![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/mini-m-80.png\")
<\/p>\n19 grudnia 2025 <\/p>\n
W sobot\u0119 kard. Grzegorz Ry\u015b obejmie katedr\u0119 biskup\u00f3w krakowskich. Jaka jest jej historia i jakie liturgiczne znaczenie skrywa?<\/p>\n
Katedra to nie tylko najwa\u017cniejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 diecezji. To tak\u017ce miejsce, kt\u00f3re w ko\u015bciele katedralnym zajmuje biskup. Obj\u0119cie katedry jest widocznym znakiem inauguracji jego pos\u0142ugi. 20 grudnia kard. Grzegorz Ry\u015b zasi\u0105dzie na tronie biskup\u00f3w krakowskich, znajduj\u0105cym si\u0119 w wawelskiej katedrze. Jaka jest jego historia? <\/p>\n
<\/p>\n
\u201eTo miejsce symboliczne\u201d<\/p>\n
Katedra. Poj\u0119cie, kt\u00f3re na my\u015bl przywodzi najwa\u017cniejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 w diecezji, miejsce, w kt\u00f3rym odbywaj\u0105 si\u0119 najistotniejsze dla lokalnego Ko\u015bcio\u0142a wydarzenia. \u2013 Ka\u017cdy ko\u015bci\u00f3\u0142 w diecezji mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce jego gospodarzem jest biskup, bo jako namiestnik Aposto\u0142\u00f3w stoi on na czele ka\u017cdego ko\u015bcio\u0142a. Jednak to katedra jest najwa\u017cniejszym ko\u015bcio\u0142em, bo tam biskup udziela sakramentu \u015bwi\u0119ce\u0144, z tego miejsca naucza, z tego miejsca og\u0142asza wszystkie wa\u017cne kwestie dla ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty diecezjalnej \u2013 wyja\u015bnia ks. dr Ryszard Kilanowicz.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo nazwa \u201ekatedra\u201d odnosi\u0142a si\u0119 jednak nie do ko\u015bcio\u0142a katedralnego, a jedynie do katedry biskupiej. \u2013 To miejsce bardzo symboliczne. Z tego miejsca biskup przewodniczy zgromadzeniu liturgicznemu, z tego miejsca te\u017c og\u0142asza swoj\u0105 wol\u0119, czyli zarz\u0105dza ca\u0142\u0105 diecezj\u0105, no i przede wszystkim \u2013 g\u0142osi S\u0142owo \u2013 wskazuje liturgista. To miejsce zarezerwowane dla pasterza diecezji. Poza nim zajmowa\u0107 mo\u017ce je jedynie legat papieski. Znajduje si\u0119 w ka\u017cdym ko\u015bciele katedralnym, niezale\u017cnie od szeroko\u015bci geograficznej.<\/p>\n
Realny pocz\u0105tek <\/p>\n
Katedra biskupia odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w czasie ingresu ka\u017cdego nowego zwierzchnika lokalnego Ko\u015bcio\u0142a. W czasie obj\u0119cia urz\u0119du \u2013 po odczytaniu bulli papieskiej, przekazaniu pastora\u0142u, a w przypadku Archidiecezji Krakowskiej, tak\u017ce Racjona\u0142u \u015bw. Jadwigi \u2013 nowy biskup zajmuje miejsce na katedrze.<\/p>\n
To nie symboliczny, a realny pocz\u0105tek jego pos\u0142ugi. Ta cz\u0119\u015b\u0107 uroczysto\u015bci zawsze ma miejsce w ko\u015bciele katedralnym. \u2013 Obj\u0119cie katedry musi si\u0119 tam odby\u0107. Musi nast\u0105pi\u0107 fizyczne obj\u0119cie katedry. Msza \u015bw. mo\u017ce by\u0107 ju\u017c sprawowana w innym miejscu i historia zna takie przypadki \u2013 wyja\u015bnia ks. dr Kilanowicz, wspominaj\u0105c m.in. ingres kard. Stanis\u0142awa Dziwisza z 2005 roku.<\/p>\n
Tron biskup\u00f3w krakowskich<\/p>\n
Obejmuj\u0105c katedr\u0119, kard. Grzegorz Ry\u015b zasi\u0105dzie na tronie biskupa Piotra Dembickiego, biskupa krakowskiego w latach 1642-1657. Jak podkre\u015bla ks. prof. dr hab. Jacek Urban, historyk i dziekan Krakowskiej Kapitu\u0142y Katedralnej, to bogato zdobione krzes\u0142o nie znajdowa\u0142o si\u0119 pierwotnie w miejscu, z kt\u00f3rym kojarzone jest obecnie. \u2013 Prawdopodobnie w ko\u0144cu XVIII wieku zosta\u0142o przeniesione w miejsce, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej tron kr\u00f3lewski \u2013 wyja\u015bnia.<\/p>\n
Przypomina, \u017ce w tradycji w prezbiterium naprzeciwko siebie znajdowa\u0142y si\u0119 dwa krzes\u0142a. \u2013 To rami\u0119 \u015bwieckie i rami\u0119 duchowne. Jedno reprezentuje monarcha, drugie reprezentuje biskup \u2013 m\u00f3wi ks. prof. Urban. Cho\u0107 nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne przedstawienia katedry wawelskiej czy opisy wskazuj\u0105ce jasno na rozmieszczenie tych dw\u00f3ch miejsc, historycy uwa\u017caj\u0105, \u017ce w jej prezbiterium pierwotnie tak\u017ce znajdowa\u0142y si\u0119 dwa trony \u2013 po prawej stronie kr\u00f3lewski, a po lewej \u2013 biskupi. \u2013 W jakim\u015b momencie historii, kiedy zabrak\u0142o kr\u00f3l\u00f3w, wi\u0119c podejrzewamy, \u017ce to si\u0119 sta\u0142o ju\u017c po rozbiorach, tron biskupa Gembickiego, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w zakrystii, a za jego czas\u00f3w umiejscowiony by\u0142 w\u0142a\u015bnie po lewej stronie prezbiterium, przeniesiono na miejsce kr\u00f3lewskiego tronu \u2013 t\u0142umaczy prepozyt Krakowskiej Kapitu\u0142y Katedralnej. \u2013 Troch\u0119 to zaciemnia obraz, bo to dzisiejsze umiejscowienie tronu biskup\u00f3w krakowskich nie odpowiada prawdzie historycznej, jednak jest ono tak mocno zakorzenione, \u017ce obecnie nie wyobra\u017camy sobie, by mog\u0142o by\u0107 ono inne \u2013 dodaje.<\/p>\n
Kr\u00f3lewski baldachim <\/p>\n
Pod bogato zdobionym krzes\u0142em spoczywa jego fundator \u2013 biskup Piotr Gembicki, o czym informuje znajduj\u0105ca si\u0119 przy nim inskrypcja. Nad nim widoczny jest natomiast baldachim. W tradycji niesiony jest on przed Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem, ale przys\u0142ugiwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c m.in. cesarzowi. Towarzyszy\u0142 r\u00f3wnie\u017c biskupowi w czasie ingresu, poniewa\u017c nominat by\u0142 pod nim prowadzony do ko\u015bcio\u0142a katedralnego. \u2013 To oznacza\u0142o godno\u015b\u0107, wa\u017cno\u015b\u0107 tej osoby i szacunek, kt\u00f3ry jej przynale\u017cy. Nie mo\u017cna by\u0142o rozci\u0105gn\u0105\u0107 baldachimu w innej sytuacji \u2013 podkre\u015bla historyk. Przypomina r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie przywilej baldachimu przys\u0142uguje papie\u017cowi, cho\u0107 zwyczaj jego wykorzystania zanika i jest rzadko wykorzystywany.<\/p>\n
W historii baldachimy obecne by\u0142y tak\u017ce podczas koronacji. Tak jest te\u017c w przypadku tego, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie g\u00f3ruje nad tronem biskup\u00f3w krakowskich. S\u0142u\u017cy\u0142 on podczas koronacji Augusta III Sasa 17 stycznia 1734 roku. \u2013 To odwo\u0142anie si\u0119 do wyj\u0105tkowego znaczenia osoby, kt\u00f3ra si\u0119 pod tym baldachimem ukrywa \u2014 wskazuje ks. prof. dr hab. Jacek Urban.<\/p>\n
Baldachim pozosta\u0142 na swoim pierwotnym miejscu, pomimo i\u017c dzisiaj znajduje si\u0119 pod nim ju\u017c nie tron kr\u00f3lewski, a tron biskup\u00f3w krakowskich. To na nim, obejmuj\u0105c uroczy\u015bcie katedr\u0119, zasi\u0105dzie kard. Grzegorz Ry\u015b, rozpoczynaj\u0105c nowy etap w dziejach Archidiecezji Krakowskiej. Elementy, kt\u00f3re towarzyszy\u0107 b\u0119d\u0105 w tym wyj\u0105tkowym momencie nowemu metropolicie krakowskiemu, to echo historii Ko\u015bcio\u0142a krakowskiego, przypominaj\u0105ce, \u017ce ka\u017cdy ingres to kontynuacja ponad 1000-letniego dziedzictwa wiary.<\/p>\n
Biuro Prasowe Archidiecezji Krakowskiej<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"19 grudnia 2025 W sobot\u0119 kard. Grzegorz Ry\u015b obejmie katedr\u0119 biskup\u00f3w krakowskich. Jaka jest jej historia i jakie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":161442,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[32,33,36,37,27,34,35,28,31,25,42,38,40,39,41,29,30,26],"class_list":{"0":"post-161441","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-naglowki","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-featured-news","11":"tag-featurednews","12":"tag-headlines","13":"tag-latest-news","14":"tag-latestnews","15":"tag-naglowki","16":"tag-najwazniejsze-artykuly","17":"tag-news","18":"tag-pl","19":"tag-poland","20":"tag-polish","21":"tag-polska","22":"tag-polski","23":"tag-top-stories","24":"tag-topstories","25":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115751714095205967","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=161441"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161441\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/161442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=161441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=161441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=161441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}