Ryzyko dla stabilno\u015bci dla firm sektora w\u0119glowego i oko\u0142og\u00f3rniczych stanowi rosn\u0105ce prawdopodobie\u0144stwo przejmowania polskich kopal\u0144 przez firmy niemieckie. Je\u015bli b\u0119d\u0105 one faktycznie przejmowane przez Niemc\u00f3w, to b\u0119d\u0105 oni zatrudniali w tych kopalniach te firmy niemieckie, kt\u00f3re obecnie dzia\u0142aj\u0105 na terenie Niemiec – powiedzia\u0142 w rozmowie z Maciejem Pawlakiem dla portalu filarybiznesu.pl prof. Zbigniew Krysiak, przewodnicz\u0105cy Rady Programowej Instytutu My\u015bli Schumana.<\/p>\n
Maciej Pawlak: Stopa bezrobocia rejestrowanego w Polsce na koniec wrze\u015bnia 2025 r. wed\u0142ug GUS wynios\u0142a 5,6% i by\u0142a o 0,6 p. proc. wy\u017csza ni\u017c na koniec wrze\u015bnia 2024 r. oraz o 0,4 p. proc. wy\u017csza ni\u017c na koniec czerwca 2025 r. Przy czym w por\u00f3wnaniu z ko\u0144cem wrze\u015bnia 2024 r. liczba bezrobotnych zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 we wszystkich wojew\u00f3dztwach: najwi\u0119kszy wzrost odnotowano w woj. lubuskim (o 26,5%), a w dalszej kolejno\u015bci w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim (o 19,6%). Bezrobocie w ca\u0142ym kraju wzros\u0142o tak\u017ce najbardziej w obu wojew\u00f3dztwach w por\u00f3wnaniu z ko\u0144cem II kwarta\u0142u br.: w woj. lubuskim (o 13,4%), a w woj. \u015bl\u0105skim (o 13,0%). Je\u015bli por\u00f3wnanie wzrostu bezrobocia z ub. rokiem mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 zmian\u0105 sposobu liczenia os\u00f3b bezrobotnych przez GUS od pocz\u0105tku br., sk\u0105d tak du\u017cy wzrost bezrobocia w ci\u0105gu III kwarta\u0142u br.?<\/p>\n
Prof. Zbigniew Krysiak: W sumie w ca\u0142ej Polsce jest ok. 100 tys. bezrobotnych wi\u0119cej ni\u017c rok temu. W poprzednich latach w III kwartale zwykle dochodzi\u0142o do wzrostu zatrudnienia. W ko\u0144cu jest to okres letni, zbior\u00f3w w rolnictwie, a tak\u017ce sezon najbardziej przyjazny w realizacji inwestycji budowlanych – rozmaitych obiekt\u00f3w, dr\u00f3g – wszystkiego, co jest zwi\u0105zane z infrastruktur\u0105. Dlatego dane o wzro\u015bcie bezrobocia, w\u0142a\u015bnie w tym okresie, pokazuj\u0105, \u017ce mamy do czynienia z istotnym odp\u0142ywem dzia\u0142alno\u015bci u nas przedsi\u0119biorstw zagranicznych.<\/p>\n
Co jeszcze mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na zwi\u0119kszenie si\u0119 liczby bezrobotnych?<\/p>\n
Z pewno\u015bci\u0105 niestabilne perspektywy cen energii. Jest to moim zdaniem g\u0142\u00f3wny czynnik, bo generalnie r\u00f3wnie\u017c polskie firmy maj\u0105 z tego powodu ma\u0142\u0105 rentowno\u015b\u0107, ale te zagraniczne – zaprzestaj\u0105 u nas dzia\u0142alno\u015bci. I przenosz\u0105 swoje inwestycje nawet do kraj\u00f3w poza Uni\u0105 Europejsk\u0105. Po pierwsze obecny rz\u0105d ze s\u0142abymi merytorycznie urz\u0119dnikami w resorcie klimatu i \u015brodowiska, ci\u0105gle powtarza, \u017ce fotowoltaika zajmie u nas ju\u017c nied\u0142ugo 70-90% miejsca w ca\u0142ym miksie energetycznym. Jednak rozumny biznes wie, \u017ce oznacza to jeszcze wi\u0119kszy wzrost cen energii. A co dodatkowo jest w tym wszystkim najgorsze, to wpisane niejako w natur\u0119 fotowoltaiki jej niestabilne dostawy. Za\u015b z ostatniej prognozy deficytu mocy energetycznej w naszym kraju Polskich Sieci Energetycznych wynika, \u017ce za kilka lat \u00f3w deficyt si\u0119gnie poziomu kilku gigawat\u00f3w.<\/p>\n
Co to konkretnie oznacza w dzia\u0142alno\u015bci przedsi\u0119biorstw?<\/p>\n
To implikuje istotne przerwy w dostawach pr\u0105du. Zatem przy takim deficycie mocy nast\u0105pi niejako powr\u00f3t do czas\u00f3w PRL, kiedy by\u0142y og\u0142aszane tzw. stopnie zasilania. W\u00f3wczas – przypomnijmy – nast\u0119powa\u0142o od\u0142\u0105czanie dostaw pr\u0105du: w pierwszej kolejno\u015bci przemys\u0142owi, nie – gospodarstwom domowym. Za\u015b biznes i inwestorzy my\u015bl\u0105. Oni znaj\u0105 ca\u0142\u0105 map\u0119 gospodarcz\u0105 \u015bwiata. I jest to dzi\u015b kluczowy czynnik, kt\u00f3ry moim zdaniem decyduje o tej sprawie. R\u00f3wnie\u017c w jakim\u015b stopniu, wsp\u00f3\u0142istnieje z tym percepcja tych inwestor\u00f3w, zdaj\u0105cych sobie spraw\u0119, \u017ce w Polsce b\u0119d\u0105 zamykane kopalnie w\u0119gla. A zatem je\u015bli nie buduje si\u0119 nowych w ich miejsce – ten proces deficytu si\u0142y roboczej b\u0119dzie jeszcze bardziej przyspiesza\u0142. Np. obecnie procesowana jest w parlamencie ustawa, dotycz\u0105ca zamykania kilku kopal\u0144, kt\u00f3ra przewiduje okre\u015blon\u0105 wysoko\u015b\u0107 odpraw dla pracuj\u0105cych w nich g\u00f3rnik\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107 innymi s\u0142owy, \u017ce s\u0105 oni w ten spos\u00f3b przekupywani do\u015b\u0107 przyzwoitymi odprawami.<\/p>\n
Co jeszcze st\u0105d wynika?<\/p>\n
Ryzyko dla stabilno\u015bci dla firm sektora w\u0119glowego i oko\u0142og\u00f3rniczych stanowi rosn\u0105ce prawdopodobie\u0144stwo przejmowania polskich kopal\u0144 przez firmy niemieckie. Je\u015bli b\u0119d\u0105 one faktycznie przejmowane przez Niemc\u00f3w, to b\u0119d\u0105 oni zatrudniali w tych kopalniach te firmy niemieckie, kt\u00f3re obecnie dzia\u0142aj\u0105 na terenie Niemiec. Swoj\u0105 drog\u0105 to w\u0142a\u015bnie we wspomnianym wojew\u00f3dztwie lubuskim – z obecnie najwy\u017cszym poziomem bezrobocia w naszym kraju – wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyborc\u00f3w g\u0142osowa\u0142a w ostatnich wyborach parlamentarnych na PO. A teraz partia ta im si\u0119 odp\u0142aca. Za\u015b w woj. \u015bl\u0105skim te\u017c nie by\u0142o zbyt r\u00f3\u017cowo – tak\u017ce sporo wyborc\u00f3w g\u0142osowa\u0142o na Platform\u0119. Wobec tego, je\u015bli obecne w\u0142adze dalej b\u0119d\u0105 prowadzi\u0142y polityk\u0119 zamykania naszych kopal\u0144, to bezrobocie w obu regionach b\u0119dzie dalej post\u0119powa\u0142o.<\/p>\n
Przeci\u0119tne miesi\u0119czne wynagrodzenie w sektorze przedsi\u0119biorstw w listopadzie 2025 r. wynios\u0142o 9078,16 z\u0142. Przeci\u0119tne miesi\u0119czne wynagrodzenie w sektorze przedsi\u0119biorstw w listopadzie 2024 r. wynios\u0142o 8478,26 z\u0142. Za\u015b w listopadzie 2023 r. wynios\u0142o 7670,19 z\u0142. Tym samym w ci\u0105gu ostatniego roku wzros\u0142o o 7,1 proc., a w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat \u2013 o 18,4 proc. \u00a0Jak bardzo mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 w ci\u0105gu najbli\u017cszego roku, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce obecnie inflacja spad\u0142a do poziomu celu inflacyjnego NBP, tj. w okolice 2,5 proc.?<\/p>\n
Problem moim zdaniem polega na czym\u015b innym. Po pierwsze przeci\u0119tne p\u0142ace w przedsi\u0119biorstwach przemys\u0142owych nie odzwierciedlaj\u0105 p\u0142ac na ca\u0142ym rynku pracy. Mamy bowiem obecnie do czynienia z du\u017c\u0105, rosn\u0105c\u0105 luk\u0105 pomi\u0119dzy przeci\u0119tnymi wynagrodzeniami w pozosta\u0142ych mikro-, ma\u0142ych, a w jakim\u015b procencie tak\u017ce \u015brednich firmach. R\u00f3wnie\u017c w takich sektorach, jak uczelnie wy\u017csze, obecnie \u015brednia dla przedsi\u0119biorstw zr\u00f3wnana jest z pensj\u0105 profesor\u00f3w. Cho\u0107 jeszcze wcze\u015bniej, za rz\u0105d\u00f3w PiS, \u015brednia pensja profesora by\u0142a du\u017co wy\u017csza od przeci\u0119tnej w przedsi\u0119biorstwach. Ale obecnie nast\u0119puje du\u017cy rozd\u017awi\u0119k, pomi\u0119dzy innymi grupami zawodowymi.<\/p>\n
Jak to wygl\u0105da w praktyce?<\/p>\n
Du\u017ce przedsi\u0119biorstwa s\u0105 w stanie p\u0142aci\u0107 stale rosn\u0105ce pensje. Zastan\u00f3wmy si\u0119 przy tym, dlaczego \u015brednie pensje rosn\u0105 przeci\u0119tnie o prawie 5 proc. wi\u0119cej poza oficjalny wska\u017anik inflacji – dodam, \u017ce r\u00f3\u017cny od faktycznej inflacji. Trzeba to odr\u00f3\u017cni\u0107. Dlatego, \u017ce pracownicy i pracodawcy w przemy\u015ble maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, jaka jest faktycznie prawdziwa inflacja. Moim zdaniem jest ona obecnie na poziomie wielko\u015bci wzrostu tego przeci\u0119tnego wynagrodzenia. Wynosi wi\u0119c nie – jak teraz ok. 2,5 proc., a podchodzi pod nawet 10 proc. Np. ceny produkt\u00f3w najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywanych w gospodarstwach domowych – spo\u017cywczych, w r\u00f3\u017cnych grupach towarowych dro\u017cej\u0105 w por\u00f3wnaniu z ub. rokiem od 15 do nawet 25 proc. W zwi\u0105zku z tym, je\u015bli kto\u015b z ekipy rz\u0105dz\u0105cej si\u0119 chwali, \u017ce p\u0142ace rosn\u0105 ponad poziom inflacji, to jest tak faktycznie dlatego, \u017ce pracownicy wywieraj\u0105 presj\u0119 na pracodawcach, co wynika nie z nadmiernych \u017c\u0105da\u0144, tylko z walk o ekwiwalent wynikaj\u0105cy z rzeczywistego wzrostu cen. Pracodawcy maj\u0105 przy tym doskona\u0142\u0105 orientacj\u0119, jak one faktycznie rosn\u0105.<\/p>\n
Sk\u0105d si\u0119 bierze tak du\u017ca rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy oficjaln\u0105 inflacj\u0105 podawan\u0105 przez GUS, a t\u0105 faktyczn\u0105?<\/p>\n
Wska\u017anik inflacji wynikaj\u0105cy ze stosowanego przez GUS tzw. koszyka najcz\u0119\u015bciej kupowanych przez nasze spo\u0142ecze\u0144stwo produkt\u00f3w i us\u0142ug nie zawiera wielu produkt\u00f3w, kt\u00f3re powinien uwzgl\u0119dnia\u0107. Bowiem wska\u017anik inflacji ma na celu odzwierciedlanie faktycznego wzrostu cen. Nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c tak, \u017ce sugeruje on, by to ceny mia\u0142y do\u0144 doszlusowa\u0107. Dlatego wygl\u0105da na to, \u017ce po raz pierwszy po okresie transformacji ustrojowej dochodzi do takiej asymetrii pomi\u0119dzy oficjalnymi wska\u017anikami inflacji, a jej poziomem rzeczywistym. Jest to zjawisko niepokoj\u0105ce. Frustruje to nasze spo\u0142ecze\u0144stwo, bowiem z jednej strony dowiaduje si\u0119 ono, \u017ce oficjalnie wska\u017anik ten wynosi ok. 3 proc. Po czym podczas wizyty w sklepie, przekonuje si\u0119, \u017ce ceny id\u0105 w g\u00f3r\u0119 znacznie bardziej ni\u017c owe ok. 3 proc. Zatem coroczny wzrost przeci\u0119tnego wynagrodzenia tak trzeba uzasadnia\u0107. Takie s\u0105 fakty.<\/p>\n
A jak sytuacja ze wzrostem cen w odniesieniu do wzrostu p\u0142ac b\u0119dzie si\u0119 rozwija\u0107 w przysz\u0142ym roku?<\/p>\n
Mechanizm, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0119, nie jest skokowy. To trudno oceni\u0107, jak du\u017cy b\u0119dzie wzrost \u015brednich p\u0142ac ponad inflacj\u0119 – moim zdaniem wyniesie przynajmniej kilka punkt\u00f3w procentowych, je\u015bli nie wi\u0119cej. Dlatego, \u017ce sytuacja ca\u0142ej naszej gospodarki si\u0119 pogarsza. Zatem rzeczywista inflacja mo\u017ce rosn\u0105\u0107, ale mo\u017ce te\u017c do\u0142\u0105czy\u0107 inny mechanizm, polegaj\u0105cy na tym, \u017ce b\u0119dzie spada\u0142 popyt. Bowiem obecnie jest on ci\u0105giem dalszym popytu jeszcze z poprzednich lat – ludzie s\u0105 przyzwyczajeni do robienia zakup\u00f3w. Jest wi\u0119c wci\u0105\u017c wi\u0119kszy ni\u017c poda\u017c. A to r\u00f3wnie\u017c powoduje efekt inflacyjny. Przewiduj\u0119, \u017ce w 2026 r. popyt b\u0119dzie si\u0119 redukowa\u0142, bo spo\u0142ecze\u0144stwo staje si\u0119 coraz ubo\u017csze. A zatem, wraz z redukcj\u0105 tego popytu, przy okre\u015blonym poziomie poda\u017cy, mo\u017ce dochodzi\u0107 do mniejszej tendencji do wzrostu cen. Wci\u0105\u017c wi\u0119c prognozuj\u0119, \u017ce rzeczywisty wzrost cen i zaspokojenie przez pracodawc\u00f3w \u017c\u0105da\u0144 p\u0142acowych b\u0119d\u0105 wy\u017csze o ponad 3-4 punkty procentowe – ni\u017c oficjalna inflacja.<\/p>\n
Jak poda\u0142 GUS, w listopadzie br. produkcja sprzedana przemys\u0142u by\u0142a o 1,1% ni\u017csza ni\u017c przed rokiem (kiedy notowano spadek o 1,3%), natomiast w por\u00f3wnaniu z pa\u017adziernikiem br. zmniejszy\u0142a si\u0119 o 9,3%. Z kolei produkcja budowlano-monta\u017cowa (w cenach sta\u0142ych) w listopadzie 2025 r. by\u0142a co prawda wy\u017csza o 0,1% w por\u00f3wnaniu z listopadem ub. roku, ale jednocze\u015bnie o 0,7% ni\u017csza w por\u00f3wnaniu z pa\u017adziernikiem br. Jakie czynniki mog\u0105 spowodowa\u0107 wzrost produkcji przemys\u0142owej i budowlano-monta\u017cowej w przysz\u0142ym roku?<\/p>\n
Gdy rz\u0105d Tuska b\u0119dzie nadal sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119, to obie bran\u017ce nie maj\u0105 szans na wi\u0119ksze odbicie. A dodajmy, \u017ce faktyczny spadek produkcji przemys\u0142owej jest jeszcze wy\u017cszy. Tak czy inaczej jest gorzej. Wida\u0107 to po por\u00f3wnaniu wynik\u00f3w listopada z pa\u017adziernikiem. Struktura produkcji sprzedanej przemys\u0142u w 2024 r. by\u0142a inna ni\u017c w tym roku. Dlatego w stosunku do poprzedniego roku nie ma du\u017cej r\u00f3\u017cnicy – cho\u0107 przecie\u017c jest \u017ale, \u017ce nie ma wzrostu. Je\u015bli jednak PKB ro\u015bnie na poziomie 3 proc., to zastanawia, dlaczego nie ma takiego wzrostu w przypadku tak wa\u017cnej bran\u017cy, jak przemys\u0142. Natomiast bardzo przy tym niepokoi ten spadek w listopadzie w stosunku do pa\u017adziernika. To wskazuje na pewn\u0105 tendencj\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107. A wi\u0119c, \u017ce w kolejnych miesi\u0105cach nast\u0105pi jeszcze wi\u0119kszy regres w rozwoju przemys\u0142u.
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ryzyko dla stabilno\u015bci dla firm sektora w\u0119glowego i oko\u0142og\u00f3rniczych stanowi rosn\u0105ce prawdopodobie\u0144stwo przejmowania polskich kopal\u0144 przez firmy niemieckie.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163640,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[113,112,42,38,40,39,41,352],"class_list":{"0":"post-163639","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-biznes","8":"tag-biznes","9":"tag-business","10":"tag-pl","11":"tag-poland","12":"tag-polish","13":"tag-polska","14":"tag-polski","15":"tag-przemysl"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115758964708564693","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=163639"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163639\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/163640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=163639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=163639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=163639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}