By\u0142a ca\u0142a z Poezji – jej wy\u015bpiewane lirycznym szeptem piosenki-wiersze kojarzy\u0142y si\u0119 z wiosennym wiatrem, z zapachem bzu, ze smutnym u\u015bmiechem i ze \u015bwierszczem w kominie, o kt\u00f3rym tak pi\u0119knie nuci\u0142a ballad\u0119. Nie bez powodu nazywano j\u0105 „Poetk\u0105 estrady”, cho\u0107 czasem oponowa\u0142a, \u017ce przecie\u017c poetk\u0105 nie jest. „B\u0119dziesz poetk\u0105 do ko\u0144ca \u017cycia, nawet je\u015bli nie napiszesz ani jednego wiersza” – powiedzia\u0142a jej kiedy\u015b Agnieszka Osiecka, prywatnie przyjaci\u00f3\u0142ka. A pytana o wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 Magdy Umer jako wykonawczyni, dodawa\u0142a jak\u017ce prawdziwe s\u0142owa: „Ona nie \u015bpiewa gard\u0142em, ona \u015bpiewa dusz\u0105”. Symbolicznym spoiwem ich przyja\u017ani by\u0142a data urodzin: obie urodzi\u0142y si\u0119 tego samego dnia, 9 pa\u017adziernika, tylko Magda Umer ca\u0142e 13 lat p\u00f3\u017aniej (w 1949 roku). By\u0142a jeszcze trzecia bliska przyjaci\u00f3\u0142ka – Zuzanna \u0141apicka, a gdy Umer podj\u0119\u0142a si\u0119 adaptacji i re\u017cyserii „Bia\u0142ej bluzki” wed\u0142ug opowiadania Osieckiej, tercet zmieni\u0142 si\u0119 w kwartet. Czwart\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 zosta\u0142a gwiazda kultowego przedstawienia, Krystyna Janda.<\/p>\n
Cho\u0107 obdarzona wielkim poczuciem humoru, Magda Umer ca\u0142e \u017cycie zmaga\u0142a si\u0119 z melancholi\u0105 i z towarzysz\u0105cym jej smutkiem. Jego \u017ar\u00f3de\u0142 nale\u017cy upatrywa\u0107 chyba jeszcze w dzieci\u0144stwie – w ci\u0119\u017ckiej chorobie, a potem \u015bmierci m\u0142odszego o dwa lata brata. We wst\u0119pie do b\u0119d\u0105cej zbiorem internetowej korespondencji ksi\u0105\u017cce „Jak trwoga to do bloga”, napisanej wsp\u00f3lnie z innym przyjacielem, poet\u0105 Andrzejem Poniedzielskim, wspomina\u0142a: „W\u00a0domu by\u0142o smutno, bo\u00a0chorowa\u0142 m\u00f3j\u00a0m\u0142odszy brat i\u00a0nikt nie\u00a0potrafi\u0142 mu\u00a0pom\u00f3c. […] Zmar\u0142 15 grudnia 1965 roku. Mia\u0142 14 lat. Zawali\u0142 si\u0119 m\u00f3j \u015bwiat i\u00a0sko\u0144czy\u0142o dzieci\u0144stwo. Ci\u0105gle my\u015bla\u0142am o\u00a0\u015bmierci. \u017be po\u00a0niej ju\u017c nic nie\u00a0ma. I\u00a0\u017ce\u00a0to\u00a0straszne. I\u00a0\u017ce\u00a0po\u00a0co\u00a0to\u00a0ca\u0142e \u017cycie. I\u00a0kto m\u00f3g\u0142 wymy\u015bli\u0107 a\u017c\u00a0takie cierpienie bezbronnego dziecka. Nie\u00a0chcia\u0142o mi\u00a0si\u0119 ju\u017c \u017cy\u0107, a\u00a0mia\u0142am dopiero 16 lat”.<\/p>\n
W sztuce zaowocowa\u0142o to p\u00f3\u017aniej zami\u0142owaniem do pi\u0119knych i smutnych, pe\u0142nych melancholii wierszy, \u015bpiewanych z wielk\u0105 subtelno\u015bci\u0105 cho\u0107 \u017carliwie, w prywatnym \u017cyciu nieustannym dr\u0105\u017ceniem tematu \u015bmierci i ci\u0105g\u0142ym poszukiwaniem dowod\u00f3w na to, \u017ce jednak nie jest ona ko\u0144cem wszystkiego. Dlatego, cho\u0107 wychowana w ateistycznej rodzinie, w wieku 30 lat Magda Umer przyj\u0119\u0142a wraz z synem chrzest. Jej rodzicami chrzestnymi zostali aktorka Kalina J\u0119drusik i znakomity re\u017cyser Janusz Kondratiuk. Rodzic\u00f3w jednak na chrzest nie zaprosi\u0142a. Ukry\u0142a przed nimi ten fakt.<\/p>\n
Popularno\u015b\u0107 i zawodowe sukcesy zupe\u0142nie jej nie zmieni\u0142y. Nigdy te\u017c nie pr\u00f3bowa\u0142a dostosowa\u0107 si\u0119 do zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Nie chcia\u0142a podda\u0107 si\u0119 powszechnemu p\u0119dowi, kt\u00f3ry by\u0142 jej obcy. Nigdy si\u0119 nie spieszy\u0142a. Wci\u0105\u017c te\u017c sprawia\u0142a wra\u017cenie, jakby dziwi\u0142 j\u0105 fakt, \u017ce odnios\u0142a artystyczny sukces i ludzie uwielbiaj\u0105 jej s\u0142ucha\u0107. W wywiadzie z Donat\u0105 Subbotko dla „Gazety Wyborczej” pod znamiennym tytu\u0142em „Wszyscy \u015bpiewaj\u0105 lepiej ode mnie” (2009) nie ukrywa\u0142a, \u017ce idzie w\u0142asn\u0105 drog\u0105. Na pytanie dziennikarki: „Daleko pani do feminizmu?”, odpowiada\u0142a: „Daleko. Cho\u0107 nie wiem, czy do ko\u0144ca rozumiem, co to jest feminizm. Wydaje mi si\u0119, \u017ce kobiety bez m\u0119\u017cczyzn, zbyt d\u0142ugo nieszcz\u0119\u015bliwe w mi\u0142o\u015bci, staj\u0105 si\u0119 zgorzknia\u0142e i staj\u0105 si\u0119 feministkami. M\u0119\u017cczyzn obwiniaj\u0105 o ca\u0142e z\u0142o \u015bwiata. Ja zawsze m\u00f3wi\u0119, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani to moja ulubiona p\u0142e\u0107. Tylko razem wsp\u00f3\u0142istniej\u0105c, jeste\u015bmy interesuj\u0105cy. Kompletni”.<\/p>\n
Dzi\u015b z czterech przyjaci\u00f3\u0142ek pozosta\u0142a ju\u017c jedynie Krystyna Janda. Agnieszka Osiecka odesz\u0142a w wieku zaledwie 61 lat, 7 marca 1997 roku. Najm\u0142odsza spo\u015br\u00f3d pa\u0144, Zuzanna \u0141apicka \u017cy\u0142a tylko o trzy lata d\u0142u\u017cej – zmar\u0142a 21 grudnia 2018 roku, maj\u0105c 64 lata. Teraz, dok\u0142adnie siedem lat p\u00f3\u017aniej, tak\u017ce w grudniu, \u017cegnamy Magd\u0119 Umer. Artystka mia\u0142a 76 lat. Wszystkie trzy przyjaci\u00f3\u0142ki zabra\u0142 nowotw\u00f3r.<\/p>\n
\n Zdj\u0119cie
\n
<\/p>\n
\n Magda Umer, Warszawa 25.07.1984
\n \/JERZY LAPINSKI\/FOTONOVA \/East News
\n <\/p>\n
<\/p>\n
Z Magd\u0105 Umer spotyka\u0142am si\u0119 parokrotnie na r\u00f3\u017cnych etapach mojej dziennikarskiej pracy. Po raz pierwszy w 1997 roku jaki\u015b czas po \u015bmierci Agnieszki Osieckiej, kt\u00f3rej Umer – nie tylko wokalista, ale tak\u017ce re\u017cyserka po\u015bwieci\u0142a niezapomniany, opolski koncert „Zielono mi”. To by\u0142 koncert mojego \u017cycia, niepor\u00f3wnywalny z \u017cadnym innym, do dzi\u015b uwa\u017cany za niedo\u015bcigniony. Potem by\u0142y kr\u00f3tsze, okazjonalne rozmowy i wreszcie w 2008 gdy artystka\u00a0 wyda\u0142a album „Koncert sprzed lat”, b\u0119d\u0105cy zapisem g\u0142o\u015bnego koncertu w Hybrydach, zarejestrowanego podczas X Og\u00f3lnopolskiego Przegl\u0105du Piosenki Autorskiej, w ko\u0144c\u00f3wce PRL-u, ponownie um\u00f3wi\u0142y\u015bmy si\u0119 na d\u0142u\u017csz\u0105 rozmow\u0119.<\/p>\n
Dzi\u015b b\u0142ogos\u0142awi\u0119 fakt, \u017ce zachowa\u0142am ta\u015bmy z tymi rozmowami, podobnie jak zrobi\u0142am to w przypadku wywiad\u00f3w z Agnieszk\u0105 Osieck\u0105, Wojciechem Hasem czy Miloszem Formanem. Od „zwyczajnych”, dziennikarskich rozm\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 bowiem te z Magd\u0105 Umer nie tylko tym, \u017ce nie wymaga\u0142y w og\u00f3le redakcji, bo rozm\u00f3wczyni pos\u0142ugiwa\u0142a si\u0119 pi\u0119kn\u0105 polszczyzn\u0105. Wystarczy\u0142o usi\u0105\u015b\u0107 przy klawiaturze, w\u0142\u0105czy\u0107 dyktafon i przenie\u015b\u0107 z jednego no\u015bnika na drugi t\u0119 rozmow\u0119. Poza wszystkim – naprawd\u0119 porusza\u0142y szczero\u015bci\u0105 wyzna\u0144 artystki i \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce opowiada ona o tuzach polskiej kultury.<\/p>\n
Si\u0119gaj\u0105c dzi\u015b do tych materia\u0142\u00f3w, postanowi\u0142am wi\u0119c odda\u0107 g\u0142os samej artystce, usuwaj\u0105c z niego pytania, kt\u00f3rych wymaga formu\u0142a wywiadu i „\u015blady” mojej obecno\u015bci. W ten spos\u00f3b czytelnik ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 obcowania niejako „sam na sam” z artystk\u0105, ja za\u015b mog\u0119 t\u0119 form\u0119 wypowiedzi opatrzy\u0107 tytu\u0142em:\u00a0Magda Umer o sobie<\/p>\n
Jest we mnie kilka os\u00f3b. Jedna – pogodna, kt\u00f3ra bardzo si\u0119 stara u\u015bmiecha\u0107 i potrafi cieszy\u0107 \u017cyciem i ta druga – za\u00a0 bardzo smutna. Tak naprawd\u0119 ca\u0142e moje \u017cycie jest nieustann\u0105 walk\u0105 z tym „za bardzo”. Do pewnego momentu \u015bpiewanie pomaga\u0142o mi w walce ze smutkiem, ale\u00a0\u00a0potem mia\u0142am uczucie, \u017ce dotar\u0142am do granicy ekshibicjonizmu. Ja przecie\u017c tymi piosenkami opowiedzia\u0142am ca\u0142e moje \u017cycie. Wy\u015bpiewywa\u0142am\u00a0 rozstania, tragedie, \u017cale… M\u00f3wi\u0142am w nich to wszystko, co naprawd\u0119 my\u015bl\u0119 o \u017cyciu, o mi\u0142o\u015bci, \u015bmierci, strachu…<\/p>\n
Cz\u0119sto r\u00f3\u017cne wydawnictwa namawia\u0142y mnie, abym napisa\u0142a autobiografi\u0119, a ja im t\u0142umaczy\u0142am, \u017ce ona jest ju\u017c zapisana w piosenkach. I to s\u0142ycha\u0107 wyra\u017anie cho\u0107by na p\u0142ycie „Koncert sprzed lat”. Cho\u0107 on odby\u0142 si\u0119 ju\u017c tyle dekad temu, ka\u017cde s\u0142owo powiedziane tam i za\u015bpiewane odzwierciedla dwoisto\u015b\u0107 mojej natury. \u017beby ludzie mogli wytrzyma\u0107 te smutne piosenki, kt\u00f3re \u015bpiewam, w przerwach mi\u0119dzy nimi komentuj\u0119 ich histori\u0119\u00a0 – w\u00a0 pogodny spos\u00f3b. To jest przeze mnie wymy\u015blona metoda rozmawiania z publiczno\u015bci\u0105.\u00a0 I to si\u0119 sprawdza.<\/p>\n
Mimo smutku, z kt\u00f3rym walcz\u0119 ze zmiennym skutkiem, uwa\u017cam si\u0119 za osob\u0119 szcz\u0119\u015bliw\u0105. Bo potrafi\u0119 naprawd\u0119 doceni\u0107 \u017cycie – traktuj\u0119 je jako nadzwyczajny dar i cud, i jestem wdzi\u0119czna za to, co prze\u017cy\u0142am. Mia\u0142am intensywne i kolorowe\u00a0 \u017cycie,\u00a0 przede wszystkim dlatego, \u017ce\u00a0\u00a0dane mi by\u0142o pozna\u0107 wielu wspania\u0142ych ludzi.<\/p>\n
\n Zdj\u0119cie
\n
<\/p>\n
\n Magda Umer, Warszawa Teatr Ateneum Przedstawienie z okazji 40-lecia pracy Wojciecha M\u0142ynarskiego
\n \/Piotr Fotek \/Reporter \/East News
\n <\/p>\n
<\/p>\n
Tak naprawd\u0119 to zawsze chcia\u0142am by\u0107 nauczycielk\u0105, jak moja ukochana „Ania z Zielonego Wzg\u00f3rza”… Dzi\u015b sobie my\u015bl\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bciwie to ja ni\u0105 jestem, i to\u00a0 dodatku w bardzo du\u017cej klasie.<\/p>\n
To, \u017ce w og\u00f3le\u00a0 zacz\u0119\u0142am publicznie \u015bpiewa\u0107, zawdzi\u0119czam Andrzejowi Woyciechowskiemu i Krzysiowi Knittlowi. W \u017cyciu nie przysz\u0142oby mi to do g\u0142owy, bo nigdy si\u0119 \u015bpiewu nie uczy\u0142am, poza tym ja chcia\u0142am robi\u0107 w \u017cyciu co\u015b naprawd\u0119 powa\u017cnego! A takie \u015bpiewanie? T\u0119 bossanow\u0119, kt\u00f3ra Andrzej napisa\u0142 dla mnie „Je\u015bli my\u015blisz, \u017ce ja Ci\u0119 nie kocham- to si\u0119 mylisz”, ku mojemu zdziwieniu Klub Stodo\u0142a odwa\u017cy\u0142 si\u0119, w 1969 roku, wys\u0142a\u0107 wraz ze mn\u0105 na Zimow\u0105 Gie\u0142d\u0119 Piosenki Studenckiej, w Opolu.<\/p>\n
Ba\u0142am si\u0119 strasznie, ale przyjaciele kazali jecha\u0107. Konkurs zacz\u0105\u0142 si\u0119 ko\u0142o 20.00, wykonawc\u00f3w wywo\u0142ywano\u00a0 w kolejno\u015bci alfabetycznej …i\u00a0 ja trafi\u0142am na scen\u0119 gdzie\u015b oko\u0142o\u00a0 drugiej\u00a0 w nocy. Jury drzema\u0142o, cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci te\u017c. I gdy dotar\u0142am do drugiej\u00a0zwrotki, zorientowa\u0142am si\u0119, \u017ce dzieje si\u0119 co\u015b dziwnego, bo widownia chichocze. A w piosence do \u015bmiechu nie by\u0142o nic. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kto\u015b wypu\u015bci\u0142 na scen\u0119 jeszcze bardziej ni\u017c ja przera\u017conego kota, kt\u00f3ry zapl\u0105ta\u0142 si\u0119 w kable, nie daj\u0105c gra\u0107 muzykom. Kot narozrabia\u0142 tak, \u017ce\u00a0 obudzi\u0142o si\u0119 jury, a ja wypl\u0105tawszy go z kabli, wzi\u0119\u0142am na r\u0119ce i trzymaj\u0105c go w ramionach , doko\u0144czy\u0142am piosenk\u0119. Obudzone jury przyzna\u0142o mi\u00a0 nagrod\u0119 i po raz pierwszy w \u017cyciu wyst\u0105pi\u0142am w telewizji. Zosta\u0142am obfotografowana ze wszystkich stron\u00a0 i z dnia na dzie\u0144 sta\u0142am si\u0119 pani\u0105 piosenkark\u0105. Nast\u0119pnego dnia rozdzwoni\u0142y si\u0119 wa\u017cne telefony z propozycjami wyst\u0119p\u00f3w i nagra\u0144.<\/p>\n
Ale za najwi\u0119kszy sw\u00f3j sukces poczytywa\u0142am sobie fakt, \u017ce kot do ko\u0144ca piosenki nie uciek\u0142 z moich ramion.<\/p>\n
Nie lubi\u0119 polityki. Szkoda mi na ni\u0105 czasu, cho\u0107 to, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142, bardzo mnie dotyka. Zastanawiam si\u0119 nawet, czy czego\u015b na ten temat nie napisa\u0107 … Trzeba wyt\u0142umaczy\u0107 pewne rzeczy m\u0142odym ludziom, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce wszystko w przesz\u0142o\u015bci by\u0142o z\u0142e, za to dzi\u015b wszystko\u00a0 jest wspania\u0142e. A to bzdura. Ja dorasta\u0142am ok\u0142amywana\u00a0 przez ca\u0142\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 – przez dom, szko\u0142\u0119, radio. Tylko telewizja nie k\u0142ama\u0142a, bo jeszcze jej wtedy po prostu nie by\u0142o. Mo\u017ce moi rodzice chcieli, abym tkwi\u0142a w przekonaniu, \u017ce oto \u017cyjemy w najcudowniejszym z ustroj\u00f3w i \u017ce to moje pokolenie, wybuduje krain\u0119 szcz\u0119\u015bliwo\u015bci? \u015awiat dla wszystkich, bez podzia\u0142u na lepszych i gorszych. I tak jak Agnieszka Osiecka cz\u0119sto m\u00f3wi\u0142a, \u017ce ona jest socjalistk\u0105 utopijn\u0105, tak ja na staro\u015b\u0107 my\u015bl\u0119, \u017ce tak\u017ce\u00a0 ni\u0105 jestem.<\/p>\n
Na pierwszym roku studi\u00f3w prze\u017cy\u0142am Marzec 1968 roku, kt\u00f3ry u\u015bwiadomi\u0142 mi, w jakim zak\u0142amaniu nas wychowywano. Po powrocie do domu powiedzia\u0142am to, co us\u0142ysza\u0142am na uczelni – \u017ce Polska jest „radzieckim moczarstwem”.(Od nazwiska Mieczys\u0142awa Moczara, w\u00f3wczas ministra spraw wewn\u0119trznych PRL – dop. J.K. ). Mama mnie wtedy uderzy\u0142a, a ja uciek\u0142am z domu. Wcze\u015bniej wierzy\u0142am, \u017ce nasza historia wygl\u0105da\u0142a tak, jak j\u0105\u00a0 pokazywano w „Stawce wi\u0119kszej ni\u017c \u017cycie”,\u00a0 czy „Czterech pancernych.”\u00a0 Te filmy wychowywa\u0142y moje pokolenie. Z kolei moich rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy w czasie wojny byli dzie\u0107mi, a tu\u017c po niej bardzo m\u0142odymi lud\u017ami chc\u0105cymi wierzy\u0107, \u017ce zbuduj\u0105 raj na ziemi – wychowywali „in\u017cynierowie dusz” majstruj\u0105cy na otwartych sercach naiwnych, m\u0142odych i niewykszta\u0142conych ludzi, ocala\u0142ych po strasznej wojnie.<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce moi rodzice s\u0105 tym najbardziej tragicznym pokoleniem. Chcieli jak najlepiej, a dostali po g\u0142owie nie tylko od\u00a0 rzeczywisto\u015bci, ale i od w\u0142asnych dzieci, kt\u00f3re w og\u00f3le nie chcia\u0142y z nimi rozmawia\u0107. Nie mog\u0142y poj\u0105\u0107 ich racji, ich wiary. Znam wiele takich dramat\u00f3w… i jest to tak\u017ce m\u00f3j dramat. Wci\u0105\u017c nie potrafi\u0119 na ten temat m\u00f3wi\u0107 szczerze, a nieszczerze nie ma sensu. Zbyt bolesny to temat.<\/p>\n
Moim mistrzem, odk\u0105d si\u0119gn\u0119 pami\u0119ci\u0105, zawsze by\u0142 Jeremi Przybora. Pierwszy raz zobaczy\u0142am go w telewizji, gdy mia\u0142am 9 lat! I oszala\u0142am. Chcia\u0142am mieszka\u0107 i \u017cy\u0107 w takim \u015bwiecie, jaki On stworzy\u0142. W Ministerstwie Poszerzania Wyobra\u017ani!<\/p>\n
To by\u0142 temat\u00a0 jednego z odcink\u00f3w Kabaretu Starszych Pan\u00f3w adekwatny do tego, co Przybora i Wasowski robili – oni w\u0142a\u015bnie poszerzali wyobra\u017ani\u0119, zw\u0142aszcza m\u0142odych ludzi. To by\u0142o co\u015b zupe\u0142nie niezwyk\u0142ego- wykszta\u0142cili w nas szczeg\u00f3lny rodzaj wra\u017cliwo\u015bci, wyobra\u017ani, dali nam co\u015b, czego nie mo\u017cna dosta\u0107 za \u017cadne pieni\u0105dze. Fakt, \u017ce na lata mojej m\u0142odo\u015bci przypad\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Kabaretu Starszych Pan\u00f3w, by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 tym najwa\u017cniejszym artystycznym prze\u017cyciem, kt\u00f3re mnie ukszta\u0142towa\u0142o. To dzi\u0119ki nim zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z absurdem, pur\u00e9e nonsensem, kt\u00f3ry do dzi\u015b jest mi najbli\u017cszy. Przecie\u017c nawet Monty Python powsta\u0142 znacznie p\u00f3\u017aniej –\u00a0 nim pojawi\u0142o si\u0119 s\u0142ynne Ministerstwo Dziwnych Krok\u00f3w- my mieli\u015bmy ju\u017c\u00a0 w\u0142a\u015bnie Ministerstwo Poszerzania Wyobra\u017ani…<\/p>\n
Min\u0119\u0142o wiele lat i ja zacz\u0119\u0142am pracowa\u0107 w telewizji ca\u0142kiem przypadkowo. Pracowa\u0142 tam wci\u0105\u017c Jeremi Przybora. Ja by\u0142am m\u0142od\u0105, pocz\u0105tkuj\u0105c\u0105\u00a0 redaktork\u0105, on starszym redaktorem. Mijali\u015bmy si\u0119 w bufecie. Robi\u0142am programy po\u015bwi\u0119cone piosence literackiej i oczywi\u015bcie marzy\u0142am o tym, by kiedy\u015b pracowa\u0107 z Jeremim, ale nawet przez chwil\u0119 nie pomy\u015bla\u0142am, \u017ce to b\u0119dzie w og\u00f3le mo\u017cliwe… Pewnego dnia zebra\u0142am si\u0119 na odwag\u0119 i zapyta\u0142am go, czy by nie zechcia\u0142 wyst\u0105pi\u0107 w moim programie. I zamar\u0142am gdy powiedzia\u0142: „Ale\u017c bardzo ch\u0119tnie. Ogl\u0105dam i bardzo lubi\u0119 pani programy”.<\/p>\n
Wtedy spe\u0142ni\u0142o si\u0119 marzenie mojego \u017cycia, bo zawsze chcia\u0142am\u00a0 zrobi\u0107 taki wywiad \u015bpiewany, gdzie do zadawania pyta\u0144 i udzielania odpowiedzi u\u017cywa si\u0119 piosenek. I On w naszych „Zwierzeniach przy fortepianie” opowiedzia\u0142\u00a0 mi ca\u0142e swoje \u017cycie. Opowiedzia\u0142 \u015bpiewaj\u0105c! Mieli\u015bmy zrobi\u0107 jeden odcinek, a powsta\u0142 z tego ca\u0142y cykl! Zaprzyja\u017ani\u0142am si\u0119 z Jeremim, z jego pi\u0119kn\u0105 \u017con\u0105 Alicj\u0105. Prze\u017cy\u0142am z Nimi \u0107wier\u0107 wieku. I bardzo prze\u017cy\u0142am Ich \u015bmier\u0107.<\/p>\n
\n Zdj\u0119cie
\n
<\/p>\n
\n 40 lat pracy artystycznej Magdy Umer, 28.04.2009
\n \/TRICOLORS\/EAST NEWS \/East News
\n <\/p>\n
<\/p>\n
Bez wielu rzeczy w \u017cyciu potrafi\u0142abym si\u0119 oby\u0107, ale nie wyobra\u017cam sobie \u017cycia bez poezji! Zreszt\u0105 ono moim zdaniem w og\u00f3le bez niej nie istnieje, tylko niekt\u00f3rzy ludzie o tym nie wiedz\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce s\u0105 strasznie biedni, cho\u0107 niewykluczone, \u017ce oni z kolei uwa\u017caj\u0105, \u017ce ja jestem biedna i chora, \u017ce zauwa\u017cam j\u0105 a\u017c w takim stopniu. Zwariowa\u0142abym bez ucieczek do tego innego wymiaru, potrzebuj\u0119 ich jak powietrza. Na szcz\u0119\u015bcie moi bliscy doskonale to rozumiej\u0105. Najcz\u0119\u015bciej\u00a0 uciekam w inny wymiar w towarzystwie Wis\u0142awy Szymborskiej, Ks. Jana Twardowskiego, Boles\u0142awa Le\u015bmiana, kt\u00f3rego wiersze \u015bpiewam przecie\u017c od lat. Ale uwielbiam te\u017c cho\u0107by „Urszul\u0119 Kochanowsk\u0105”.\u00a0 Cho\u0107by taki fragment.<\/p>\n
\u00a0Gdy po \u015bmierci w niebios\u00f3w przyby\u0142am pustkowie,\u00a0
B\u00f3g d\u0142ugo patrza\u0142 na mnie i g\u0142aska\u0142 po g\u0142owie.\u00a0
„Zbli\u017c si\u0119 do mnie, Urszulo! Poogl\u0105dasz, jak \u017cywa…\u00a0
Zrobi\u0119 dla ci\u0119, co zechcesz, by\u015b by\u0142a szcz\u0119\u015bliwa.”\u00a0
„Zr\u00f3b tak, Bo\u017ce – szepn\u0119\u0142am – by w nieb Twoich krasie\u00a0
Wszystko by\u0142o tak samo, jak tam – w Czarnolasie!” –<\/p>\n
Mo\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142am taka, jaka by\u0142am, od pocz\u0105tku pisano dla mnie takie smutne piosenki? Nawet jak poprosi\u0142am Agnieszk\u0119 Osieck\u0105, aby napisa\u0142a dla mnie co\u015b pogodnego, to napisa\u0142a piosenk\u0119, w kt\u00f3rej pogodny by\u0142 jedynie tytu\u0142: „Na weso\u0142o”… Kiedy\u015b przygotowywa\u0142am recital i brakowa\u0142o mi jednej, nied\u0142ugiej piosenki. W dodatku potrzebowa\u0142am jej natychmiast! Spyta\u0142am Agnieszk\u0119, czy potrafi napisa\u0107 wiersz absolutnie na ka\u017cdy temat: „Tak” – odpowiedzia\u0142a. – O strychu w \u0141omiankach, gdzie ju\u017c inna kochanka te\u017c potrafisz?\u00a0 „Pewnie” – powiedzia\u0142a. – A bardzo szybko?\u00a0 – „Jasne” . I nast\u0119pnego dnia przynios\u0142a mi t\u0119 piosenk\u0119. To by\u0142a historia nami\u0119tnego zwi\u0105zku z jednym z moich narzeczonych… Zaczyna\u0142a si\u0119 wymownie: „Tam na strychu w \u0141omiankach, \u017cy\u0142a panna bez wianka”. Dalej by\u0142o o tym, \u017ce: ” \u017byli sobie jak trutnie i kochali okrutnie, a zegary stuka\u0142y tak, ta”. Ale zako\u0144czenie, jak to w moich piosenkach nie by\u0142o radosne. „A na strychu w \u0141omiankach, jest ju\u017c inna kochanka, a zegary stukaj\u0105 nie, nie..”\u00a0 \u00a0<\/p>\n
Pozna\u0142y\u015bmy si\u0119 gdy ja by\u0142am 23-letni\u0105 smarkul\u0105, kt\u00f3ra my\u015bla\u0142a, \u017ce jest doros\u0142\u0105 kobiet\u0105, a ona mia\u0142a 36 lat i ju\u017c by\u0142a bardzo s\u0142awna… W\u0142a\u015bnie urodzi\u0142a malutk\u0105 Agatk\u0119 i jeszcze j\u0105 karmi\u0142a. Dziwna to by\u0142a znajomo\u015b\u0107… Niby by\u0142y\u015bmy kompletnie r\u00f3\u017cne, a z drugiej strony wiele nas \u0142\u0105czy\u0142o. Na pewno podobny typ wra\u017cliwo\u015bci, patrzenia na \u015bwiat. Agnieszka zawsze mi m\u00f3wi\u0142a „Nawet je\u015bli nigdy nie napiszesz ani jednego wiersza i tak\u00a0 b\u0119dziesz poetk\u0105”. Ciekawe, \u017ce obie urodzi\u0142y\u015bmy si\u0119 9 pa\u017adziernika, tylko ja 13 lat p\u00f3\u017aniej… Mo\u017ce trzeba wierzy\u0107 w horoskopy?<\/p>\n
Ale ja od zawsze by\u0142am odpowiedzialna, mo\u017cna by\u0142o na mnie polega\u0107, a\u00a0 Agnieszka nigdy nie doros\u0142a; mo\u017ce nie chcia\u0142a? Agnieszk\u0105 trzeba by\u0142o si\u0119 opiekowa\u0107, bo by\u0142a jak dziecko. M\u00f3wi\u0142a jedno, robi\u0142a drugie… Dosta\u0142a za to od Pana Boga wielki talent, z kt\u00f3rym sobie nie radzi\u0142a, i struktur\u0119 psychiczn\u0105, kt\u00f3ra sprawia\u0142a, \u017ce ca\u0142e \u017cycie by\u0142a nieszcz\u0119\u015bliwa, jednocze\u015bnie unieszcz\u0119\u015bliwiaj\u0105c wszystkich naoko\u0142o. Chcia\u0142a mie\u0107 dom, a z niego ucieka\u0142a. Chcia\u0142a prze\u017cywa\u0107 wielkie mi\u0142o\u015bci, a kiedy tylko na tak\u0105 si\u0119 zanosi\u0142o, ucieka\u0142a nie wiadomo gdzie, nie wiadomo do kogo, nie wiadomo po co. Co\u015b J\u0105 gna\u0142o dalej i dalej…<\/p>\n
I, mimo \u017ce ja mia\u0142am odmienn\u0105 hierarchi\u0119 wa\u017cno\u015bci spraw, doskonale j\u0105 rozumia\u0142am. Przeczuwa\u0142am, \u017ce to by\u0142a cena jaka musia\u0142a zap\u0142aci\u0107 za sw\u00f3j niezwyk\u0142y dar opisywanie \u015bwiata. I to jest takie niesprawiedliwe, \u017ce ta wspania\u0142a kobieta pomog\u0142a swoimi wierszami i piosenkami milionom ludzi, a Jej nikt nie potrafi\u0142 pomoc. By\u0142a wiecznie otoczona lud\u017ami, co trzeci\u0105 osob\u0119 nazywa\u0142a przyjacielem, a niewiele zna\u0142am samotniejszych os\u00f3b. I mia\u0142a jednego wroga na \u015bwiecie. Siebie.\u00a0<\/p>\n
\u00a0Wcze\u015bniej nie chcia\u0142am si\u0119 zgodzi\u0107 na pierwsze wydanie p\u0142yty z koncertu w Hybrydach, bo uwa\u017ca\u0142am, \u017ce lepiej te nagrania wypadn\u0105 w studio. Zmieni\u0142am zdanie gdy j\u0105 przes\u0142ucha\u0142am. Uzna\u0142am, \u017ce w ko\u0144cu jest to jaki\u015b wa\u017cny dokument. I oddaje atmosfer\u0119 klub\u00f3w studenckich, kt\u00f3re ju\u017c nie istniej\u0105. Przynajmniej nie w tej formie. A poza tym ten koncert odby\u0142 si\u0119 dok\u0142adnie 19 listopada 1988,\u00a0 czyli \u00a0przed wielkim prze\u0142omem.<\/p>\n
To by\u0142 trudny czas w moim \u017cyciu zawodowym. Zd\u0105\u017cy\u0142am dawno wylecie\u0107 z Telewizji za programy, jakie w\u00f3wczas robi\u0142am,\u00a0 jako „element antysocjalistyczny” i mia\u0142am zakaz wyst\u0119p\u00f3w, jako element wywrotowy.\u00a0 W powietrzu niby ju\u017c czu\u0142o si\u0119 nadchodz\u0105ca zmian\u0119, ale nikt chyba w ni\u0105 do ko\u0144ca nie wierzy\u0142… Panowa\u0142 jednak klimat optymizmu i wiary, \u017ce idzie ku lepszemu. To by\u0142 jeszcze czas, \u017ce kiedy \u015bpiewa\u0142am „Jeszcze w zielone gramy” Wojtka M\u0142ynarskiego, i tam jest fragment: „Jeszcze si\u0119 nam pok\u0142oni\u0105 ci,\u00a0 co palcem wygra\u017cali” to by\u0142o bardzo odwa\u017cne, no bo „oni” wci\u0105\u017c jeszcze wygra\u017cali!<\/p>\n
Odk\u0105d pami\u0119tam zawsze, mia\u0142am taki „trzon” repertuarowy- piosenki, kt\u00f3re pojawia\u0142y si\u0119 zawsze. I w\u0142a\u015bnie na ten sta\u0142y repertuar najbardziej publiczno\u015b\u0107 czeka\u0142a. Dzisiaj, gdy nawet dla mnie s\u0105 to utwory historyczne, nie mog\u0119 wyj\u015b\u0107 ze zdziwienia, \u017ce s\u0142ucha\u0107 ich chc\u0105 ludzie m\u0142odsi ode mnie o tyle lat! To chyba najwi\u0119ksze zwyci\u0119stwo tych piosenek i oczywi\u015bcie ich wspania\u0142ych autor\u00f3w.<\/p>\n
***<\/p>\n
Magda Umer zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 na dobre z mediami spo\u0142eczno\u015bciowymi ostatnimi laty. Lubi\u0142a zw\u0142aszcza Facebook, na kt\u00f3rym regularnie umieszcza\u0142a posty. Komentowa\u0142a nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, pisa\u0142a o koncertach i spotkaniach z publiczno\u015bci\u0105, wspomina\u0142a bliskich Przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy odeszli. Nie zdarzy\u0142o si\u0119, by zapomnia\u0142a o rocznicy urodzin lub \u015bmierci Osieckiej, \u0141apickiej, Przybory, Machalicy. Niezwykle mocno prze\u017cywa\u0142a odej\u015bcia kolejnych bli\u017cszych i dalszych znajomych.<\/p>\n
By\u0142o te\u017c jasne, \u017ce jest bardzo rodzinn\u0105 osob\u0105, niezwykle blisko zwi\u0105zan\u0105 z synami i wnukami, o kt\u00f3rych dumna Mama i Babcia cz\u0119sto pisa\u0142a. Jej konto to fascynuj\u0105ca lektura dla wielbicieli artystki, m\u00f3wi\u0105ca bardzo wiele o jej upodobaniach, gustach, wreszcie pogl\u0105dach i wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
W sierpniu br. Jej wpisy sta\u0142y si\u0119 sporadyczne. Dzi\u015b wiemy, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy dowiedzia\u0142a si\u0119 o chorobie. Mimo to zdruzgotana tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 Katarzyny Stoparczyk, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zaprzyja\u017ani\u0142a, \u017cegna\u0142a j\u0105 pe\u0142na smutku.<\/p>\n
Jej ostatni wpis nosi dat\u0119 12 wrze\u015bnia i dzi\u015b wiemy, \u017ce prawdopodobnie zbiega si\u0119 z okresem powa\u017cnej operacji artystki. Przywo\u0142a\u0142a wtedy fragment znanego wiersza swojej ukochanej- obok Le\u015bmiana – poetki, Wis\u0142awy Szymborskiej<\/p>\n
„\u2019Pisa\u0142a pani Wis\u0142awa:<\/p>\n
„Nikomu nie jest dobrze o czwartej nad ranem.<\/p>\n
Je\u015bli mr\u00f3wkom jest dobrze o czwartej nad ranem<\/p>\n
pogratulujmy mr\u00f3wkom.<\/p>\n
i niech przyjdzie pi\u0105ta<\/p>\n
o ile mamy dalej \u017cy\u0107 \u2018.<\/p>\n
Nie \u015bpi\u0119 .<\/p>\n
Szale\u0144cy rz\u0105dz\u0105 \u015bwiatem. Wojny. Odej\u015bcia kochanych ludzi. Nie znamy dnia ani godziny. Ucieczka w sny. \u015ani\u0142o mi si\u0119, \u017ce na \u015bwiecie zapanowa\u0142 pok\u00f3j i kto\u015b w rodzaju \u015bwi\u0119tego Piotra znowu zaprosi\u0142 mnie na rejs jachtem \u2018Happy days\u2019.<\/p>\n
Jest wymarzona pogoda i p\u0142yniemy ku \u015bwiat\u0142u. Naoko\u0142o bezpiecznie i spokojnie. \u00a0Oddycham z tak\u0105 lekko\u015bci\u0105 jak dawno nie. A powietrze zawsze by\u0142o i jest moim ukochanym \u017cywio\u0142em. Powietrze, czyli \u017cycie. […]”.<\/p>\n
Dok\u0142adnie trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, 12 grudnia br., syn Magdy Umer poinformowa\u0142 o Jej \u015bmierci.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"By\u0142a ca\u0142a z Poezji – jej wy\u015bpiewane lirycznym szeptem piosenki-wiersze kojarzy\u0142y si\u0119 z wiosennym wiatrem, z zapachem bzu,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163650,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[122,42,38,40,39,41,123],"class_list":{"0":"post-163649","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozrywka","8":"tag-entertainment","9":"tag-pl","10":"tag-poland","11":"tag-polish","12":"tag-polska","13":"tag-polski","14":"tag-rozrywka"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115758984760320600","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=163649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163649\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/163650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=163649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=163649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=163649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}