 ochrony warto\u015bci Unii, przekroczy\u0142 granice kompetencji wyznaczone traktatami i naruszy\u0142 konstytucyjny pluralizm, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 europejski porz\u0105dek prawny. Integracja europejska nie mo\u017ce prowadzi\u0107 do nieformalnej federalizacji ustrojowej poprzez orzecznictwo. Ochrona praw jednostki nie powinna s\u0142u\u017cy\u0107 jako pretekst do przej\u0119cia kompetencji konstytucyjnych, kt\u00f3re \u2013 zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym porz\u0105dkiem prawnym \u2013 nadal nale\u017c\u0105 do pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n Nie spos\u00f3b przy tym pomin\u0105\u0107 faktu, \u017ce rozstrzygni\u0119cie TSUE by\u0142o w znacznym stopniu przewidywalne, zwa\u017cywszy na wieloletni\u0105 aktywno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci polskiego mainstreamu prawniczego, kt\u00f3ry konsekwentnie zabiega\u0142 o jak najszersz\u0105 ingerencj\u0119 instytucji unijnych w krajowy porz\u0105dek konstytucyjny, z uwagi na trwaj\u0105cy sp\u00f3r konstytucyjny. Liczne wyst\u0105pienia doktrynalne, opinie procesowe, skargi kierowane do organ\u00f3w europejskich oraz narracja obecna w mi\u0119dzynarodowych gremiach prawniczych tworzy\u0142y sp\u00f3jny przekaz, zgodnie z kt\u00f3rym jedynym skutecznym remedium na krajowy sp\u00f3r konstytucyjny mia\u0142a by\u0107 interwencja TSUE o charakterze ustrojowym.\u00a0<\/p>\n Taka strategia, cho\u0107 w zasadzie zrozumia\u0142a z perspektywy bie\u017c\u0105cego konfliktu politycznego, doprowadzi\u0142a do instrumentalizacji prawa unijnego i trybuna\u0142u europejskiego jako arbitra wewn\u0119trznych spor\u00f3w konstytucyjnych. W konsekwencji wyrok TSUE mo\u017ce by\u0107 postrzegany jako rezultat \u201elobbingu elit prawniczych\u201d, a nie neutralnej wyk\u0142adni traktat\u00f3w. Paradoks polega na tym, \u017ce dzia\u0142ania podejmowane w imi\u0119 obrony praworz\u0105dno\u015bci dostarczy\u0142y argument\u00f3w os\u0142abiaj\u0105cych spo\u0142eczn\u0105 legitymacj\u0119 prawa unijnego, wzmacniaj\u0105c narracj\u0119 o jego upolitycznieniu i oderwaniu od demokratycznej woli pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Z perspektywy d\u0142ugofalowej oznacza to nie tylko ryzyko dalszej polaryzacji, lecz tak\u017ce trwa\u0142e podwa\u017cenie autorytetu TSUE jako s\u0105du prawa, a nie uczestnika wewn\u0119trznych spor\u00f3w konstytucyjnych. W kr\u00f3tkiej perspektywie instytucjonalnej TSUE \u201ebroni systemu\u201d, kt\u00f3ry sam wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142, d\u0142ugofalowo jednak gra w gr\u0119, w kt\u00f3rej nie mo\u017ce wygra\u0107 si\u0142\u0105, a mo\u017ce przegra\u0107 autorytetem. Takie konflikty nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 \u201ezwyci\u0119stwem prawnym\u201d jednej ze stron, lecz albo politycznym kompromisem przywracaj\u0105cym r\u00f3wnowag\u0119 kompetencyjn\u0105, albo erozj\u0105 autorytetu s\u0105du, kt\u00f3ry przekroczy\u0142 granice swojej legitymacji. Mam wra\u017cenie, \u017ce TSUE zmierza w tym ostatnim kierunku. Dlatego by\u0107 mo\u017ce nawet TSUE chwilowo b\u0119dzie si\u0119 zachowywa\u0142 jak ustrojodawca. Nie mo\u017ce jednak nim by\u0107 w spos\u00f3b stabilny i legitymizowany bez zmiany traktat\u00f3w europejskich. A im d\u0142u\u017cej b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142, tym wi\u0119ksze ryzyko systemowego kryzysu integracji.<\/p>\n Czytaj te\u017c w LEX:\u00a0Krytyczny przegl\u0105d wybranego orzecznictwa s\u0105d\u00f3w administracyjnych wobec statusu tzw. neos\u0119dzi\u00f3w w latach 2018\u20132023 ><\/a>\u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0\n\t\t\t<\/p>\n \t\t\t\t\t\t——————————————————————————————————————-<\/p>\n \t\t\t\t\t\tLinki w tek\u015bcie artyku\u0142u mog\u0105 odsy\u0142a\u0107 bezpo\u015brednio do odpowiednich dokument\u00f3w w programie LEX<\/a>. Aby m\u00f3c przegl\u0105da\u0107 te dokumenty, konieczne jest zalogowanie si\u0119 do programu<\/a>. Dost\u0119p do tre\u015bci dokument\u00f3w w programie LEX jest zale\u017cny od posiadanych licencji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Profesor jest s\u0119dzi\u0105 S\u0105du Najwy\u017cszego orzekaj\u0105cy w Izbie Cywilnej, profesorem Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, jest jednym z s\u0119dzi\u00f3w…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":160677,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26,4125],"class_list":{"0":"post-160676","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci","26":"tag-wymiar-sprawiedliwosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115748532715959060","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=160676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160676\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/160677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=160676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=160676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=160676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}