Egzoplaneta PSR J2322-2650b, odkryta przy u\u017cyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, to gazowy olbrzym o masie zbli\u017conej do Jowisza. Tym, co najbardziej zaintrygowa\u0142o badaczy, jest jej atmosfera \u2013 zdominowana przez hel i w\u0119giel, co do tej pory nie zosta\u0142o zaobserwowane w przypadku \u017cadnej innej planety. Naukowcy nie kryj\u0105 zaskoczenia. „To by\u0142o dla nas absolutnym zaskoczeniem. Po przeanalizowaniu danych wszyscy pytali\u015bmy: \u00bbCo to, do licha, jest?\u00ab” \u2013 przyznaje Peter Gao z Laboratorium Ziemi i Planet w Instytucie Carnegiego w Waszyngtonie, cytowany przez CNN.<\/p>\n
W artykule opublikowanym w „The Astrophysical Journal Letters” zesp\u00f3\u0142 Gao sugeruje, \u017ce w atmosferze planety mog\u0105 unosi\u0107 si\u0119 chmury sadzy, a g\u0142\u0119boko w jej wn\u0119trzu mog\u0105 powstawa\u0107 diamenty.<\/p>\n
Pulsar zamiast zwyk\u0142ej gwiazdy<\/p>\n
PSR J2322-2650b okr\u0105\u017ca pulsara \u2013 rotuj\u0105c\u0105 gwiazd\u0119 neutronow\u0105, kt\u00f3ra emituje wi\u0105zki promieniowania elektromagnetycznego. Wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 tego uk\u0142adu polega na tym, \u017ce \u015bwiat\u0142o pulsara nie zak\u0142\u00f3ca obserwacji planety, umo\u017cliwiaj\u0105c naukowcom uzyskanie niezwykle czystych danych. „Mo\u017cemy obserwowa\u0107 planet\u0119 o\u015bwietlon\u0105 przez jej macierzyst\u0105 gwiazd\u0119, ale sama gwiazda pozostaje niewidoczna. To pozwala nam bada\u0107 ten uk\u0142ad o wiele dok\u0142adniej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 egzoplanet” \u2013 t\u0142umaczy Maya Beleznay, doktorantka Uniwersytetu Stanforda.<\/p>\n
Zesp\u00f3\u0142 spodziewa\u0142 si\u0119 wykry\u0107 w atmosferze planety cz\u0105steczki wody, metanu czy dwutlenku w\u0119gla. Zamiast tego natrafili na cz\u0105steczki w\u0119gla \u2013 C3 i C2. Taka dominacja w\u0119gla wskazuje na niemal ca\u0142kowity brak tlenu i azotu, co czyni z PSR J2322-2650b prawdziwy unikat. Spo\u015br\u00f3d ok. 150 badanych egzoplanet, na \u017cadnej innej nie wykryto podobnego sk\u0142adu atmosfery.<\/p>\n
Planeta o kszta\u0142cie cytryny <\/p>\n
PSR J2322-2650b znajduje si\u0119 zaledwie 1,5 mln km od swojego pulsara \u2013 dla por\u00f3wnania, Ziemia jest oddalona od S\u0142o\u0144ca o 150 mln km. Tak bliska orbita sprawia, \u017ce rok na tej planecie trwa zaledwie 7,8 ziemskiej godziny. Pot\u0119\u017cna grawitacja pulsara deformuje planet\u0119, nadaj\u0105c jej kszta\u0142t przypominaj\u0105cy cytryn\u0119.<\/p>\n
To jedyny znany gazowy olbrzym kr\u0105\u017c\u0105cy wok\u00f3\u0142 pulsara \u2013 zjawisko niezwykle rzadkie, bo tylko nieliczne pulsary posiadaj\u0105 planety. Naukowcy nie potrafi\u0105 jednak wyja\u015bni\u0107, w jaki spos\u00f3b mog\u0142o doj\u015b\u0107 do powstania tak osobliwego obiektu. „Czy to co\u015b powsta\u0142o jak typowa planeta? Nie, bo jego sk\u0142ad jest zupe\u0142nie inny. Czy powsta\u0142o w wyniku odarcia gwiazdy z zewn\u0119trznej warstwy? Zapewne nie, bo fizyka j\u0105drowa nie produkuje czystego w\u0119gla” \u2013 przyznaje Michael Zhang, jeden z g\u0142\u00f3wnych autor\u00f3w badania.<\/p>\n
Roger Romani z Uniwersytetu Stanforda sugeruje, \u017ce we wn\u0119trzu planety mo\u017ce dochodzi\u0107 do krystalizacji mieszaniny w\u0119gla i tlenu, a czyste kryszta\u0142y w\u0119gla unosz\u0105 si\u0119 na powierzchni\u0119 i mieszaj\u0105 z helem. „Potem musi si\u0119 wydarzy\u0107 co\u015b, by tlen i azot nie dosta\u0142y si\u0119 do \u015brodka. I tu rodzi si\u0119 zagadka” \u2013 przyznaje Romani. „Ale dobrze jest nie wiedzie\u0107 wszystkiego. To wspania\u0142e mie\u0107 przed sob\u0105 tak\u0105 \u0142amig\u0142\u00f3wk\u0119 do rozwi\u0105zania” \u2013 dodaje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Egzoplaneta PSR J2322-2650b, odkryta przy u\u017cyciu Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba, to gazowy olbrzym o masie zbli\u017conej do Jowisza.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163330,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[509,48,120,118,119,46,42,32391,38,40,39,41,7682,116,114,115,47,121,117,4904],"class_list":{"0":"post-163329","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nauka-i-technika","8":"tag-gwiazdy","9":"tag-nat_styl","10":"tag-nauka","11":"tag-nauka-i-technika","12":"tag-naukatechnika","13":"tag-omp","14":"tag-pl","15":"tag-planety","16":"tag-poland","17":"tag-polish","18":"tag-polska","19":"tag-polski","20":"tag-przyroda","21":"tag-science","22":"tag-science-and-technology","23":"tag-sciencetechnology","24":"tag-screening_general","25":"tag-technika","26":"tag-technology","27":"tag-wszechswiat_astronomia_loty_w_kosmos"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115758197961895555","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=163329"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163329\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/163330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=163329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=163329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=163329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}