{"id":163778,"date":"2025-12-21T19:58:16","date_gmt":"2025-12-21T19:58:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/163778\/"},"modified":"2025-12-21T19:58:16","modified_gmt":"2025-12-21T19:58:16","slug":"nowy-rozdzial-krakowskiego-kosciola-kard-rys-otworzy-to-co-bylo-zamkniete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/163778\/","title":{"rendered":"Nowy rozdzia\u0142 krakowskiego Ko\u015bcio\u0142a. „Kard. Ry\u015b otworzy to, co by\u0142o zamkni\u0119te”"},"content":{"rendered":"

\u2014 Trzeba zobaczy\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry jest pe\u0142en \u0142aski. Dopiero potem mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, je\u015bli trzeba, o ko\u015bcielnych problemach \u2014 m\u00f3wi\u0142 nowy metropolita krakowski kard. Grzegorz Ry\u015b w homilii wyg\u0142oszonej w sobot\u0119, podczas swojego ingresu w katedrze na Wawelu.<\/p>\n

Katedra wawelska ju\u017c przed godz. 11 by\u0142a w ca\u0142o\u015bci zape\u0142niona. Ci, kt\u00f3rzy nie zd\u0105\u017cyli si\u0119 do niej dosta\u0107, mogli zobaczy\u0107 ca\u0142\u0105 msz\u0119 na zewn\u0105trz, poniewa\u017c by\u0142a transmitowana na telebimie przed ko\u015bcio\u0142em. Tam tak\u017ce zbierali si\u0119 wierni.<\/p>\n

To pierwsza msza, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 nowy metropolita i pierwsze s\u0142owa, kt\u00f3re skierowa\u0142 do swoich wiernych:<\/p>\n

\u2014 Jezus, Pan z Tob\u0105, krakowski Ko\u015bciele! \u2014 m\u00f3wi\u0142 kardyna\u0142.<\/a> \u2014 Pan z tob\u0105. To jest obietnica, kt\u00f3ra usuwa wszelki l\u0119k. Je\u015bli Pan z nami. Kto przeciwko nam? \u2014 pyta\u0142. Wiele razy w swojej homilii podkre\u015bla\u0142, \u017ce jako pasterz chce budowa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 przede wszystkim z wiernymi.<\/p>\n

Kard. Ry\u015b zapowiedzia\u0142 tak\u017ce, \u017ce w najbli\u017cszych miesi\u0105cach Archidiecezja Krakowska uruchomi synod, by lepiej zrozumie\u0107 i prze\u017cywa\u0107 nauczanie papie\u017ca Franciszka i obecnego Ojca \u015awi\u0119tego Leona XIV.<\/p>\n

\"Ingres<\/p>\n

Ingres kard. Grzegorza RysiaSzymon Piegza \/ Onet<\/p>\n

Przyjaciel kard. Rysia: byli\u015bmy przekonani, \u017ce to jeszcze nie jest koniec jego drogi<\/p>\n

Po ponad dwugodzinnej mszy przed katedr\u0105 na nowego metropolit\u0119 wyczekiwa\u0142 t\u0142um ludzi. Nie zabrak\u0142o grupy neokatechumenalnej, kt\u00f3ra na cz\u0119\u015b\u0107 nowego metropolity \u015bpiewali pie\u015bni. Towarzyszy\u0142 im du\u017cy transparent z napisem: „Witamy pasterza”.<\/p>\n

W samej \u015bwi\u0105tyni mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 tak\u017ce du\u017cy napis „Solidarno\u015bci”, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c przyjecha\u0142a pozdrowi\u0107 nowego metropolit\u0119.<\/p>\n

Po wyj\u015bciu kardyna\u0142a z katedry zebrani nie kryli swojej euforii: skandowali i bili mu brawo. Metropolita co chwil\u0119 zatrzymywa\u0142 si\u0119, pozowa\u0142 do zdj\u0119\u0107 z wiernymi, udziela\u0142 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stw, odbiera\u0142 prezenty i przesy\u0142a\u0142 zebranym pozdrowienia. Wielu z nich podchodzi\u0142o blisko, \u017ceby go na chwil\u0119 zobaczy\u0107 i dotkn\u0105\u0107. Kardyna\u0142 po mszy spokojnym, powolnym krokiem uda\u0142 si\u0119 do budynku obok, gdzie zaplanowany by\u0142 uroczysty obiad.<\/p>\n

\u2014 Ca\u0142y czas czuli\u015bmy, \u017ce co\u015b si\u0119 kroi, \u017ce to jest mo\u017cliwe. W og\u00f3le ci\u0105gle mamy z Grzegorzem bardzo \u017cywy kontakt \u2014 m\u00f3wi z emocjami w g\u0142osie Tomasz Guderski, przyjaciel metropolity z czas\u00f3w IV LO w Krakowie.<\/p>\n

M\u0119\u017cczyzna stoi w grupie kilku os\u00f3b, przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy specjalnie przyjechali dzi\u015b na ingres kardyna\u0142a Rysia.<\/p>\n

\u2014 Niecz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ceby od sko\u0144czenia szko\u0142y \u015bredniej, od matury utrzymywa\u0107 ze sob\u0105 kontakt, a nam si\u0119 to udaje. Je\u017adzimy razem na wycieczki i Grzegorz zawsze jest z nami. Od dawna towarzyszy\u0142o nam przekonanie, \u017ce to jeszcze nie jest koniec jego drogi \u2014 dodaje wyra\u017anie wzruszony.<\/p>\n

\"Ingres<\/p>\n

Ingres kard. Grzegorza RysiaSzymon Piegza \/ Onet<\/p>\n

Jakie wyzwania stoj\u0105 przed kard. Rysiem? „B\u0119dzie musia\u0142 popracowa\u0107 nad pojednaniem duchowie\u0144stwa”<\/p>\n

T\u0142um na placu przy katedrze wawelskiej \u015bwi\u0119towa\u0142 jeszcze przez chwil\u0119. Zapytali\u015bmy m\u0142odych duchownych z pobliskiego seminarium, jakie wyzwania stoj\u0105 dzi\u015b przed kard. Rysiem.<\/p>\n

\n

My\u015bl\u0119, \u017ce zintegrowanie Ko\u015bcio\u0142a, wszystkich wsp\u00f3lnot, od najm\u0142odszych po najstarsze. No i kardyna\u0142 b\u0119dzie musia\u0142 popracowa\u0107 nad pojednaniem duchowie\u0144stwa \u2014 diagnozuje jeden z m\u0142odych alumn\u00f3w. Na pewno zmieni si\u0119 model Ko\u015bcio\u0142a na bardziej duszpastersko-ewangelizacyjny. To jest w\u0142a\u015bnie ta synodalno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej kardyna\u0142 m\u00f3wi\u0142 w swojej homilii. On po prostu b\u0119dzie bli\u017cej ludzi. I to b\u0119dzie najwi\u0119ksze wyzwanie. Sam na pewno b\u0119dzie dawa\u0142 nam przyk\u0142ad, jak ma wygl\u0105da\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy. Kardyna\u0142 zreszt\u0105 podkre\u015bla\u0142, \u017ce wszystko musi by\u0107 w Chrystusie<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 diagnozuje jeden z m\u0142odych alumn\u00f3w.<\/p>\n

Podobne spostrze\u017cenia ma ksi\u0105dz diecezjalny z kilkunastoletnim sta\u017cem:<\/p>\n

\u2014 Chyba najwi\u0119kszym zadaniem b\u0119dzie zjednoczenie z powrotem ksi\u0119\u017cy. I my\u015bl\u0119, \u017ce ju\u017c mu si\u0119 to uda\u0142o przez te pierwsze dni. Na pewno te\u017c poprawi wizerunek Ko\u015bcio\u0142a i jego blisko\u015bci wobec cz\u0142owieka \u2014 m\u00f3wi nam.<\/p>\n

Kap\u0142an zwraca uwag\u0119 na rol\u0119 Ewangelii.<\/p>\n

\u2014 Kardyna\u0142 b\u0119dzie uczy\u0142 nas, jak odczytywa\u0107 w kluczu Ewangelii i Pisma \u015awi\u0119tego to, co dzi\u015b m\u00f3wi do nas, do Ko\u015bcio\u0142a Duch \u015awi\u0119ty. To na b\u0119dzie te\u017c kluczowe w najbli\u017cszych latach \u2014 dodaje.<\/p>\n

Dalszy ci\u0105g artyku\u0142u pod materia\u0142em wideo<\/p>\n

Jakie s\u0105 oczekiwania wiernych wobec kard. Rysia? <\/p>\n

Jakie wyzwania czekaj\u0105 nowego metropolit\u0119? <\/p>\n

Co zapowiedzia\u0142 kard. Ry\u015b w swojej homilii? <\/p>\n

Kiedy odby\u0142 si\u0119 ingres kard. Rysia? <\/p>\n

Nowy rozdzia\u0142 krakowskiego Ko\u015bcio\u0142a. „Wiele os\u00f3b oczekuje, \u017ce otworzy to, co by\u0142o zamkni\u0119te”<\/p>\n

\u2014 To niew\u0105tpliwie dobra zmiana dla Krakowa. Staram si\u0119 nie przesadza\u0107 z oczekiwaniami, bo mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce kard. Ry\u015b nie jest cudotw\u00f3rc\u0105, a entuzjazm niekt\u00f3rych wiernych mo\u017ce by\u0107 przyt\u0142aczaj\u0105cy \u2014 zauwa\u017ca z kolei Katarzyna W\u0119glarczyk, redaktorka ksi\u0105\u017cek kardyna\u0142a, kt\u00f3re wysz\u0142y w krakowskim wydawnictwie Znak.<\/p>\n

Baczna obserwatorka i uczestniczka \u017cycia krakowskiego Ko\u015bcio\u0142a podkre\u015bla, \u017ce przede wszystkim liczy „na zmian\u0119 atmosfery: z dusznej, zamkni\u0119tej, nieprzyjaznej, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 krakowski by\u0142 ju\u017c bardzo zm\u0119czony, na otwart\u0105, przyjazn\u0105, nastawion\u0105 na g\u0142oszenie dobrej nowiny”.<\/p>\n

\n

Wiele os\u00f3b nie czu\u0142o si\u0119 tu w ostatnich latach u siebie, nie czu\u0142o si\u0119 przyj\u0119tych. To mo\u017ce si\u0119 teraz zmieni\u0107. Sama mia\u0142am wczoraj podczas ingresu poczucie, \u017ce cho\u0107 lubi\u0119 Wawel jako zabytek, nie traktowa\u0142am katedry jako mojego ko\u015bcio\u0142a; od teraz mog\u0119 si\u0119 tu poczu\u0107 jakby bardziej u siebie. Na pewno kardyna\u0142owi na tym zale\u017cy, \u017ceby jak najwi\u0119cej os\u00f3b tak si\u0119 czu\u0142o, i jego osobowo\u015b\u0107, styl bycia, otwarto\u015b\u0107 temu sprzyjaj\u0105<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 m\u00f3wi rozm\u00f3wczyni Onetu.<\/p>\n

Redaktorka Znaku zwraca uwag\u0119, \u017ce oczekiwania wiernych wobec kard. Rysia s\u0105 bardzo konkretne:<\/p>\n

\u2014 Wiele os\u00f3b oczekuje jednego: \u017ce otworzy to, co by\u0142o zamkni\u0119te. Czyli b\u0119dzie rozmawia\u0142 z lud\u017ami, a nie siedzia\u0142 w fortecy, otworzy papieskie okna, otworzy kurialne archiwa i zrobi komisj\u0119, kt\u00f3ra rozliczy przest\u0119pstwa.<\/p>\n

\"Ingres<\/p>\n

Ingres kard. Grzegorza RysiaSzymon Piegza \/ Onet<\/p>\n

Ingres kard. Rysia. „Niebywale lepiej wypada na tle arcybiskupa Marka J\u0119draszewskiego”<\/p>\n

Faktycznie, wiele os\u00f3b, kt\u00f3re w sobot\u0119 rano przyjecha\u0142y pod Wawel na uroczyst\u0105 msz\u0119 inauguracyjn\u0105 kard. Rysia, ma wobec niego wiele oczekiwa\u0144. Ale atmosferze tego wydarzenia towarzyszy\u0142a te\u017c euforia. Cz\u0119\u015b\u0107 Krakowian oraz kap\u0142an\u00f3w wprost czeka\u0142a na odej\u015bcie z urz\u0119du Marka J\u0119draszewskiego.<\/p>\n

\u2014 Kardyna\u0142 Grzegorz Ry\u015b to niew\u0105tpliwie jedna z sympatyczniejszych twarzy polskiego Episkopatu \u2014 tak t\u0142umaczy to dr hab. Krzysztof Krajewski-Siuda, w przesz\u0142o\u015bci przez lata zwi\u0105zany z Uniwersytetem Papieskim Jana Paw\u0142a II w Krakowie.<\/p>\n

\"Kard.<\/p>\n

Kard. Grzegorz Ry\u015bPAP\/\u0141ukasz G\u0105gulski<\/p>\n

Nasz rozm\u00f3wca zwraca szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na formacj\u0119 ksi\u0119dza Rysia.<\/p>\n

\u2014 Nie jest rzecz\u0105 powszechnie wiadom\u0105, \u017ce ju\u017c jako kleryk anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pos\u0142ug\u0119 w\u015br\u00f3d os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych, kt\u00f3rej oddawa\u0142 si\u0119 przez lata a\u017c do teraz, a by\u0142o to zaanga\u017cowanie na poziomie duchowym, psychicznym, ale przede wszystkim fizycznym. Jest czym\u015b bardzo buduj\u0105cym zobaczy\u0107 biskupa, kt\u00f3ry pcha na pielgrzymce w\u00f3zek z osob\u0105 niepe\u0142nosprawn\u0105 \u2014 m\u00f3wi nam.<\/p>\n

Wierny krakowskiego Ko\u015bcio\u0142a jest tak\u017ce zdania, \u017ce tym, co sprawia, \u017ce kardyna\u0142 Rys potrafi by\u0107 blisko ludzi, jest \u2014 domy\u015blam si\u0119 \u2014 wieloletnie do\u015bwiadczenie wsp\u00f3lnoty Drogi Neokatechumenalnej.<\/p>\n

\n

Jest to te\u017c cz\u0142owiek o odpowiedniej formacji intelektualnej niezamro\u017conej funkcj\u0105 biskupa, ale wci\u0105\u017c rozwijanej, czego dowodem s\u0105 ostatnie publikacje (w tym ksi\u0105\u017cka o tematyce \u017cydowskiej), co daje nadziej\u0119 na odbudowanie dobrych relacji z miastem, uniwersytetami i innymi grupami religijnymi. Z jednej strony ju\u017c na wej\u015bciu otrzyma\u0142 ogromny kredyt zaufania, jest przyjmowany z wielkim entuzjazmem, czasem granicz\u0105cym z niebezpieczn\u0105 idealizacj\u0105. Na pewno niebywale lepiej wypada na tle arcybiskupa Marka J\u0119draszewskiego, najbardziej nielubianego od czas\u00f3w kardyna\u0142a Puzyny biskupa krakowskiego, cho\u0107 w bezpo\u015brednim kontakcie cz\u0142owieka potrafi\u0105cego by\u0107 bardzo ujmuj\u0105cym i kt\u00f3ry posiada te\u017c swoje wcale silne grupy zwolennik\u00f3w<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 wyja\u015bnia nam.<\/p>\n

\"Ingres<\/p>\n

Ingres kard. Grzegorza RysiaSzymon Piegza \/ Onet<\/p>\n

Wielkie wyzwania przed kard. Rysiem. „Ta kwestia b\u0119dzie probierzem wra\u017cliwo\u015bci”<\/p>\n

Jakie wyzwania stoj\u0105 teraz przed nowym metropolit\u0105?<\/p>\n

\u2014 To na pewno integracja r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk o, czasem, bardzo odmiennych wizjach Ko\u015bcio\u0142a w sytuacji, kiedy b\u0119dzie mia\u0142 w diecezji dw\u00f3ch „te\u015bci\u00f3w” (arcybiskup\u00f3w senior\u00f3w) z ich koteriami. Pewnym probierzem wra\u017cliwo\u015bci kardyna\u0142a b\u0119dzie jego podej\u015bcie do kwestii zwi\u0105zanych z wykorzystaniem seksualnym dzieci przez ksi\u0119\u017cy. Na pewno papierkiem lakmusowym b\u0119dzie sprawa s\u0105dowa z pow\u00f3dztwa pana Janusza Szymika i powo\u0142anie komisji historycznej \u2014 wymienia ekspert.<\/p>\n

Pytanie, jakie sobie nasz rozm\u00f3wca stawia, dotyczy tego, czy kardyna\u0142 b\u0119dzie jak ojciec dla tych, kt\u00f3rych ludzie Ko\u015bcio\u0142a w spos\u00f3b trwa\u0142y i przera\u017caj\u0105cy skrzywdzili.<\/p>\n

\u2014 Wida\u0107 pewn\u0105 ewolucj\u0119 w jego postawie, \u017ce co\u015b si\u0119 w stosunku do os\u00f3b zranionych zmienia, jakkolwiek trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce biskup Ry\u015b by\u0142 przedmiotem krytyki za spos\u00f3b potraktowania braci Pankowiak\u00f3w i innych skrzywdzonych w diecezjach kaliskiej i \u0142\u00f3dzkiej. Zak\u0142adam, \u017ce pierwsz\u0105 decyzj\u0105 finansow\u0105 b\u0119dzie uzupe\u0142nienie za ostatnie lata zaleg\u0142ych sk\u0142adek na Fundacje \u015bw. J\u00f3zefa \u2014 wylicza.<\/p>\n

\"Kard.<\/p>\n

Kard. Grzegorz Ry\u015bPAP\/\u0141ukasz G\u0105gulski<\/p>\n

\u2014 Z wielkich i rozpisanych na lata wyzwa\u0144 kardyna\u0142a b\u0119dzie post\u0119puj\u0105ca w szybkim tempie laicyzacja i spadek powo\u0142a\u0144. Z du\u017c\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa trzeba za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce kard. Ry\u015b b\u0119dzie tym, kt\u00f3ry zlikwiduje seminarium diecezjalne w ci\u0105gu nast\u0119pnych 15 lat, a wi\u0119c zamknie instytucj\u0119, kt\u00f3r\u0105 sam niegdy\u015b kierowa\u0142. Na pewno wyzwaniem mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 wyczekiwana reforma Uniwersytetu Papieskiego JP II. Rzecz\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142aby bardzo symboliczny wymiar, powinna by\u0107 oficjalna „rehabilitacja” ks. Isakowicza-Zaleskiego. W sprawie lustracji ksi\u0119\u017cy ks. bp Ry\u015b zachowa\u0142 si\u0119 w do\u015b\u0107 kontrowersyjny spos\u00f3b.<\/p>\n

Wielkie oczekiwania wobec kard. Rysia. „Archidiecezja krakowska nie jest wbrew pozorom \u0142atwym miejscem”<\/p>\n

Psychiatra, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 blisko z Ko\u015bcio\u0142em, szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zwraca te\u017c na to, jak b\u0119dzie w praktyce wygl\u0105da\u0107 deklarowana wr\u0119cz programowo „otwarto\u015b\u0107” kardyna\u0142a.<\/p>\n

\u2014 Zak\u0142adam, \u017ce dialog i „wys\u0142uchanie” os\u00f3b \u2014 jak m\u00f3wi nowomowa ko\u015bcielna \u2014 „w sytuacjach nieregularnych” sprawi, \u017ce osoby te nie tyle funkcjonowa\u0107 b\u0119d\u0105 na marginesie \u017cycia ko\u015bcielnego, ale poczuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty. Tutaj oczekiwania s\u0105 ogromne. Oczywi\u015bcie kardyna\u0142owi nie b\u0119dzie \u0142atwo nie tylko ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cne swoje ograniczenia osobowo\u015bciowe, ale ze wzgl\u0119du na model, pewien ustr\u00f3j ko\u015bcielny, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce zacznie powoli zmienia\u0107, np. kanclerzem kurii mog\u0142aby by\u0107 kobieta powo\u0142ana w otwartym konkursie \u2014 zauwa\u017ca.<\/p>\n

\"Kard.<\/p>\n

Kard. Grzegorz Ry\u015b, Nuncjusz Apostolski abp Antonio Guido FilipazziPAP\/\u0141ukasz G\u0105gulski<\/p>\n

Kolejnym wa\u017cnym aspektem b\u0119dzie te\u017c to, jak nowy metropolita zostanie przyj\u0119ty przez swoich podw\u0142adnych.<\/p>\n

\u2014 Zw\u0142aszcza przez proboszcz\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych nie do ko\u0144ca by\u0142 lubiany. Tak\u017ce presti\u017c, ranga, zasoby archidiecezji to na pewno sporo, ale nie wszystko. Boj\u0119 si\u0119 nieco, \u017ce pocz\u0105tkowy entuzjazm, kapita\u0142 na wej\u015bciu zacznie topnie\u0107, bo archidiecezja krakowska nie jest wbrew pozorom \u0142atwym miejscem. Na pewno idealizacja kardyna\u0142owi nie pomaga. Sam papie\u017c Franciszek m\u00f3wi\u0142, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na Freuda: „tylko mnie nie idealizujcie, bo pod idealizacj\u0105 kryje si\u0119 agresja” \u2014 cytuje.<\/p>\n

Na koniec rozm\u00f3wca Onetu jako wierny krakowskiego Ko\u015bcio\u0142a ma te\u017c \u017cyczenia dla swojego nowego pasterza:<\/p>\n

\n

Podczas ingresu ks. Marka J\u0119draszewskiego, \u00f3wczesny przewodnicz\u0105cy KEP, abp Stanis\u0142aw G\u0105decki \u017cyczy\u0142 arcybiskupowi, by by\u0142 g\u0142ow\u0105, a nigdy ogonem. A ja bym \u017cyczy\u0142 kardyna\u0142owi, by pas\u0142 swoj\u0105 owczarni\u0119 id\u0105c z ty\u0142u, nigdy z przodu. Pasterz idzie z ty\u0142u i widzi swoje owce tak\u017ce te najs\u0142absze niemog\u0105ce nad\u0105\u017cy\u0107 za innymi, s\u0142abe, chore i pokaleczone. By w ten spos\u00f3b sta\u0142 si\u0119 episcopos (widz\u0105cym z perspektywy), zawsze z ty\u0142u (jak biskup wchodz\u0105cy ostatni na liturgi\u0119). Na prz\u0119dzie stada idzie baran (wielu ksi\u0119\u017cy ma mentalno\u015b\u0107 barana, a nie pasterza). I by nie zagarnia\u0142 zbyt bardzo na lewo owiec, pop\u0119dzaj\u0105c z prawej strony tylko i by nie zgarnia\u0142 na prawo, tylko pop\u0119dzaj\u0105c owce z lewej strony, ale by tak balansowa\u0142, by jego owczarnia sz\u0142a do przodu. Ale sam niech b\u0119dzie z ty\u0142u. W\u0142a\u015bnie w ogonie owczarni<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2014 m\u00f3wi dr hab. Krajewski-Siuda.<\/p>\n

Chcesz porozmawia\u0107 z autorem? Napisz: szymon.piegza@redakcjaonet.pl<\/a><\/p>\n

Czytaj inne artyku\u0142y tego autora tutaj.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u2014 Trzeba zobaczy\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry jest pe\u0142en \u0142aski. Dopiero potem mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, je\u015bli trzeba, o ko\u015bcielnych problemach \u2014…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163779,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[16008,32,33,36,37,16004,27,9118,1304,34,35,28,31,48,25,46,12783,42,38,40,39,41,47,29,30,26],"class_list":{"0":"post-163778","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-polska","8":"tag-archidiecezja_krakowska","9":"tag-breaking-news","10":"tag-breakingnews","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-grzegorz_rys_duchowny","14":"tag-headlines","15":"tag-jezus_chrystus","16":"tag-krakow","17":"tag-latest-news","18":"tag-latestnews","19":"tag-naglowki","20":"tag-najwazniejsze-artykuly","21":"tag-nat_styl","22":"tag-news","23":"tag-omp","24":"tag-pedofilia","25":"tag-pl","26":"tag-poland","27":"tag-polish","28":"tag-polska","29":"tag-polski","30":"tag-screening_general","31":"tag-top-stories","32":"tag-topstories","33":"tag-wiadomosci"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@pl\/115759331071749197","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=163778"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/163778\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/163779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=163778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=163778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=163778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}